Transcript dosyayı indir - Mangal kömürü üretiminde modern teknikler. Akıncı
Slide 1
TARIMSAL ATIKLARIN
DEĞERLENDİRİLMESİ
Slide 2
1. TARIMSAL ATIK NEDİR?
Slide 3
Tarımsal Atıklar: Bitkisel ve hayvansal ürün
elde edilmesi ve işlenmesi sonucunda
ortaya çıkan atık ve artıklardır. Üretilen katı
atıkların miktarı ve içerik özellikleri topluluk
ya da toplumların sosyoekonomik özellikleri,
beslenme alışkanlıkları, gelenekler,
coğrafya, meslekler ve iklim gibi değişik
şartlardan etkilenmektedir.
Slide 4
Tarımsal atıklar bitkisel ve hayvansal atık
olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Ölçü
birimi ise belirli bir alana oranlanmış yaş
veya kuru atık kütle miktarıdır.
Slide 5
2. TARIMSAL ATIK
ÇEŞİTLERİ
Slide 6
Tarımsal atıklar üç grupta incelenebilir:
1. Bitkisel üretim sonucunda arta kalan
atıklar.
2. Hayvansal üretim sonucunda arta kalan
atıklar.
3. Tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu oluşan
atıklar.
Slide 7
2.1. Bitkisel üretim sonucu
oluşan atıklar:
Slide 8
Ekili alan, orman, nadas alanı, meyve ve
sebze ekili alanlarda yapılan bitkisel
üretimler sonucunda ürün olarak
nitelendirilemeyen bitkisel kütle atık olarak
değerlendirilir.
Bu atıklar saman, sap, sömek, kabuk,
çekirdek, budama atığı olarak
gruplandırılabilir.
Slide 9
Atık
miktarı
üretim
alanının
büyüklüğü ile orantı gösterir. Fakat
teorik atık miktarı ile gerçek atık
miktarı birbirini tutmamaktadır. Atık
miktarını önemli ölçüde etkileyen
faktör verimdir.
Slide 10
2.2. Hayvansal üretim
sonucu oluşan atıklar:
Slide 11
Hayvansal üretim sonucu oluşan atılar
hayvan dışkıları ve kesim işlemi sonucu
kalan iç organlardır. Hayvan dışkıları
yakıt olarak (tezek) ve gübre olarak
kullanılmaktadır. İç organlardan oluşan
atıklar ise kompost gübre olarak
kullanımı mümkündür.
Slide 12
2.3. Tarım ürünlerinin
işlenmesi sonucu açığa çıkan
atıklar:
Slide 13
Tarım ürünlerinin doğrudan kullanıma
geçmeden önceki işlemleri (öğütme,
ayıklama, kurutma…) sonucu ortaya
çıkan atıklardır. Bunlar sap, saman,
kabuk, çekirdek gibi kullanımı olmayan
atıklardır.
Slide 14
4. TARIMSAL ATIKLARI
DEĞERLENDİRME TEKNOLOJİLERİ
Slide 15
Biyokütle için en önemli ve en yaygın
kullanılan ısıl dönüşüm yöntemi
yakmadır.
Biyolojik
kökenli
yakıtlardan başlıca tek bir yakıt olarak
yararlanılabildiği gibi, bu yakıtlar
kömür gibi diğer yakıtlarla da birlikte
yanabilir.
Slide 16
Birlikte yakma durumu büyük ölçekli
işletmelerde özellikle fazla miktarda
yakıt gerekli olması durumunda tercih
edilir.Biyokütle yakma teknolojilerinin
birçoğu, değişik ızgaralı veya akışkan
yataklı kazanlardır.
Slide 17
Piroliz biyokütleden gaz elde etmek
için uygulanan en eski ve basit bir
yöntem olup, oksijensiz ortamda
atığın 900 oC ye kadar ısıtılması ile
oluşan kimyasal ve fiziksel olaylar
dizisi olarak tanımlanır.
Slide 18
Piroliz sonucunda; gazlar, katran,
organik bileşikler, su ve odun kömürü
gibi maddeler elde edilir. Isıl değerleri
yüksek metan ve hidrojen, elde edilen
gazlar arasında yer alırken, oluşan
organik
maddelerle
petrolden
çıkanlara benzer olarak petro –
kimyasal adı verilir.
Slide 19
Piroliz teknolojisi, biyo-enerjinin çok
değişik
uygulamalarda
yararlanılmasına olanak sağlar. Hızlı
piroliz işlemi sonucunda sıvı yakıt elde
edilebilir.
Sıvı
yakıt
taşınabilir
durumdadır. Düşük yoğunlukta ve
genellikle
heterojen
özellikteki
biyokütleden daha kolay kullanılabilir.
Slide 20
Hızlı piroliz işleminde biyokütle,
oksijensiz
bir
ortamda
yüksek
sıcaklığa kadar hızlı bir şekilde ısıtılır.
Bu koşullarda biyokütle; organik
buharlar, gazlar ve atık kömüre
ayrışır. Açığa çıkan buhar sıvı ürün
olarak yoğuşur.
Slide 21
İşlem uygulamalarının da birçoğunda
gazlar ve kömür, piroliz işlemi için
enerji üretmek için yakılmaktadır.
Biyokütlenin pirolizi için; akışkan
yataklı, akımlı reaktörler ve döner
konili reaktörler gibi değişik reaktör
tipleri geliştirilmiştir.
Slide 22
4.1. Gazlaştırma
Slide 23
Biyokütlenin gazlaştırılması; katı
yakıtların ısıl çevirim teknolojisiyle
yanabilen bir gaza dönüştürülmesi
işlemidir. Sınırlandırılmış oksijen, hava,
buhar veya bunların kombinasyonları
reaksiyonu başlatmaktadır. Üretilen gaz
karbon monoksit, karbondioksit, hidrojen,
metan, su ve azot'un yan ısıra kömür
parçacıkları, kül ve katran gibi artıkları da
içermektedir.
Slide 24
Slide 25
Gazlaştırma biyokütleden gaz yakıt elde
edilen termokimyasal bir dönüşüm
prosesidir. Diğer bir deyişle biyokütle
termokimyasal bir dönüşümle gaz yakıta
dönüştürülür. Modernize edilmiş biyokütle
enerjisi teknolojilerinin amacı üretim ve
kullanım sırasında emisyonları azaltırken
yakıtın yoğunluğunu arttırmaktır.
Slide 26
Entegre Biyokütle Gazlaştırma
Tesisi - İsveç
Slide 27
Slide 28
Gazlaştırma sisteminin apartman içi
kullanımı
Slide 29
Slide 30
GAZLAŞTIRMA TEKNOLOJİSİ
Slide 31
Gaz yakıtın kullanımına göre
gazlaştırıcılar sınıflandırılmıştır :
Isıl gazlaştırıcılar; kazanlarda,
ocaklarda ve kurutucularda yakıtın
alevli yanmasıyla,
Güç kaynaklı gazlaştırıcılar; içten
yanmalı motorlarda mil gücü
sağlamak için kullanılır.
Slide 32
GAZLAŞTIRMANIN KİMYASI
Slide 33
Katı yakıtların temelinde karbon,
oksijen ve hidrojen kompozisyonları
yer almaktadır. Gazlaştırıcılar ise
biyokütleyi yüksek ısı altında
yakmaktadırlar. Gazlaştırma prosesi
dört safhaya ayrılır: Kuruma, piroliz,
reaksiyon ve indirgenme.
