Transcript charakterystyka ogólna z perspektywy uczniów i

Młodzież Lubuska 2012 – charakterystyka
ogólna
z perspektywy uczniów i dyrektorów szkół
dr hab. Grażyna Miłkowska, prof. UZ
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Zawartość wystąpienia
1.
2.
3.
4.
Cele i założenia badawcze
Konkluzje z badań
Niepokoje pedagogiczne
Rekomendacje dla praktyki
Lubuszanie 2012. Diagnoza
stanu
Raport z badań
Młodzież Lubuska 2012 – badania
szkolne
Młodzież Lubuska 2012 – w opiniach
dyrektorów szkół
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Cel badań:
Poznanie zagrożenia marginalizacją i wykluczeniem z
perspektywy:
DYREKCJI I PEDAGOGÓW SZKOLNYCH
UCZNIÓW KLAS GIMNAZJALNYCH
INDYWIDUALYCH PRZYPADKÓW
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
BADANIA DYREKCJI I PEDAGOGÓW SZKOLNYCH
POZWOLIŁY USTALIĆ:
odsiew szkolny, drugoroczność,
brak realizacji obowiązku szkolnego po skończeniu
szkoły podstawowej ,
liczbę uczniów podejmujących wagary szkolne,
liczbę uczniów z niepowodzeniem szkolnym,
przyczyny trudności uczniów w nauce,
liczbę uczniów tzw. „eurosierot”,
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
problemy w funkcjonowaniu psychospołecznym z
rówieśnikami,
współpracę z rodzicami uczniów,
współpracę z rodzicami uczniów,
pracę z uczniami o specjalnych potrzebach
edukacyjnych i ich rodzinami,
działania profilaktyczne placówek,
współpracę z instytucjami środowiska lokalnego na
rzecz wyrównywania szans edukacyjnych młodzieży,
wsparcie udzielane młodzieży
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
BADANIA UCZNIÓW POZWOLIŁY ustalić::
funkcjonowanie młodych Lubuszan w rodzinach,
aktywność ekonomiczną dzieci spowodowaną
słabą kondycją finansową rodziny,
dysfunkcje w rodzinie,
funkcjonowanie w szkole, (niepowodzenia
szkolne, trudności),
podejmowanie zachowań ryzykownych (inicjacja
nikotynowa, alkoholowa, narkotykowa;
zachowania agresywne),
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
konflikt z prawem (czyny karalne: kradzieże,
bójki, prostytucja i in.),
funkcjonowanie dzieci i młodzieży w grupach
rówieśniczych
problemy indywidualne i rówieśnicze,
sposoby radzenia sobie z trudnościami i
problemami,
osoby znaczące i grupy wsparcia,
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
sposoby spędzania czasu wolnego przez
młodzież,
aktywność kulturalną gimnazjalistów,
dostęp do środków masowego przekazu
(Internetu, komputera, telefonów komórkowych),
zagrożenie uzależnieniem młodzieży od gier
komputerowych, telefonów komórkowych.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
BADANIA INDYWIDUALNYCH PRZYPADKÓW
POZWOLIŁY m.in:
opisać indywidualne przyczyny sytuacji życiowej
badanych,
poznać sposoby radzenia sobie przez badanych w
sytuacjach trudnych i ich efekty,
poznać działania podejmowane wobec w/w
uczniów w szkole i środowisku lokalnym,
poznać młodzież najbardziej narażoną na
marginalizację i wykluczenie,
opracować indywidualne programy
profilaktyczne,
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Konkluzje z badań
Pozytywnie należy ocenić sytuację osobistą
młodych Lubuszan. Większość z nich ma poczucie
wpływu na własne życie, większość też wykazuje
pozytywną postawę wobec samego siebie,
wysoko oceniając swoje cechy i możliwości.
Lubuska
młodzież
ma
poczucie
wsparcia.
Zdecydowana większość gimnazjalistów posiada
osoby, do których mogą zwrócić się o pomoc,
mają osobę godną i autorytety. Deficyty w tym
zakresie
posiadają
głównie
uczniowie
z
niepowodzeniami szkolnymi.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Konkluzje z badań
Wsparcie badani uzyskują głównie od kolegów,
koleżanek i rodziców, niestety zdecydowanie za
rzadko od innych dorosłych.
