Transcript εδώ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ
ΤΗΣ ΚΑΡ∆ΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ
18 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
Καρδιακής Ανεπάρκειας
3 - 5 Φεβρουαρίου 2017
Ξενοδοχείο DIVANI CARAVEL
ΤΟΜΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΩΝ
1
2
16 TRIP-AM 1F 17x24 (1)
www.sser vier.ggr
www.servier.gr
ΠΡΟΦΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ
3
ΠΑ1
GALECTIN-3 AND CARDIOVASCULAR FUNCTION IN PATIENTS WITH ACUTE HEART FAILURE
1,2
2
2
3
3
1,2
3
A. Bechlioulis , S. Giannitsi , Μ. Bougiakli , G. Chasiotis , Κ. Kontodimou , Α. Kotsia , Ε. Bairaktari ,
1,2
1,2
LK. Michalis ΚΚ. Naka
1 nd
2 Department of Cardiology, University of Ioannina, Ioannina, Greece
Michaelidion Cardiac Center, University of Ioannina, Ioannina, Greece
3
Laboratory of Biochemistry, University Hospital of Ioannina, Ioannina, Greece
2
Introduction: Acute heart failure (AHF) syndromes are related to increased morbidity and mortality.
Galectin-3 has been considered to be a marker of myocardial fibrosis and an independent predictor of
mortality in heart failure patients. The aim of the study was to investigate the prognostic role of
Galectin-3 in patients with AHF and its association with clinical and biochemical parameters.
Methods: We enrolled 76 consecutive patients admitted with a diagnosis of AHF (mean age 71 years,
82% males). All participants were evaluated after clinical stabilization prior to discharge. A complete
echocardiogram and vascular function (arterial stiffness) were assessed. All patients were followed by
telephone after 6 months investigating the occurrence of cardiovascular events.
Results: In the total population, Galectin-3 was positively associated with age (p=0.018) and inversely
with creatinine clearance levels (CrCL) (p=0.035). In patients with preserved left ventricular ejection
fraction (LVEF)>40% (n=30), increased Galectin-3 was associated with female gender, reduced CrCL,
increased aortic pulse wave velocity, E/E’ ratio and systolic pulmonary artery pressures (p<0.05 for
all). In patients with LVEF >45% (n=13), there was a strong association of Galectin-3 with NTproBNP
(r=0.768, p=0.002). No relation was observed between Galectin-3 levels and future events. No
significant association between Galectin-3 and other parameters was seen in patients with reduced
LVEF.
Conclusions: Galectin-3 was differentially related to clinical and biochemical parameters according to
the HF phenotype. Only in patients with preserved LVEF, Galectin-3 was associated with natriuretic
peptides levels, arterial stiffness and echocardiographic indices of heart congestion but not with
clinical prognosis.
4
ΠΑ2
Η MLP ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΣΤΗΝ MYBPC3 ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΖΕΙ ΤΗΝ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ
1
1
1
Δ. Α. Αρβανίτης , Ε. Βαφειαδάκη , Β. Παπαλουκά , Δ. Σανούδου
1,2
1
ΤομέαςΜοριακήςΒιολογίας, Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών,
ΜονάδαΚλινικής Γενωμικής και Φαρμακογενωμικής, 4ηΠαθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Εθνικό
και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
2
Εισαγωγή: Η Lim πρωτεΐνη των μυών (MLP) συνδέεται άμεσα με την καρδιακή ανεπάρκεια στο
νάνθρωπο. Μεταλλάξεις της MLP έχουν συσχετιστεί με διατατική και υπερτροφική
μυοκαρδιοπάθεια, ενώ η σημαντικότητα της στην καρδιακή λειτουργία έχει αποδειχθεί και σε ζωικά
μοντέλα.
Σκοπός: Ο εις βάθος χαρακτηρισμός των μοριακών μηχανισμών μέσω των οποίων η MLPσυμβάλει
στην φυσιολογική και παθολογική λειτουργία της καρδιάς.
Υλικό και Μέθοδοι: Για την ανίχνευση πρωτεϊνών που συνδέονται με την MLP στην καρδιά,
χρησιμοποιήθηκε το σύστημα υβριδίων ζύμης (Y2H) καιcDNAβιβλιοθήκη ανθρώπινου μυοκαρδίου. Η
επαλήθευση της πρωτεϊνικής αλληλεπίδρασης έγινε με πειράματα ανοσοεντοπισμού και
ανοσοφθορισμού. Ο λειτουργικός χαρακτηρισμός τηςπραγματοποιήθηκε με πειράματα διαμόλυνσης
ή siRNA, σε μυοβλάστες. Ο βιοχημικός ρόλος του συμπλόκουεξετάστηκε στο invitroσύστημα της
ATPάσης της ακτομυοσίνης.
Αποτελέσματα: Ανακαλύψαμε πως η πρωτεΐνη MLP αλληλεπιδρά με την καρδιακή πρωτεΐνη C της
μυοσίνης (MYBPC3)κατά την μυογένεση. Η παρεμπόδιση της αλληλεπίδρασης με ειδικό αναστολέα
ελαττώνει τη διαφοροποίηση των μυοβλαστών. Η διακοπή της πρωτεϊνικής έκφρασης MLP και
MYBPC3 με siRNA μειώνει ακόμη περισσότερο την διαφοροποίηση. Τέλος, βρέθηκε πως το
σύμπλοκο MLP/MYBPC3 μειώνει την λειτουργία της ακτομυοσίνης ATPάσης, και άρα επηρεάζει τη
μυική σύσπαση.
Συμπεράσματα: Τα ευρήματα μας αποκαλύπτουν ότι το σύμπλοκο MLP/MyBP-C παίζει σημαντικό
ρόλο στην ανάπτυξη και λειτουργία της καρδιάς. Είναι απαραίτητο τόσοστη σαρκομερογένεση, όσο
και στην συναρμογή των μυοϊνιδίων κατά τη διαφοροποίηση των μυοβλαστών σε καρδιακά
μυοκύτταρα. Μεταλλάξεις ή αλλαγές στο ισοζύγιο αυτών των πρωτεϊνών, όπως συμβαίνει σε εύρος
καρδιακών παθήσεων,ενδέχεται να οδηγούν σε καρδιακή ανεπάρκεια διαταράσσοντας την καρδιακή
αναδιαμόρφωση.
5
ΠΑ3
ΕΝΑ ΑΠΛΟ SCORE ΓΙΑ ΠΡΩΙΜΗ ΔΙΑΣΤΡΩΜΑΤΩΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗΝ ΟΞΕΙΑ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ
1
1
2
3
4
Α. Ξανθόπουλος , Γ. Γιαμούζης , Κ. Τρυποσκιάδης , Ε. Παρασκευοπούλου , Π. Παρασκευοπούλου ,
5
3
6
6
7
1
Γ. Καραγιάννης , Σ. Πατσιλινάκος , Ι. Παρίσης , Δ. Φαρμάκης , J. Butler , Ι. Σκουλαρίγκης ,
1
Φ. Τρυποσκιάδης
1
Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας, Καρδιολογική Κλινική, Λάρισα, Ελλάδα
Ανεξάρτητος Βιοστατιστικός, Αθήνα, Ελλάδα
3
Κωνσταντοπούλειο Γενικό Νοσοκομείο, Καρδιολογική Κλινική, Αθήνα, Ελλάδα
4
Κωνσταντοπούλειο Γενικό Νοσοκομείο, Αιματολογικό Εργαστήριο, Αθήνα, Ελλάδα
5
HarefieldHospital, London, UnitedKingdom
6
Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Αττικόν, Καρδιολογική Κλινική, Αθήνα, Ελλάδα
7
Stony Brook University, Division of Cardiology, Stony Brook, New York, USA
2
Εισαγωγή: Η χρήση πολλών scoresκινδύνου στην οξεία καρδιακή ανεπάρκεια (OKA) καθίσταται
προβληματική λόγω της πολυπλοκότητάς τους.
Σκοπός: Η δημιουργία ενός απλού score στην ΟΚΑ (AHFRS) για την πρώιμη διαστρωμάτωση
κινδύνου.
Υλικό: Η μελέτη περιλάμβανε μια προοπτική σειράασθενών (PDC; N=104; ηλικία, 77[21] έτη;
LVEF(%), 35[25]) και μια αναδρομική σειρά, στην οποία έγινε το validationτου AHFRS (RVC; N=141;
ηλικία, 76[15] έτη; LVEF(%), 35[25]).
Μέθοδοι: Κλινικός, υπερηχοκαρδιογραφικός και εργαστηριακός έλεγχος διενεργήθηκε κατά την
εισαγωγή των ασθενών. Καταληκτικό σημείο της μελέτης ήταν ο θάνατος οποιαδήποτε αιτιολογίας ή
η επανανοσηλεία για ΚΑ στο 1έτος.
Αποτελέσματα: Στην PDC 46 (44.2%) ασθενείς παρουσίασαν το καταληκτικό σημείο. Ανεξάρτητοι
προγνωστικοί παράγοντες ήταν το ιστορικό υπέρτασης (ΑΥ), το ιστορικό εμφράγματος μυοκαρδίου
(ΕΜ) και το εύρος κατανομής ερυθρών αιμοσφαιρίων (RDW) εισαγωγής. Hπολυπαραγοντική
logisticregressionανάλυση ανέδειξε 8-,4-, και 3-φορές υψηλότερο oddsratioγια εμφάνιση του
καταληκτικού σημείου της μελέτης σε ασθενείς χωρίς ιστορικό ΑΥ, με ιστορικό ΕΜ, και RDW≥15%
(median) αντίστοιχα. Έτσι στο AHFRS, 2 πόντοι αντιστοιχούν σε απουσία ιστορικού ΑΥ, 1 πόντος σε
παρουσία ιστορικού ΕΜ, και 1 πόντος σε τιμές RDW≥15%.(0 καλύτερο δυνατό, ενώ 4 χειρότερο
δυνατό score). Το AHFRSδιέκρινε τους ασθενείς που παρουσίασαν το καταληκτικό σημείο στην PDC
με περιοχή κάτω από την καμπύλη ROC (AUC) 0.80[95%C.I.:(0.71, 0.87)] φανερώνοντας υψηλή
διακριτική ικανότητα. Τα αποτελέσματα αυτά επιβεβαιώθηκαν στην RVC, όπου το καταληκτικό
σημείο εμφανίστηκε σε 52(36.9%) ασθενείς και η AUCγια το AHFRSήταν 0.82[95%C.I.:(0.73,0.89)].
Συμπεράσματα: Το AHFRS υπολογίζεται εύκολα στην εισαγωγή και διαστρωματώνει με ακρίβειατον
κίνδυνοτωνασθενών με ΟΚΑ.
6
ΠΑ4
ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΟΕΝΕΡΓΕΤΙΚΈΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ PULVAD ΣΕ ΑΝΕΠΑΡΚΟΥΣΑ ΚΑΡΔΙΑ
Ι. Α. Νανάς, Χ. Κοντογιάννης, Δ. Αραβαντινός, Χ. Καπέλιος, Σ. Βάκρου, Ι. Ταχλιαμπούρης, Χ. Χαρίτος,
Δ. Περρέα, Κ. Μαλλιάρας
Γ΄ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αθήνα
Εισαγωγή: Η Αντλία Αποφόρτισης Πίεσης της Αριστερής κοιλίας (PULVAD) είναι μια νέα συσκευή
υποβοήθησης της αριστερής κοιλίας (AK) που λειτουργεί με βάση την αρχή της αντιώθησης.
Σκοπός: H διερεύνηση της επίδρασης της PULVAD στην αιμοδυναμική και μηχανοενεργητική της AK
σε χοίρειο πειραματικό μοντέλο οξείας ισχαιμικής καρδιακής ανεπάρκειας.
Υλικό: Επτά χοίροι βάρους 75-95 κιλών.
Μέθοδοι: Τα πειραματόζωα υποβλήθηκαν σε πρόκληση οξείας καρδιακής ανεπάρκειας μέσω
απολίνωσης της πρόσθιας κατιούσας στεφανιαίας αρτηρίαςγια διάστημα 60 λεπτών,
ακολουθούμενο από επαναιμάτωση. Η PULVAD εμφυτεύτηκε στην ανιούσα αορτή διαμέσου ενός
αγγειακού μοσχεύματος, συγχρονίζονταν βάσει του ηλεκτροκαρδιογραφήματος και λειτουργούσε
με βάση την αρχή της αντιώθησης. Μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης, της πίεσης και του όγκου της
ΑΚ και της στεφανιαίας ροής πραγματοποιούνταν χωρίς μηχανική υποστήριξη και μετά από ένα
λεπτό μηχανικής υποστήριξης με PULVAD.
Αποτελέσματα: Η υποστήριξη με PULVAD οδήγησε σε θεαματική ελάττωση του μεταφορτίου της ΑΚ,
ελαττώνοντας τη συστολική αορτική πίεση κατά 19.2 mmHgκαι την τελοδιαστολική αορτική πίεση
κατά 22.3 mmHg. Επιπλέον, η υποβοήθηση με PULVAD ελάττωσε σημαντικά την ενεργειακή
κατανάλωση της ΑΚ (σχετική ελάττωση έργου παλμού κατά 16%) και παράλληλα αύξησε τη μηχανική
της απόδοση (αύξηση του κλάσματος εξώθησης κατά 4.2% και της μέγιστης ελαστικότητας Emax
κατά 0.74 mmHg/ml). Hυποστήριξη με PULVAD επίσης αύξησε τη μέση στεφανιαία ροή κατά 34%,
μέσω δραματικής επαύξησης της διαστολικής στεφανιαίας ροής (κατά 66%).
Συμπεράσματα: H υποβοήθηση με PULVAD αποφορτίζει την ΑΚ, βελτιστοποιεί τη μηχανοενεργητική
της (μειώνει την ενεργειακή κατανάλωση και παράλληλα αυξάνει τη μηχανική της απόδοση) και
αυξάνει τη στεφανιαία ροή σε χοίρειο μοντέλο οξείας ισχαιμικής καρδιακής ανεπάρκειας.
7
ΠΑ5
Η ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΓΓΕΙΑΚΟΥ REMODELING ΣΤΟΥΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ - ΜΙΑ
ΜΕΛΕΤΗ ΜΕ IVUS ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ
1
2
2
2
1
1
1
Α. Γκουζιούτα , K. Goto , A. Maehara , GS Mintz , Γ. Καραβόλιας , Ε. Λεοντιάδης , Β. Βούδρης ,
1
1
Ι. Ιακώβου , Σ. Αδαμόπουλος
1
Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο
Cardiovascular Research Foundation, Clinical Trial Center, New York, USA (Columbia University
Medica, New York, United States of America)
2
Εισαγωγή: Υπάρχουν περιορισμένα μακροχρόνια δεδομένα σχετικά με το αγγειακό remodeling μετά
την μεταμόσχευση καρδιάς.
Μέθοδοι: Συγκρίναμε την βασική IVUS αξιολόγηση του LAD με τις επόμενες σε 60
μεταμοσχευμένους ασθενείς. Συγκρίθηκαν τα εγγύς τμήματα του LAD, ένα ≥20mm τμήμα αναλύθηκε
ανά 1mm και τα αποτελέσματα εκθέτονται ως mm3/mm. Με εξαίρεση 6 ασθενών με ιστορικό
απόρριψης, χωρίσαμε τους ασθενείς σε 2 ομάδες: μια πρώιμη ομάδα (N=36, τελευταίο IVUS <5 έτη
μετά την μεταμόσχευση) και μια όψιμη ομάδα (N=18, τελευταίο IVUS >5 έτη μετά την
μεταμόσχευση).
Αποτελέσματα: Στην πρώιμη ομάδα, η αγγειακή επιφάνεια (16.0 ± 4.6 mm3/mm vs 15.8 ± 4.3
mm3/mm, p= 0.7) και η αυλική επιφάνεια (11.7 ± 3.6 mm3/mm vs 11.1 ± 4.0 mm3/mm, p= 0.21) δεν
άλλαξαν , παρά την αύξηση της πλάκας (4.3 ± 2.2 mm3/mm vs 4.7 ± 2.3 mm3/mm, p= 0.04).
Η αλλαγή της αυλικής επιφάνειας (-0.4 ± 1.4 mm3/mm/έτος) σχετίζεται με την αλλαγή της αγγειακής
επιφάνειας (-0.2 ± 1.3 mm3/mm/έτος) (r= 0.91, p<0.01) αλλά όχι με την αλλαγή της επιφάνειας της
πλάκας (0.2 ± 0.6 mm3/mm/έτος) (p= 0.07). Στην όψιμη ομάδα, η αγγειακή επιφάνεια (15.5 ± 4.4
mm3/mm vs 15.2 ± 3.4 mm3/mm, p= 0.6), η αυλική επιφάνεια (11.7 ± 4.0 mm3/mm vs 11.2 ± 2.9
mm3/mm, p= 0.4) και η επιφάνεια της πλάκας (3.8 ± 1.2 mm3/mm vs 4.0 ± 1.6 mm3/mm, p= 0.4) δεν
διέφεραν. Πάλι, η αλλαγή της αυλικής επιφάνειας (-0.3 ± 1.0 mm3/mm/έτος) σχετιζόταν με την
αλλαγή της αγγειακής επιφάνειας (-0.3 ± 1.1 mm3/mm/έτος) (r= 0.98, p<0.01) αλλά όχι με την
αλλαγή της επιφάνειας της πλάκας (0.0 ± mm3/mm/έτος) (p= 0.12).
Συμπέρασμα: Με δεδομένη την απουσία απόρριψης, η αυλική επιφάνεια διατηρείται για μακρό
χρονικό διάστημα μετά την μεταμόσχευση καρδιάς λόγω του αγγειακού remodeling, παρά την
πρόοδο της πλάκας που παρατηρήθηκε κατά την διάρκεια των 5 ετών μετά την μεταμόσχευση.
8
ΠΑ6
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ
ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ
Α. Κέκα, Ε. Δανούση, Β. Μπιστόλα, Ι. Παρίσης, Ι. Λεκάκης, Γ. Φιλιππάτος
Μονάδα Καρδιακής Ανεπάρκειας, Β΄ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, ΠΓΝ Αττικό
Εισαγωγή: Χρόνιες σοβαρές παθήσεις όπως η καρδιακή ανεπάρκεια (ΚΑ) και ο καρκίνος,
συνοδεύονται συχνά από διαταραχές της ποιότητας του ύπνου.
Σκοπός: Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η σύγκριση της ποιότηταςτου ύπνου μεταξύ ασθενών
με ΚΑ και ασθενών με καρκίνο.
Υλικό και Μέθοδοι: Στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν 100 νοσηλευόμενοι ασθενείς με ΚΑ(προ της
εξόδου από το νοσοκομείο) και 100 ασθενείς με καρκίνο. Η ποιότητα ύπνου εκτιμήθηκε με την
Κλίμακα Αυπνίας Αθηνών (AthensInsomniaScale-AIS), ένα ερωτηματολόγιο που συμπληρώνεται από
τον ασθενή και αποτελείται από 8 ερωτήσεις που αφορούν σε χαρακτηριστικά του νυκτερινού ύπνου
(5 ερωτήσεις) και σε διαταραχές λειτουργικότητας κατά τη διάρκεια της ημέραςοφειλόμενες στη
διαταραχή ύπνου (3 ερωτήσεις).Κάθε ερώτηση έχει 4 πιθανές απαντήσεις, οι οποίες
βαθμολογούνται από 0-3, ενώ η υψηλότερη βαθμολογία υποδηλώνει χειρότερη ποιότητα ύπνου.