Slide 34
Slide 35
İçinde % 35'den daha fazla su ihtiva eden
biyokütle termokimyasal dönüşüm sonucu
elektrik üretimi için uygun değildir. Direk
yakma için %8-15 arası nem oranı uygun
olup, 50-100 cm arası parça boyutu
idealdir. Karbonlaştırma işlemi %8-15
arası nem oranları tercih edilir. Odunun
gazlaştırma sistemde kullanılabilmesi için
odun içindeki nemin ayarlanması gerekir.
Bu da ancak kurutma işlemi ile
gerçekleşir.
Slide 36
SABİT YATAKLI GAZLAŞTIRICI
Slide 37
Slide 38
Hava ve yakıt girişi yönüne göre sabit
yataklı gazlaştırıcılar dört tipe
ayrılmaktadır:
1- Aşağı akışlı
2- Yukarı akışlı
3- Karşıt akışlı
4- Açık akışlı
Slide 39
Slide 40
AKIŞKAN YATAKLIGAZLAŞTIRICI
Slide 41
Slide 42
Slide 43
AKIŞKAN YATAKLI BİYOKÜTLE
GAZLAŞTIRMA ÜNİTESİ
Slide 44
Slide 45
DEZAVANTAJLARI
Slide 46
Buna ek olarak biyokütle gazlaştırmasının
dezavantajlarına da bakmak gerekmektedir.
Çevreyi ne kadar güvene alıyorsa da
sağlığa zararları açısından açıklanan
dezavantajları vardır. Bu dezavantajlar;
koku, gürültü, yanma/patlama riski, CO
zehirlenmesi, akıt gaz ve pis su çıkışı (
gazın temizlenme prosesinden kaynaklı ).
Slide 47
Biyokütle gazlaştırmasında çıkan koku
hidrojen sülfür, amonyak ve carbon oxysulphide kokularına benzer. Katran da sert
bir kokuya sahiptir. Gazdan çıkan koku pis
su, katran ve uçuşan küllerden de
kaynaklanabilir. Gürültü ise işlem sırasında
makinelerin çalışmasından kaynaklanır.
Sistemden atmosfere sızan gaz yakıt veya
duman eğer ortamda ateşleme yapılırsa
patlama olabilir.
Slide 48
Biyokütle gazlaştırma prosesinde katı
yakıt deposu, yanabilen tozlar, yakıtın
kurutulması ve üretilen gaz temel risk
faktörlerini oluştururlar. Renksiz ve
kokusuz olan karbon monoksit gazı
solunduğunda tehlikeli bir toksik etki
yaratır.
Slide 49
Slide 50
BİYOGAZ; organik bazlı atık/artıkların
oksijensiz ortamda (anaeorobik)
fermantasyonu sonucu ortaya çıkan
renksiz - kokusuz, havadan hafif, parlak
mavi bir alevle yanan ve bileşimininde
organik maddelerin bileşimine bağlı olarak
yaklaşık; % 40-70 metan, % 30-60
karbondioksit, % 0-3 hidrojen sülfür ile
çok az miktarda azot ve hidrojen bulunan
bir gaz karışımdır.
Slide 51
BİYOGAZ ÜRETİMİNİN YARARLARI
Slide 52
Hayvansal ve bitkisel organik atık/artık
maddeler, çoğunlukla ya doğrudan
doğruya yakılmakta veya tarım
topraklarına gübre olarak verilmektedir.
Bu tür atıkların özellikle yakılarak ısı
üretiminde kullanılması daha yaygın
olarak görülmektedir. Biyogaz teknolojisi
ise organik kökenli atık/artık maddelerden
hem enerji eldesine hem de atıkların
toprağa kazandırılmasına
imkan vermektedir.
Slide 53
Ucuz - çevre dostu bir enerji ve gübre
kaynağıdır. Atık geri kazanımı sağlar.
Biyogaz üretimi sonucu hayvan
gübresinde bulunabilecek yabancı ot
tohumları çimlenme özelliğini kaybeder.
Biyogaz üretimi sonucunda hayvan
gübresinin kokusu hissedilmeyecek ölçüde
yok olmaktadır. Hayvan gübrelerinden
kaynaklanan insan sağlığını ve yeraltı
sularını tehdit eden hastalık etmenlerinin
büyük oranda etkinliğinin kaybolmasını
sağlamaktadır.
Slide 54
Slide 55
1 m3 biyogaz:
• 0,62 litre gazyağı
• 1,46 kg odun kömürü
• 3,47 kg odun
• 0,43 kg bütan gazı
• 12,3 kg tezek
• 4,70 kWh elektrik enerjisi
eşdeğerindedir.
Slide 56
1 m3 Biyogazın sağladığı ısı miktarı:
(4700-5700 kcal/m3)
1 m3 Biyogaza eşdeğer diğer yakıtlar:
0,66 litre motorin
0,75 litre benzin
0,25 m3 propan
Slide 57
BİYOGAZ ÜRETİMİNİN
MİKROBİYOLOJİSİ
Slide 58
Biyogaz organik maddelerin oksijensiz
şartlarda biyolojik parçalanması sonucu
oluşan ağırlıklı olarak metan ve
karbondioksit gazıdır. Çeşitli organik
maddelerin metan ve karbondiokside
dönüşümü karışık mikrobiyolojik flora
tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu
oksijensiz bozunma sonucunda metan
gazı üç aşamalı bir işlem sonucunda
oluşur. Anaerobik fermantasyon bu üç
aşaması aşağıdaki gibi sıralanır
Slide 59
1. Fermantasyon ve Hidroliz
Bu aşamada fermantatif ve hydrolitik
bakteriler olarak isimlendirilen bakteri
grupları organik maddenin üç temel öğesi
olan karbon hidratları (C6H10O5)n,
proteinleri (6C 2NH3 3H3O) ve yağları
(C50H90O6) parçalayarak CO2 , asetik asit ve
büyük bir kısmını da çözülebilir uçucu
organik maddelere dönüştürürler.
Slide 60
2. Asetik Asidin Oluşumu
Bu aşamada, birinci aşama sonucunda açığa
çıkan ve uçucu yağ asitlerini asetik aside
dönüştüren asetojenik bakteri grupları
devreye girmekte ve bir kısım asetojenik
bakteriler uçucu yağ asitlerini asetik asit ve
hidrojene dönüştürmektedir.
Slide 61
CH3 (CH2)n COOH + H2O =>2CH3 COOH +
2H2
2CO2 + 4H2 => CH3 COOH + 2H2O
Slide 62
3. Metan Gazının Oluşumu
Anaerobik fermantasyonun bu son aşamasında
metan oluşturan bakteri grupları devreye girmekte,
ve bir kısım metan oluşturan bakteriler CO2 ve H2
'yi kullanarak metan (CH4 ) ve suyu (H2O) açığa
çıkarırlarken, öteki bir grup metan oluşturan
bakteriler ise ikinci aşama sonucunda açığa çıkan
asetik asidi kullanarak CH4 ve CO2
oluşturmaktadırlar.