Autorytetami dla młodych ludzi są zdecydowanie
rodzice. Nauczyciele czy pedagodzy szkolni nie
stanowią znaczących autorytetów, chociaż warto
podkreślić, że mają najwięcej wskazań spośród
obcych dorosłych.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Konkluzje z badań
Z opinii dyrektorów szkół wynika, że
zdecydowana większość uczniów z powodzeniem
rozpoczyna i kończy edukację na etapie szkoły
gimnazjalnej.
Wskaźnik sukcesu szkolnego w lubuskich
gimnazjach wynosi 85,6%.
Problem z ukończeniem gimnazjum ma 14,4%
ogółu, co daje trzech – czterech uczniów na jedną
szkołę.Główne przyczyny tkwią w braku osiągnięć
szkolnych oraz zaniechaniu spełniania obowiązku
szkolnego.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Konkluzje z badań
Młodzi Lubuszanie osiągają niewysokie wyniki w
nauce, mimo to mają wysokie aspiracje
edukacyjne.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Konkluzje z badań
Ponad ¾ młodych Lubuszan zmaga się z licznymi i
różnorodnymi trudnościami w szkole. Główne z nich
to:
zdobywanie pozytywnych ocen z niektórych
przedmiotów (61,6%),
zachowanie dyscypliny na lekcjach (40,1%),
budowanie dobrych relacji z nauczycielami (30,1%).
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Konkluzje z badań
Zdecydowana większość gimnazjalistów lubuskich
należy do grupy rówieśniczej i ma przyjaciół.
Grupa rówieśnicza służy głównie wspólnej
zabawie, jest też źródłem wsparcia
Zdecydowanie pozytywną cechą lubuskiej
młodzieży jest jej akceptacja dla aktywności
społecznej na rzecz innych ludzi, w tym głównie
w organizacjach charytatywnych i wolontariacie.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Konkluzje z badań
Młodzież lubuska spędza czas wolny w towarzystwie
swoich kolegów i koleżanek. Przeznacza go głównie
(¾ gimnazjalistów) na spotkania w domach kolegów
czy koleżanek, czasami na klatkach schodowych,
spacerowanie po mieście czy wsi, grę w piłkę nożną,
siedzenie przed komputerem (59%) czy
przesiadywanie w galerii czy w centrach handlowych.
Czas wolny jest spędzany bez udziału i kontroli osób
dorosłych.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Konkluzje z badań
Kontakt młodzieży z instytucjami kultury
ogranicza się głównie do kina. Warto wskazać, iż
ponad 40% gimnazjalistów nigdy nie było w
filharmonii, 28,5% nie oglądało żadnej wystawy,
co szósty nie był w muzeum.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Konkluzje z badań
Wysoki jest wskaźnik zachowań aspołecznych
młodzieży:
2/3 uczniów przyznaje, że podejmuje zachowania
agresywne,
ponad połowa wagaruje,
co trzeci uczeń posiada doświadczenia z piciem
alkoholu,
ponad ¼ przyznaje, że pali papierosy (26,2%),
7,6% ogółu przyjmowało narkotyki i dopalacze,
92,4% stwierdziło, że nigdy ich nie przyjmowało.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Konkluzje z badań
W opinii dyrektorów - systematyczne naruszane są
zasady i normy społeczne a także statuty i
regulaminy szkolne.
Najczęściej zauważane stanowią:
- znieważanie innych osób,
- przemoc słowna i psychiczna,
- kradzieże,
- pobicia.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Konkluzje z badań
Wyraźnie dostrzegane są zachowania ryzykowne
młodzieży:
- wagary szkolne,
- palenie papierosów,
- picie alkoholu
- zachowania agresywne.
Zdaniem dyrekcji doświadczenia związane ze
spożywaniem alkoholu, paleniem papierosów i
zachowaniami agresywnymi ma blisko ¼
młodzieży gimnazjalnej, posiadanie czy
przyjmowanie narkotyków stwierdzono u 55
uczniów.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Konkluzje z badań
Ponad połowa gimnazjalistów doświadcza agresji
rówieśniczej,
co szósty jest ofiarą wymuszeń,
co siódmy/ósmy jest ofiarą kradzieży (13,4%).
Zdecydowanie bardziej narażeni są na te
zachowania uczniowie wywodzący się z rodzin
niepełnych i wychowywani poza rodziną, dzieci
rodziców bezrobotnych, zamieszkujący powiaty o
wysokim wskaźniku bezrobocia.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Konkluzje z badań
W co piątej szkole funkcjonują grupy uczniów
znęcających się psychicznie (tzw. mobbing), w co
dziesiątej – fizycznie.