Αποτελέσματα: Οι ασθενείς με ΚΑ ήταν 80% άνδρες, ηλικίας 72±12 ετών, ενώ οι ασθενείς με καρκίνο
ήταν 32% άνδρες, ηλικίας 61±11 ετών. Οι ασθενείς με ΚΑ εμφάνιζαν υψηλότερη βαθμολογία σε όλα
τα επιμέρους ερωτήματα της AIS συγκριτικά με τους ασθενείς με καρκίνο (mean±SD), συγκεκριμένα
όσον αφορά: έλευση ύπνου (2.91±1.02 έναντι 2±0.98, p<0.001), αφυπνίσεις τη νύχτα (3.26±0.836
έναντι 2.52±0.904, p< 0.001), τελική αφύπνιση συγκριτικά με τον επιθυμητό χρόνο (2.20±1.27 έναντι
1.63±1.04, p=0.001), συνολική διάρκεια ύπνου (2.61±1.12 έναντι 1.71±0.945, p<0.001), ποιότητα
ύπνου (2.67±1.11 έναντι 1.80±0.921, p<0.001), καιευεξία (2.73±0.851 έναντι 1.95±0.833, p<0.001),
λειτουργικότητα (2.73±0.862 έναντι 1.95±0.821, p<0.001) και υπνηλία την επόμενη
ημέρα(2.50±0.969 έναντι 1.92±0.917, p<0.001).
Συμπέρασμα: Η ποιότητα ύπνου των ασθενών με ΚΑ είναι χειρότερη συγκριτικά με τους ασθενείς με
καρκίνο, επηρεάζοντας περισσότερο τη λειτουργικότητά τους και κατά τη διάρκεια της ημέρας.
9
ΠΑ7
ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΩΝ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ
Γ. Μίχας, Κ. Γρηγορίου, Θ. Θωμόπουλος, Α. Τρίκας
Καρδιολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ελπίς», Αθήνα
Σκοπός: Η καρδιακή ανεπάρκεια (ΚΑ) προσβάλλει περίπου 15 εκατομμύρια ασθενείς ηλικίας ≥18
ετών σε 51 χώρες που εκπροσωπούνται από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Καρδιολογίας και αναμένεται
να λάβει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Ο επιπολασμός της
μείζονος κατάθλιψης σε ασθενείς με ΚΑ υπολογίζεται σε 21,5%. Σκοπός της μελέτης είναι η εκτίμηση
του επιπολασμού της κατάθλιψης σε ασθενείς με ΚΑ με τη χρήση του ερωτηματολογίου Patient
Health Questionnaire-9 (PHQ-9), το οποίο προτείνεται από την American Heart Association για τον
έλεγχο παρουσίας κατάθλιψης σε ασθενείς με ΚΑ.
Υλικό: Το δείγμα της μελέτης αποτέλεσαν 40 ασθενείς με ΚΑ που νοσηλεύτηκαν στην Καρδιολογική
Κλινική του Νοσοκομείου «Ελπίς» μέσα σε χρονικό διάστημα 6 μηνών. Κριτήρια για την ένταξη των
ασθενών στη μελέτη ήταν η κατανόηση της ελληνικής γλώσσας και η διάγνωση ΚΑ σε ενήλικες. Η
συλλογή δεδομένων πραγματοποιήθηκε χρησιμοποιώντας ένα ερωτηματολόγιο που αποτελείται
από τρία τμήματα: Τα κοινωνικο-δημογραφικά και κλινικά χαρακτηριστικά, τα αποτελέσματα των
εργαστηριακών και παρακλινικών εξετάσεων και την κλίμακα PHQ-9.
Αποτελέσματα: Από τους 40 ασθενείς με ΚΑ, 25 (62,5%) ήταν άνδρες και 15 (37,5%) γυναίκες με
μέσο όρο ηλικίας τα 70,5±13,6 έτη. Το 77,5% ανέφερε καταθλιπτικά συμπτώματα (PHQ-9
βαθμολογία ≥5), η πλειονότητα των οποίων (50% του συνόλου) είχε σοβαρά καταθλιπτικά
συμπτώματα (PHQ-9 βαθμολογία ≥10). Η παρουσία μείζονος κατάθλιψης δεν είχε σημαντική
συσχέτιση με κανέναν από τους παράγοντες που μελετήθηκαν.
Συμπεράσματα: Η ιατρική κοινότητα πρέπει να λάβει μέτρα για τον εντοπισμό, την αξιολόγηση και
τη διαχείριση της κατάθλιψης, ο επιπολασμός της οποίας είναι ιδιαίτερα υψηλός σε αυτόν τον
κλινικό πληθυσμό.
10
ΠΑ8
ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΗ ΑΜΦΙΚΟΙΛΙΑΚΗ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΜΕΤΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ TRASTUZUMAB
1
2
3
Κ. Κεραμιδά , J. Bingcang , R. Wensel , P. Nihoyannopoulos
4
1
Hammersmith Hospital, London, United Kingdom
Barts Health NHS Trust, Cardiology Department, London, United Kingdom
3
West Hertfordshire Hospitals, NHS Trust, Watford General Hospital, Cardiology, London, United
Kingdom
4
Imperial College Healthcare NHS Trust, Hammersmith Hospital, London, United Kingdom
2
Συντομογραφίες:
LV = αριστερή κοιλία
RV = δεξιά κοιλία
LVGLS = Συνολική μέγιστη επιμήκης παραμόρφωση της ΑΚ (Left Ventricular Global Longitudinal
Strain)
RVGLS = Συνολική μέγιστη επιμήκης παραμόρφωση της ΔΚ (Right Ventricular Global Longitudinal
Strain)
RVFWLS = Συνολική μέγιστη επιμήκης παραμόρφωση του ελεύθερου τοιχώματος της ΔΚ (Right
Ventricular Free Wall Longitudinal Strain)
LVEF = το κλάσμα εξώθησης της ΑΚ
TAPSE = δείκτης συστολικής μετατόπισης του τριγλωχινικού δακτυλίου
ΔLVGLS = μεταβολή του LVGLS
ΔRVGLS = μεταβολή του RVGLS
ΔLVEF = μεταβολή του κλάσματος εξώθησης της ΑΚ
TV = τριγλώχινα βαλβίδα
Εισαγωγή: Η εκτίμηση της λειτουργικότητας του μυοκαρδίου σε ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία
με trastuzumab (Herceptin) λόγω καρκίνου του μαστού με υπερέκφραση του γονιδίου ΗER-2 (cerbB2),συνήθωςγίνεται μέσω της υπερηχογραφικής εκτίμησης της συστολικής απόδοσης μόνο της
LV.
Σκοπός: Η διερεύνηση της επίδρασης του trastuzumab στη συστολική λειτουργία τηςRV.
Υλικό και μέθοδοι: Τριάντα επτά ασθενείς με καρκίνο του μαστού (μέσης ηλικίας 55±13ετών) που
έλαβαν θεραπεία με trastuzumab συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη. Οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε
πλήρη υπερηχοκαρδιογραφική μελέτη, καθώς και σε μέτρηση του συστολικού επίμηκες strain με
2Dspeckletracking, τόσο πριν την έναρξη της αγωγής, όσο και 2 μήνες μετά.
Αποτελέσματα:Σε 22 ασθενείς(59,45%) το Trastuzumab οδήγησε σε σημαντική μείωση των
ιδιοτήτων παραμόρφωσης και των δύο κοιλιών (Πίνακας). Ωστόσο, οι κλασικοί ηχωκαρδιογραφικοί
11
δείκτες εκτίμησης της συστολικής απόδοσης του μυοκαρδίου, όπως είναι το LVEF, ο TAPSE και το
συστολικό κύμα S’ της TV, καθώς και οι διαστάσεις της RV, δεν εμφάνισαν σημαντική μεταβολή σε
αυτές τις ασθενείς (Πίνακας). Επιπλέον, δε βρέθηκε καμία συσχέτιση της ΔLVGLS και της ΔLVEF και
ομοίως μεταξύ της ΔRVGLS ή/και της ΔRVFWLS και της ΔTAPSE, της ΔS΄ ή της μεταβολής των
διαστάσεων της RV.
Στις υπόλοιπες 15 ασθενείς (40,55%), δε μεταβλήθηκε σημαντικά κανένας από τους δείκτες
συστολικής απόδοσης αμφοτέρων των κοιλιών μετά την πρώτη δόση transtuzumab (Πίνακας).
Συμπέρασμα: Το trastuzumab επηρεάζει δυσμενώς τις ιδιότητες επιμήκους παραμόρφωσης της RV
ταυτόχρονα με την LV. Η τεχνική ανάλυσης speckletracking φαίνεται ότι είναι πιο ευαίσθητη από
τους παραδοσιακούς υπερηχοκαρδιογραφικούς δείκτες στην ανίχνευση αυτού του τύπου
καρδιοτοξικότητας.
Πίνακας
Ομάδα 1
Ν=22
Πριν
θεραπεία
τη 2 μήνες μετά
θεραπεία με
trastuzumab
LVGLS (%)
-21.66±3.38
-15.41±7.78
RVGLS (%)
-20.53±4.98
-17.55±4.58
RVFWLS (%)
-24.82±4. 61
-17.47±5.31
LVEF (%)
61.94±3.2
61.29±4.43
TAPSE (mm)
23.16±3.40
24.31±3.30
TV S’ (cm/sec)
13.50±2.31
13.87±2.36
RVID στη βάση 33.37±2.73
33.44±3.36
(mm)
RVID
στη 26.44±2.22
26.94±3.27
μεσότητα (mm)
Ύψος RV (mm)
72.62±4.98
71.81±4.70
p value
p=0.001
p=0,008
p=0.045
0.592
0.249
0.620
0.923
0.552
0.515
Ομάδα 2
Ν=15
Πριν
τη 2 μήνες μετά
θεραπεία
θεραπεία με
trastuzumab
LVGLS (%)
-18.59±3.92 -17.31±8.92
RVGLS (%)
-17.18±4.37 -17.96±1.94
RVFWLS (%)
-21.44±5.24 -22.87±3.77
LVEF (%)
62.17±2.52
60.50±3.12
TAPSE (mm)
21±2.71
22.3±2.83
TV S’ (cm/sec)
12±1.41
13.2±2.09
RVID στη βάση 34.6±3.44
34.2±3.67
(mm)
RVID στη μεσότητα 27.9±2.51
29±3.39
(mm)
Ύψος RV (mm)
68.9±3.9
70.9±5.60
12
p
value
0.615
0.494
0.164
0.118
0.253
0.181
0.693
0.129
0.115
ΠΑ9
ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑ ΤΥΠΟ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.
1,2
1
1
1,2
1,2
Μ. Κούβαρη , Χ. Χρυσοχόου , Π. Αγγελόπουλος , Σ. Ιωσηφίδης , Α. Φιλίππου ,
1
1
1
1
1
Μ. Κωνσταντοπούλου , Χ. Γερασιμάτου , Ι. Κοτσιοπούλου-Χαρίτου , Ε. Τσιάμης , Δ. Τούσουλης .
1
Α' Καρδιολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Αθήνα, Ελλάδα
Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα, Ελλάδα
2
Εισαγωγή: Οι συννοσηρότητες στην καρδιακή ανεπάρκεια (ΚΑ) έπειτα από επεισόδιο Οξέος
Στεφανιαίου Συνδρόμου (ΟΣΣ) και η ρύθμιση αυτών, καθορίζουν την πρόγνωση.
Σκοπός: Η διερεύνηση των συννοσηροτήτων ανάλογα με το φαινότυπο ΚΑ και η ιεράρχηση αυτών σε
συνδυασμό με συμπεριφοριστικά χαρακτηριστικά, στη 10ετή πρόγνωση ΟΣΣ.
Υλικό: Το δείγμα της Hellenic Heart Failure study ήταν 1,000 διαδοχικοί Στεφανιαίοι ασθενείς (20062009, εισαγωγή στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο). Το 2016 πραγματοποιήθηκε 10ετής επανέλεγχος (75%
ποσοστό συμμετοχής).
Μέθοδοι: Ο τύπος ΚΑ ορίστηκε μέσω κλάσματος εξώθησης (ΚΕ): ΚΕ<40%(μειωμένο),
40%≤ΚΕ≤49%(ενδιάμεσο), ΚΕ≥50%(διατηρημένο). Πραγματοποιήθηκε διακρίνουσα ανάλυση,
σταθμισμένη για φύλο και ηλικία.
Αποτελέσματα: Η 10ετής επίπτωση ΟΣΣ ήταν 68%, 53% και 45% στους ασθενείς με μειωμένο-,
ενδιάμεσο- και διατηρημένο-ΚΕ, αντίστοιχα (p<0.001). Σε μονοπαραγoντική ανάλυση, από το
μειωμένο- προς το διατηρημένο-ΚΕ αυξανόταν η συχνότητα υπέρτασης (62% vs. 55%, p=0.04),
υπερχοληστερολαιμίας (82% vs. 73%, p=0.01), υπέρβαρου/παχυσαρκίας (32% vs. 25%, p=0.10) αλλά
όχι σακχαρώδους διαβήτη (p>0.05). Σε ιεραρχική ανάλυση των προαναφερθέντων παραγόντων με
συμπεριφοριστικές παραμέτρους, για την πρόγνωση ΟΣΣ, επί διατηρημένου-ΚΕ, στην κορυφή ήταν η
παχυσαρκία (Wilks’Lamda=0.962, p=0.08) ενώ ακολουθούσε το κάπνισμα (Wilks’Lamda=0.965) η
Μεσογειακή Διατροφή (Wilks’Lamda=0.987) και η σωματική δραστηριότητα (Wilks’Lamda=0.992) (all
ps>0.05). Αντίθετα, επί μειωμένου-ΚΕ, η υπέρταση ήταν ο σημαντικότερος προγνωστικός
παράγοντας (Wilks’Lamda=0.954, p=0.02). Οι λοιπές συννοσηρότητες έπονταν. Δίαιτα και άσκηση
δεν αναδείχθηκαν σε αυτόν τον τύπο ΚΑ (Wilks’Lamda=1.00). Για ασθενείς με ενδιάμεσο-ΚΕ, τα
αποτελέσματα ήταν πλησιέστερα αυτών με διατηρημένο-ΚΕ.
Συμπεράσματα: Η αναγνώριση των σημαντικότερων συννοσηροτήτων ανάλογα με το φαινότυπο ΚΑ
αλλά και η περαιτέρω κατανόηση της θέσης τροποποίησης συμπεριφοράς, στην καθ’ημέρα πράξη,
είναι υψίστης σημασίας για την αποτελεσματική διαχείριση των ασθενών.
13
ΠΑ10
ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
1
2
3
4
5
6
Γ. Γιαννακούλας , Κ. Βασιλειάδης , Α. Φρογουδάκη , Χ. Ντέλλος , Α. Τζίφα , Σ. Μπρίλη ,
7
8
1,9
10
11
12
Α. Μαγγίνας , Μ. Παπαφυλακτού , Δ. Παρχαρίδου , Ν. Καμπουρίδης , Α. Πίτσης , Α. Χαμαϊδή ,
13
14
15
16
4
1
Α. Βλάχος ,
Α. Δούρας , Γ. Παπαδόπουλος , Π. Νταβλούρος , Τ. Μουσιαμά, Δ. Ντιλούδη ,
1
17
18
Χ. Καρβούνης , Κ. Τσιούφης , Σ. Ράμμος
1
Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης
ΑΧΕΠΑ, Ελλάδα
2
Καρδιολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Γ. Παπανικολάου», Ελλάδα
3
Β’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική,Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Αττικόν, Ελλάδα
4
Καρδιολογική Κλινική, Τζάνειο Νοσοκομείο Αθηνών, Ελλάδα
5
Παιδοκαρδιολογική Κλινική, Νοσοκομείο Μητέρα Αθηνών, Ελλάδα
6
Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Ιπποκράτειο, Ελλάδα
7
Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκομείο Mediterraneo Αθηνών, Ελλάδα
8
Καρδιοχειρουργική Μονάδα Εντατικής Θεραπείας & Μονάδα Εντατικής Θεραπείας Παίδων, Ωνάσειο
Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, Ελλάδα
9
Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο Θεσσαλονίκης, Ελλάδα
10
Καρδιολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Καβάλας, Ελλάδα
11
Καρδιοχειρουργική Κλινική, Κλινική Άγιος Λουκάς Θεσσαλονίκης, Ελλάδα
12
Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας, Ελλάδα
13
Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων, Ελλάδα
14
Καρδιολογική Κλινική, Αχιλλοπούλειον Γενικό Νοσοκομείο Βόλου, Ελλάδα
15
Καρδιολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Παίδων Π&Α Κυριακού, Ελλάδα
16
Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών, Ελλάδα
17
Ελληνική Καρδιολογική Εταιρία, Ελλάδα
18
Παιδοκαρδιολογικό Τμήμα και Συγγενών Καρδιοπαθειών Ενηλίκων, Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό
Κέντρο, Ελλάδα
Εισαγωγή: Οι ασθενείς άνω των 60 ετών με μεσοκολπική επικοινωνίασυχνά χρήζουν χορήγησης
φαρμακευτικής αγωγής καρδιακής ανεπάρκειας, καθώς αυτή αποτελεί μία από τις κυριότερες
μακροπρόθεσμες επιπλοκές της νόσου.
Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να συγκρίνουμε τα επιδημιολογικά χαρακτηριστικά των
ηλικιωμένων (>60 έτη) ασθενών με μεσοκολπική επικοινωνία που λαμβάνουν και αυτών που δε
λαμβάνουν αγωγή καρδιακής ανεπάρκειας και να αναδείξουμε του ανεξάρτητους προβλεπτικούς
παράγοντες χορήγησης της εν λόγω αγωγής στον πληθυσμό αυτό.
14
Υλικό: Τα δεδομένα από το Φεβρουάριο του 2012 μέχρι τον Νοέμβριο του 2016 συλλέχτηκαν από
την εθνική καταγραφή συγγενών καρδιοπαθειών ενηλίκων (CHALLENGE).