CO2 + 4H2 => CH4 + 2H2O
CH3 COOH => CH4 + CO2
Slide 63
Biyogaz üretimi aşağıdaki faktörlere de
bağlıdır:
Ortam sıcaklığı
Hammaddenin cinsi ve miktarı
Ortam asitliği (PH)
Partikül büyüklüğü
Fermantasyon süresi
Karbon azot oranı (C/N)
Tesis tipi
Kuru madde miktarı
Slide 64
Biyogaz tesisleri kapasite olarak;
• Aile tipi (6 -12 m3 kapasiteli)
• Çiftlik tipi (50 -100 -150- m3 kapasiteli)
• Köy tipi (100-200 m3 kapasiteli)
• Sanayi ölçekli tes. (1000 - 10 000 m3
kapasiteli
Slide 65
Tesis tasarımında aşağıdaki parametreler
dikkate alınmalıdır;
• Uygun hammadde miktarı
• Hammaddenin cinsi ve özellikleri
• Isıtma ihtiyaçları
• Karıştırma ihtiyaçları
• Kullanılacak malzeme ve ekipmanların
cinsi
Slide 66
Tesisin kurulacağı yerin seçimi
• Tesis inşaatı ve tesisin yalıtımı
• Tesisin ısıtılması ve işletme koşulları
• Biyogazın depolanması ve dağıtımı
• Biyogazın taşınması, tesisten çıkan
biyogübrenin depolanması, tarlaya
taşınması ve dağıtımı
• Biyogaz kullanım araçlarının belirlenmesi
Slide 67
BİYOGAZ ÜRETİMİNDE DİKKAT
EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
Slide 68
- Fermantörde (üretim tankı-sindireç) kesinlikle
oksijen bulunmamalıdır.
-Antibiyotik almış hayvansal atıklar üretim tankına
alınmamalıdır.
-Deterjanlı organik atıklar üretim tankına
alınmamalıdır.
-Ortamda yeni bakteri oluşturulması ve büyümesi
için yeterli miktarda azot bulunmalıdır.
Slide 69
Üretim tankında asitlik 7,0 - 7,6 arasında
olmalıdır.
-
- Metan bakterileri için substratta (S) sirke asidi
cinsinden organik asit konsantrasyonu 500 - 1500
mg/litre civarında olmalıdır.
- Fermantör sıcaklığı 35 ºC veya 56 ºC de sabit
tutulmalıdır.
-Üretim tankına ışık girmemeli ve ortam karanlık
olmalıdır.
Slide 70
-Üretim tankında minimum %50, optimum %90
oranında su olmalıdır.
-Ortamda kükürt miktarı 200 mg/Litre den fazla
olmamalıdır.
-Ortamda metan bakterilerinin beslenmesine yetecek
kadar organik madde parçalanmış-öğütülmüş olarak
bulunmalıdır.
Slide 71
4.3. Kompost Üretimi
Slide 72
Kompostlaşma işlemi uygun sıcaklık ve nem
miktarlarının sağlandığı havalı ortamlarda
mikrobiyal canlılar tarafından organik
materyalin biyolojik olarak ayrışma ve
yeniden yapılanmalarından oluşan işlemdir
Slide 73
Ağız ---Parçalama-Karıştırma--Ön işlem
Mide---İşleme Girme----Kompostlaşma
Bağırsak-Organizma tarafından kullanılma
Slide 74
Slide 75
Neden Kompost?
Kompostlama’da ana hedef, ürettiğiniz katı atıkların
miktarının azaltılması ve organik atıkların
değerlendirilmesidir. Katı atıklarınızı azaltacak
olursanız, belediye çöp havzaları için gereken arazi
de daha küçük olacaktır. Buna bağlı olarak da arazi
israfı ve belediye giderleri azalacaktır. Kendi
kullandığınız kompost, daha sağlıklı ve kaliteli bahçe
ürünleri ve saksı bitkileri elde etmenizi sağlayacak,
gübre giderlerinizin azalmasına yol açacaktır. Mamûl
kompost, doğal gübre olması nedeniyle sentetik
gübrelere göre daha çevre dostu olma avantajına
da sahiptir.
Slide 76
Kompost Yapımında Kullanılacak Materyalin
Seçimi
Temiz (plastik, cam, ağır metal)
Çeşitli kaynaktan (tarım ve metropolitan)
Sistem döngülerine hizmet (Sürdürülebilir)
Slide 77
Temel Parametreler
Oksijen oranı:%12
Nem:%50-60
Sıcaklık:50-60 C(40 tan düşük, 70 ten
yukarı çıkmamalı)
Malzemenin parça büyüklüğü 1-5 cm
C/N oranı:25-35/1
Slide 78
Bazı Organik Materyallerin C/N Oranı
Orman altı örtüsü C/N:110/1
Buğday samanı C/N:70/1
Mısır sapı ve yaprakları C/N:26/1
Taze yeşil materyalde ise 7-15/1
Slide 79
ÜSTÜNLÜKLERİ
Mükemmel bir toprak şartlandırıcıdır
Satılabilir bir üründür
Gübre işlemeyi iyileştirir
Arazi uygulamalarını iyileştirir
Kirlilik riski düşüktür
Patojenlerin zarar görmesi
Hayvanlar için altlık olarak kullanılabilir
Hastalık önleyicidir
Çevre kirliliği oluşturmaz
İşlem veya çöp ücreti
Slide 80
OLUMSUZLUKLARI
Zaman ve para
Arazi
Koku
Hava koşulları
Pazarlama
Gübre ve ürün atıklarının tarladan uzaklaştırılması
Azot kaybı riski
Komposttaki besin elementlerinin yavaş tahliyesi
Çiftlik sınıfını kaybetme riski
Slide 81
Kompostlamada Yaygın Olarak Kullanılan Ham
Maddeler:
Ağaç kabuğu, Karton, Sığır gübresi, Mahsul atıkları,
Gübre ve üre, Bitmiş kompost, Balık işlemeden
kaynaklanan atıklar, Yiyecek üretiminden
kaynaklanan atıklar, Sebze ve meyve atıkları,
Çimen kırpıntıları, At dışkısı, Yapraklar, Kireç,
Gazete, Çiftlik hayvanlarının dışkıları, Kağıt
fabrikalarından kaynaklanan atıklar, Çürümüş
yosun, Kümes hayvanlarının dışkıları, Testere ve
rende talaşı, Yosun ve diğer su bitkileri, Septik ve
pis su çamurları, Mezbaha ve et paketleme atıkları,
Saman ve kuru ot, Saman, Domuz dışkısı, Tahta
tozu, Odun yongaları
Slide 82
UYGUN YER SEÇİMİ
Dikkate alınması gereken hususlar şunlardır:
Rüzgar- Her ne kadar rüzgar, gerekli olan havayı
sağlasa da, çok fazla rüzgar malzemeyi kurutabilir
veya etrafa saçabilir.
Güneş ışığı- Güneş ışığı kış aylarında kompost
yığınının ısıtılmasına yardımcı olabilir; fakat çok
fazla güneş kompostu kurutur. Yığını büyük bir
ağacın yanına yerleştirecek olursanız, kompost
yığınınız yazın serin ve gölgede kalır, kış aylarında
ise güneş ışığından yararlanır.
Slide 83
Drenaj- Yığının içinde su birikimi
olmayacak şekilde iyi bir drenaja gerek
vardır.
•Yüzey– Zemin olarak çıplak toprak,
betondan daha iyidir. Yığının etrafında
rahatça çalışabileceğiniz yeterli boş saha
bırakmaya dikkat edin (yaklaşık 2 m).
Slide 84
Kompostlama Yöntemleri
Gübreler ve diğer organik atıklar
yapılarında aerobik ve anaerobik
koşullarda maddeleri çürütebilen
mikroorganizmaları barındırırlar.
Kompostlama maddesi içinde oksijenin
bulunması, yalnızca istenen bir durum
değil, aynı zamanda hızlı kompostlama
için bir zorunluluktur. Çiftliklerde dört
çeşit kompostlama yöntemi uygulanır.
Slide 85
Kompostlama haznesinin seçilmesi:
Kompostlama haznesi, bütün girdileri
yığacağınız ve kompostlaşma sürecinin
doğal olarak gerçekleştiği basit bir yığın bile
olabilir – pasif kompostlama. Pasif
kompostlama, verimi en düşük olan türdür,
ve kompostlama sürecinin günlük olarak
düzenlendiği aktif kompostlamadan daha
yavaştır.
Slide 86
Slide 87
Silo
Döner Silindir
Yığın Yöntemleri
(İndore Metodu )
Varil Yöntemi
14 Gün Yöntemi
Vermicompost
Anaerobik yöntem
Slide 88
İndore metoduna göre kompost yığını hazırlanması (Kara,
2002)
Slide 89
Kompostlaşmanın ilk devresinde şeker,
nişasta ve yağlar çözünür.
Sıcaklık artışı ve pH düşmesiyle birlikte
selüloz parçalayıcı mantarlar devreye girer.
Sıcaklığın 50-55 C’ı bulmasıyla termofilik
mikroorganizmalar faaliyete başlar.
Slide 90
Üçüncü devrede kullanımlar sonucu
termofilikler için elverişli madde azalmaya
dolayısıyla faaliyetlerinin yavaşlamasıyla
sıcaklık düşmeye pH artmaya başlar.
Mezofilik mikroorganizmaların devreye
tekrar girmesiyle karbon ağırlıklı
materyallerin parçalanma işlemi tamamlanır
Slide 91
MATERYALİ HAZIRLARKEN DİKKAT
EDİLECEK NOKTALAR
Slide 92
Ön kompostlaşma ve kokuya önlem
alınmalı
Elde etmek istediğimiz son ürün
miktarının başlangıç materyalimizin ağırlık
olarak yarısından az, hacim olarak ise
daha da yüksek bir kayıpla
gerçekleşeceğini göz önünde
bulundurmalıyız.
Biçilmiş çim kullanılacaksa yığındaki
miktarı %50’yi geçmemelidir.
Slide 93
Karbon
ağırlıklı
materyalden
oluşan
kompost (Bir yığında bileşimi %60
oranına kadar çıkabilir) yavaş olgunlaşır
ancak toprağa uygulandığında besin
maddelerinin salınımı ve toprağın su
tutma kapasitesi yönünden daha uzun
yıllar hizmet verir. Bu tür odunsu
materyalin parçalanmadan sonra ön işlem
olarak bir süre su içerisinde bekletilerek
bünyesine su çekmesinin sağlanması
üretimi hızlandırmaya yardım edecektir.
Slide 94
Hayvan ürünlerinden kaynaklanan kalıntılar
kullanılırsa mümkünse asitli bir sıvıya
batırıldıktan sonra yığın yapılıncaya kadar
talaş, saman gibi kuru karbon ağırlıklı
materyalle karıştırılıp bekletilmelidir.
C/N oranının düşüklüğü işlemi hızlandırır,
yüksek ısı ve amonyak çıkışı ile kendisini
belli eder, odunsu materyalin fazla olduğu
durumda işlem hızı düşer.
Slide 95
Genelde işlem başlangıcında pH asittir ancak işlem
ilerledikçe alkaliye döner, son üründe nötr yada hafif
alkali olur.
Materyali parçalama biyolojik faaliyet ve havalanma
için alanı artırdığından işlemi hızlandırır.
Çiftlik şartlarında ve ev bahçelerinde yapılan
yığınlarda biyolojik oksidasyondan dolayı yükselen ısı,
düşen nem ve oksijen yığın açılıp havalandırılarak ve
sulanarak tamamlanır.
Slide 96
OLGUNLAŞMA
İklim şartları, yığına giren materyalin parça
büyüklüğü, kimyasal yapısı, nem ve havalandırma
durumuna göre kompostun oluşumu yığın
metodlarında 2 ay-2 yıl arasında değişir. Başlangıçtan
sonra 7-15 günde bir havalandırma, karıştırma ve
eksilen nemin ilavesi ile kompostlaşma işlemi 3-4
yığın açımından sonra gerçekleşmişse elenme işlemine
geçilir.
Slide 97
Nem %40 civarı
Kahverengi siyah humuslu toprak
görünümü ve kokusu
Nötr veya hafif alkali pH
İçerisinde bazı toprak canlıları
Slide 98
Bütün bunların yanında
biyokütleden faydalanmanın bir çok
yönü vardır. Enerjinin yanında,
mobilya, kâğıt, yalıtım maddesi
yapımı gibi daha birçok alanda
yararlanılmaktadır.
Slide 99
Biyokütlenin enerji olarak
değerlendirilmesinde ise, katı, sıvı ve gaz
yakıtlar elde etmek için çeşitli teknolojiler
kullanılır. Biyoetanol, biyogaz, biyodizel gibi
yakıtların yanı sıra, yine biyokütleden elde
edilen, gübre, hidrojen, metan ve odun
briketi gibi daha birçok yakıt türü saymak
olanaklıdır.
Slide 100
Bu yakıtların elde edilmesinde
termokimyasal ve biyokimyasal
olarak sınıflanabilen yeni teknikler
geliştirilmiştir.
Slide 101
Biyokütle Enerji Dönüşümü İçin Fiziksel
Yöntemler
Slide 102
TLE
FİLTRASYON
KATI ÜRÜN
BOYUT KÜÇÜLTME
KATI YAKIT
KATI YAKIT
KATI ÜRÜN
KATI YAKIT
SIVI ÜRÜN
KATI YAKIT
BİYOBRİKET
KATI YAKIT
KURUTMA
EKSTRAKSİYON
BİYOKİMYASAL VE ISIL
YÖNTEMLER
Slide 103
Biyokütle Enerji Dönüşümü İçin
Biyokimyasal Yöntemler
Slide 104
BİYOKİMYASAL
İŞLEMLER
FERMANTASYON
ETANOL
HAVASIZ ORTAMDA
BOZUNDURMA
BİYOGAZ
BİYOFOTOLİZ
HİDROJEN
Slide 105
Biyokütle Enerji Dönüşümü İçin Isıl
Yöntemler
Slide 106
EKSTRAKSİYON
PİROLİZ
AKTİF KARBON
KİMYASALLAR
İYİLEŞTİRME
SIVILAŞTIRMA
SIVI
TÜRBİN
DİZEL
METANOL
GAZLAŞTIRMA
YAKIT GAZI
SENTEZ
MOTOR
YANMA
GÜÇ
ISI
KAZAN
AMONYAK
TARIMSAL ATIKLARIN
DEĞERLENDİRİLMESİ
Slide 2
1. TARIMSAL ATIK NEDİR?
Slide 3
Tarımsal Atıklar: Bitkisel ve hayvansal ürün
elde edilmesi ve işlenmesi sonucunda
ortaya çıkan atık ve artıklardır. Üretilen katı
atıkların miktarı ve içerik özellikleri topluluk
ya da toplumların sosyoekonomik özellikleri,
beslenme alışkanlıkları, gelenekler,
coğrafya, meslekler ve iklim gibi değişik
şartlardan etkilenmektedir.