Blisko
połowa
dyrektorów
szkół
(43,8%)
dostrzega problem cyberprzemocy – kierowana
ona jest głównie na koleżanki i kolegów z klasy.
Sporadycznie w szkołach występuje zjawisko
agresji uczniów kierowanej na nauczycieli.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Konkluzje z badań
Około 1/5 populacji gimnazjalistów podejmuje działania,
które mogą prowadzić do uzależnienia od komputera i
Internetu.
Dyrektorzy szkół również dostrzegają problemy związane
z uzależnieniami uczniów. Najbardziej niepokojącym
jest – w ich opinii:
uzależnienie od telefonu komórkowego dotykające
14,5% uczniów
uzależnienie od Internetu obejmujące blisko 1/10
populacji gimnazjalistów (9,7%).
Pedagogiczne niepokoje
Zapotrzebowanie na różnorodne formy pomocy
(dożywiania, pomoc rzeczowa, finansowa,
stypendia i in.) jest prawie dwukrotnie wyższe od
tego, jakiego uczniowie doświadczają.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Pomoc oraz wsparcie uczniów i rodzin w opinii dyrektorów
Świadczona
Oczekiwana
12,7%
bezpłatne posiłki
22%
4,9%
pomoc pieniężna
6,8%
3,9%
wypoczynek letni
6,5%
3,8%
bezpłatne podręczniki
8,1%
2,5%
pomoc rzeczowa
5,1%
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy”
współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego
Funduszu Społecznego
Pedagogiczne niepokoje
Słabe wyniki w nauce - Lubuscy gimnazjaliści mało
pozytywnie oceniają swoje osiągnięcia szkolne. Aż
58,3% z nich przyznaje, że średnia ocen lokuje ich w
gronie uczniów dostatecznych (40,3%) i miernych
(18,0%); tylko niespełna co dziesiąty gimnazjalista
(9,4%) jest uczniem bardzo dobrym, co trzeci dobrym
(32,3%).
Aż 200 osób (8% badanych) doświadczyło
drugoroczności. 487 uczniów umieszczonych w roku
szkolnym 2010/2011 w placówkach resocjalizacyjnych
(przede wszystkim OHPracy i młodzieżowych ośrodkach
resocjalizacji)
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Pedagogiczne niepokoje
Brak działań zmierzających do pomocy uczniom z
trudnościami i niepowodzeniami szkolnymi. Tylko
w 15% badanych szkół funkcjonują klasy
integracyjne; klasy wyrównawcze i terapeutyczne
prowadzone są sporadycznie
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Pedagogiczne niepokoje
Liczna grupa gimnazjalistów, którzy mają
problem z ukończeniem nauki w gimnazjum a
także liczna grupa młodzieży przejawiająca
trudności w nauce oraz w nauce i zachowaniu,
której pomoc jest utrudniona z powodu braku
specjalistycznych diagnoz i opinii.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Pedagogiczne niepokoje
Brak dorosłych w organizacji czasu wolnego
młodzieży i brak wzorców aktywnego
wypoczynku.
Gimnazjaliści nie mają pomysłu na aktywne i
rozwijające spędzanie czasu wolnego.
Podejmowane formy aktywności mogą sprzyjać
podejmowaniu zachowań ryzykownych.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Wnioski i rekomendacje
Pilną potrzebą jest wdrożenie zasad pomocy
udzielania i organizacji pomocy psychologicznopedagogicznej określonej w rozporządzeniu
ministra edukacji narodowej z dnia 17 listopada
2010r. (Dz. U. z dnia 2 grudnia 2010 r.). Rolą
organów prowadzących szkoły jest wzmocnienie
kadry placówek o specjalistów, w szczególności
psychologów, pedagogów, logopedów i doradców
zawodowych.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Wnioski i rekomendacje
Zwiększenie różnorodnych form pomocy uczniom
i ich rodzinom zgodnie z zapotrzebowaniem szkół
(dożywianie, pomoc rzeczowa, finansowa,
stypendia i in.)
zwiększenie udziału młodzieży z trudnościami w
nauce w zajęciach pozalekcyjnych, szczególnie o
charakterze poznawczym i językowym a także
zajęciach służących utrwalaniu wiedzy i jej
wyrównywaniu zgodnie z możliwościami
indywidualnymi dziecka.
