Transcript Najdawniejsze dzieje człowieka
Najdawniejsze dzieje człowieka
Osiągnięcia ludzi pierwotnych.
Pochodzenie człowieka
• Badaniem pochodzenia człowieka, czyli ANTROPOGENEZY człowiek,
genesis
(gr.
antropos
– – powstanie) zajmuje się wiele dziedzin nauki, w ty, wyodrębniona dziedzina antropologii.
• ANTROPOLOGIA – zespół nauk badających różne aspekty życia ludzi, np. Społeczny, kulturowy czy biologiczny.
HISTORIA natomiast zajmuje się badaniem dziejów społeczności ludzkich.
Pierwsze formy życia społecznego tworzyły już pierwsze HOMINIDY , czyli istoty człekokształtne, podobne do człowieka.
Jeśli chodzi o bezpośrednich przodków dzisiejszego człowieka, jest to zagadnienie problematyczne, ponieważ nie do końca wiadomo, które z istot człowiekowatych dały początek naszemu gatunkowi.
Gdzie po raz pierwszy pojawił się człowiek?
Większość badaczy zgadza się dziś z teorią, że najdawniejsze hominidy, od których pochodzi człowiek, pojawiły się po raz pierwszy w Afryce ok. 4,4 mln lat temu.
Australopitecus
Przodkiem człowieka niewątpliwie był australopitek (
australopitecus
– łac. –
australis pithekos
ku temu dostarczyło odkrycie w 1974 r. w – południowy, gr. – małpa). Dowodów Hadarze (Etiopia), szkieletu australopiteka znanego dziś jako „Lucy z Hadaru”.
Australopitek wykorzystywał gotowe przedmioty jako narzędzi.
Homo habilis
– człowiek zręczny
Bardziej rozwinietym od australopiteków był pierwszy z reprezentantów rodzaju –
Homo
–
Homo habilis .
W przeciwieństwie do australopiteka Homo habilis wykonywał narzędzia intencjonalnie. Narzędzia te nazywamy „ oldowajskimi ” – od najstarszych warstw stanowiska w dolinie Oldovai , gdzie po raz pierwszy je odnaleziono.
Homo erectus
– człowiek wyprostowany
• Dalszym etapem ewolucji rodzaju
Homo,
było wykształcenie się nowego gatunku
– Homo erectus .
Był on pierwszym przodkiem człowieka, który wyemigrował z Afryki. • Homo erectus udoskonalił narzędzia, tworząc narzędzia bifacjalne (dwustronnie obrabiane), z których najpopularniejsze były pięściaki .
• Homo erectus posiadł też umiejętność rozniecania ognia.
Człowiek neandertalski.
Jeszcze do niedawna, za bezpośredniego przodka człowieka uważano człowieka neandertalskiego (
Homo sapiens neanderthalensis
), jednak ostatnie badania wykazały, że tak nie jest. Niemniej człowiek neandertalski (nazwa pochodzi od miejsca znalezienia pierwszych szczątków tego gatunku, od jaskini Neandertal w Niemczech) przejął umiejętność wykonywania narzędzi, rozniecania ognia oraz uważa się, że stworzył elementy kultury duchowej . Z neandertalczykiem związane są pierwsze intencjonalne pochówki, ustrojone kwiatami (grota Shanidar w Iraku).
Homo sapiens sapiens
Pierwszy człowiek z gatunku
Homo sapiens sapiens
najprawdopodobniej pojawił się ok. 200 tys. lat temu w Afryce.
Osiągnięcia epoki paleolitu.
wyrób pierwszych narzędzi; - sztuka – pierwsze znaki na skałach lub żłobione na kościach przez człowieka neandertalskiego, malowidła naskalne (jaskinia Altamira w Hiszpanii i Lascaux we Francji) oraz figurki gliniane, tzw. „prehistoryczne Wenus”; koczowniczy tryb życia oraz udoskonalenie zbieractwa i myślistwa;
Początki rolnictwa i hodowli.
Wraz ze zmianami warunków naturalnych oraz z powiększaniem się gromad ludzkich, musiało dojść do zmiany trybu życia. Ciągłe wędrówki były niekorzystne, w związku z tym rozpoczął się proces przechodzenia do osadniczego trybu życia. Było to związane z koniecznością uprawy zbóż oraz hodowlą zwierząt.
Najwcześniej te zjawiska zachodziły w okresie mezolitu, na terenie Bliskiego Wschodu, na terenie tzw. „żyznego półksiężyca”
Efektem tych przemian było pojawienie się trwałych osad z siedzibami ludzkimi w formie domów budowanych z kamienia lub cegły. Oznacza to, że pierwsze osady zakładane były przez społeczności posiadające zalążki hierarchii społecznej oraz pierwsze formy władzy nadrzędnej.
Proces przechodzenia do osiadłego trybu życia i gospodarki rolniczej trwał tysiące lat, mimo to naukowcy nazwali go „ rewolucją neolityczną ”. Rewolucją bo zachodziły w tym czasie gwałtowne zmiany w życiu człowieka, a neolityczna, bo proces ten zakończył się w młodszej fazie epoki kamienia- neolicie.
Życie ludzi w neolicie.
Neolit był okresem gospodarki opartej na rolnictwie i hodowli. W okresie tym udoskonalono techniki upraw, udomowiono krowę, owcę, a późnej i konia.
Pojawiły się też wtedy pierwsze miasta. Za najstarsze z nich uważa się znane z Biblii Jerycho, którego początek datuje się nawet na IX tys.
Do wyrobu narzędzi zaczęto stosować, oprócz kości i kamienia, również i rogi zwierzęce, a wielkim wynalazkiem okazała się ceramika . Najpierw naczynia lepiono ręcznie, a ok. VI tys. p.n.e. wynaleziono koło garncarskie . Z biegiem czasu naczynia wykonywane były coraz precyzyjniej, były ładniejsze a nawet ozdobione.
Kult „Wielkiej Bogini”
Wraz z osadnictwem pojawiły się pierwsze wierzenia i bóstwa. Najczęściej były one związane z uprawą roli i zmianami pór roku, a także z płodnością świata roślinnego i zwierzęcego. Pierwszym bóstwem pojawiającym się w epoce kamienia była „ Wielka Bogini ” lub „ Wielka Matka w osiedlu ” utożsamiania z ziemią. Najstarsze ślady tego kultu odnajdujemy Çatal Hüyük w Anatolii.
Języki.
Dla naukowców podstawą wyodrębnienia poszczególnych grup ludów jest język. Zauważono, ze jedne z nich są do siebie podobne a niektóre zupełnie odmienne. Nie wiadomo jednak w jaki sposób doszło do tak wielkich podziałów.
Języki semickie
Jedną z wielkich grup językowych stanowią języki semickie , którymi posługiwała się duża część ludności zamieszkująca Bliski Wschód Akadowie, Aramejczycy, Asyryjczycy, Babilończycy, Żydzi, Fenicjanie). Prawdopodobnie powstały one w Afryce i w IV tys. p.n.e. przywędrowały na tereny Bliskiego Wschodu.
Dziś do języków semickich zaliczają się m.in. hebrajski i aramejski.
Języki indoeuropejskie
• Większa grupę jednak stanowią języki indoeuropejskie , z których wywodzi się większość współczesnych języków europejskich, również i język polski.
• Nośnikiem tego języka były plemiona Indoeuropejskie, które juz w V tys. p.n.e. zamieszkiwały tereny europejskie od Renu po Dniepr. Musiały one już wtedy bardzo różnić się kulturą i językami, stąd w dzisiejszej Europie tak wielkie różnice.