Slide 4
Tarımsal atıklar bitkisel ve hayvansal atık
olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Ölçü
birimi ise belirli bir alana oranlanmış yaş
veya kuru atık kütle miktarıdır.
Slide 5
2. TARIMSAL ATIK
ÇEŞİTLERİ
Slide 6
Tarımsal atıklar üç grupta incelenebilir:
1. Bitkisel üretim sonucunda arta kalan
atıklar.
2. Hayvansal üretim sonucunda arta kalan
atıklar.
3. Tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu oluşan
atıklar.
Slide 7
2.1. Bitkisel üretim sonucu
oluşan atıklar:
Slide 8
Ekili alan, orman, nadas alanı, meyve ve
sebze ekili alanlarda yapılan bitkisel
üretimler sonucunda ürün olarak
nitelendirilemeyen bitkisel kütle atık olarak
değerlendirilir.
Bu atıklar saman, sap, sömek, kabuk,
çekirdek, budama atığı olarak
gruplandırılabilir.
Slide 9
Atık
miktarı
üretim
alanının
büyüklüğü ile orantı gösterir. Fakat
teorik atık miktarı ile gerçek atık
miktarı birbirini tutmamaktadır. Atık
miktarını önemli ölçüde etkileyen
faktör verimdir.
Slide 10
2.2. Hayvansal üretim
sonucu oluşan atıklar:
Slide 11
Hayvansal üretim sonucu oluşan atılar
hayvan dışkıları ve kesim işlemi sonucu
kalan iç organlardır. Hayvan dışkıları
yakıt olarak (tezek) ve gübre olarak
kullanılmaktadır. İç organlardan oluşan
atıklar ise kompost gübre olarak
kullanımı mümkündür.
Slide 12
2.3. Tarım ürünlerinin
işlenmesi sonucu açığa çıkan
atıklar:
Slide 13
Tarım ürünlerinin doğrudan kullanıma
geçmeden önceki işlemleri (öğütme,
ayıklama, kurutma…) sonucu ortaya
çıkan atıklardır. Bunlar sap, saman,
kabuk, çekirdek gibi kullanımı olmayan
atıklardır.
Slide 14
4. TARIMSAL ATIKLARI
DEĞERLENDİRME TEKNOLOJİLERİ
Slide 15
Biyokütle için en önemli ve en yaygın
kullanılan ısıl dönüşüm yöntemi
yakmadır.
Biyolojik
kökenli
yakıtlardan başlıca tek bir yakıt olarak
yararlanılabildiği gibi, bu yakıtlar
kömür gibi diğer yakıtlarla da birlikte
yanabilir.
Slide 16
Birlikte yakma durumu büyük ölçekli
işletmelerde özellikle fazla miktarda
yakıt gerekli olması durumunda tercih
edilir.Biyokütle yakma teknolojilerinin
birçoğu, değişik ızgaralı veya akışkan
yataklı kazanlardır.
Slide 17
Piroliz biyokütleden gaz elde etmek
için uygulanan en eski ve basit bir
yöntem olup, oksijensiz ortamda
atığın 900 oC ye kadar ısıtılması ile
oluşan kimyasal ve fiziksel olaylar
dizisi olarak tanımlanır.
Slide 18
Piroliz sonucunda; gazlar, katran,
organik bileşikler, su ve odun kömürü
gibi maddeler elde edilir. Isıl değerleri
yüksek metan ve hidrojen, elde edilen
gazlar arasında yer alırken, oluşan
organik
maddelerle
petrolden
çıkanlara benzer olarak petro –
kimyasal adı verilir.
Slide 19
Piroliz teknolojisi, biyo-enerjinin çok
değişik
uygulamalarda
yararlanılmasına olanak sağlar. Hızlı
piroliz işlemi sonucunda sıvı yakıt elde
edilebilir.
Sıvı
yakıt
taşınabilir
durumdadır. Düşük yoğunlukta ve
genellikle
heterojen
özellikteki
biyokütleden daha kolay kullanılabilir.
Slide 20
Hızlı piroliz işleminde biyokütle,
oksijensiz
bir
ortamda
yüksek
sıcaklığa kadar hızlı bir şekilde ısıtılır.
Bu koşullarda biyokütle; organik
buharlar, gazlar ve atık kömüre
ayrışır. Açığa çıkan buhar sıvı ürün
olarak yoğuşur.
Slide 21
İşlem uygulamalarının da birçoğunda
gazlar ve kömür, piroliz işlemi için
enerji üretmek için yakılmaktadır.
Biyokütlenin pirolizi için; akışkan
yataklı, akımlı reaktörler ve döner
konili reaktörler gibi değişik reaktör
tipleri geliştirilmiştir.
Slide 22
4.1. Gazlaştırma
Slide 23
Biyokütlenin gazlaştırılması; katı
yakıtların ısıl çevirim teknolojisiyle
yanabilen bir gaza dönüştürülmesi
işlemidir. Sınırlandırılmış oksijen, hava,
buhar veya bunların kombinasyonları
reaksiyonu başlatmaktadır. Üretilen gaz
karbon monoksit, karbondioksit, hidrojen,
metan, su ve azot'un yan ısıra kömür
parçacıkları, kül ve katran gibi artıkları da
içermektedir.
Slide 24
Slide 25
Gazlaştırma biyokütleden gaz yakıt elde
edilen termokimyasal bir dönüşüm
prosesidir. Diğer bir deyişle biyokütle
termokimyasal bir dönüşümle gaz yakıta
dönüştürülür. Modernize edilmiş biyokütle
enerjisi teknolojilerinin amacı üretim ve
kullanım sırasında emisyonları azaltırken
yakıtın yoğunluğunu arttırmaktır.
Slide 26
Entegre Biyokütle Gazlaştırma
Tesisi - İsveç
Slide 27
Slide 28
Gazlaştırma sisteminin apartman içi
kullanımı
Slide 29
Slide 30
GAZLAŞTIRMA TEKNOLOJİSİ
Slide 31
Gaz yakıtın kullanımına göre
gazlaştırıcılar sınıflandırılmıştır :
Isıl gazlaştırıcılar; kazanlarda,
ocaklarda ve kurutucularda yakıtın
alevli yanmasıyla,
Güç kaynaklı gazlaştırıcılar; içten
yanmalı motorlarda mil gücü
sağlamak için kullanılır.
Slide 32
GAZLAŞTIRMANIN KİMYASI
Slide 33
Katı yakıtların temelinde karbon,
oksijen ve hidrojen kompozisyonları
yer almaktadır. Gazlaştırıcılar ise
biyokütleyi yüksek ısı altında
yakmaktadırlar. Gazlaştırma prosesi
dört safhaya ayrılır: Kuruma, piroliz,
reaksiyon ve indirgenme.