Wnioski i rekomendacje
Przedmiotem troski dyrekcji szkół wato uczynić
klimat szkoły i relacje między nauczycielami a
uczniami.
uczniów,
Zastanawiać
którzy
bowiem
twierdzą,
że
musi
ich
liczba
poważną
trudnością w szkole jest budowanie dobrych
relacji z nauczycielami (30,1%).
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Wnioski i rekomendacje
Pilną
potrzebą
postępowania
jest
opracowanie
procedur
szkoły
wobec
młodzieży
doświadczającej przemocy w rodzinie; szczególnie
ważne
jest
to
w
odniesieniu
do
przemocy
psychicznej i seksualnej.
Projekt „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Wnioski i rekomendacje
Uwagę pedagogów i nauczycieli powinny zwrócić
także wyniki wskazujące na ofiary zachowań
aspołecznych na terenie szkół.
Warto pamiętać, że na przemoc rówieśniczą
zdecydowanie bardziej narażeni są z rodzin
niepełnych i wychowywani poza rodziną, dzieci
rodziców bezrobotnych, zamieszkujący powiaty o
wysokim wskaźniku bezrobocia.
Wnioski i rekomendacje
Należy podejmować działania mające na celu
kształcenie nastolatków do udziału w kulturze
wysokiej poprzez celowe i planowe uczestnictwo
w wydarzeniach kulturalnych regionu i kraju.
Konieczne jest opracowywanie i wdrażanie
programów alternatywnych oraz edukacja
młodzieży w zakresie czasu wolnego młodzieży
Wnioski i rekomendacje
Z badań wynika, że uzależnienie młodzieży od
komputera i Internetu jest dużo wyższe, niż
oceniają je dyrektorzy szkół. Niezbędne jest
dalsze monitorowanie zagrożenia młodzieży ze
strony środków masowego przekazu, oraz
edukacja medialna zarówno młodzieży, jak i
rodziców.
Wnioski i rekomendacje
Opieka medyczna uczniów sprowadza się do
sporadycznej opieki pielęgniarskiej. Trzeba mieć
świadomość, że brak dbałości o zdrowie uczniów
będzie skutkowało pogarszaniem się stanu ich
zdrowia. Władze samorządowe i dyrektorzy szkół
powinni zabiegać o podniesienie jakości usług w
tym zakresie, szczególnie wobec młodzieży ze
środowisk zagrożonych bezrobociem i rodzin
dysfunkcyjnych
Wnioski i rekomendacje
Przeciwdziałanie
zjawisku
marginalizacji
i
wykluczenia
wymaga
zwiększenia
środków
finansowych na potrzeby uczniów potrzebujących
ale także skonsolidowania wysiłków władz i
społeczności lokalnej w organizowaniu form
wsparcia i pomocy dla młodzieży uczącej się i jej
rodzin.
Wartość praktyczna projektu
Materiał do pracy wychowawczej i profilaktycznej szkół i
środowiska lokalnego, zarówno w odniesieniu do zbiorowości
szkolnych, jak i jednostek,
•Informacje do działań pomocy społecznej, pracy
terapeutycznej z osobami wymagającymi wsparcia i pomocy,
• Materiał badawczy przydatny gminom w planowaniu
działalności opiekuńczej na rzecz dzieci i ich rodzin,
Projekt „Życie Lubuszan.
40 Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
•Źródło refleksji nad doskonaleniem form opieki, działaniami
w rodzinie i środowisku, doskonalenia kadry pedagogicznej
szkół i placówek opiekuńczo-wychowawczych;
aktywizowania i usamodzielniania młodzieży, pomocy
młodym ludziom w życiowym stracie,
•Materiał do dalszego budowania czy modyfikacji
dotychczasowego systemu profilaktyki społecznej w
środowisku
Projekt „Życie Lubuszan.
41 Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Adresaci wyników badań:
•samorządy lokalne,
•specjaliści ds. profilaktyki,
•Centra Pomocy Rodzinie,
•Ośrodki Pomocy Społecznej,
•Dyrekcje, pedagodzy szkolni, nauczyciele,
•animatorzy życia społecznego w regionie,
•badacze problematyki młodzieży.
Projekt „Życie Lubuszan.
42 Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Młodzież Lubuska 2012
– charakterystyka ogólna z perspektywy
uczniów i dyrektorów szkół
DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ
Projekt „Życie Lubuszan.
43 Współczesność i perspektywy” współfinansowany
przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego