Referentiebudgetten tonen de weg naar een meer inclusieve samenleving.

Bérénice Storms

[email protected] www.cebud.be

Kleinhoefstraat 4, 2440 Geel +32 (0)14 56 23 10

Inhoud

• • • • • • • • Armoede is schadelijk voor mens en maatschappij Menselijke waardigheid, een fundamenteel recht Menselijke waardigheid en maatschappelijk participatie Voorwaarden tot maatschappelijke participatie Referentiebudgetten voor maatschappelijke participatie Recht op maatschappelijke dienstverlening en menselijke waardigheid Referentiebudgetten tonen OCMW’s de weg naar een meer inclusieve samenleving REMI: voor een meer rechtvaardige en uniforme materiële hulpverlening door OCMW’s Bérénice Storms 2

Armoede is schadelijk voor mens

•

en maatschappij

Armoede is schadelijk voor: – Gezondheid – – Cognitieve en emotionele ontwikkeling Sociale relaties binnen en buiten het gezin – Deelname aan het maatschappelijke en professionele leven “

Niet handelen tegen armoede is een vorm van institutionele kindermishandeling” Peter Adriaenssens

” 2008 • Armoede is schadelijk voor de maatschappij: – Extra uitgaven voor gezondheid, werkloosheid, afwezigheden op het werk, bijzondere jeugdbijstand, bijstand, criminaliteit … – Schemerstrategieën als uitkeringsfraude, zwartwerk, diefstal tasten de maatschappelijk cohesie aan

Onderzoekers raamden de kost van kinderarmoede in Engeland op 40 biljoen pond per jaar (Griggs & Walker, 2008 )

Bérénice Storms 3

“And overcoming poverty is not a gesture of charity. It is an act of justice. It is the protection of a fundamental human right, the right to dignity and a decent life.”

Nelson Mandela, Trafalgar Square Speech 2005 4

Menselijke waardigheid : fundamenteel recht en basis voor fundamentele rechten

Alle mensen worden vrij en gelijk in waardigheid en rechten geboren (art.1 UVRM) De menselijke waardigheid is onschendbaar. Zij moet worden geëerbiedigd en beschermd (art. 1 Europees Handvest) Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden. Daartoe waarborgt de wetgever economische, sociale en culturele rechten.

(art.23 Belgische Grondwet) Elke persoon heeft recht op maatschappelijke dienst verlening. Deze heeft tot doel eenieder in de mogelijk heid te stellen een leven te leiden dat beantwoordt aan de menselijke waardigheid OCMW wet) (art. 1 Menswaardig leven in Vlaanderen 5

Menselijke waardigheid en maatschappelijke participatie

Menselijke waardigheid:  Wordt zelden afgebakend  Heeft een juridisch verbindende kracht wegens normatieve kracht  Is basis (= ondergrens) voor fundamentele rechten Burgers zijn van elkaar afhankelijk voor de realisatie van een menswaardig leven  Samenleving is verzameling van individuen die via sociale netwerken met elkaar verbonden zijn.  Gedeelde verwachtingen verbonden aan sociale posities binnen netwerk = sociale rollen  Vervullen van sociale rollen = Erbij horen en bijdragen = Participatie aan de samenleving Menswaardig leven in Vlaanderen 6

Voorwaarden tot maatschappelijke participatie

Individuele voorwaarden Universele menselijke behoeften: Gezondheid Autonomie Maatschappelijke voorwaarden Toegankelijke instituties: Beschikbaar-Bereikbaar- Betaalbaar Begrijpbaar- Bruikbaar Voldoende financiële middelen Sociale participatie Bérénice Storms 7

Financiële voorwaarden: referentiebudgetten voor maatschappelijke participatie

Maatschappelijke participatie

Gezondheid:

     Gezonde voeding Geschikte kleding Adequate huisvesting Gezondheidszorg en persoonlijke verzorging Rust & Ontspanning

Autonomie:

    Veilige kindertijd Betekenisvolle relaties Mobiliteit Veiligheid Menswaardig leven in Vlaanderen

Referentiebudgetten: wat is minimaal?

• • • Hét (absolute) minimum bestaat niet!

Noodzakelijk inkomen hangt af van noodzakelijke uitgaven  Worden bepaald door individuele en maatschappelijke factoren Referentiebudgetten  Een ondergrens : geprijsde korven van goederen en diensten die minimaal noodzakelijk zijn om volwaardig te participeren aan de maatschappij  Berekend voor bepaalde typegezinnen, die leven in bepaalde vrij gunstige omstandigheden (goede gezondheid, goed geïnformeerd, noodzakelijke competenties) Menswaardig leven in Vlaanderen 9

Referentiebudgetten voor maatschappelijke participatie geïndexeerd aan de hand van deelindexen (maandbedragen, private huur, 2013)

Referentiebudgetten voor maatschappelijke participatie geïndexeerd aan de hand van deelindexen (maandbedragen, sociale huur, 2013)

Referentiebudgetten tonen OCMW’s de weg naar een meer inclusieve samenleving

• • “ Elke persoon heeft recht op maatschappelijke dienstverlening aan de . Deze heeft tot doel eenieder in de mogelijkheid te stellen een leven te leiden dat beantwoordt menselijke waardigheid .” (art. 1 OCMW wet) Recht op maatschappelijke dienstverlening: – Is een subjectief recht (RvS 1997, 2009)  Ocmw’s zijn verplicht om elke hulpvraag ernstig te nemen en te toetsen aan de vraag of een tussenkomst van de gemeenschap is aangewezen is, en zo ja op welke gronden – Moet worden gezien als een hefboom tot verandering van sociale verhoudingen (Hubeau, 1995): datgene doen wat in een concrete situatie, in overleg en samen met de cliënten, mogelijk is met het oog op volwaardige maatschappelijke deelname Bérénice Storms 12

Referentiebudgetten tonen OCMW’s de weg naar een meer inclusieve samenleving • • • Sociale inclusie is het (resultaat van een) maatschappelijk proces: Dat vertrekt vanuit menselijke waardigheid Waarbij de maatschappelijke structuren en de heersende culturen worden aangepast met het oog om volwaardige maatschappelijke participatie van alle burgers Dat het faciliteren en stimuleren van kwetsbare burgers vereist om zelf mee te werken aan structurele veranderingen Referentiebudgetten tonen de weg: Gestoeld op wetenschappelijk theorie van menselijke behoeften; Vertrekkend vanuit de variabele relatie tussen voldoende middelen en noodzakelijke uitgaven om menselijke behoeften te vervullen; Tonen ze welke stappen moeten worden gezet om mensen voldoende (financiële) mogelijkheden te geven om menswaardig te kunnen leven Menswaardig leven in Vlaanderen 13

Referentiebudgetten tonen de weg naar een meer inclusieve samenleving Indien auto nodig + € 300!

Geen maximumfactuur SO Maximumfactuur Basisonderwijs Huisvestingskosten: 55% !

REMI: voor een meer rechtvaardige en uniforme materiële hulpverlening door OCMW’s • • REMI: een gebruiksvriendelijke webapplicatie voor OCMW’s die wensen in te zetten op een rechtvaardige en meer uniforme uitvoering van het recht op maatschappelijke dienstverlening – Laat maatschappelijk werkers toe om, aangepast aan de individuele cliëntsituatie, te komen tot een voorstel van een richtbudget dat een menswaardig leven kan garanderen (zie: presentatie Ilse Cornelis en Nele Peeters).

REMI: concreet toegelicht (zie: presentatie Peter Thijs) voettekst 15