Słowotwórstwo OBOCZNOŚCI Lekcja dla I klasy gimnazjum Drogi Uczniu Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe wiadomości oraz nabędziesz nowe umiejętności, które zwiększą Twoją sprawność językową. W czasie lekcji.
Download ReportTranscript Słowotwórstwo OBOCZNOŚCI Lekcja dla I klasy gimnazjum Drogi Uczniu Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe wiadomości oraz nabędziesz nowe umiejętności, które zwiększą Twoją sprawność językową. W czasie lekcji.
Slide 1
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 2
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 3
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 4
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 5
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 6
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 7
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 8
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 9
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 10
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 11
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 12
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 13
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 14
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 15
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 16
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 17
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 18
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 19
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 2
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 3
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 4
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 5
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 6
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 7
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 8
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 9
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 10
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 11
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 12
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 13
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 14
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 15
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 16
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 17
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 18
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!
Slide 19
Słowotwórstwo
OBOCZNOŚCI
Lekcja dla I klasy gimnazjum
Drogi Uczniu
Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe
wiadomości
oraz nabędziesz nowe umiejętności,
które zwiększą Twoją sprawność językową.
W czasie lekcji przed komputerem
zachowaj poniższe zasady.
• Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie.
• Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania
zadań w karcie pracy.
• Wszystkie zadania zostaną ocenione przez nauczyciela.
• Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.
3
To trzeba wiedzieć!
Nasz język rozwijał się przez setki lat.
W tym czasie zachodziły w nim różne zmiany.
Dotyczyły one brzmienia wyrazów, słownictwa,
odmiany oraz składni.
Procesy fonetyczne, m.in. palatalizacja, zanik iloczasu,
stały się źródłem zjawiska językowego zwanego
obocznością.
Karta pracySlajd
nr 12
4
OBOCZNOŚĆ
to
współistnienie w języku wymieniających się
elementów fonetycznych lub morfologicznych.
J.Malczewski Szkolny słownik nauki o języku
TO RÓŻNE POSTACIE TEGO SAMEGO WYRAZU,
NIE JEGO ODMNIANY, ALE WEWNĘTRZNEJ
BUDOWY.
Oboczność, alternacja językowa, wymiana
Slajd nr 12 to synonimy.
5
Przykład
las – leśny
las- : leśa:e
s :ś
Slajd nr 12
6
Przykład
las- : leś- oboczność tematu, rdzenia
a:e
oboczność samogłoskowa
s:ś
oboczność spółgłoskowa
Slajd nr 12
7
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE
p : p' (pi)
b : b' (bi)
f : f' (fi)
w : w‘ (wi)
m : m‘ (mi)
n : ń (ni)
r : rz
ł : l
z : ź(zi) : ż
t : ć (ci) : c : cz
d : dź(dzi) : dz
s : ś (si) : sz
k : k‘(ki) : cz : c
g : g‘(gi) : ż : dz
ch : ch‘(chi) : sz : ś(si)
To najważniejsze oboczności spółgłoskowe.
Slajd nr 12
8
OBOCZNOŚCI SAMOGŁOSKOWE
•e:a
•ą:ę
• e : 0 (ZERO)
•i :y
•e:o
•o:ó
To najważniejsze oboczności samogłoskowe.
Slajd nr 12
Ćwiczenie 1.
9
Slajd nr 12
TEMATY, RDZENIE OBOCZNE
ręka – rączka
ręk- : rącz-
ogród – ogrodzić
ogród : ogrodzi-
dzień – dzionek
dzień : dzion-
rok – roczek
rok
noga – nóżka
noga : nóż-
gołąb – gołębnik
gołąb : gołęb-
straszyć – strach
strasz- : strach
: rocz-
10
Ćwiczenie 2.
Slajd nr 12
OBOCZNOŚCI SPÓŁGŁOSKOWE I SAMOGŁOSKOWE
• ręka – rączka
Ę:Ą
K:CZ
ogród – ogrodzić
Ó :O
D:DZ’
dzień- dzionek
E:O
Ń: N
rok – roczek
-
K:CZ
noga – nóżka
O:Ó
G:Ż
gołąb – gołębiarz
Ą:Ę
B:BI
straszyć – strach
-
SZ:CH
11
Ćwiczenie 3.
Slajd nr 12
Wypisz po kilka wyrazów należących to tej samej rodziny. Na
ich podstawie podaj rdzenie oboczne oraz występujące w
nich oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe.
Przykład:
las, leśny, lessy
las:leś-: les-
A:E S:Ś(SI),
kwiat kwietnik, kwiecie kwiet- : kwieci- A:E T:CI
kroczyć krok
krocz-: krok
CZ : K
droga dróżka, drożyna, drog-: dróż- : droż- O:Ó G:Ż
12
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów:
Wiadomości – slajdy nr 3, 4, 5, 6, 7, 8,
Ćwiczenia – slajdy nr 9, 10, 11.
13
Oboczności ilościowe i jakościowe
Oboczności podlegają prostej klasyfikacji:
oboczności ilościowe
oboczności jakościowe
głoska do głoski
spółgłoskowe
głoska do zera
samogłoskowe
Slajd nr 18
14
Oboczności ilościowe i
jakościowe
głoska do głoski
głoska do zera
RZ : R
W:WI
O:E
E : O (ZERO)
spółgłoskowe
RZ : R
samogłoskowe
O:E
Slajd nr 18
W:WI
E:O
(ZERO)
15
głoska do głoski
Przykład
głoska do zera
pies – psisko
pi : p, s:si,
e: O
Slajd nr 18
16
Ćwiczenie 4.
Slajd nr 18
17
Ćwiczenie 5.
Oboczności rdzenia
Występowanie tego samego rdzenia w
różniących się fonetycznie postaciach
chodzić, chadzać, chód, chodnik = chodz’-, chadz-, chód, chod-,
Sprawdź
wóz
ręka
woźnica, wozownia,
rączka, ręcznik.
powóz, wożę,
rękawek, rąk,
Slajd nr 18
18
Karta pracy
Jeżeli ćwiczenia nie sprawiły Ci trudności,
przejdź do wykonania zadania nr 1
w karcie pracy.
Jeżeli nie wszystko zrozumiałeś, wróć do slajdów
Wiadomości – slajdy nr 13, 14, 15.
Ćwiczenia – slajdy nr 16, 17.
To już koniec !
Przejrzyj kartę pracy,
podpisz ją i oddaj nauczycielowi
języka polskiego.
Do zobaczenia na innej lekcji!