Slide 34
Slide 35
İçinde % 35'den daha fazla su ihtiva eden
biyokütle termokimyasal dönüşüm sonucu
elektrik üretimi için uygun değildir. Direk
yakma için %8-15 arası nem oranı uygun
olup, 50-100 cm arası parça boyutu
idealdir. Karbonlaştırma işlemi %8-15
arası nem oranları tercih edilir. Odunun
gazlaştırma sistemde kullanılabilmesi için
odun içindeki nemin ayarlanması gerekir.
Bu da ancak kurutma işlemi ile
gerçekleşir.
Slide 36
SABİT YATAKLI GAZLAŞTIRICI
Slide 37
Slide 38
Hava ve yakıt girişi yönüne göre sabit
yataklı gazlaştırıcılar dört tipe
ayrılmaktadır:
1- Aşağı akışlı
2- Yukarı akışlı
3- Karşıt akışlı
4- Açık akışlı
Slide 39
Slide 40
AKIŞKAN YATAKLIGAZLAŞTIRICI
Slide 41
Slide 42
Slide 43
AKIŞKAN YATAKLI BİYOKÜTLE
GAZLAŞTIRMA ÜNİTESİ
Slide 44
Slide 45
DEZAVANTAJLARI
Slide 46
Buna ek olarak biyokütle gazlaştırmasının
dezavantajlarına da bakmak gerekmektedir.
Çevreyi ne kadar güvene alıyorsa da
sağlığa zararları açısından açıklanan
dezavantajları vardır. Bu dezavantajlar;
koku, gürültü, yanma/patlama riski, CO
zehirlenmesi, akıt gaz ve pis su çıkışı (
gazın temizlenme prosesinden kaynaklı ).
Slide 47
Biyokütle gazlaştırmasında çıkan koku
hidrojen sülfür, amonyak ve carbon oxysulphide kokularına benzer. Katran da sert
bir kokuya sahiptir. Gazdan çıkan koku pis
su, katran ve uçuşan küllerden de
kaynaklanabilir. Gürültü ise işlem sırasında
makinelerin çalışmasından kaynaklanır.
Sistemden atmosfere sızan gaz yakıt veya
duman eğer ortamda ateşleme yapılırsa
patlama olabilir.
Slide 48
Biyokütle gazlaştırma prosesinde katı
yakıt deposu, yanabilen tozlar, yakıtın
kurutulması ve üretilen gaz temel risk
faktörlerini oluştururlar. Renksiz ve
kokusuz olan karbon monoksit gazı
solunduğunda tehlikeli bir toksik etki
yaratır.
Slide 49
Slide 50
BİYOGAZ; organik bazlı atık/artıkların
oksijensiz ortamda (anaeorobik)
fermantasyonu sonucu ortaya çıkan
renksiz - kokusuz, havadan hafif, parlak
mavi bir alevle yanan ve bileşimininde
organik maddelerin bileşimine bağlı olarak
yaklaşık; % 40-70 metan, % 30-60
karbondioksit, % 0-3 hidrojen sülfür ile
çok az miktarda azot ve hidrojen bulunan
bir gaz karışımdır.
Slide 51
BİYOGAZ ÜRETİMİNİN YARARLARI
Slide 52
Hayvansal ve bitkisel organik atık/artık
maddeler, çoğunlukla ya doğrudan
doğruya yakılmakta veya tarım
topraklarına gübre olarak verilmektedir.
Bu tür atıkların özellikle yakılarak ısı
üretiminde kullanılması daha yaygın
olarak görülmektedir. Biyogaz teknolojisi
ise organik kökenli atık/artık maddelerden
hem enerji eldesine hem de atıkların
toprağa kazandırılmasına
imkan vermektedir.
Slide 53
Ucuz - çevre dostu bir enerji ve gübre
kaynağıdır. Atık geri kazanımı sağlar.
Biyogaz üretimi sonucu hayvan
gübresinde bulunabilecek yabancı ot
tohumları çimlenme özelliğini kaybeder.
Biyogaz üretimi sonucunda hayvan
gübresinin kokusu hissedilmeyecek ölçüde
yok olmaktadır. Hayvan gübrelerinden
kaynaklanan insan sağlığını ve yeraltı
sularını tehdit eden hastalık etmenlerinin
büyük oranda etkinliğinin kaybolmasını
sağlamaktadır.
Slide 54
Slide 55
1 m3 biyogaz:
• 0,62 litre gazyağı
• 1,46 kg odun kömürü
• 3,47 kg odun
• 0,43 kg bütan gazı
• 12,3 kg tezek
• 4,70 kWh elektrik enerjisi
eşdeğerindedir.
Slide 56
1 m3 Biyogazın sağladığı ısı miktarı:
(4700-5700 kcal/m3)
1 m3 Biyogaza eşdeğer diğer yakıtlar:
0,66 litre motorin
0,75 litre benzin
0,25 m3 propan
Slide 57
BİYOGAZ ÜRETİMİNİN
MİKROBİYOLOJİSİ
Slide 58
Biyogaz organik maddelerin oksijensiz
şartlarda biyolojik parçalanması sonucu
oluşan ağırlıklı olarak metan ve
karbondioksit gazıdır. Çeşitli organik
maddelerin metan ve karbondiokside
dönüşümü karışık mikrobiyolojik flora
tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu
oksijensiz bozunma sonucunda metan
gazı üç aşamalı bir işlem sonucunda
oluşur. Anaerobik fermantasyon bu üç
aşaması aşağıdaki gibi sıralanır
Slide 59
1. Fermantasyon ve Hidroliz
Bu aşamada fermantatif ve hydrolitik
bakteriler olarak isimlendirilen bakteri
grupları organik maddenin üç temel öğesi
olan karbon hidratları (C6H10O5)n,
proteinleri (6C 2NH3 3H3O) ve yağları
(C50H90O6) parçalayarak CO2 , asetik asit ve
büyük bir kısmını da çözülebilir uçucu
organik maddelere dönüştürürler.
Slide 60
2. Asetik Asidin Oluşumu
Bu aşamada, birinci aşama sonucunda açığa
çıkan ve uçucu yağ asitlerini asetik aside
dönüştüren asetojenik bakteri grupları
devreye girmekte ve bir kısım asetojenik
bakteriler uçucu yağ asitlerini asetik asit ve
hidrojene dönüştürmektedir.
Slide 61
CH3 (CH2)n COOH + H2O =>2CH3 COOH +
2H2
2CO2 + 4H2 => CH3 COOH + 2H2O
Slide 62
3. Metan Gazının Oluşumu
Anaerobik fermantasyonun bu son aşamasında
metan oluşturan bakteri grupları devreye girmekte,
ve bir kısım metan oluşturan bakteriler CO2 ve H2
'yi kullanarak metan (CH4 ) ve suyu (H2O) açığa
çıkarırlarken, öteki bir grup metan oluşturan
bakteriler ise ikinci aşama sonucunda açığa çıkan
asetik asidi kullanarak CH4 ve CO2
oluşturmaktadırlar.
CO2 + 4H2 => CH4 + 2H2O
CH3 COOH => CH4 + CO2
Slide 63
Biyogaz üretimi aşağıdaki faktörlere de
bağlıdır:
Ortam sıcaklığı
Hammaddenin cinsi ve miktarı
Ortam asitliği (PH)
Partikül büyüklüğü
Fermantasyon süresi
Karbon azot oranı (C/N)
Tesis tipi
Kuru madde miktarı
Slide 64
Biyogaz tesisleri kapasite olarak;
• Aile tipi (6 -12 m3 kapasiteli)
• Çiftlik tipi (50 -100 -150- m3 kapasiteli)
• Köy tipi (100-200 m3 kapasiteli)
• Sanayi ölçekli tes. (1000 - 10 000 m3
kapasiteli
Slide 65
Tesis tasarımında aşağıdaki parametreler
dikkate alınmalıdır;
• Uygun hammadde miktarı
• Hammaddenin cinsi ve özellikleri
• Isıtma ihtiyaçları
• Karıştırma ihtiyaçları
• Kullanılacak malzeme ve ekipmanların
cinsi
Slide 66
Tesisin kurulacağı yerin seçimi
• Tesis inşaatı ve tesisin yalıtımı
• Tesisin ısıtılması ve işletme koşulları
• Biyogazın depolanması ve dağıtımı
• Biyogazın taşınması, tesisten çıkan
biyogübrenin depolanması, tarlaya
taşınması ve dağıtımı
• Biyogaz kullanım araçlarının belirlenmesi
Slide 67
BİYOGAZ ÜRETİMİNDE DİKKAT
EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
Slide 68
- Fermantörde (üretim tankı-sindireç) kesinlikle
oksijen bulunmamalıdır.
-Antibiyotik almış hayvansal atıklar üretim tankına
alınmamalıdır.
-Deterjanlı organik atıklar üretim tankına
alınmamalıdır.
-Ortamda yeni bakteri oluşturulması ve büyümesi
için yeterli miktarda azot bulunmalıdır.
Slide 69
Üretim tankında asitlik 7,0 - 7,6 arasında
olmalıdır.
-
- Metan bakterileri için substratta (S) sirke asidi
cinsinden organik asit konsantrasyonu 500 - 1500
mg/litre civarında olmalıdır.
- Fermantör sıcaklığı 35 ºC veya 56 ºC de sabit
tutulmalıdır.
-Üretim tankına ışık girmemeli ve ortam karanlık
olmalıdır.
Slide 70
-Üretim tankında minimum %50, optimum %90
oranında su olmalıdır.
-Ortamda kükürt miktarı 200 mg/Litre den fazla
olmamalıdır.
-Ortamda metan bakterilerinin beslenmesine yetecek
kadar organik madde parçalanmış-öğütülmüş olarak
bulunmalıdır.
Slide 71
4.3. Kompost Üretimi
Slide 72
Kompostlaşma işlemi uygun sıcaklık ve nem
miktarlarının sağlandığı havalı ortamlarda
mikrobiyal canlılar tarafından organik
materyalin biyolojik olarak ayrışma ve
yeniden yapılanmalarından oluşan işlemdir
Slide 73
Ağız ---Parçalama-Karıştırma--Ön işlem
Mide---İşleme Girme----Kompostlaşma
Bağırsak-Organizma tarafından kullanılma
Slide 74
Slide 75
Neden Kompost?
Kompostlama’da ana hedef, ürettiğiniz katı atıkların
miktarının azaltılması ve organik atıkların
değerlendirilmesidir. Katı atıklarınızı azaltacak
olursanız, belediye çöp havzaları için gereken arazi
de daha küçük olacaktır. Buna bağlı olarak da arazi
israfı ve belediye giderleri azalacaktır. Kendi
kullandığınız kompost, daha sağlıklı ve kaliteli bahçe
ürünleri ve saksı bitkileri elde etmenizi sağlayacak,
gübre giderlerinizin azalmasına yol açacaktır. Mamûl
kompost, doğal gübre olması nedeniyle sentetik
gübrelere göre daha çevre dostu olma avantajına
da sahiptir.
Slide 76
Kompost Yapımında Kullanılacak Materyalin
Seçimi
Temiz (plastik, cam, ağır metal)
Çeşitli kaynaktan (tarım ve metropolitan)
Sistem döngülerine hizmet (Sürdürülebilir)
Slide 77
Temel Parametreler
Oksijen oranı:%12
Nem:%50-60
Sıcaklık:50-60 C(40 tan düşük, 70 ten
yukarı çıkmamalı)
Malzemenin parça büyüklüğü 1-5 cm
C/N oranı:25-35/1
Slide 78
Bazı Organik Materyallerin C/N Oranı
Orman altı örtüsü C/N:110/1
Buğday samanı C/N:70/1
Mısır sapı ve yaprakları C/N:26/1
Taze yeşil materyalde ise 7-15/1
Slide 79
ÜSTÜNLÜKLERİ
Mükemmel bir toprak şartlandırıcıdır
Satılabilir bir üründür
Gübre işlemeyi iyileştirir
Arazi uygulamalarını iyileştirir
Kirlilik riski düşüktür
Patojenlerin zarar görmesi
Hayvanlar için altlık olarak kullanılabilir
Hastalık önleyicidir
Çevre kirliliği oluşturmaz
İşlem veya çöp ücreti
Slide 80
OLUMSUZLUKLARI
Zaman ve para
Arazi
Koku
Hava koşulları
Pazarlama
Gübre ve ürün atıklarının tarladan uzaklaştırılması
Azot kaybı riski
Komposttaki besin elementlerinin yavaş tahliyesi
Çiftlik sınıfını kaybetme riski
Slide 81
Kompostlamada Yaygın Olarak Kullanılan Ham
Maddeler:
Ağaç kabuğu, Karton, Sığır gübresi, Mahsul atıkları,
Gübre ve üre, Bitmiş kompost, Balık işlemeden
kaynaklanan atıklar, Yiyecek üretiminden
kaynaklanan atıklar, Sebze ve meyve atıkları,
Çimen kırpıntıları, At dışkısı, Yapraklar, Kireç,
Gazete, Çiftlik hayvanlarının dışkıları, Kağıt
fabrikalarından kaynaklanan atıklar, Çürümüş
yosun, Kümes hayvanlarının dışkıları, Testere ve
rende talaşı, Yosun ve diğer su bitkileri, Septik ve
pis su çamurları, Mezbaha ve et paketleme atıkları,
Saman ve kuru ot, Saman, Domuz dışkısı, Tahta
tozu, Odun yongaları
Slide 82
UYGUN YER SEÇİMİ
Dikkate alınması gereken hususlar şunlardır:
Rüzgar- Her ne kadar rüzgar, gerekli olan havayı
sağlasa da, çok fazla rüzgar malzemeyi kurutabilir
veya etrafa saçabilir.
Güneş ışığı- Güneş ışığı kış aylarında kompost
yığınının ısıtılmasına yardımcı olabilir; fakat çok
fazla güneş kompostu kurutur. Yığını büyük bir
ağacın yanına yerleştirecek olursanız, kompost
yığınınız yazın serin ve gölgede kalır, kış aylarında
ise güneş ışığından yararlanır.
Slide 83
Drenaj- Yığının içinde su birikimi
olmayacak şekilde iyi bir drenaja gerek
vardır.
•Yüzey– Zemin olarak çıplak toprak,
betondan daha iyidir. Yığının etrafında
rahatça çalışabileceğiniz yeterli boş saha
bırakmaya dikkat edin (yaklaşık 2 m).
Slide 84
Kompostlama Yöntemleri
Gübreler ve diğer organik atıklar
yapılarında aerobik ve anaerobik
koşullarda maddeleri çürütebilen
mikroorganizmaları barındırırlar.
Kompostlama maddesi içinde oksijenin
bulunması, yalnızca istenen bir durum
değil, aynı zamanda hızlı kompostlama
için bir zorunluluktur. Çiftliklerde dört
çeşit kompostlama yöntemi uygulanır.
Slide 85
Kompostlama haznesinin seçilmesi:
Kompostlama haznesi, bütün girdileri
yığacağınız ve kompostlaşma sürecinin
doğal olarak gerçekleştiği basit bir yığın bile
olabilir – pasif kompostlama. Pasif
kompostlama, verimi en düşük olan türdür,
ve kompostlama sürecinin günlük olarak
düzenlendiği aktif kompostlamadan daha
yavaştır.
Slide 86
Slide 87
Silo
Döner Silindir
Yığın Yöntemleri
(İndore Metodu )
Varil Yöntemi
14 Gün Yöntemi
Vermicompost
Anaerobik yöntem
Slide 88
İndore metoduna göre kompost yığını hazırlanması (Kara,
2002)
Slide 89
Kompostlaşmanın ilk devresinde şeker,
nişasta ve yağlar çözünür.
Sıcaklık artışı ve pH düşmesiyle birlikte
selüloz parçalayıcı mantarlar devreye girer.
Sıcaklığın 50-55 C’ı bulmasıyla termofilik
mikroorganizmalar faaliyete başlar.
Slide 90
Üçüncü devrede kullanımlar sonucu
termofilikler için elverişli madde azalmaya
dolayısıyla faaliyetlerinin yavaşlamasıyla
sıcaklık düşmeye pH artmaya başlar.
Mezofilik mikroorganizmaların devreye
tekrar girmesiyle karbon ağırlıklı
materyallerin parçalanma işlemi tamamlanır
Slide 91
MATERYALİ HAZIRLARKEN DİKKAT
EDİLECEK NOKTALAR
Slide 92
Ön kompostlaşma ve kokuya önlem
alınmalı
Elde etmek istediğimiz son ürün
miktarının başlangıç materyalimizin ağırlık
olarak yarısından az, hacim olarak ise
daha da yüksek bir kayıpla
gerçekleşeceğini göz önünde
bulundurmalıyız.
Biçilmiş çim kullanılacaksa yığındaki
miktarı %50’yi geçmemelidir.
Slide 93
Karbon
ağırlıklı
materyalden
oluşan
kompost (Bir yığında bileşimi %60
oranına kadar çıkabilir) yavaş olgunlaşır
ancak toprağa uygulandığında besin
maddelerinin salınımı ve toprağın su
tutma kapasitesi yönünden daha uzun
yıllar hizmet verir. Bu tür odunsu
materyalin parçalanmadan sonra ön işlem
olarak bir süre su içerisinde bekletilerek
bünyesine su çekmesinin sağlanması
üretimi hızlandırmaya yardım edecektir.
Slide 94
Hayvan ürünlerinden kaynaklanan kalıntılar
kullanılırsa mümkünse asitli bir sıvıya
batırıldıktan sonra yığın yapılıncaya kadar
talaş, saman gibi kuru karbon ağırlıklı
materyalle karıştırılıp bekletilmelidir.
C/N oranının düşüklüğü işlemi hızlandırır,
yüksek ısı ve amonyak çıkışı ile kendisini
belli eder, odunsu materyalin fazla olduğu
durumda işlem hızı düşer.
Slide 95
Genelde işlem başlangıcında pH asittir ancak işlem
ilerledikçe alkaliye döner, son üründe nötr yada hafif
alkali olur.
Materyali parçalama biyolojik faaliyet ve havalanma
için alanı artırdığından işlemi hızlandırır.
Çiftlik şartlarında ve ev bahçelerinde yapılan
yığınlarda biyolojik oksidasyondan dolayı yükselen ısı,
düşen nem ve oksijen yığın açılıp havalandırılarak ve
sulanarak tamamlanır.
Slide 96
OLGUNLAŞMA
İklim şartları, yığına giren materyalin parça
büyüklüğü, kimyasal yapısı, nem ve havalandırma
durumuna göre kompostun oluşumu yığın
metodlarında 2 ay-2 yıl arasında değişir. Başlangıçtan
sonra 7-15 günde bir havalandırma, karıştırma ve
eksilen nemin ilavesi ile kompostlaşma işlemi 3-4
yığın açımından sonra gerçekleşmişse elenme işlemine
geçilir.
Slide 97
Nem %40 civarı
Kahverengi siyah humuslu toprak
görünümü ve kokusu
Nötr veya hafif alkali pH
İçerisinde bazı toprak canlıları
Slide 98
Bütün bunların yanında
biyokütleden faydalanmanın bir çok
yönü vardır. Enerjinin yanında,
mobilya, kâğıt, yalıtım maddesi
yapımı gibi daha birçok alanda
yararlanılmaktadır.
Slide 99
Biyokütlenin enerji olarak
değerlendirilmesinde ise, katı, sıvı ve gaz
yakıtlar elde etmek için çeşitli teknolojiler
kullanılır. Biyoetanol, biyogaz, biyodizel gibi
yakıtların yanı sıra, yine biyokütleden elde
edilen, gübre, hidrojen, metan ve odun
briketi gibi daha birçok yakıt türü saymak
olanaklıdır.
Slide 100
Bu yakıtların elde edilmesinde
termokimyasal ve biyokimyasal
olarak sınıflanabilen yeni teknikler
geliştirilmiştir.
Slide 101
Biyokütle Enerji Dönüşümü İçin Fiziksel
Yöntemler
Slide 102
TLE
FİLTRASYON
KATI ÜRÜN
BOYUT KÜÇÜLTME
KATI YAKIT
KATI YAKIT
KATI ÜRÜN
KATI YAKIT
SIVI ÜRÜN
KATI YAKIT
BİYOBRİKET
KATI YAKIT
KURUTMA
EKSTRAKSİYON
BİYOKİMYASAL VE ISIL
YÖNTEMLER
Slide 103
Biyokütle Enerji Dönüşümü İçin
Biyokimyasal Yöntemler
Slide 104
BİYOKİMYASAL
İŞLEMLER
FERMANTASYON
ETANOL
HAVASIZ ORTAMDA
BOZUNDURMA
BİYOGAZ
BİYOFOTOLİZ
HİDROJEN
Slide 105
Biyokütle Enerji Dönüşümü İçin Isıl
Yöntemler
Slide 106
EKSTRAKSİYON
PİROLİZ
AKTİF KARBON
KİMYASALLAR
İYİLEŞTİRME
SIVILAŞTIRMA
SIVI
TÜRBİN
DİZEL
METANOL
GAZLAŞTIRMA
YAKIT GAZI
SENTEZ
MOTOR
YANMA
GÜÇ
ISI
KAZAN
AMONYAK