Transcript DZIECKO Z ZESPOŁEM ASPERGERA W EDUKACJI

DOROTA IGNACIUK
„ Dzieci z autyzmem, żyją obok nas w swym własnym świecie, zaś
dzieci z Zespołem Aspergera żyją w naszym świecie, ale na swój
własny sposób”
Tony Attwood
 Dzieci u których zdiagnozowano Zespół Aspergera stanowią szczególne wyzwanie w
środowisku edukacyjnym. Zwykle widziane jako ekscentryczne i dziwne przez kolegów z
grupy oraz dorosłych. Nieudolne zdolności społeczne, niezdarność i obsesyjne
zainteresowanie niejasnymi, mało znanymi tematami przyczyniają się do tego że stają się
„kozłami ofiarnymi”. Dzieci z ZA nie posiadają umiejętności rozumienia istoty związków
międzyludzkich i reguł rządzących konwenansami społecznymi. Brak elastyczności i
niemożność radzenia sobie ze zmianami powoduje, że te osoby łatwo się stresują, często
są agresywne a jednocześnie emocjonalnie wrażliwe. Jednocześnie dzieci z ZA cechuje
przeciętna do ponadprzeciętnej inteligencja i bardzo dobra pamięć co powoduje, że
trafiają one do normalnych placówek oświatowo – wychowawczych, a rozpoznanie
zaburzenia – najczęściej – w związku z narastającymi problemami wychowawczymi
następuje albo jest ono nieprawidłowe.

Oczywiście nie wszystkie dzieci z ZA są takie same. Każde z dzieci ma własną,
unikalną osobowość – „typowe” objawy Zespołu Aspergera również objawiają się na
specyficzny sposób dla każdej z osób. Nie istnieje zatem dokładna instrukcja
postępowania w pracy dla każdego dziecka z ZA, podobnie jak żadna z metod nauczania i
wychowania nie jest odpowiednia dla wszystkich osób nie mających ZA.
CHARAKTERYSTYKA ZESPOŁU
ASPERGERA
Zespół Aspergera widziany poprzez kryteria
DSM-IV, obejmuje objawy wybrane spośród
podstawowych cech autyzmu. Są to:
1. Jakościowe uszkodzenie w zakresie społecznej interakcji.
2. Jakościowe uszkodzenia w zakresie komunikacji.
3. Ograniczone, powtarzające się i stereotypowe wzorce
zachowania, zainteresowań i aktywności .







Lorna Wing wyodrębniła następujące cechy kliniczne
Zespołu Aspergera:
Brak empatii
Naiwne, niewłaściwe, jednostronne interakcje
Niewielka zdolność zaprzyjaźniania się lub całkowity jej
brak
Pedantyczny sposób mówienia z dużą ilością powtórzeń
Słaba umiejętność komunikacji niewerbalnej
Intensywne wgłębianie się w niektóre zagadnienia
Niezdarne, źle skoordynowane ruchy i przyjmowanie
niezwykłej postawy
Tony Attwood
„ Dzieci z autyzmem, żyją
obok nas w swym własnym
świecie, zaś dzieci z Zespołem
Aspergera żyją w naszym
świecie, ale na swój własny
sposób”
STRATEGIE WSPIERANIA UCZNIA Z
ZESPOŁEM ASPERGERA
 Podstawowe zasady pracy z dzieckiem powinny obejmować:
 Odpowiednia organizacja miejsca pracy poprzez:
 Usunięcie bądź zminimalizowanie czynników rozpraszających (ucznia mogą rozpraszać
kolorowe dekoracje na ścianach, zbyt jasne światło, hałas dobiegający zza okna lub zza
drzwi, zachowanie ucznia siedzącego przed nim, brzęczenie świetlówki itp.),
 Ustalenie bezpiecznego miejsca, gdzie dziecko będzie mogło się odizolować lub pracować
indywidualnie przy zadaniach wymagających koncentracji,
 Opracowanie planu codziennych zajęć i każdorazowe zapoznanie ucznia ze strukturą
dnia, odwoływanie się do niego przy zmianie form aktywności (np. tablica obrazkowa).
Plan dnia powinien uwzględniać potrzebę rutynowych, przewidywalnych czynności i
stopniowo korygowany poprzez rezygnację ze sztywnych zachowań i wprowadzanie
niewielkich zmian,
 Zawsze informowanie dziecko o czynnościach, które mają nastąpić,
 Opracowanie planu codziennych zajęć i każdorazowe zapoznanie ucznia ze strukturą
dnia, odwoływanie się do niego przy zmianie form aktywności,
 Przeprowadzając zmianę wystroju klasy poinformowanie o tym ucznia i zachęcenie do
pomocy w pracy co pozwoli na spokojne zaadoptowanie się do nowych zmian,
 Wyraźne zaznaczanie końca określonej aktywności, zabawy, zadania zanim przejdzie się
do następnej czynności. Należy mieć świadomość, że pewne zmiany w zachowaniu mogą
odzwierciedlać niepokój wywołany przez choćby drobną zmianę rutynowych działań,
 Przekazywanie komunikatów w sposób maksymalnie jednoznaczny, unikanie wyrażeń
bliskoznacznych,
 Używanie różnych środków wyrazu i metod w prowadzeniu zajęć – wizualnych,
ruchowych, opartych na naśladownictwie, z wykorzystaniem technik komputerowych,
tablic multimedialnych itd., ukierunkowanie pracy na konkretne zainteresowania ucznia
i wykorzystywanie ich przy aranżowaniu sytuacji zadaniowych, używanie modeli,
schematów, planów i rysunków,
 Otoczenie ucznia dyskretną opieką, żeby nie stało się celem zaczepek i prowokacji,
 Podczas planowania zadań wymagających pracy zespołowej, należy wprowadzić system
losowego doboru dzieci, bądź zaplanowanego przez nauczyciela tak żeby dziecko nie
zostało bez pary,
 Postępowanie z dzieckiem u którego zdiagnozowano Zespół Aspergera
wymaga od rodziców i nauczycieli ogromnej cierpliwości i wytrwałości. Dobre
rezultaty wychowawcze można osiągnąć wykorzystując wyjątkowe zdolności
dziecka do celów pozytywnych.
 Należy zmotywować dziecko do refleksji nad swoim zachowaniem, pomóc
mu zrozumieć zaistniałą sytuację , nauczyć kontrolować swoje emocje.
Powinno się stopniować trudności i ewentualnie pomóc uczniowi lub nawet
wykonać część pracy za nie. To my nauczyciele i rodzice możemy odegrać
zasadniczą rolę w pomocy dzieciom z ZA w pokonywaniu świata wokół nich.

Praca z dzieckiem z Zespołem Aspergera jest bardzo trudna zarówno pod
względem wychowawczym jak i dydaktycznym. Warunkiem powodzenia i
osiągnięcia sukcesu wychowawczego i dydaktycznego jest ścisła współpraca
wszystkich podmiotów wychowawczych. Rodzice i nauczyciele powinni
stworzyć konsekwentny system wymagań i uprawnień oraz atmosferę przyjaźni
i zrozumienia, zapewnić dziecku równowagę psychiczną, wdrażać do
samodzielności oraz pomagać w sytuacjach trudnych.

Podsumowując pracę, opisane w niej cechy dziecka z Zespołem
Aspergera, można wyciągnąć następujące wnioski:
 Nie istnieje jedno podejście właściwe i skuteczne w przypadku





wszystkich osób z Zespołem Aspergera..
Należy dążyć do określenia tych elementów różnych podejść
terapeutycznych, które mogą być użyteczne w opracowaniu
efektywnego programu pracy z konkretnym dzieckiem.
Wczesna, intensywna i dobrze zaplanowana interwencja ma kluczowe
znaczenie w przypadku wszystkich dzieci z ZA.
Dzieci i ich rodziny mają swoje indywidualne silne strony i słabości,
które należy uwzględnić przy opracowywaniu programu.
Rodzice powinni Uczestniczyć w opracowywaniu programu i jeśli to
możliwe w jego realizacji.
Należy uwzględniać całą perspektywę życia osób z Zespołem Aspergera
i nie koncentrować się wyłącznie na okresie intensywnego rozwoju –
dzieciństwie oraz młodości.
 W mojej pracy wychowawczo-dydaktycznej często
potwierdzają się słowa wielkiego pisarza rosyjskiego:
„By rozumnie postępować, sam rozum nie wystarczy" –
potrzeba jeszcze cierpliwości, wiedzy i pełnej
akceptacji drugiego człowieka.
Polecana literatura
 Attwood T. Zespół Aapergera, Zysk i S-ka, 2006,
 Biadasiewicz M, Maciarz A, Dziecko autystyczne z ZA – studium






przypadku. Impuls, 2007,
Firth Uta (red.) Autyzm i Zespół Aspergera, 2005,
Gray C., White A L., Ja i mój świat: Historyjki społeczne. Elementarz
umiejętności społecznych dla małych dzieci. Fraszka Edukacyjna, 2005
Jackson L. Świry, dziwadła i Zespół Aspergera. Fraszka Edukacyjna,
2005,
Komender J, Jagielska G, Bryńska A. Autyzm i Zespół Aspergera, PZWL,
2009
Rzemieniuk I. Niegrzeczne Dzieci czy Zespół Aspergera?. Broszura
Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom z Ukrytymi Niepełnosprawnościami
im. Hansa Aspergera
Winter M. Zespół Aspergera, Co nauczyciel wiedzieć powinien. Fraszka
Edukacyjna, 2006,