Αποτελέσματα: Από τους 2085 ασθενείς (μέση ηλικία 36.9, 51.4% γυναίκες), οι 228 (10.9%) ήταν
άνω των 60 ετών. Η μεσοκολπική επικοινωνία παρουσίαζε τον μεγαλύτερο επιπολασμό (n=137,
60.1% των ηλικιωμένων ασθενών). Διαδερμική σύγκλειση είχε διενεργηθεί στο 27% των ασθενών,
χειρουργική στο 25% ενώ στο 48% των ασθενών δεν είχε πραγματοποιηθεί σύγκλειση του
ελλείμματος. Αγωγή καρδιακής ανεπάρκειας λάμβαναν οι 57 ασθενείς και ήταν μεγαλύτεροι (73.1 vs
69.4 έτη, p<0.001), πιο συμπτωματικοί (76.9% των ασθενών σε NYHAIII/IVvs33.3% σε NYHAI/II,
p<0.001), λάμβαναν αντιαρρυθμική αγωγή (p<0.001) και είχαν υποβληθεί σε χειρουργική σύγκλειση
ή παρέμενε το έλλειμμα ανοιχτό (p=0.001).Ανεξάρτητοι προβλεπτικοί παρέμειναν η αντιαρρυθμική
αγωγή, η λειτουργική κλάση ΝΥΗΑ ΙΙΙ/ΙV και η χειρουργική ή μη σύγκλειση της μεσοκολπικής
επικοινωνίας.
Συμπεράσματα: Παραπάνω από το 40% των ηλικιωμένων ασθενών με μεσοκολπική επικοινωνία
ήταν υπό αγωγή καρδιακής ανεπάρκειας. Η προχωρημένη κλάση NYHA και το ιστορικό αρρυθμιών
ήταν προβλεπτικοί παράγοντες, ενώ η διαδερμική σύγκλειση της μεσοκολπικής επικοινωνίας
προλάμβανε τη χορήγηση αυτής.
15
ΠΑ11
ΚΑΡΔΙΑΚΑ ΠΡΟΓΟΝΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΣΕ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΜΥΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ
Ε. Λεβεντάκη, Μ. Νανά, Ν. Πουλιανίτης, Σ. Βάκρου, Δ. Ροντογιάννη, Δ. Περρέα, Α. Μανώλης,
Μ. Αναστασίου-Νανά, Κ. Μαλλιάρας
Γ’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αθήνα
Εισαγωγή: Η μυοκαρδίτιδα αποτελεί μια δυνητικά θανατηφόρο φλεγμονώδη καρδιοπάθεια, χωρίς
αποτελεσματική θεραπεία.
Σκοπός: H διερεύνηση της επίδρασης των καρδιακών προγονικών κυττάρων (CDCs) στην
ανοσολογική απάντηση και στην λειτουργικότητα της καρδιάς σε επίμυες με αυτοάνοση
μυοκαρδίτιδα.
Υλικό: Επίμυες Lewis.
Μέθοδοι: CDCs απομονώθηκαν από βιοψίες μυοκαρδίου και καλλιεργήθηκαν βάσει τυποποιημένου
πρωτοκόλλου. Για την πρόκληση αυτοάνοσης μυοκαρδίτιδας οι επίμυες υποβλήθηκαν σε υποδόριες
η
η
η
ενέσεις χοίρειας μυοσίνης και ανοσοενισχυτικού Freund την 1 και 7 ημέρα. Την 10 ημέρα οι
επίμυες υποβλήθηκαν σε αριστερή θωρακοτομή και μετά από τυχαιοποίηση έλαβαν
5
η
ενδοστεφανιαία έγχυση 5x10 CDCs (n=6) ή φυσιολογικού ορού (ομάδα ελέγχου, n=4). Την 28
ημέρα τα πειραματόζωα υποβλήθηκαν σε ευθανασία και η καρδιά αφαιρέθηκε για ιστοπαθολογική
η
η
η
και ανοσοϊστοχημική μελέτη. Την 1 , 10 και 28 ημέρα διενεργήθη διαθωρακική υπερηχογραφική
μελέτη.
Αποτελέσματα: Η ένεση χοίρειας μυοσίνης προκάλεσε ιστοπαθολογικά επιβεβαιωμένη
η
η
μυοκαρδίτιδα σε 10/10επίμυες. Το κλάσμα εξώθησης ήταν παρόμοιο στις 2 ομάδες την 1 και 10
ημέρα (81.1±5.8% vs 78.7±5.8%, p=0.57). Η έγχυση CDCs οδήγησε σε διατήρηση του κλάσματος
εξώθησης στα φυσιολογικά επίπεδα (84.9%±0.9%), ενώ στην ομάδα ελέγχου παρατηρήθηκε
η
σημαντική ελάττωσή του την 28 ημέρα (61.3±8.4%, p=0.02vs ομάδα CDCs). Η έγχυση CDCs οδήγησε
σε εντυπωσιακό περιορισμό της φλεγμονώδους διήθησης του μυοκαρδίου (8.1%±7.2% vs 21.5±3.8%,
p=0.03), της ίνωσης του μυοκαρδίου (16.6%±12.7% vs 38.1±2.6%, p=0.01) και της διήθησης του
μυοκαρδίου από Τ λεμφοκύτταρα συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου.
Συμπεράσματα: Η ενδοστεφανιαία χορήγηση καρδιακών προγονικών κυττάρων περιορίζει
δραματικά τη μυοκαρδιακή φλεγμονή, την ίνωση και τη διήθηση Τ λεμφοκυττάρων, αποτρέποντας
την έκπτωση της συστολικής απόδοσης σε επίμυες με αυτοάνοση μυοκαρδίτιδα.
16
ΠΑ12
Ο ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΤΟΥ ΔΕΞΙΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΒΑΣΗ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ
ΤΗΝ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ
Α. Γκουζιούτα, Δ. Μηλιόπουλος, Ν. Κογεράκης, Κ. Ιερομόναχος, Ε. Μπούσουλα, Α. Τσίπης,
Μ. Σπάρταλης, Δ. Παλαιολόγος, Δ. Καλογεράκης, Φ. Κόκκινος, Σ. Αδαμόπουλος
Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο
Σκοπός: Η μεταμόσχευση καρδιάς είναι η τελική θεραπεία για την καρδιακή ανεπάρκεια τελικού
σταδίου. Η επιλογή των ασθενών είναι ιδιαίτερα σημαντική για την βελτίωση της μετεγχειρητικής
έκβασης. Η προεγχειρητική δυσλειτουργία της δεξιάς κοιλίας σχετίζεται με χειρότερα αποτελέσματα
μετά την μηχανική υποστήριξη της κυκλοφορίας αλλά η επίδρασή της στα μετα-μεταμοσχευτικά
αποτελέσματα δεν έχει μελετηθεί επαρκώς. Η πίεση του δεξιού κόλπου αντιπροσωπεύει
ικανοποιητικά την λειτουργία της δεξιάς κοιλίας. Σε αυτήν την μελέτη, συγκρίναμε την μεταμεταμοσχευτική έκβαση των ασθενών ανάλογα με την παρουσία ή όχι αυξημένης πίεσης δεξιού
κόλπου προεγχειρητικά.
Μέθοδοι: Μελετήθηκαν 135 ασθενείς στους οποίους πραγματοποιήθηκε ορθοτοπική μεταμόσχευση
καρδιάς στο νοσοκομείο μας την περίοδο 1993-2015. Οι ασθενείς χωρίστηκαν σε 2 ομάδες ανάλογα
με την παρουσία ή όχι αυξημένης πίεσης δεξιού κόλπου προεγχειρητικά. Συγκρίθηκαν τα αρχικά
στοιχεία καθώς και οι μετεγχειρητικές εκβάσεις (μετεγχειρητική διάρκεια νοσηλείας, επιβίωση 30
ημερών, 1 έτους και 3 ετών καθώς και η ανάπτυξη σημαντικής απόρριψης κατά την διάρκεια του
πρώτου έτους).
Αποτελέσματα: Τα προεγχειρητικά χαρακτηριστικά ήταν παρόμοια και στις 2 ομάδες με εξαίρεση
την ηλικία και τις πνευμονικές αγγειακές αντιστάσεις. Η μετεγχειρητική επιβίωση ήταν χειρότερη
στην ομάδα με προεγχειρητική πίεση δεξιού κόλπου > 15 mmHg.
Συμπέρασμα: Η προεγχειρητικά αυξημένη πίεση δεξιού κόλπου σχετίζεται με χειρότερη
βραχυπρόθεσμη και μεσοπρόθεσμη επιβίωση μετά την μεταμόσχευση. Δεν υπήρχε διαφορά στην
εμφάνιση απόρριψης το πρώτο έτος. Πιθανοί παράγοντες για την χαμηλή επιβίωση αποτελούν η
υποεκτίμηση της πνευμονικής υπέρτασης ή της δυσλειτουργίας οργάνων. Η πίεση δεξιού κόλπου
είναι εύκολα μετρήσιμη και δύναται να παράσχει μια περισσότερη ακριβή πρόγνωση της μεταμεταμοσχευτικής έκβασης των ασθενών.
17
ΠΑ13
ΟΞΕΙΑ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΕΡΟΒΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΜΙΚΡΟΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ
ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ
1,4
1
1
1
1
2
Γ. Μήτσιου , Λ. Καρατζάνος , Σ. Δημόπουλος , M. AlShamari , Β. Λιναρδάτου , Α. Νταλιάνης ,
2
3
4
1
Η. Παπαδοπούλου , Α. Φιλίππου , Σ. Τοκμακίδης , Σ. Νανάς
1
Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής Δοκιμασίας Κόπωσης και Αποκατάστασης, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ
Θεραπευτική Κλινική, Νοσοκομείο «Αλέξανδρα», Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ
3
Εργαστήριο Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ
4
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Σ.Ε.Φ.Α.Α., Εργαστήριο Κλινικής Εργοφυσιολογίας και
Φυσιολογίας της Άσκησης
2
Εισαγωγή: Οι ασθενείς με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια(ΧΚΑ) παρουσιάζουν μειωμένη ικανότητα για
άσκηση που σχετίζεται, μεταξύ άλλων, με διαταραχές στη συστηματική κυκλοφορία και τη
λειτουργία του ενδοθηλίου. Η συστηματική άσκηση βελτιώνει αυτούς τους παράγοντες, όμως τα
οξέα αποτελέσματα δεν έχουν διερευνηθεί επαρκώς. Σκοπός της εργασίας είναι η μελέτη της
επίδρασης 2 διαφορετικών πρωτοκόλλων αερόβιας άσκησης στη συστηματική μικροκυκλοφορία σε
ασθενείς με ΧΚΑ.
Μεθοδολογία: 10 ασθενείς με σταθεροποιημένη ΧΚΑ (ΚΕ<45%, VO2peak<16ml/kg/min, ηλικία:
46±11έτη) συμμετείχαν σε 2 πρωτόκολλα, συνεχούς και διαλειμματικής άσκησης, ισοζυγισμένα ως
προς το έργο με βάση τη μέγιστη δοκιμασία κοπώσεως. Το συνεχές πρωτόκολλο είχε μέση διάρκεια
53,2min σε σταθερό έργο (50%VO2peak). Κατά το διαλειμματικόπρωτόκολλο πραγματοποιήθηκε
άσκηση για 4min (80%VO2peak) με3min ενεργητικό διάλειμμα (50%VO2peak).Η μέτρηση της
μικροκυκλοφορίας έγινε με τη μέθοδο φασματοσκοπίας πλησίον του υπέρυθρου
(nearinfraredspectroscopy, NIRS) και την τεχνική αποκλεισμού της βραχιονίου αρτηρίας για 3 min,
πριν και μετά το κάθε πρωτόκολλο άσκησης. Καταγράφησαν το ιστικό οξυγόνο (StO2) ηρεμίας, ο
ρυθμός κατανάλωσης StO2, ο ρυθμός επαναφοράς StO2(%/min) και η αγγειακή εφεδρεία (%/sec). Η
στατιστική ανάλυση έγινε με τη μέθοδο σύγκρισης των τιμών των μέσων όρων (δοκιμασία t-test) και
ανάλυσης της διακύμανσης (2-wayrepeatedmeasuresANOVA).
Αποτελέσματα: Η αερόβια άσκηση βελτίωσε οξέωςτο ρυθμό κατανάλωσης StO2 (από 11.2±2.2 σε
12.7±2 %/min, p=0.03), το ρυθμό επαναφοράς StO2 (από 2.8±1.1 σε 3.2±0.95 %/min, p=0.05) και την
αγγειακή εφεδρεία (από 116±29.2 σε 102±22.2 %/sec, p=0.03). Δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά
σημαντικές διαφορές μεταξύ των τιμών StO2 ηρεμίας και σε καμία παράμετρο μεταξύ των 2
πρωτοκόλλων άσκησης, (p˃0.05).
Συμπεράσματα: Μια συνεδρία συνεχούς ή διαλειμματικής αερόβιας άσκησης βελτιώνει τις
παραμέτρους της συστηματικής κυκλοφορίας που σχετίζονται με καλύτερη αγγειακή και
ενδοθηλιακή λειτουργία. Το γεγονός αυτό πιθανόν να εξηγεί τα μακροχρόνια αποτελέσματα της
άσκησης στη βελτίωση της μικροκυκλοφορίας και της ενδοθηλιακήςλειτουργίας. Περαιτέρω έρευνα
με μεγαλύτερο δείγμα αναμένεται να καθορίσει τα πιο αποτελεσματικά χαρακτηριστικά άσκησης
(ένταση, διάρκεια) για τη βελτίωση των παραμέτρων μικροκυκλοφορίας σε ασθενείς με ΧΚΑ.
18
ΑΝΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ
19
20
ΑΑ1
ΚΟΚΚΙΝΟ ΚΡΕΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ
1,2
1
1
1,2
1,2
1
Μ. Κούβαρη , Χ. Χρυσοχόου , Π. Αγγελόπουλος , Σ. Ιωσηφίδης , Α. Φιλίππου , Χ. Γερασιμάτου ,
1
1
1
1
Μ. Κωνσταντοπούλου , Ι. Κοτσιοπούλου-Χαρίτου , Ε. Τσιάμης , Δ. Τούσουλης
1
Α΄ Καρδιολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Αθήνα, Ελλάδα
Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα, Ελλάδα
2
Εισαγωγή: πρόσφατες μετα-αναλύσεις αμφισβητούν την επιβλαβή επίδραση του κόκκινου κρέατος
στην καρδιαγγειακή υγεία ενώ υποστηρίζουν πως ο επιβαρυντικός ρόλος της συγκεκριμένης ομάδας
τροφίμων αποδίδεται μόνο στα κρεατοσκευάσματα.
Σκοπός: η σχέση του κόκκινου κρέατος και των υποομάδων του με την πρόγνωση ΟΣΣ σε
Στεφανιαίους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια.
Υλικό: Το δείγμα της Hellenic Heart Failure study ήταν 1,000 διαδοχικοί Στεφανιαίοι ασθενείς (20062009, εισαγωγή στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο). Το 2016 πραγματοποιήθηκε 10ετής επανέλεγχος (75%
ποσοστό συμμετοχής).
Μέθοδοι: Η κατανάλωση κόκκινου κρέατος (φρέσκο και επεξεργασμένο) αξιολογήθηκε μέσω
ερωτηματολόγιου συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων στην έναρξη της μελέτης.
Αποτελέσματα: Από τους ασθενείς που βίωσαν νέο συμβάν στη 10ετία, 5%, 36% και 53% δήλωσαν
σπάνια, 2-4 φορές το μήνα και >1 φορά την εβδομάδα κατανάλωση κόκκινου κρέατος, αντίστοιχα
(p=0.01). Σε πολυπαραγοντική λογιστική παλινδρόμηση, >1 φορά την εβδομάδα κατανάλωση
κόκκινου κρέατος έναντι σπάνιας κατανάλωσης σχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης νέου
συμβάματος στη 10ετία (ΣΛ=2.68, 95%ΔΕ(1.30, 5.53), p=0.007)). Όταν η ίδια ανάλυση
πραγματοποιήθηκε ανά κατηγορία κόκκινου κρέατος, το νωπό κρέας δεν έδειξε στατιστικά
σημαντικά ευρήματα σε κανένα επίπεδο κατανάλωσης (all ps>0.05). Αντίθετα, ακόμη και 2-4
φορές/μήνα κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος φάνηκε να λειτουργεί επιβαρυντικά για τους
Στεφανιαίους ασθενείς (ΣΛ=2.03, 95%ΔΕ(1.00, 4.20), p=0.05)), ενώ τα λοιπά επίπεδα συχνότητας
κατανάλωσης δεν έφτασαν τη στατιστική σημαντικότητα (all ps>0.05).
Συμπεράσματα: τα προϊόντα κόκκινου κρέατος επιβάρυναν περισσότερο την καρδιαγγειακή υγεία
και σε επίπεδο δευτερογενούς πρόληψης. Λαμβάνοντας υπόψη τα επιβλαβή συστατικά/πρόσθετα
των κρεατοσκευασμάτων αλλά και τη θρεπτική αξία του νωπού κόκκινου κρέατος, ειδικά για
ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, χρειάζεται πιο στοχευμένη διατροφική αγωγή προς αυτήν την
κατεύθυνση.
21
ΑΑ2
ΔΕΙΚΤΗΣ ΟΥΡΙΑ/ΚΡΕΑΤΙΝΙΝΗ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΧΩΡΙΣ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ
1,2
1
1,2
1
1,2
Σ. Ιωσηφίδης , Χ. Χρυσοχόου , Μ. Κούβαρη , Π. Αγγελόπουλος , Α. Φιλίππου ,
1
1
1
1
1
Μ. Κωνσταντοπούλου , Χ. Γερασιμάτου , Ι. Κοτσιοπούλου-Χαρίτου , Ε. Τσιάμης , Δ. Τούσουλης .
1
Α΄ Καρδιολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Αθήνα, Ελλάδα
Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα, Ελλάδα
2
Εισαγωγή: Η επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας, η διαταραχή του ισοζυγίου υγρών και
ηλεκτρολυτών και ο αυξημένος μυϊκός καταβολισμός δυσχεραίνουν την έκβαση ασθενών με
καρδιακή ανεπάρκεια. Δείκτες που αποτυπώνουν τα παραπάνω χρησιμοποιούνται στην κλινική
πράξη για καλύτερη εκτίμηση της εικόνας του ασθενούς και της έκβασης της νόσου.
Σκοπός: Η προγνωστική αξία του δείκτη (ουρία/κρεατινίνη) στην εξέλιξη της νόσου ασθενών με
εγκατεστημένη Στεφανιαία Νόσο και καρδιακή ανεπάρκεια.
Υλικό: Το δείγμα της Hellenic Heart Failure study ήταν 1,000 διαδοχικοί ασθενείς (2006-2009,
εισαγωγή στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο), με διάγνωση ΟΣΣ. Το 2016 πραγματοποιήθηκε 10ετής
επανέλεγχος (75% ποσοστό συμμετοχής). Για το σκοπό της παρούσας εργασίας χρησιμοποιήθηκαν
μόνο οι ασθενείς χωρίς εγκατεστημένη νεφροπάθεια (ν=934).
Μέθοδοι: Πραγματοποιήθηκαν μοντέλα πολυπαραγοντικής λογιστικής παλινδρόμησης, τόσο σε
ολόκληρο το δείγμα όσο και σε υποομάδες με βάση την παρουσία ή όχι σακχαρώδους διαβήτη.
Αποτελέσματα: Η 10ετής επίπτωση νέου καρδιαγγειακού συμβάματος ανήλθε στο 55%. Σε
πολυπαραγοντικό μοντέλο σταθμισμένο ως προς κλασσικούς κλινικούς, κοινωνικοδημογραφικούς
και συμπεριφοριστικούς παράγοντες, ανά μονάδα αύξησης του λόγου ουρία/κρεατινίνη,
παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική αύξηση στον κίνδυνο εμφάνισης νέου καρδιαγγειακού
συμβάματος στη 10ετία (ΣΛ=1.02, (95%ΔΕ (1.01,1.04)). Σε διαστρωματοποιημένη ανάλυση, ανάλογα
με το ιστορικό σακχαρώδους διαβήτη, φάνηκε ότι η σχέση παρέμενε στατιστικά σημαντική μόνο
στους ασθενείς με θετικό ιστορικό (ΣΛ=1.03, 95%ΔΕ (1.00,1.06)). Στους ασθενείς με ιατρικό ιστορικό
ελεύθερο διαβήτη δεν έφτασε τη στατιστική σημαντικότητα.
Συμπεράσματα: Ο δείκτης ουρία/κρεατινίνη φαίνεται να έχει προγνωστική αξία σε ασθενείς με
εγκατεστημένη Στεφανιαία Νόσο και καρδιακή ανεπάρκεια, ιδιαίτερα με θετικό ιστορικό
σακχαρώδους διαβήτη.
22
ΑΑ3
ΠΛΕΥΡΟΝΕΦΡΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ: ΜΙΑ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΟΝΕΦΡΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ
Ε. Σινιοράκης, Σ. Αρβανιτάκης, Π. Τζεβελέκος, Θ. Παυλούρος, Β. Δερβένη, Σ. Πάντα, Φ. Αϊβαλιώτη,
Κ. Ζαμπέλης, Σ. Λυμπέρη
Καρδιολογική Κλινική, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία»
Εισαγωγή: Μεγάλες υπεζωκοτικές συλλογές μεταδίδουν αυξημένες πιέσεις εντός φυσιολογικού
περικαρδιακού σάκου, προκαλώντας παθοφυσιολογία όμοια με εκείνη του επιπωματισμού.
Οι κλινικές επιπτώσεις μπορεί να είναι απρόβλεπτες.
Κλινικό περιστατικό: Άνδρας 69 ετών, ευρισκόμενος στην φάση ανάρρωσης από ιογενή πνευμονία,
εισήχθη με πλευρωδυνία και πυρετό. Εκτός από μία ήπια λευκοκυττάρωση, οι υπόλοιπες εξετάσεις
αίματος ήταν φυσιολογικές. Η ακτινογραφία θώρακος έδειξε σημαντική υπεζωκοτική συλλογή δεξιά,
με χαρακτήρες εξιδρώματος κατά την διαγνωστική παρακέντηση. Την δεύτερη ημέρα νοσηλείας, ο
ασθενής εγκατέστησε ολιγουρία και άνοδο κρεατινίνης στα 2.2ml/min (αρχική τιμή 1.0ml/min). Τις
δύο επόμενες ημέρες η ολιγουρία εξελίχθηκε σε ανουρία, ανθεκτική στους χειρισμούς υγρών και
διουρητικών. Στο ηχωκαρδιογράφημα, η συστολική απόδοση των κοιλιών, οι βαλβίδες και το
περικάρδιο ήταν φυσιολογικά. Υπήρχε όμως παθοφυσιολογία επιπωματισμού, εκδηλούμενη με
περιοριστικό διαμιτροειδικό σήμα Doppler και παράδοξη αναπνευστική διακύμανση ταχυτήτων στον
χώρο εξόδου της δεξιάς κοιλίας και στις ηπατικές φλέβες. Για τα απεικονιστικά αυτά ευρήματα
θεωρήθηκε υπεύθυνη η υπεζωκοτική συλλογή, η οποία παροχετεύθηκε (1800ml) υπό
ηχωκαρδιογραφική παρακολούθηση. Τις αμέσως επόμενες ώρες ο ασθενής άρχισε να παράγει ούρα,
ενώ τις επόμενες ημέρες η κλινική εικόνα, οι τιμές κρεατινίνης και τα ηχωκαρδιογραφικά ευρήματα
αποκαταστάθηκαν πλήρως.
Συζήτηση-συμπεράσματα: Ενώ η οξεία νεφρική ανεπάρκεια αποτελεί γνωστή επιπλοκή μιας
μεγάλης περικαρδιακής συλλογής, αντίστοιχη κλινική εικόνα σχετιζόμενη με υπεζωκοτικές συλλογές
περιγράφεται σπάνια, παρά το γεγονός ότι αναγνωρίζεται η κοινή παθοφυσιολογία των δύο
συλλογών. Το περιστατικό το οποίο παρουσιάζουμε, αποτελεί παραλλαγή καρδιονεφρικού
συνδρόμου, υπό την μορφή μιας πλευρο-καρδιο-νεφρικής αλληλεξάρτησης.
23
ΑΑ4
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕΔΩΝ ΓΟΝΙΔΙΑΚΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ MICRORNA-21 ΚΑΙ MICRORNA-133 ΣΕ
ΜΟΝΟΚΥΤΤΑΡΑ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΜΕ
ΔΙΑΤΗΡΗΜΕΝΟ ΚΛΑΣΜΑ ΕΞΩΘΗΣΗΣ
Μ. Μαρκέτου, Ι. Κονταράκη, Φ. Παρθενάκης, Γ. Απιδιανάκης, Σ. Μαραγκουδάκης, Μ. Τουλουπάκη,
Α. Πατριανάκος, Ι. Κωνσταντίνου, Μ. Βερνάρδος, Ι. Λογκάκης, Μ. Σταυρουλάκη, Ε. Κουβίδης,
Γ. Μπαντουβάκης, Π. Τσιβερδής, Π. Βάρδας
Καρδιολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου
Σκοπός: Τα microRNAs είναι σημαντικοί ρυθμιστές της γονιδιακής έκφρασης που εμπλέκεται στην
καρδιαγγειακή λειτουργία και νόσο. Έχει φανεί ότι τα μόρια miR-21 και miR-133 παίζουν ρόλο στην
καρδιακή υπερτροφία και ίνωση. Επίσης, έχει φανεί ότι ρυθμίζουν τον πολλαπλασιασμό και τη
φαινοτυπική μεταβολή των λείων μυϊκών κυττάρων των αγγείων. Ωστόσο, υπάρχουν περιορισμένα
δεδομένα αναφορικά με το ρόλο τους στη διαστολική δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας. Ο
σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση των επιπέδων των μορίων miR-21 και miR-133 σε
μονοκύτταρα περιφερικού αίματος ασθενών που πάσχουν από καρδιακή ανεπάρκεια με
διατηρημένο κλάσμα εξώθησης (HFpEF).
Μέθοδοι: Συμπεριλάβαμε 45 ασθενείς με συμπτώματα και σημεία καρδιακής ανεπάρκειας οι οποίοι
είχαν κλάσμα εξώθησης LVEF > 50% και ενδείξεις διαστολικής δυσλειτουργίας αριστερής κοιλίας (19
άνδρες, ηλικίας 62 r 10 ετών). Επιπλέον, λήφθηκαν δείγματα αίματος από 29 υγιείς εθελοντές για
σύγκριση (17 άνδρες, ηλικίας 52 r 8 ετών). Όλοι οι συμμετέχοντες υπεβλήθησαν σε πλήρη
ηχωκαρδιογραφικό έλεγχο. Απομονώθηκαν μονοκύτταρα από το περιφερικό αίμα (PBMCs) και
ποσοτικοποιήθηκαν τα επίπεδα των miRs μέσω αντίστροφης μεταγραφής PCR πραγματικού χρόνου.
Αποτελέσματα: Τα επίπεδα του μορίου miR-21 βρέθηκαν υψηλότερα (4.8 r 0.45 συγκριτικά με 2.05
r 0.31, p < 0.05), ενώ του μορίου miR-133 βρέθηκαν χαμηλότερα (13.5 r 7.9 συγκριτικά με 73.03 r
8.18, p < 0.05) στους ασθενείς με HFpEF σε σχέση με την ομάδα ελέγχου των υγιών. Τα επίπεδα του
miR-21 έδειξαν ισχυρή θετική συσχέτιση με το πηλίκο E/e’ (r = - 0.43, p < 0.001), ενώ τα επίπεδα του
miR-133 έδειξαν ισχυρή αρνητική συσχέτιση με το πηλίκο E/e’ (r = 0.41, p < 0.001).
Συμπεράσματα: Τα επίπεδα των μορίων miR-21 και miR-133 σε μονοκύτταρα περιφερικού αίματος
διαφέρουν σε ασθενείς με HFpEF συγκριτικά με υγιή άτομα. Επιπρόσθετα, στους ίδιους ασθενείς,
δείχνουν μια ισχυρή συσχέτιση με τη διαστολική δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας. Τα ευρήματά
μας συμβάλλουν στην αντίληψη της παθογένεσης της HFpEF και ενδεχομένως να προσφέρουν ένα
μελλοντικό θεραπευτικό στόχο.
24
ΑΑ5
ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΓΟΝΙΔΙΑΚΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΟΥ MICRORNA-21 ΣΕ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΑ ΜΟΝΟΚΥΤΤΑΡΑ
ΑΝΤΙΚΑΤΟΠΤΡΙΖΟΥΝ ΤΗ ΜΥΟΚΑΡΔΙΑΚΗ ΒΛΑΒΗ ΣΕ ΟΞΕΙΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ
Μ. Μαρκέτου, Ι. Κονταράκη, Ι. Κωνσταντίνου, Φ. Παρθενάκης, Γ. Απιδιανάκης, Ε. Νάκου,
Μ. Τουλουπάκη, Γ. Κοχιαδάκης, Ι. Λογκάκης, Δ. Βουγια, Α. Πατριανάκος, Σ. Μαραγκουδάκης,
Μ. Σταυρουλάκη, Μ. Βερνάρδος, Ε. Κουβίδης, Γ. Μπαντουβάκης, Π. Τσιβερδής, Π. Βάρδας
Καρδιολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου
Σκοπός: Μικρά μόρια RNA, τα οποία ονομάζονται microRNAs (miRs), εμπλέκονται σε διάφορες
παθολογικές καταστάσεις του καρδιαγγειακού και υπόσχονται διαγνωστικούς και θεραπευτικούς
στόχους. Στην παρούσα εργασία, εκτιμήσαμε τα επίπεδα έκφρασης του μορίου miR-21 σε
μονοκύτταρα περιφερικού αίματος σε ασθενείς με οξεία μυοκαρδίτιδα συγκριτικά με υγιείς
εθελοντές και ερευνήσαμε τη διαγνωστική τους αξία ως προγνωστικούς δείκτες μυοκαρδιακής
βλάβης.
Μέθοδοι: Εκτιμήσαμε τα επίπεδα έκφρασης του μορίου miR-21 σε 20 ασθενείς με οξεία
μυοκαρδίτιδα (18 άνδρες, μέσης ηλικίας 29 r 10 ετών) και 18 υγιείς (16 άνδρες, μέσης ηλικίας 30 r 5
ετών). Τα δείγματα αίματος λήφθηκαν κατά την εισαγωγή και τα επίπεδα έκφρασης των miRs στα
μονοκύτταρα περιφερικού αίματος ποσοτικοποιήθηκαν μέσω αντίστροφης μεταγραφής PCR
πραγματικού χρόνου. Η τροπονίνη πλάσματος (TnI) εκτιμήθηκε ανοσομετρικά, ενώ ως αυξημένη
θεωρήθηκε μία τιμή της πάνω από το εύρος αναφοράς του εργαστηρίου (0.05 μg/L).
Αποτελέσματα: Οι ανώτατες τιμές TnI πλάσματος ήταν 15.4 r 18.9 μg/L. Οι ασθενείς με
μυοκαρδίτιδα παρουσίασαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα miR-21 σε σύγκριση με την υγιή ομάδα
ελέγχου (25.01 r 8.8 συγκριτικά με 1.73 r 0.23, p < 0.05). Η γονιδιακή έκφραση του μορίου miR-21,
επιπλέον, έδειξε σημαντική συσχέτιση με την ανώτατη τιμή της TnI πλάσματος στους ίδιους ασθενείς
(r = 0.052, p < 0.001).
Συμπεράσματα: Τα δεδομένα μας αποκαλύπτουν μια ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στη γονιδιακή
έκφραση του μορίου miR-21 σε μονοκύτταρα περιφερικού αίματος και στα επίπεδα της TnI στους
ασθενείς με οξεία μυοκαρδίτιδα. Αυτό ίσως αναγάγει το μόριο miR-21 σε έναν καλό προγνωστικό
δείκτη μυοκαρδιακής βλάβης σ’ αυτούς τους ασθενείς.
25
ΑΑ6
ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟΣ ΣΕ ΑΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ
Α. Σαμέντζας, Π. Στουγιάννος, Γ. Παπαγιάννης, Δ. Παπασάικας, Π. Τόλιος, Ι. Καπλάνης,
Γ. Γαβριελάτος, Α. Τρίκας
Καρδιολογική Κλινική, ΓΝΑ «ΕΛΠΙΣ»
Σκοπός: Όπως είναι γνωστό από πολλές μελέτες η στυτική δυσλειτουργία αποτελεί μια πρώιμη
εκδήλωση στεφανιαίας νόσου (CAD) ενώ η παχυσαρκία (ΒΜΙ> 30 kg / m2) αυξάνει τον κίνδυνο
στυτικής δυσλειτουργίας. Στόχος της μελέτης ήταν να προσδιορίσουμε την συχνότητα εμφάνισης
της στεφανιαίας νόσου σε παχύσαρκους ασθενείς με στυτική δυσλειτουργία .
Μέθοδοι: 205 ασυμπτωματικοί ασθενείς με στυτική δυσλειτουργία και με δείκτη μάζας σώματος
(ΒΜΙ)> 30 kg / m2 αξιολογήθηκαν συνολικά με βάση το ιατρικό ιστορικό, το διεθνές ερωτηματολόγιο
στυτικής λειτουργίας (IIEF), πλήρη αιματολογικό έλεγχο και σπινθηρογραφημα του
μυοκαρδίου(SPECT). Οι ασθενείς που είχαν θετικό σπινθηρογραφημα του μυοκαρδίου
παραπέμφθηκαν για στεφανιαία αγγειογραφία, προκειμένου να τεκμηριωθεί η παρουσία ή όχι
στεφανιαίας νόσου.
Αποτελέσματα: Στεφανιαία αγγειογραφία πραγματοποιήθηκε τελικά σε 47 παχύσαρκους ασθενείς
με στυτική δυσλειτουργία και θετικό SPECT δείχνοντας ότι 26 από αυτούς είχαν πολυαγγειακή νόσο,
19 ασθενείς είχαν νόσο ενός αγγείου και δύο ασθενείς είχαν εκτασία των στεφανιαίων αρτηριών. Οι
ασθενείς με στεφανιαία νόσο σε σύγκριση με αυτούς που δεν είχαν, παρουσίαζαν σημαντικά
υψηλότερα επίπεδα της γλυκόζης νηστείας (Ρ <0,01),της CRP (2.2 έναντι 1.1, p <0,05),της LDL (167
έναντι 136 mg/dl, p< 0,05)και του ουρικού οξέος (8,3 έναντι 6,9, p<0,05)ενώ είχαν χαμηλότερα
επίπεδα της HDL (33 έναντι 39 mg / dl, P <0,05). Επίσης, οι ασθενείς με στεφανιαία νόσο είχαν
μεγαλύτερης βαρύτητας και διάρκειας στυτική δυσλειτουργία (SHIM score 10,3 έναντι 15,7 και 32
έναντι 24 μηνών αντίστοιχα, p <0,05).
Συμπεράσματα: Ένα σημαντικό ποσοστό (47/205 ή 23%) παχύσαρκων ασθενών με στυτική
δυσλειτουργία έχει αγγειογραφικά τεκμηριωμένη στεφανιαία νόσο. Συνεπώς, σε παχύσαρκους
ασθενείς με στυτική δυσλειτουργία ο προσδιορισμός των επιπέδων της LDL/HDL, της CRP και του
ουρικού οξέος καθώς και της βαρύτητας-διάρκειας της στυτικής δυσλειτουργίας θα μπορούσε να
συμβάλλει στην πρώιμη αναγνώριση και αντιμετώπιση ασθενών με υποκείμενη καρδιαγγειακή νόσο.
26
ΑΑ7
Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ ΠΡΩΤΟΓΕΝΩΝ
ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ
Α. Σαμέντζας, Π. Στουγιάννος, Γ. Σιώνης, Γ. Παπαγιάννης, Π. Τόλιος, Δ. Παπασάικας, Ι. Καπλάνης,
Γ. Γαβριελάτος, Α. Τρίκας
Καρδιολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Η Ελπίς»
Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να αποτυπώσει την εμπειρία των πρώτων μηνών
συμμετοχής ενός νέου αιμοδυναμικού εργαστηρίου στο προγράμμα των Πρωτογενών
Αγγειοπλαστικών στην περιοχή της Αττικής.
Υλικό-μέθοδοι: Η λειτουργία του Αιμοδυναμικού εργαστηρίου ξεκινά από τον Ιούλιο του 2013, ενώ
από το Δεκέμβριο του 2013 συμμετέχει στο πρόγραμμα των Πρωτογενών Αγγειοπλαστικών. Το
χρονικό διάστημα από το Δεκέμβριο του 2013 μέχρι και το Μάιο του 2016 μελετήθηκαν οι ασθενείς
που υποβλήθηκαν σε επείγοντα στεφανιογραφικό έλεγχο με την προοπτική πρωτογενούς
αγγειοπλαστικής λόγω οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου (με ανάσπαση του ST-STEMI).
Καταγράφηκαν τα δημογραφικά στοιχεία των ασθενών, η εντόπιση του STEMI, η οδός προσπέλασης,
η διαγνωσθείσα νόσος καθώς και η εφαρμοζόμενη θεραπεία (πρωτογενής αγγειοπλαστική-Primary).
Αποτελέσματα: Στο διάστημα των περίπου 2,5 ετών υποβλήθηκαν σε πρωτογενή αγγειοπλαστική
279 ασθενείς (194 άντρες- 85 γυναίκες) ηλικίας 39-91 ετών (μέση ηλικία 65 έτη). Φυσιολογικά
στεφανιαία αγγεία όπως αναμενόταν δεν βρέθηκαν (0 %), νόσος 1 αγγείου βρέθηκε σε 114 ασθενείς
(79 άντρες-35 γυναίκες) (41%), νόσος 2 αγγείων σε 97 ασθενείς (68 άντρες-29 γυναίκες) (35%), νόσος
3 αγγείων σε 47 ασθενείς (32 άντρες-15 γυναίκες) (17%) και νόσος στελέχους σε 21 ασθενείς (7%)
(15 άντρες-6 γυναίκες).
STEMI κατώτερο παρατηρήθηκε σε 89 ασθενείς (65 άντρες-23 γυναίκες) (32 %), πρόσθιο σε 132
ασθενείς (89 άντρες-43 γυναίκες) (47 %), πλάγιο σε 39 ασθενείς (27 άντρες-12 γυναίκες) (14 %) και
οπίσθιο σε 19 ασθενείς (12 άντρες-7 γυναίκες) (7 %).
Πρωτογενής αγγειοπλαστική στον πρόσθιο κατιόντα (LAD) έγινε σε 142 ασθενείς (100 άντρες-42
γυναίκες) (51 %), στη δεξιά στεφανιαία αρτηρία (RCA) σε 86 ασθενείς (57 άντρες-29 γυναίκες) (31 %),
στην περισπώμενη (LCx) σε 41 ασθενείς (30 άντρες-11 γυναίκες) (14,5 %) και στο στέλεχος (LM) σε
10 ασθενείς (7 άντρες-3 γυναίκες) (3,5 %).
Κερκιδική προσπέλαση πραγματοποιήθηκε σε 214 ασθενείς (152 άντρες-62 γυναίκες) (76,7 %) και
27
μηριαία σε 65 ασθενείς (42 άντρες-23 γυναίκες) ( 23,3 %) ενώ σε 11 ασθενείς (7 άντρες-4 γυναίκες)
(4 %) χρειάστηκε αλλαγή της οδού προσπέλασης από κερκιδική σε μηριαία.
Παρατηρήθηκε μόνο ένα περιστατικό καρδιογενούς καταπληξίας το οποίο αντιμετωπίστηκε
επιτυχώς στην Καρδιολογική Μονάδα του ΓΝΑ «Η Ελπίς».
Συμπεράσματα: Τα πρώτα αποτελέσματα αυτής της μελέτης δείχνουν ότι οι περισσότεροι ασθενείς
που υποβλήθηκαν σε πρωτογενή αγγειοπλαστική ήταν άντρες (υπερδιπλάσιος αριθμός σε σχέση με
τις γυναίκες) ενώ αξίζει να αναφερθεί ότι το συχνότερο STEMI και στα δύο φύλα ήταν το πρόσθιο.
Επίσης πρέπει να σημειώσουμε ότι στον μεγαλύτερο αριθμό ασθενών ανευρέθηκε νόσος 1 και 2
αγγείων με τους άντρες να υπερέχουν και στις δύο κατηγορίες.
Το μεγαλύτερο ποσοστό πρωτογενών αγγειοπλαστικών αφορούσε τον LAD (και για τα δύο φύλα)
ενώ η συνηθέστερη οδός προσπέλασης ήταν η κερκιδική (και στα δύο φύλα).
Είναι σαφές ότι η συμμετοχή του Αιμοδυναμικού εργαστηρίου του ΓΝΑ "Η ΕΛΠΙΣ" στο πρόγραμμα
των πρωτογενών αγγειοπλαστικών έδωσε τη δυνατότητα άμεσης και αποτελεσματικότερης
αντιμετώπισης ενός σημαντικού αριθμού ασθενών με STEMI, και μάλιστα σε μια περίοδο
οικονομικής ύφεσης σε όλους τους τομείς, χωρίς να καταστεί απαραίτητη η διακομιδή των ασθενών
αυτών σε αλλά νοσοκομεία όπως γινόταν παλαιότερα. Το γεγονός αυτό είναι ζωτικής σημασίας στην
περίπτωση των STEMI όπου η άμεση αντιμετώπιση είναι καθοριστική για την επιβίωση του ασθενή.
28
ΑΑ8
Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΟΥΡΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ ΣΤΗΝ ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ
Α. Σαμέντζας, Δ. Παπασάικας, Γ. Παπαγιάννης, Γ. Σιώνης, Π. Τόλιος, Γ. Μπλαζάκης, Α. Πασχάλης,
Π. Στουγιάννος, Α. Ζήκος, Α. Τρίκας
Καρδιολογική Κλινική ΓΝΑ «Η ΕΛΠΙΣ»
Εισαγωγή: Ο όρος στυτική δυσλειτουργία (ΣΔ), ο οποίος έχει αντικαταστήσει τον συγκινησιακά
φορτισμένο όρο "ανικανότητα", εκφράζει την αδυναμία έναρξης και διατήρησης μιας στύσης ικανής
για την επίτευξη σεξουαλικής επαφής.
Η αιτιολογία της πάθησης αυτής είναι πολυπαραγοντική όμως πιο συχνά ευθύνονται αγγειακές
βλάβες που προκαλούνται από δυσλειτουργία του ενδοθηλίου . Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται
πληθώρα μελετών στην προσπάθεια συσχέτισης της ολοένα αυξανόμενης εμφάνισης στυτικής
δυσλειτουργίας με άλλα αίτια και ειδικά σε ασθενείς που πάσχουν από καρδιαγγειακά νοσήματα.
Η υπερουριχαιμία έχει δειχθεί στο παρελθόν σε πολλές μελέτες ότι αποτελεί σημαντικό παράγοντα
αθηροσκλήρωσης (αύξηση αρτηριακής σκληρίας).
Σκοπός: Η μελέτη έχει ως στόχο να διερευνήσει την ύπαρξη καθώς και το βαθμό συσχέτισης της
στυτικής δυσλειτουργίας με την υπερουριχαιμία (επίπεδα ουρικού οξέος στο αίμα > 7,2 mg/dl
)καθώς και την επίπτωση της φαρμακευτικής αγωγής με αλλοπουρινόλη σε υπερουριχαιμικούς
ασθενείς με στυτική δυσλειτουργία (που δεν ελάμβαναν αναστολείς φωσφοδιεστεράσης).
Υλικό-Μέθοδοι: Στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν 100 άρρενες ασθενείς (ηλικίας 40-75 ετών) με
υπερουριχαιμία ( κανένας από αυτούς δεν ελάμβανε αγωγή για το ουρικό οξύ) και στυτική
δυσλειτουργία. Η διάγνωση της στυτικής δυσλειτουργίας και ο βαθμός αυτής αξιολογήθηκαν με
βάση το διεθνές ερωτηματολόγιο στυτικής λειτουργίας (IIEF). Οι χαμηλότερες τιμές του διεθνούς
ερωτηματολογίου υποδηλώνουν σημαντική στυτική δυσλειτουργία.
Σε όλους μετρήθηκαν τα επίπεδα ουρικού οξέος στο αίμα. Κατόπιν οι 50 από αυτούς ξεκίνησαν
θεραπεία με αλλοπουρινόλη (zyloric 100 mg) ενώ οι άλλοι 50 έλαβαν θεραπεία placebo (ομάδα
ελέγχου). Μετά από 6 μήνες και οι 100 ασθενείς υποβλήθηκαν εκ νέου στην ίδια διαδικασία
(συμπλήρωση IIEF ερωτηματολογίου-προσδιορισμός στο αίμα επιπέδων ουρικού οξέος).
Αποτελέσματα: Τα αποτελέσματα της μελέτης, όσο αφορά τη στυτική δυσλειτουργία, πριν και μετά
την θεραπεία με αλλοπουρινόλη, παρατίθενται συγκεντρωτικά στον παρακάτω Πίνακα 1.
29
Πίνακας 1
ΑΛΛΟΠΟΥΡΙΝΟΛΗ
ΟΜΑΔΑ ΕΛΕΓΧΟΥ
Προ θεραπείας
11,2*
10,2*
Μετά θεραπεία
17,1*
11,0*
*ΜΟ (μέσος όρος) score IIEF (International Index of Erectile Dysfunction))
- p<0,01
Συμπεράσματα: Οι ασθενείς που έλαβαν θεραπεία για το ουρικό οξύ διάρκειας 6 μηνών με
αλλοπουρινόλη βελτίωσαν σημαντικά (p<0,01), τόσο τα επίπεδα ουρικού οξέος (όπως ήταν
αναμενόμενο)όσο και τη στυτική τους δυσλειτουργία, σε σχέση με την ομάδα των ασθενών που δεν
έλαβαν καμία θεραπεία (placebo).
Συνεπώς οι άνδρες με υπερουριχαιμία που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή (αλλοπουρινόλη),
μπορεί να έχουν και σημαντική κλινική βελτίωση στη λειτουργία της στύσης.
Παρά το γεγονός ότι η αλλοπουρινόλη δεν συνιστάται ως βασική θεραπεία για τη στυτική
δυσλειτουργία στους άνδρες με φυσιολογικά επίπεδα ουρικού οξέος, το αποτέλεσμα αυτό μπορεί να
βελτιώσει τη συμμόρφωση των υπερουριχαιμικών ασθενών στη θεραπεία τους.
30
ΑΑ 9
ΣΥΣΤΟΛΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΠΙΜΗΚΩΝ ΜΥΙΚΩΝ ΙΝΩΝ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΚΟΙΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΥΠΕΡΤΑΣΗ
Σ. Λαγουδάκου, Ε. Κοματάνου, Ι. Βλάχος, Κ. Βιντζηλαίος, Ν. Μοκαντέμ, Η. Πατσιώτης,
Κ. Κωστόπουλος, Α. Στεφανίδης, Α. Κρανίδης.
Α΄ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, Γ.Ν.ΝΙΚΑΙΑΣ «ΑΓ. ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ», ΠΕΙΡΑΙΑΣ
Εισαγωγή: Η μελέτη της μετατόπισης της κολποκοιλιακής συμβολής (AVPD) με τη M-Mode
υπερηχοκαρδιογραφία, αποτελεί χρήσιμη κλινική πληροφορία της λειτουργίας της αριστερής
κοιλίας.
Σκοπός: Η πρώιμη διάγνωση της υπερτασικής μυοκαρδιοπάθειας υπολογίζοντας την AVPD.
Υλικό: 81 υπερτασικοί ασθενείς με φυσιολογικό κλάσμα εξώθησης αριστερής κοιλίας και 50 υγιείς
αντίστοιχης ηλικίας και φύλου ως ομάδα ελέγχου.
Μέθοδοι: Εφαρμογή της M-Mode υπερηχοκαρδιογραφίας σε κορυφαίες τομές και υπολογισμός των
ακόλουθων παραμέτρων: ταχύτητα κύματος Ε από τη διαμιτροειδική ροή (Ε), χρόνου επιβράδυνσης
(DT), ταχύτητας του κύματος Α κατά την κολπική συστολή (Α), λόγου Ε/Α, χρόνου ισοογκωτικής
χάλασης (IVRT), συνολική AVPD, AVPD κατά τη διάρκεια της κολπικής συστολής (At), συστολική AVPD
(συνολική AVPD – Αt) και του λόγου At/συνολική AVPD.
Αποτελέσματα: 16 (19.7%) ασθενείς είχαν φυσιολογική (Ομάδα 1) και 65 (80.3%) είχαν επηρεασμένη
χάλαση (Ομάδα 2). Η μέση συνολική AVPD-At ήταν μικρότερη στην Ομάδα 2 συγκριτικά με την
Ομάδα 1 (7.1 ± 2 έναντι 10.3 ± 3 mm, p<0.001) και στην Ομάδα 1 συγκριτικά με τους υγιείς (10.3 ± 3
έναντι 13.1 ± 1 mm, p<0.001). Το μέσο At και ο λόγος Αt/συνολική AVPD ήταν μεγαλύτερα στην
Ομάδα 2 συγκριτικά με την Ομάδα 1 (46.9 ± 8.6 έναντι 37.7 ± 8.7%, p<0.001), αλλά όχι στην Ομάδα 1
συγκριτικά με τους υγιείς (37.7 ± 8.7% έναντι 36 ± 6%, p>0.05).
Συμπεράσματα: Οι υπερτασικοί ασθενείς με φυσιολογικό κλάσμα εξώθησης, παρουσιάζουν
επηρεασμένη συστολική λειτουργία κατά τον επιμήκη άξονα, ενώ η διαστολική δυσλειτουργία
πάντοτε συνυπάρχει με παθολογική διαστολική πλήρωση. Η δε συστολική δυσλειτουργία κατά τον
επιμήκη άξονα, προηγείται της διαστολικής δυσλειτουργίας σε αυτούς.
31
ΑΑ10
ΤΟ ΜΕΘΥΛΟΜΑΛΟΝΙΚΟ ΟΞΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ
1
2
2
1
2
3
Κ. Πολυτάρχου , Χ. Πάντζιου , Χ. Ψαχούλια , Δ. Βαρβαρούσης , Ν. Χριστοδουλής , Ε. Πουλιδάκης ,
3
3
3
3
3
2
Κ. Λιόντου , Ε. Μαργιούλα , Μ. Κούκος , Κ. Τριανταφύλλου , Κ. Κάππος , Σ. Ιωαννίδου ,
1
Α. Σ. Μανώλης
1
Γ΄ Παν/κή Καρδιολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ
Βιοχημικό Εργαστήριο, Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»
3
Α΄ Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»
2
Εισαγωγή: Το μεθυλομαλονικό οξύ (ΜΜΑ) έχει αναγνωριστεί ως πρώιμος δείκτης έλλειψης
βιταμίνης Β12 σε διάφορους πληθυσμούς. Ελάχιστα δεδομένα υπάρχουν σχετικά με τα επίπεδα
ΜΜΑ και Β12 σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια (ΚΑ).
Σκοπός: Να διερευνηθούν τα επίπεδα Β12 και ΜΜΑ πλάσματος σε ασθενείς με ΚΑ.
Υλικό: Συμπεριελήφθησαν 36 διαδοχικοί ασθενείς που νοσηλεύτηκαν λόγω ΚΑ. Εξαιρέθηκαν οι
ασθενείς υπό αγωγή με Β12.
Μέθοδοι: Καταγράφηκαν τα δημογραφικά, κλινικά και υπερηχοκαρδιογραφικά χαρακτηριστικά και
ελήφθη δείγμα αίματος τις πρώτες 24 ώρες νοσηλείας για καθορισμό γενικής αίματος, κρεατινίνης,
βιταμίνης Β12, ΝΤ-proBNP και ΜΜΑ. Επιπλέον, μετρήθηκαν τα επίπεδα ΜΜΑ πλάσματος σε 12 υγιή
άτομα (αιμοδότες του τμήματος Αιμοδοσίας), που αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου.
Αποτελέσματα: Από τους 36 ασθενείς (ηλικίας 70,5±12,5 έτη) με ΚΑ (50% ισχαιμικής αιτιολογίας) το
77,7% είχε σοβαρά επηρεασμένο κλάσμα εξώθησης αριστερής κοιλίας (ΚΕ) (<40%), 8,3% μέτρια
επηρεασμένο ΚΕ (40-49%) και 13,8% διατηρημένο ΚΕ (≥50%). Ο αιματοκρίτης ήταν 38,2±7,9%, η
κρεατινίνη 1,17±0,31 mg/dl και το NT-proBNP 4694,4±4260,1 pg/ml. Τα επίπεδα βιταμίνης Β12 ήταν
358,8±221,8 pg/ml. Τα επίπεδα ΜΜΑ ήταν 38,55±10,12 ng/ml στους ασθενείς και 28,66±2,67 ng/ml
στην ομάδα ελέγχου (p=0,0017). Η μέση τιμή ΜΜΑ ήταν 41,1 ng/ml σε ασθενείς με κατώτερα
φυσιολογικά επίπεδα Β12 (189-350 pg/ml) και 34,3 ng/ml σε ασθενείς με επίπεδα Β12 >350 pg/ml.
Δεν καταδείχθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση του ΜΜΑ με το ΚΕ και τα επίπεδα Β12.
Συμπεράσματα: Οι ασθενείς με ΚΑ έχουν αυξημένα επίπεδα ΜΜΑ πλάσματος σε σύγκριση με τους
υγιείς. Το ΜΜΑ πιθανώς να αποτελεί πρώιμο δείκτη έλλειψης βιταμίνης Β12 σε ασθενείς με ΚΑ.
32
ΑΑ11
ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΝΟΣΗΛΕΙΩΝ ΓΙΑ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ
Π. Βούτας, Ελ. Βορριάς,Δ. Στουπάκης, Στ. Βουγαζιανός, Μ. Πατεινιώτη, Στ. Σκευοφύλαξ, Ι. Αρμένης,
Γ. Γεωργιόπουλος, Ν. Σμυρνιούδης, Αθ. Καρτάλης.
Καρδιολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Χίου
Εισαγωγή: Η καρδιακή ανεπάρκεια (ΚΑ) αποτελεί ένα κλινικό σύνδρομο με περιορισμένο
προσδόκιμο επιβίωσης. Ο ασθενής χρήζει συνήθως αρκετών νοσηλειών με αποτέλεσμα την
ταλαιπωρία του και την αύξηση των δαπανών υγείας.
Σκοπός: Σε νησιωτική περιοχή με μόνιμο, κλειστό πληθυσμό, 55.000 κατοίκων, χωρίς δυνατότητα
νοσηλείας των ασθενών σε άλλη μονάδα υγείας πέραν της Καρδιολογικής Κλινικής του
Νοσοκομείου, στοχεύσαμε στην καταγραφή του αριθμού των νοσηλειών για απορρύθμιση ΚΑ.
Υλικό – Μέθοδος: Πρόκειται για αναδρομική μελέτη καταγραφής νοσηλειών για απορρύθμιση ΚΑ
από τα αρχεία του Νοσοκομείου με βάση τη διάγνωση εξόδου από την Καρδιολογική Κλινική. Η
καταγραφή αφορά τη χρονική περίοδο από 01-12-2013 έως 30-11-2016.
Αποτελέσματα: Ο συνολικός αριθμός νοσηλειών για την προαναφερθείσα τριετία ήταν 2.148, ενώ
213 (ποσοστό 9,91%) ήταν για απορρύθμιση ΚΑ. Μελετώντας την εποχιακή κατανομή των νοσηλειών
για απορρύθμιση ΚΑ (πίνακας), το καλοκαίρι υπήρχε απρόσμενα υψηλός αριθμός, γεγονός που
ερμηνεύτηκε με την αύξηση του πληθυσμού λόγω παραθερισμού. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι παρά
τη λειτουργία του Ιατρείου ΚΑ, στο οποίο παρακολουθούνται 30 περίπου ασθενείς τους τελευταίους
18 μήνες, ο αριθμός των νοσηλειών το έτος 2016 δε μειώθηκε, απλά μειώθηκε η μέση τιμή των
ημερών νοσηλείας από 6,1േ1,3 ημέρες σε 4,5±1,1.
Άνοιξη
Καλοκαίρι
Χειμώνας
Φθινόπωρο
Εισαγωγές ΚΑ
59
54
55
45
Σύνολο Εισαγωγών
546
532
534
536
10,8%
10,2%
9,9%
8,4%
Ποσοστό
Πίνακας: Τριετής Καταγραφή Νοσηλειών για Απορρύθμιση ΚΑ
Συμπεράσματα: Περίπου 10% των Νοσηλειών σε Καρδιολογική Κλινική νησιωτικής περιοχής
αφορούν απορρύθμιση ΚΑ. Η αύξηση του αριθμού αυτών το καλοκαίρι αποδόθηκε στην αύξηση του
πληθυσμού τους αντίστοιχους μήνες. Δεν παρατηρήθηκε μείωση του αριθμού εισαγωγών παρά τη
λειτουργία του Ιατρείου ΚΑ, παρά μόνο του χρόνου νοσηλείας αυτών.
33
ΑΑ12
ΑΡΧΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΩΙΜΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ LCZ 696 ΣΕ
ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΣΤΟΛΙΚΗ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ
Δ. Χριστάκος, Λ. Παππά, Σ. Εφεντάκης, Χ. Ψαθάς, Γ. Σεβαστός, Σ. Δραγομάνοβιτς, Ξ. Κωστέας,
A. Μαρσώνης, Α. Μαγγίνας
Καρδιολογικό Τμήμα, Nοσοκομείο Mediterraneo, Γλυφάδα
Εισαγωγή: Το LCZ 696 είναι ο πρώτος στην κατηγορία του, αναστολέας της νεπριλυσίνης και του
υποδοχέα της αγγειοτασίνης (ARNI), που αναπτύχθηκε για τη θεραπεία της καρδιακής ανεπάρκειας.
Σκοπός: Σκοπός αυτής της μελέτης είναι η εξαγωγή αρχικών κλινικών συμπερασμάτων ασφάλειας
(με επίκεντρο την αρτηριακή πίεση και τις τιμές καλίου και κρεατινίνης, όπως συνιστάται από ESC
GUIDELINES 2016 και PARADIGM-HF), με την χορήγηση του LCZ 696 σε ασθενείς με συστολική
καρδιακή ανεπάρκεια (NYHA II-III-IV και κλάσμα εξωθήσεως <35 %), οι οποίοι ενετάχθησαν στο
πρόγραμμα πρώιμης πρόσβασης του Νοσοκομείου μας.
Υλικό-Μέθοδοι: Μελετήθηκαν συνολικά επτά (7) ασθενείς, για διάστημα 6 μηνών. Οι ασθενείς
επελέγησαν ώστε να πληρούν τα κριτήρια του προγράμματος βασισμένα στις παραμέτρους της
μελέτης PARADIGM-HF και συγκεκριμένα να έχουν:
1) συστολική αρτηριακή πίεση >100mmHg
2) τιμές καλίου εντός φυσιολογικών ορίων
3) τιμές κρεατινίνης εντός αποδεκτών ορίων (GFR>30ml/min)
Οι ασθενείς τροποποίησαν την αγωγή τους αντικαθιστώντας το φάρμακο του άξονα ρενίνηςαγγειοτασίνης με LCZ 696 και μείωση ή διακοπή διουρητικών, ενώ διατήρησαν την υπόλοιπη αγωγή
τους ως αρχικά υφίστατο.
Καταγράφηκαν η αρτηριακή πίεση και τα επίπεδα καλίου και κρεατινίνης, πριν και 6 μήνες μετά την
έναρξη LCZ 696.
Αποτελέσματα: Η συστολική αρτηριακή πίεση παρουσίασε οριακή μείωση (p=0,047), αλλά κανένας
ασθενής δεν παρουσίασε συμπτωματική υπόταση. Οι τιμές του καλίου και της κρεατινίνης
παρέμειναν εντός των φυσιολογικών ορίων, χωρίς στατιστικά σημαντικές διαφορές, (p=0,094,
p=0,182 αντίστοιχα). Κανείς ασθενής δεν διέκοψε τη συμμετοχή του στο πρόγραμμα για οιονδήποτε
λόγο.
Συμπέρασμα: Η χορήγηση του LCZ 696 σε μικρό δείγμα προσεκτικά επιλεγμένων εξωτερικών
ασθενών δεν παρουσίασε ανεπιθύμητες ενέργειες.
34
ΑΑ13
ΦΑΡΜΑΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ
Ȱ. Ⱦʀʏʍɿʉʐ, ȴ. Ȱʌɲɴɲʆʏɿʆʊʎ, Ȱ. ɇɸʌɹʏɻʎ, Ⱦ. ȳʌɻɶʉʌʀʉʐ, ɇ. Ⱦɳʃʉʐʌʉʎ
Καρδιολογική Κλινική, Σισμανόγλειο ΓΝΑ
Εισαγωγή : ȸ ɸʌɶɲʍʀɲ ɲʐʏɼ ɹʖɸɿ ʘʎ ʍʃʉʋʊ ʏɻʆ ʃɲʏɲɶʌɲʔɼ ʏɻʎ ʖʌɼʍɻʎ ɴ-ɲʆɲʍʏʉʄɹʘʆ, ɲʆɲʍʏʉʄɹʘʆ
ʏʉʐ ʅɸʏɲʏʌɸʋʏɿʃʉʑ ɸʆɺʑʅʉʐ ʏɻʎ ɲɶɶɸɿʉʏɲʍʀʆɻʎ (ȰɀȵȰ), ɲʆʏɲɶʘʆɿʍʏʙʆ ʐʋʉɷʉʖɹʘʆ ʏɻʎ ɲɶɶɸɿʉʏɲʍʀʆɻʎ
(ȰɉȰ) ʃɲɿ ɲʆʏɲɶʘʆɿʍʏʙʆ ʐʋʉɷʉʖɹʘʆ ɲʄɲʏʉʃʉʌʏɿʃʉɸɿɷʙʆ (ȰɉȰʄ) ʍɸ ɲʍɽɸʆɸʀʎ ʅɸ ʖʌʊʆɿɲ ʍʐʍʏʉʄɿʃɼ
ʃɲʌɷɿɲʃɼ ɲʆɸʋɳʌʃɸɿɲ. ȸ ʃɲʏɲɶʌɲʔɼ ɹɶɿʆɸ ʃɲʏɳ ʏɻʆ ɸʋʀʍʃɸʗɻ ʏʘʆ ɲʍɽɸʆʙʆ ʍʏʉ Ȼɲʏʌɸʀʉ Ⱦɲʌɷɿɲʃɼʎ
Ȱʆɸʋɳʌʃɸɿɲʎ ɼ ʅɸ ʏɻ ʄɼʗɻ ɿʍʏʉʌɿʃʉʑ ʃɲʏɳ ʏɻʆ ɸʀʍʉɷʉ ʏʘʆ ɲʍɽɸʆʙʆ ʍʏʉ Ɂʉʍʉʃʉʅɸʀʉ ʄʊɶʘ
ɲʋʉʌʌʑɽʅɿʍɻʎ ʃɲʌɷɿɲʃɼʎ ɲʆɸʋɳʌʃɸɿɲʎ.
Μέθοδοι και αποτελέσματα : ɀɸʄɸʏɼɽɻʃɲʆ 238 ɲʍɽɸʆɸʀʎ, 145 ɳʆɷʌɸʎ (61%) ʃɲɿ 93 ɶʐʆɲʀʃɸʎ (39%),
ʅɹʍɻʎ ɻʄɿʃʀɲʎ 76±9 ɹʏɻ, ʅɸ LVEF ч40%. ɀɸʏɲʇʑ ʏʘʆ ɲʍɽɸʆʙʆ, ʉɿ 196 (82.4%) ɸʄɳʅɴɲʆɲʆ ɴɲʆɲʍʏʉʄɹɲ, ʉɿ 187 (78.6%) ɸʄɳʅɴɲʆɲʆ ȰɀȵȰ ɼ ȰɉȰ ʃɲɿ ʉɿ 164 (68.9%) ɸʄɳʅɴɲʆɲʆ ȰɉȰʄ. Ƀ ʋɲʌɲʃɳʏʘ
ʋʀʆɲʃɲʎ ɷɸʀʖʆɸɿ ʏɻ ɷʊʍɻ ʃɲɽʙʎ ʃɲɿ ʍʐʖʆʊʏɻʏɲ ʖʌɼʍɻʎ ɲʆɳ ʔɳʌʅɲʃʉ ʃɳɽɸ ʃɲʏɻɶʉʌʀɲʎ.
β-αναστολείς
Ημερήσια δόση (mg)
Καρβεδιλόλη
Μετοπρολόλη (τρυγική)
Βισοπρολόλη
Νεμπιβολόλη
ΑΜΕΑ / ΑΥΑ
Ραμιπρίλη
Περινδοπρίλη
Εναλαπρίλη
Λισινοπρίλη
Κιναπρίλη
Βαλσαρτάνη
Ιρμπεσαρτάνη
Ολμεσαρτάνη
Λοσαρτάνη
Καντεσαρτάνη
Τελμισαρτάνη
ΑΥΑλ
Επλερενόνη
Σπειρονολακτόνη
14.5±13.4 (3.125-50)
68.3±27.3 (25-100)
5.9±2.8 (2.5-10)
4.4±1.1 (2.5-5)
Συχνότητα
χρήσης
ανά
φάρμακο κάθε κατηγορίας
51%
27%
15.4%
6.6%
3.2±1.2 (1.25-5)
6.1±2.9 (2.5-10)
5.5±2.5 (2.5-10)
8.9±5.5 (2.5-20)
13.3±5.1 (10-20)
108.6±81.8 (40-320)
175±9.2 (75-300)
16.7±5.1 (10-20)
75±27.4 (50-100)
6.4±2.1 (4-8)
66.7±23.1(40-80)
20.9%
7%
5.9%
3.2%
0.21%
31%
14.9%
7%
5.3%
4.3%
0.1%
27.8±9.1 (12.5-50)
32.3±15.9 (12.5-50)
66%
34%
33
35
Συμπεράσματα: Στην πλειοψηφία των ασθενών οι χρησιμοποιούμενες δόσεις των ανωτέρω
φαρμάκων είναι μικρότερες από τις προτεινόμενες στις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες. Τα
σκευάσματα που χρησιμοποιούνται ανά φαρμακευτική κατηγορία δεν είναι πάντοτε εκείνα που έχει
αποδειχθεί ότι αυξάνουν την επιβίωση, με βάση αποτελέσματα τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών.
36
ΑΑ14
ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ TOY ΣΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΟΥ NOTCH KAI ΤΗΣ ΑΠΟΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗΣ
ΤΩΝ ΧΑΣΜΑΤΟΣΥΝΑΨΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ
1
1
2
2
2
1
Α. Τσίπης , Α.Μ. Αθανασιάδου , Ε. Πέτρου , Δ. Μηλιόπουλος , Α. Γκουζιούτα , Π. Αθανασιάδου ,
1
Π. Νικολοπούλου-Σταμάτη
1
Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα.
Καρδιολογικός Τομέας, Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, Αθήνα
2
Εισαγωγή: Η οδός μεταγωγής σήματος NOTCH διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην καρκινογένεση,
αφού εμπλέκεται στη διαφοροποίηση, στην οργανογένεση κατά την εμβρυική ανάπτυξη και στην
ισορροπία μεταξύ κυτταρικού πολλαπλασιασμού και απόπτωσης. Οι μεταλλάξεις στο σηματοδοτικό
μονοπάτι NOTCH έχουν ερευνηθεί επισταμένα σε περιπτώσεις των συγγενών καρδιοπαθειών.
Επιπρόσθετα η κονεξίνη 43 των χασματοσυνάψεων κατέχει σημαντική ογκοκατασταλτική δράση και
εμπλέκεται στον κυτταρικό πολλαπλασιασμό, τη διαφοροποίηση και την απόπτωση. Διαταραχές
έκφρασης της κονεξίνης 43 έχει φανεί ότι συνδέονται με αρρυθμιογόνο δράση και αιφνίδιο
καρδιακό θάνατο, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί ο ακριβής παθογενετικός μηχανισμός.
Σκοπός: Η διερεύνηση της έκφρασης και της αλληλοεπίδρασης της κονεξίνης 43, των παράαγόντων
NOTCH 1, 3 και των προαποπτωτικών παραγόντων Βax, Bak. σε περιπτώσεις διατατικής
μυοκαρδιοπάθειας.
Υλικό και Μέθοδοι: Μελετήθηκαν 50 περιπτώσεις νεκροτομικού υλικού μυοκαρδίου με αλλοιώσεις
διατατικής μυοκαρδιοπάθειας και 10 περιπτώσεις (μάρτυρες) όπου είχε αποκλεισθεί η ύπαρξη
καρδιακής νόσου. Όλες οι περιπτώσεις εξετάσθηκαν με τη συμβατική παθολογοανατομική μέθοδο
σε τομές παραφίνης και με χρώση αιματοξυλίνης – ηωσίνης. Επιπλέον εφαρμόσθηκε
ανοσοϊστοχημική μέθοδος για τον καθορισμό της έκφρασης του παράγοντα NOTCH 1, NOTCH 3, της
κονεξίνης 43 και των προαποπτωτικών παραγόντων Βax, Bak.
Αποτελέσματα: Τα περισσότερα δείγματα διατατικής μυοκαρδιοπάθειας παρουσίασαν έντονη
ανοσοέκφραση για τα Bax, Bak (60%-62% των δειγμάτων, αντίστοιχα) συγκριτικά με τους μάρτυρες
στους οποίους υπήρχε ήπια ανοσοέκφραση Bax, Bak (50%-45% των δειγμάτων, αντίστοιχα).
Επιπλέον παρατηρήθηκε αυξημένη έκφραση για NOTCH 1 KAI NOTCH 3 (70% και 64% αντίστοιχα). Η
κονεξίνη 43 παρουσίασε ανομοιόμορφη κατανομή στο επίπεδο των χασματοσυνάψεων και
αυξημένη κυτταροπλασματική έκφραση με εντόπιση ανάλογη των προαποπτωτικών παραγόντων.
Συμπεράσματα: Η αυξημένη έκφραση των παραγόντων NOTCH 1 και 3 συμβάλλει στην
ενεργοποίηση των προαποπτωτικών παραγόντων και στην έναρξη της αποπτωτικής διαδικασίας με
αποτέλεσμα την αρνητική της δράση στην εξέλιξη της καρδιακής νόσου. Επιπλέον φαίνεται ότι το
σηματοδοτικό μονοπάτι NOTCH εμπλέκεται στην ανομοιόμορφη κατανομή της κονεξίνης 43 στο
επίπεδο των χασματοσυνάψεων και συντελεί στην ηλεκτρική αστάθεια και αποδιοργάνωση των
μυοκαρδιακών κυττάρων στις περιπτώσεις διατατικής μυοκαρδιοπάθειας.
37
ΑΑ15
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΒΑΣΗ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΜΕΤΑ
ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ VAD
Α. Γκουζιούτα, Δ. Μηλιόπουλος, Ν. Κογεράκης, Κ. Ιερομόναχος, Δ. Παλαιολόγος, Ι. Φέκος,
Ε. Λεοντιάδης, Λ. Λουκά, Γ. Σταυρίδης, Σ. Αδαμόπουλος
Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο
Σκοπός: Η χρήση των VAD στους ασθενείς με προχωρημένη καρδιακή ανεπάρκεια γίνεται ολοένα και
πιο συχνή. Παρόλα αυτά οι μετεγχειρητικές επιπλοκές παραμένουν ένα σημαντικό πρόβλημα.
Εκβάσεις όπως η επιβίωση, η διάρκεια της νοσηλείας, το ποσοστό των επιπλοκών και το ποσοστό
των επανεισαγωγών μπορεί να επηρεάζονται από τις προεγχειρητικές συννοσηρότητες του κάθε
ασθενή. Ο στόχος της παρούσας μελέτης είναι να ελεγχθεί η συσχέτιση των προεγχειρητικών
συννοσηρότητων με τα μετεγχειρητικά αποτελέσματα ως αυτά φαίνονται μέσω της επιβίωσης, της
διάρκειας νοσηλείας, τις επιπλοκές και τις επανεισαγωγές των ασθενών στους οποίους γίνεται
εμφύτευση VAD.
Μέθοδοι: Μελετήσαμε ασθενείς στους οποίους έγινε εμφύτευση VAD στο νοσοκομείο μας.
Χρησιμοποιώντας διαγνώσεις, εξετάσεις και κωδικούς αναφοράς στις 90 ημέρες πριν την
εμφύτευση, ταυτοποιήσαμε τις διάφορες συννοσηρότητες: διαβήτης, υπέρταση, κολπική
μαρμαρυγή, ΧΑΠ, ιστορικό στεφανιαίας νόσου, διαταραχές της πηκτικότητας του αίματος,
νευρολογικές ή νευρομυϊκές νόσοι και νεφρική ανεπάρκεια. Έπειτα, ελέγξαμε δεδομένα των 4
επομένων ετών για τον έλεγχο της έκβασης των ασθενών. Ελέγχθηκαν: θνησιμότητα, επανεισαγωγή
ανεξαρτήτως αιτιολογίας, διάρκεια νοσηλείας και μετεγχειρητικές επιπλοκές συμπεριλαμβανομένων
των: δυσλειτουργία συσκευής, μείζονα αιμορραγία, λοίμωξη, ΑΕΕ, υπέρταση και νεφρική
ανεπάρκεια. Χρησιμοποιήθηκαν μέθοδοι Kaplan-Meier (K-M) και log-rank tests για την σύγκριση.
Αποτελέσματα: Συνολικά μελετήθηκαν 130 ασθενείς κατά την περίοδο 2003-2015. Οι ασθενείς με
διαβήτη είχαν μεγαλύτερα ποσοστά επανεισαγωγών (p=0.05), υψηλότερα πσοστά επιπλοκών
(p=0.007) και μεγαλύτερη διάρκεια νοσηλείας (44.3 vs 38.9 ημέρες, p=0.007). Οι ασθενείς με
υπέρταση είχαν μεγαλύτερα ποσοστά επιπλοκών (p=0.001). Η παρουσία κολπικής μαρμαρυγής
σχετίζεται με μεγαλύτερα ποσοστά επιβίωσης (p=0.004) και μεγαλύτερα ποσοστά επανεισαγωγών
(p=0.0007). Η ΧΑΠ σχετίζεται με μικρότερη διάρκεια νοσηλείας. Οι διαταραχές της πηκτικότητας δεν
σχετίζεται σημαντικά με καμία από τις μελετηθείσες εκβάσεις. Η νεφρική ανεπάρκεια σχετίζεται με
υψηλότερα ποσοστά επιπλοκών (p=0.01). Οι ασθενείς με νευρολογικές ή νευρομυϊκές νόσους είχαν
μεγαλύτερη διάρκεια νοσηλείας.
Συμπέρασμα: Μεταξύ των συννοσηροτήτων που μελετήθηκαν, ο διαβήτης, η υπέρταση, η κολπική
μαρμαρυγή, η ΧΑΠ, οι νευρολογικές και νευρομυϊκές νόσοι και η νεφρική ανεπάρκεια σχετίζονται
σημαντικά με τις μετεγχειρητικές εκβάσεις. Αυτή η ανάλυση δείχνει πως η προεγχειρητική
κατάσταση του ασθενούς επηρεάζει τα μετεγχειρητικά αποτελέσματα.
38
ΑΑ16
ΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΦΛΕΒΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΤΟΥΣ
ΙΝΟΤΡΟΠΟΕΞΑΡΤΩΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΕ ΛΙΣΤΑ ΑΝΑΜΟΝΗΣ ΓΙΑ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ
Α. Γκουζιούτα, Δ. Μηλιόπουλος, Ν. Κογεράκης, Κ. Ιερομόναχος, Σ. Χατζηαναστασίου, Ε. Μπούσουλα,
Δ. Καλογεράκης, Α. Τσίπης, Μ. Στρατινάκη, Γ. Σαρόγλου, Σ. Αδαμόπουλος
Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο
Εισαγωγή: Οι ασθενείς με προχωρημένη καρδιακή ανεπάρκεια που βρίσκονται σε λίστα αναμονής
για μεταμόσχευση καρδιάς και απαιτούν συνεχόμενη χορήγηση ινοτρόπων σε υψηλές δόσεις
χαρακτηρίζονται σε στάδιο 1Α. Οι λοιμώξεις που οφείλονται στην παρουσία κεντρικής φλεβικής
γραμμής σε αυτούς τους ασθενείς αποτελούν σοβαρή επιπλοκή.
Μέθοδοι: Μελετήσαμε αναδρομικά 85 ασθενείς που βρίσκονταν σε στάδιο 1Α την περίοδο 20032015 στο νοσοκομείο μας. Αναλύθηκαν τα χαρακτηριστικά των λοιμώξεων κεντρικής φλεβικής
γραμμής. Χρησιμοποιήθηκε λογαριθμική παλινδρόμηση για την ταυτοποίηση των προγνωστικών
παραγόντων.
Αποτελέσματα: Τα χαρακτηριστικά του πληθυσμού ήταν: 82% άρρενες, μέση ηλικία 47 ± 10 έτη, 51%
πρώην καπνιστές, 27% διαβητικοί, 39% με διάγνωση ισχαιμικής μυοκαρδιοπάθειας. Εμφυτεύσιμους
απινιδωτές έφεραν 50 ασθενείς. Η μέση τιμή κρεατινίνης ήταν 1.37 ± 0.3 mg/dL και το μέσο BMI 28 ±
2
4 kg/m . Συνολικά, υπήρχαν 14 ασθενείς (16%) που παρουσίασαν 19 λοιμώξεις κεντρικής φλεβικής
γραμμής. Το 44% των κεντρικών φλεβικών γραμμών τοποθετήθηκαν στην έσω σφαγίτιδα φλέβα,
44% στην υποκλείδια φλέβα και το υπόλοιπο ποσοστό στην μηριαία φλέβα. Η μέση διάρκεια
παρουσίας του φλεβοκαθετήρα στους ασθενείς που ανέπτυξαν λοίμωξη ήταν 158 ± 90 ημέρες. Το
πιο συχνό παθογόνο που απομονώθηκε ήταν κο-αγκουλάση αρνητικός σταφυλόκοκκος.
Staphylococcus aureus απομονώθηκε σε 6 λοιμώξεις. Η μέση περίοδος μέχρι την πρώτη λοίμωξη
ήταν 86 ± 77 ημέρες μετά την ένταξη του ασθενούς στο στάδιο 1Α. Η μέση περίοδος μέχρι την
εμφάνιση λοίμωξης μετά την τοποθέτηση της κεντρικής φλεβικής γραμμής ήταν 15 ± 11 ημέρες. Η
ηλικία, το ιστορικό καπνίσματος, η παχυσαρκία, ο διαβήτης και η νεφρική ανεπάρκεια δεν
σχετίστηκαν με την εμφάνιση των λοιμώξεων.
Συμπέρασμα: Μεταξύ των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια που βρίσκονται σε λίστα αναμονής για
μεταμόσχευση καρδιάς σε στάδιο 1Α, περίπου το ένα τέταρτο εμφανίζουν λοιμώξεις κεντρικής
φλεβικής γραμμής, με αποτέλεσμα την υποβάθμισή τους στην λίστα αναμονής. Ο κο-αγκουλάση
αρνητικός σταφυλόκοκκος ήταν το πιο συχνό παθογόνο.
39
ΑΑ17
Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΣΥΣΚΕΥΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΚΟΙΛΙΑΣ
ΣΤΑ ΠΡΟΫΠΑΡΧΟΝΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑ ΕΜΦΥΤΕΥΣΙΜΟΥ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ
Α. Γκουζιούτα, Ν. Κογεράκης, Μ. Στρατινάκη, Δ. Καλογεράκης, Ι. Φέκος, Α. Κωστοπούλου, Γ. Πούλος,
Θ. Μαούνης, Ε. Λιβάνης, Γ. Θεοδωράκης, Σ. Αδαμόπουλος
Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο
Σκοπός: Οι συσκευές υποστήριξης της αριστερής κοιλίας (left ventricular assist device – LVAD)
αποτελούν θεραπευτική επιλογή για τους ασθενείς με τελικού σταδίου καρδιακή ανεπάρκεια,
πολλοί από τους οποίους φέρουν εμφυτέυσιμο απινιδωτή. Μελετήσαμε εάν η εμφύτευση LVAD
επηρεάζει την λειτουργία του απινιδωτή.
Μέθοδοι: Μελετήθηκαν ασθενείς στους οποίους έγινε εμφύτευση LVAD την περίοδο 2003-2015.
Καταγράφησαν η αντίσταση, η αισθητικότητα και ο ουδός των ηλεκτροδίων της δεξιάς κοιλίας, του
δεξιού κόλπου και της αριστερής κοιλίας πριν και μετά την εμφύτευση LVAD.
Αποτελέσματα: Από τους 35 ασθενείς που έλαβαν LVAD, δεδομένα συλλέχθηκαν από 28 οι οποίοι
έφεραν και απινιδωτή. Σημαντικές διαφορές πριν και μετά την εμφύτευση παρατηρήθηκαν σε όλες
τις παραμέτρους του ηλεκτροδίου της δεξιάς κοιλίας. Η αισθητικότητα μειώθηκε από 8.2 ± 2.1 σε 4.7
± 2.6 millivolts (p < 0.001). Η αντίσταση μειώθηκε από 479 ± 118 σε 418 ± 94 ohms (p=0.008) και η
ουδός αυξήθηκε από 4.3 ± 6.7 σε 11.0 ± 16.8 microjoules (p=0.021). Ως αποτέλεσμα των μεταβολών
σε αυτές τις παραμέτρους, 2 ασθενείς χρειάστηκαν επαναπρογραμματισμό ενώ όλοι οι ασθενείς
χρειάστηκαν επανέλεγχο του απινιδωτή ανά 6 μήνες.
Συμπέρασμα: Διαφορές στην λειτουργία των ηλεκτροδίων του απινιδωτή παρατηρήθηκαν μετά την
εμφύτευση LVAD με αποτέλεσμα να απαιτηθούν κλινικά σημαντικές παρεμβάσεις. Αυτά τα
δεδομένα υποδηλώνουν ότι πρέπει να γίνεται έλεγχος των απινιδωτών μετά την εμφύτευση LVAD
ενώ μπορεί να είναι απαραίτητος ο επαναπρογραμματισμός τους.
40
ΑΑ18
ΓΝΩΣΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΕ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ
Ε. Δανούση, Α. Κέκα, Γ. Παπιγγιώτης, Δ. Φαρμάκης, Ι. Παρίσης, Ι. Λεκάκης, Γ. Φιλιππάτος
Μονάδα Καρδιακής Ανεπάρκειας, Β΄ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα
Σκοπός: Η καρδιακή ανεπάρκεια (ΚΑ) έχει συσχετιστεί με γνωσιακές διαταραχές, οι οποίες μπορεί να
επηρεάσουν τη συμμόρφωση των ασθενών με τις θεραπευτικές οδηγίες και να έχουν προγνωστική
σημασία για την εξέλιξη του συνδρόμου. Ο σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η διερεύνηση της
γνωσιακής λειτουργίας σε ασθενείς που νοσηλεύονται για ΚΑ σε σχέση με τα υπόλοιπα κλινικά τους
χαρακτηριστικά.
Ασθενείς και μέθοδος: Μελετήσαμε 203 ασθενείς μέσης ηλικίας 72r12 ετών νοσηλευόμενους για
ΚΑ με μειωμένο (79%) ή διατηρημένο (21%) κλάσμα εξώθησης, με τη χρήση της κλίμακας Mini
Mental State Examination (MMSE).
Αποτελέσματα: Mόνο το 37% των ασθενών είχε φυσιολογική γνωσιακή λειτουργία (ΜΜSEt24), ενώ
ήπια, μέτρια ή σοβαρή γνωσιακή διαταραχή παρατηρήθηκε στο 18%, 38% και 7% των ασθενών,
αντίστοιχα (MMSE 19-23, 10-18 και d9, αντίστοιχα - μέση τιμή MMSE, 19,2r6,8). Οι ασθενείς με
άνοια (24%) είχαν σημαντικά χαμηλότερη τιμή κλίμακας MMSE (13,1r0,9 έναντι 21,2r0,5, p<0.001).
Εντούτοις, το 21% των ασθενών χωρίς άνοια είχαν επίσης κάποιου βαθμού γνωσιακή διαταραχή. Η
κλίμακα ΜΜSE συσχετιζόταν με την ηλικία (p<0,001) και το πλήθος των μη καρδιαγγειακών
συννοσηροτήτων (νεφρική ανεπάρκεια, διαβήτης, αναιμία, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια,
καρκίνος, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, ενδοκρινικές διαταραχές και άνοια, p<0,001, Εικόνα), με
την τιμή της κλίμακας να μειώνεται κατά 0,7 με κάθε αύξηση του πλήθους των συννοσηροτήτων
κατά μια, μετά από στάθμιση για την ηλικία.
Συμπέρασμα: Ένα σημαντικό ποσοστό των ασθενών που νοσηλεύονται για ΚΑ έχουν κάποιου
βαθμού γνωσιακή διαταραχή, η οποία συσχετίζεται με το πλήθος των μη καρδιαγγειακών
συννοσηροτήτων.
41
ΑΑ19
ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΧΡΗΣΗ ΣΚΙΑΓΡΑΦΙΚΩΝ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟΥ ΣΤΡΕΣ
1,*
1,*
2,+
3,+
4
2
Δ. Λαζαρίδου , Χ. Παπαντώνη , Σ. Μάζαρης , Μ. Κουτούζης , Κ. Τσαρούχας , Η. Ρεντούκας ,
3
5
1
6,#
Ζ. Κυριακίδης , Χ. Νέπκα , Δ. Κουρέτας , Χ. Τσιτσιμπίκου
1
Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Καρδιολογικό Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Αμαλία Φλέμινγκ
3
Β’ Καρδιολογικό Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Ερυθρός Σταυρός
4
Καρδιολογικό Τμήμα, Γενικό Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας
5
Τμήμα Παθολογικής Ανατομικής, Γενικό Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας
6
Γενικό Χημείο του Κράτους
*
Συγγραφείς με ισότιμη συμμετοχή στην εργασία
+
Συγγραφείς με ισότιμη συμμετοχή στην εργασία
# Συγγραφέας υπεύθυνος για την εργασία (corresponding author)
2
Εισαγωγή: Η οξεία νεφροτοξικότητα από χρήση σκιαγραφικών (CIN) θεωρείται η τρίτη αιτία
νεφρικής βλάβης στα ενδονοσοκομειακά νοσήματα. Η οδός χορήγησης του σκιαγραφικού, καθώς και
το οξειδωτικό στρες (δημιουργία ελευθέρων ριζών), φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο στην
ανάπτυξη της CIN.
Σκοπός: Σκοπός της μελέτης είναι η διευκρίνιση του ρόλου του οξειδωτικού στρες στην CIN, καθώς
και η σύγκριση δύο διαφορετικών οδών χορήγησης του σκιαγραφικού μέσου (CM).
Υλικά και Μέθοδοι: Στη μελέτη συμμετείχαν 37 νεφρολογικά υγιείς ασθενείς, εκ των οποίων οι 17
υποβλήθηκαν σε αξονική τομογραφία, όπου η έγχυση του σκιαγραφικού έγινε ενδοφλέβια (ομάδα
Α) και οι 20 σε στεφανιογραφία/PCI, όπου η έγχυση έγινε ενδοαρτηριακά (ομάδα Β). Αιμοληψίες
πραγματοποιήθηκαν πριν τη χορήγηση του σκιαγραφικού, 1-4 ώρες μετά και 12-24 ώρες μετά. Για
την αξιολόγηση της νεφρικής λειτουργίας μετρήθηκαν οι δείκτες ουρία και κρεατινίνη. Για την
αξιολόγηση του οξειδωτικού στρες μετρήθηκαν οι δείκτες ανηγμένη γλουταθειόνη (GSH),
πρωτεϊνικά καρβονύλια, ολική αντιοξειδωτική ικανότητα (TAC), TBARS και καταλάση.
Αποτελέσματα: Η ομάδα Α δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντικές μεταβολές στους δείκτες
οξειδωτικού στρες. Αντίθετα η ομάδα Β παρουσίασε στατιστικά σημαντική αύξηση στην GSH (177%)
και στατιστικά σημαντική μείωση στα πρωτεϊνικά καρβονύλια (~30%) 1-4 ώρες μετά τη χορήγηση
του σκιαγραφικού. Στους δείκτες ουρία και κρεατινίνη καμία από τις 2 ομάδες δεν παρουσίασε
κάποια στατιστικά σημαντική μεταβολή.
Συμπεράσματα: Δεν παρατηρείται εμφάνιση CIN σε καμία εκ των 2 ομάδων. Ωστόσο, υπάρχει
δημιουργία οξειδωτικού στρες στην ομάδα Β. Φαίνεται ότι η ενδοαρτηριακή χορήγηση του CM
αυξάνει τις πιθανότητες δημιουργίας οξειδωτικού στρες.
42
ΑΑ20
ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΗN XΡΟΝΙΑ ΚΑΡΔΙΑΚΗ
ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΧΚΑ)
Π. Χέρας, Γ. Φαβατάς, Η. Γεωργόπουλος, Μ. Χέρα, Π. Δωροβίνης, Κ. Κατσαρός
Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ναυπλίου
Σκοπός: Ταυτοποίηση συγκεκριμένων δημογραφικών, κλινικών και ψυχολογικών παραμέτρων που
σχετίζονται με την πρόγνωση της ποιότητας ζωής ασθενών με ΧΚΑ.
Υλικό και Μέθοδος: Στη μελέτη συμμετείχαν 25 ασθενείς. Χρησιμοποιήθηκαν οι κλίμακες General
Health Questionnaire (GHQ-28), Symptom Distress Checklist (SDCL), Defence Style Questionnaire
(DSQ), Sense of Coherence (SOC) και Hostility and Direction of Hostility Questionnaire (HDHQ). Η
ποιότητα ζωής των ασθενών εκτιμήθηκε με τη χρήση της συντομευμένης εκδοχής της κλίμακας
WHO-QDO (WHOQOL-BREF).
Αποτελέσματα: Οι συχνές κρίσεις δύσπνοιας, η κατάθλιψη, και η μειωμένη “αίσθηση συνοχής”
βρέθηκε να συνιστούν επιβαρυντικούς της γενικής ποιότητας ζωής παράγοντες. Επιβαρυντικοί
παράγοντες για την αίσθηση γενικής υγείας ήταν η μεγαλύτερη διάρκεια της νόσου, η έντονη
έκφραση κατάθλιψης μέσω σωματικών συμπτωμάτων, χαμηλότερες τιμές “αίσθησης συνοχής” και
χαρακτηριστικά οριακής προσωπικότητας. Σε σχέση με τη σωματική υγεία, η ποιότητα ζωής βρέθηκε
να σχετίζεται με τη μοναξιά, σε συνδυασμό με χαμηλότερη παρουσία στοιχείων “αυτοθυσίας” στην
προσωπικότητα. Σε σχέση με τη ψυχολογική υγεία, η ποιότητα ζωής βρέθηκε να σχετίζεται με την
ένταση της δύσπνοιας και με “δυσπροσαρμοστικά” χαρακτηριστικά, ενώ οι ανεπαρκείς κοινωνικές
σχέσεις σχετίζονται με τη δύσπνοια, την αυξημένη ψυχική καταπόνηση και με χαμηλότερα ποσοστά
“αίσθησης συνοχής”. Τέλος, το στοιχείο “περιβάλλον” του WHOQOL-BREF βρέθηκε να σχετίζεται
σημαντικά με αυξημένα σωματικά ενοχλήματα σε συνδυασμό με χαμηλές τιμές χαρακτηριστικών
“εχθρότητας”.
Συμπεράσματα: Η ποιότητα ζωής των ασθενών με ΧΚΑ σχετίζεται με συγκεκριμένες κλινικές
παραμέτρους της νόσου, ιδίως με τον πόνο και τη δύσπνοια. Τόσο η ψυχική καταπόνηση όσο και
συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας αυξάνουν περαιτέρω τον κίνδυνο επιβάρυνσης
της ποιότητας ζωής, αποδεικνύοντας ότι τόσο η ψυχιατρική εκτίμηση όσο και η παρέμβαση είναι
καθοριστικές παράμετροι για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών με ΧΚΑ.
43
ΑΑ21
ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΓΝΩΣΙΑΚΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΑ KAΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ
Π. Χέρας, Γ. Φαβατάς, Η. Γεωργόπουλος, Μ. Χέρα, Π. Δωροβίνης, Κ. Κατσαρός
Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ναυπλίου
Σκοπός: Η διερεύνηση της παρουσίας διαταραχών των γνωσιακών λειτουργιών σε ασθενείς με
χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια (ΧΚΑ) και η πιθανή συσχέτισή τους με τα κλινικά και εργαστηριακά
χαρακτηριστικά ασθενών.
Υλικό και Μέθοδος: Εξετάστηκαν με τρίωρη συστοιχία νευροψυχολογικών δοκιμασιών 30 ασθενείς
με ΧΚΑ και 30 υγιείς μάρτυρες αντίστοιχης ηλικίας, φύλου και εκπαίδευσης. 9 ασθενείς είχαν
ιστορικό προσβολής του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ).
Αποτελέσματα: Διαταραχές γνωσιακών λειτουργιών διαπιστώθηκαν σε 12 (40%) από τους 30
ασθενείς σε σύγκριση με 5 (16,6%) από τους 30 υγιείς μάρτυρες (p=0,005). Σε κανέναν ασθενή δε
διαπιστώθηκε άνοια. Η πιο συχνή διαταραχή γνωσιακών λειτουργιών αφορούσε στη δοκιμασία
λεκτικής ροής και στη δοκιμασία σύνθετης προσοχής. Επιπλέον δε διαπιστώθηκε καμία συσχέτιση
μεταξύ των γνωσιακών διαταραχών και του ιστορικού προσβολής ΚΝΣ.
Συμπεράσματα: Διαταραχές γνωσιακών λειτουργιών παρατηρούνται συχνά σε ασθενείς με ΧΚΑ
συγκριτικά με τους υγιείς μάρτυρες και τούτο πρέπει να λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψιν για την
ολιστική αντιμετώπισή τους.
44
ΑΑ22
ΠΩΣ ΟΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ TOY 2014 ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ
ΚΑΡΔΙΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΩΝ (ISHLT) ΜΕΤΑΒΑΛΟΥΝ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ
Ανδρέας Χ. Πετρόπουλος
Senior Consultant Fetal, Pediatric and Congenital Cardiologist, Associate Professor of
Pediatrics(Cardiology), founding- active member of working group Herat Failure & Pulmonary
Hypertension, Association of European Pediatric & Congenital Cardiology
Merkezi Klinika, Therapeutically - Educational Hospital, Azerbaijan Medical University, The “Aziz
Aliyev” postgraduate & continues medical education, national medical training center, Baku,
Azerbaijan
Εισαγωγή: O γενικός πληθυσμός και Ιατροί πρωτοβάθμιας φροντίδας, θεωρούν την καρδιακή
ανεπάρκεια (ΚΑ) νόσημα των ενηλίκων. Αντιθέτως είναι πολύ συχνή οντότητα στην παιδιατρική, ως
κλινική προβολή συγγενών (ΣΚ) και επίκτητων καρδιοπαθειών, με κύριο εκφραστή τις ποικίλες
καρδιομυοπάθειες -κληρονομικές / επίκτητες. Το 2014 η ISHLT δημοσίευσε τις επικαιροποιημένες
κατευθυντήριες οδηγίες (ΚΟ) για την παθοφυσιολογική κατάταξη, διάγνωση και αντιμετώπιση της
ΚΑ στον παιδιατρικό πληθυσμό από τα νεογνικά μέχρι και την εφηβεία.
Σκοπός: της παρούσας είναι η ενημέρωση της ιατρικής κοινότητας, επί των νέων ΚΟ. Παράλληλα να
κατανοηθεί ότι το κλινικό σύνδρομο της ΚΑ στην παιδική ηλικία υφίσταται ακόμη και με αυξημένο ή
φυσιολογικό κλάσμα εξώθησης (ΕF).
Υλικό – Μέθοδος: Ενημέρωση επί των ΚΟ.
Συμπεράσματα: Η ευαισθητοποίηση της ιατρικής κοινότητας στην επιδημιολογία, τις μορφές, την
διαγνωστική προσπέλαση και τις θεραπευτικές δυνατότητες στην αντιμετώπιση της παιδιατρικής
ΚΑ. Καθώς οι ασθενείς αυτοί ολοένα και περισσότερο, επιβιώνουν και ενηλικιώνονται, η μετάβαση
των από την ιατρική φροντίδα των παιδοκαρδιολόγων στων καρδιολόγων ενηλίκων θα είναι
ομαλότερη και ασφαλέστερη για τους ασθενείς και την ιατρική κοινότητα.
45
ΑΑ23
Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ Η ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ
ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ: ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ
Κ. Φιλίππου, Αικ. Λαμπρινού, Ν. Μίτλεττον, Β. Ραφτόπουλος
Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου, Κύπρος
Εισαγωγή: Η κοινωνική στήριξη αναφέρεται στους κοινωνικούς πόρους που τα άτομα
αντιλαμβάνονται ότι είναι διαθέσιμοι σε αυτούς και τους παρέχονται μέσα στο πλαίσιο, τόσο της
τυπικής, αλλά και της άτυπης στήριξης (Cohen et al 2000).
Σκοπός: Η συστηματική ανασκόπηση μελετών που διερευνούν το ρόλο της κοινωνικής στήριξης ως
προς τη συμμόρφωση στη θεραπεία σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια (ΚΑ).
Μεθοδολογία: Η αναζήτηση των άρθρων έγινε στις ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων Pubmed,
CINAHL και Cochrane Library. Η αναζήτηση έγινε τον Δεκέμβριο του 2015.Χρησιμοποιήθηκαν οι
λέξεις κλειδιά
̒Heart failure̕, ̒Social support̕, ̒adherence to therapy̕ and related articles.
Προκαθορίστηκαν τα κριτήρια εισδοχής και αποκλεισμού. Η αποτίμηση της μεθοδολογικής
ποιότητας των ερευνών έγινε από δύο ερευνητές. Η αναζήτηση κατέληξε σε επτά έρευνες που
πληρούσαν τα συγκεκριμένα κριτήρια.
Αποτελέσματα: Οι ασθενείς με ΚΑ οι οποίοι είχαν σύντροφο που δεν ακολουθούσε διατροφή
χαμηλή σε νάτριο είχαν περισσότερη απέκκριση νατρίου σε σχέση με αυτούς όπου ο σύντροφος
ακολουθούσε διατροφή χαμηλή σε νάτριο. Οι ασθενείς που ανήκαν στην ομάδα Family Partnership
Intervention καθώς και αυτοί που ανήκαν στην ομάδα Patient-Family Member education μείωσαν
την συγκέντρωση νατρίου στα ούρα στους 4 μήνες και υπήρχαν στατιστικά σημαντικές διαφορές
στην ομάδα FPI από την ομάδα ασθενών που είχαν την συνήθη φροντίδα στους 8 μήνες. Οι ασθενείς
με υψηλό επίπεδο στήριξης ανάφεραν καλύτερο επίπεδο αυτοφροντίδας. Οι ασθενείς που
συμμετείχαν στο αμοιβαίο πρόγραμμα στήριξης από άλλα άτομα με ΚΑ και αυτοί που συμμετείχαν
στην ομάδα διαχείρισης της ΚΑ από εξειδικευμένο νοσηλευτή δεν είχαν σημαντικές διαφορές στην
βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Αρκετοί ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια ανέφεραν ότι η
στήριξη από την οικογένεια, από τους φίλους τους και η κοινωνική στήριξη όσον αφορά την
συμμετοχή τους στην άσκηση, είναι αρκετά σημαντική.
Συμπεράσματα: Η εκπαίδευση και η ενθάρρυνση μελών της οικογένειας ασθενών με ΚΑ να
ακολουθήσουν διατροφή χαμηλή σε νάτριο είναι ευεργετική προς την βελτίωση της αυτοφροντίδας
αυτών των ασθενών. Ο ρόλος των συντρόφων, της οικογένειας και της κοινωνικής στήριξης είναι
σημαντικός για την συμμετοχή των ατόμων με ΚΑ σε προγράμματα άσκησης.
46
ΑΑ24
ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΜΕ ΚΑΛΩΣ ΔΙΑΤΗΡΟΥΜΕΝΟ ΚΛΑΣΜΑ ΕΞΩΘΗΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΝΟΣΟ
ΤΟΥ CASTLEMAN
Μ. Μιχαηλίδη, Γ.Μουστόγιαννης, Δ.Μπεθάνης, Ν.Παπανικολάου, Ν Ιωάννου.
Καρδιολογική Ομάδα Νοσοκομείου Υγεία
Εισαγωγή꞉ Η νόσος του Castleman είναι μια σπάνια υπερπλαστική λεμφαδενική νόσος αγνώστου
αιτιολογίας. Κλινικά εκδηλώνεται είτε με εντοπισμένη είτε με πολυσυστηματική προσβολή.
Χαρακτηριστικό της νόσου είναι η υπερπαραγωγή κυτοκινών και ειδικότερα της ΙL-6. Επισημαίνεται
ότι αντίστοιχη αύξηση παρατηρείται και στο σύνδρομο της καρδιακής ανεπάρκειας. Περιγράφεται
σπάνια περίπτωση συνύπαρξης γενικευμένης νόσoυ Castelman με καρδιακή ανεπάρκεια με έμφαση
κυρίως στο θεραπευτικό χειρισμό.
Παρουσίαση περιστατικού꞉ Άνδρας 55 ετών, εισάγεται στην Αιματολογική Kλινική για διερεύνηση
εμπυρέτου, δύσπνοιας και λεμφαδενικές διογκώσεις. Πραγματοποιήθηκε βιοψία λεμφαδένα στην
αριστερή βουβωνική χώρα και παραπέμφθηκε στο Καρδιολογικό Τμήμα για διερεύνηση της
δύσπνοιας. Το ατομικό αναμνηστικό ήταν χωρίς παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο. Προ
διετίας, διαγνώστηκε νόσος του Castleman στην κοιλιακή και βουβωνική χώρα, η οποία
αντιμετωπίστηκε
επιτυχώς με χειρουργική αφαίρεση, κορτικοστεροειδή και μονοκλωνικά
αντισώματα τα οποία είχε διακόψει από έτους. Η αντικειμενική εξέταση, το ΗΚΓ και η ακτινογραφία
θώρακα δεν ανέδειξαν ιδιαίτερα παθολογικά ευρήματα ενώ το ηχωκαρδιογράφημα ανέδειξε
διατηρημένο κλάσμα εξώθησης με διαστολική ωστόσο δυσλειτουργία όπως διαπιστώθηκε από τη
διαμιτροειδική ροή και τη μελέτη των ιστικών ταχυτήτων, καθώς και μετρίου βαθμού πνευμονική
υπέρταση. Τα ως άνω ευρήματα σε συνδυασμό με το αυξημένο BNP και την κλινική εικόνα ήταν
συμβατά με καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης. Ο ασθενής παρέμεινε
συμπτωματιικός παρά τη χορήγηση β αναστολέα και διουρητικών ενώ αντίθετα όλες οι παραπάνω
παράμετροι ομαλοποιήθηκαν με την επαναχορήγηση μονοκλωνικών αντισωμάτων (rituximab).
Συμπεράσματα꞉ Η καρδιακή ανεπάρκεια με καλώς διατηρούμενο κλάσμα εξώθησης στην νόσο του
Castleman είναι αναστρέψιμη οντότητα και βασίζεται στη θεραπεία της υποκείμενης νόσου.
47
ΑΑ25
ΦΛΕΓΜΟΝΗ, ΔΙΑΙΤΑ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ
1,2
1
1
1,2
1,2
Κούβαρη Ματίνα , Χ. Χρυσοχόου , Π. Αγγελόπουλος , Α. Φιλίππου , Σ. Ιωσηφίδης ,
1
1
1
1
1
Ι. Κοτσιοπούλου-Χαρίτου , Μ. Κωνσταντοπούλου , Χ. Γερασιμάτου , Ε. Τσιάμης , Δ. Τούσουλης .
1
Α' Καρδιολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Αθήνα, Ελλάδα
Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα, Ελλάδα
2
Εισαγωγή: η φλεγμονή επιβαρύνει την πρόγνωση οξέος στεφανιαίου συνδρόμου (ΟΣΣ) και
καρδιακής ανεπάρκειας (ΚΑ). Η Μεσογειακή διατροφή (ΜΔ) ως αντιφλεγμονώδες πρότυπο έχει
ελάχιστα διερευνηθεί στη δευτερογενή πρόληψη.
Σκοπός: η φλεγμονή στην βραχυπρόθεσμη(1-2 έτη) και μακροπρόθεσμη(10 έτη) πρόγνωση
πρωτοδιαγνωσθέντων Στεφανιαίων ασθενών ανά τύπο ΚΑ και η τροποποιητική δράση της ΜΔ.
Υλικό: Το δείγμα της Hellenic Heart Failure study ήταν 1,000 διαδοχικοί Στεφανιαίοι ασθενείς (20062009, εισαγωγή στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο). Πραγματοποιήθηκαν επανέλεγχοι στα 1, 2 και 10 έτη.
Μέθοδοι: Επιλέχθηκαν ασθενείς με πρώτη διάγνωση ΟΣΣ(ν=690). Ο τύπος ΚΑ ορίστηκε με το κλάσμα
εξώθησης (ΚΕ): ΚΕ<40%(μειωμένο), 40%≤ΚΕ≤49%(ενδιάμεσο), ΚΕ≥50%(διατηρημένο). Ως δείκτης
φλεγμονής χρησιμοποιήθηκε η CRP. Η προσκόλληση στη ΜΔ αξιολογήθηκε μέσω MedDietScore.
Πραγματοποιήθηκαν 3 ομάδες μοντέλων πολλαπλής λογιστικής παλινδρόμησης σταθμίζοντας ανά
τύπο ΚΑ.
Αποτελέσματα: Στο μοντέλο ΚΑ με μειωμένο-ΚΕ, το μειωμένο-ΚΕ σχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο
νέου συμβάματος στα 1, 2 και 10 έτη. Η CRP αποτελούσε ανεξάρτητο επιβαρυντικό παράγοντα
βραχυπρόθεσμα (ΣΛ=1.01, 95%ΔΕ(1.00,1.02)). Αντίστοιχα αποτελέσματα βρέθηκαν επί
διατηρημένου-ΚΕ. Μόνο μακροπρόθεσμα φάνηκε καλύτερη πρόγνωση έναντι ασθενών με
χαμηλότερο-ΚΕ (ΣΛ=0.58, 95%ΔΕ(0.39, 0.86)). Το MedDietScore τροποποίησε την αρνητική επίδραση
της φλεγμονής και του χαμηλού-ΚΕ μόνο βραχυπρόθεσμα και σχετίστηκε αρνητικά με την έκβαση
(ΣΛ=0.85, 95%ΔΕ(0.74,0.96)). Αντίθετα, επί διατηρημένου-ΚΕ η ΜΔ ενίσχυσε το πλεονέκτημα τους
στην πρόγνωση ΟΣΣ έναντι της χαμηλότερης απόδοσης αριστερής κοιλίας (ΣΛ=0.36,
95%ΔΕ(0.17,0.76)) και λειτούργησε προστατευτικά και μακροπρόθεσμα (ΣΛ=0.96, 95%ΔΕ(0.88,1.00)).
Για το ενδιάμεσο-ΚΕ, τα ευρήματα ήταν μάλλον πλησιέστερα με αυτά για διατηρημένο ΚΕ.
Συμπεράσματα: Η ΜΔ πιθανά συμβάλλει στην καλύτερη πρόγνωση ΟΣΣ τα 2 πρώτα κρίσιμα έτη,
μέσω της αντιφλεγμονώδους δράσης της με πιο ενθαρρυντικά ευρήματα επί διατηρημένου-ΚΕ.
48
ΑΑ26
ΑΛΑΤΙ, ΑΠΟΔΟΣΗ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΚΟΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΟΞΕΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ
1,2
1
1,2
1
1,2
Α. Φιλίππου , Χ. Χρυσοχόου , Μ. Κούβαρη , Π. Αγγελόπουλος , Σ. Ιωσηφίδης ,
1
1
1
1
1
Μ. Κωνσταντοπούλου , Χ. Γερασιμάτου , Ι. Κοτσιοπούλου-Χαρίτου , Ε. Τσιάμης , Δ. Τούσουλης
1
Α' Καρδιολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Αθήνα, Ελλάδα
Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα, Ελλάδα
2
Εισαγωγή: Το αλάτι είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με ένα ευρύ φάσμα χρόνιων νοσημάτων και η
καρδιαγγειακή νόσος είναι αδιαμφισβήτητα ένα από αυτά. Μάλιστα, στην ατζέντα ασθενών με
καρδιακή ανεπάρκεια, ο περιορισμός του είναι βασική οδηγία.
Σκοπός: Η κατανάλωση αλατιού, ωμού ή κατά το μαγείρεμα, στην βραχυπρόθεσμη και
μακροπρόθεσμη πρόγνωση Οξέος Στεφανιαίου Συνδρόμου (ΟΣΣ) ανάλογα με την απόδοση
αριστερής κοιλίας.
Υλικό: Το δείγμα της Hellenic Heart Failure study ήταν 1,000 διαδοχικοί ασθενείς (2006-2009,
εισαγωγή στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο), με διάγνωση ΟΣΣ.. Επανέλεγχος πραγματοποιήθηκε στον 1
μήνα και στα 1, 2 και 10 έτη.
Μέθοδοι: Η κατανάλωση αλατιού εκτιμήθηκε μέσω ερωτηματολογίου συχνότητας κατανάλωσης
τροφίμων. Η συστολική δυσλειτουργία αριστερής κοιλίας (ΣΔΑΚ) ορίστηκε ως κλάσμα
εξώθησης<40%. Πραγματοποιήθηκαν μοντέλα πολλαπλής λογιστικής παλινδρόμησης.
Αποτελέσματα: Η επίπτωση ΟΣΣ στον 1 μήνα και 1, 2 και 10 έτη ήταν 16%, 25%, 36% και 55%
αντίστοιχα, με τους ασθενείς με ΣΔΑΚ να έχουν χειρότερη πρόγνωση (all ps<0.001). Σε
πολυπαραγοντικό μοντέλο, η κατανάλωση ωμού αλατιού στο τραπέζι αναδείχθηκε ως επιβαρυντικός
παράγοντας μόνο στη 10ετή πρόγνωση ΟΣΣ, αφού λήφθηκαν υπόψη κλασσικοί συγχυτικοί
παράγοντες (ΣΛ = 1.70, 95%ΔΕ(1.00, 2.87)). Για τη χρήση αλατιού κατά τη διάρκεια της μαγειρικής
δεν παρατηρήθηκε ανάλογη επίδραση (p>0.05). Σε διαστρωματοποιημένη ανάλυση ανάλογα με την
απόδοση αριστερής κοιλίας η σχέση παρέμεινε στατιστικά σημαντική μόνο για ασθενείς με ΣΔΑΚ (ΣΛ
= 2.54, 95%ΔΕ(1.01, 6.40)).
Συμπεράσματα: Στην παρούσα εργασία φάνηκε ότι το ωμό αλάτι και όχι τόσο το αλάτι στο
μαγείρεμα δρα επιβαρυντικά σε επίπεδο δευτερογενούς πρόληψης, με τα αποτελέσματα να είναι
ακόμη πιο ανησυχητικά σε Στεφανιαίους ασθενείς με ΣΔΑΚ.
49
ΑΑ27
ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ, ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ.
ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ
1
1
1
2
1
1
Δ. Οικονομίδης , Β. Πανής , Χ. Μανιώτης , Ε. Φούντας , Σ. Νικολιδάκης , Κ. Κούβελας ,
1
Α. Γ. Μανώλης
1
Β΄Καρδιολογική κλινική ΝΕΕΣ
Καρδιολογική κλινική Ωνάσειου Κ/Χ κέντρου
2
Εισαγωγή: Η καρδιακή ανεπάρκεια (ΚΑ) συνιστά παράγοντα αυξημένου θρομβοεμβολικού κινδύνου
σε αρρώστους με κολπική μαρμαρυγή (ΚΜ) και η λήψη αντιπηκτικής αγωγής θεωρείται απαραίτητη
(με βάση το CHA2DS2VASc risk score).
Σκοπός: Επιδημιολογικά δεδομένα της χορηγούμενης αντιπηκτικής αγωγής σε ασθενείς με ΚΑ και
ΚΜ.
Υλικό και Μέθοδοι: Επί συνολικού αριθμού 145 ασθενών με ΚΜ που εξετάσθηκαν στο εξωτερικό
ιατρείο αρρυθμιών και αντιπηκτικής αγωγής της κλινικής μας (για το διάστημα Μάιος-Νοέμβριος
2016), οι 56 είχαν ΚΑ. Από αυτούς οι 25 ( Ομάδα Α) είχαν ΚΕ < 40% και οι 31 ( Ομάδα Β ) είχαν ΚΕ
≥40%.
Αποτελέσματα: Αντιπηκτική αγωγή ελάμβανε το 80 % ( 20/25) των αρρώστων της ομάδας Α και το
77% ( 24/31) της ομάδας Β ( p=NS) . VKΑs ελάμβανε το 40% και 35, 5% των ομάδων Α και Β
αντίστοιχα (p=NS),νεώτερα αντιπηκτικά (ΝOACs) ελάμβανε το 40% και 42% αντίστοιχα ( p=NS) .
Αντιαιμοπεταλιακά ή καμία από του στόματος φαρμακευτική αγωγή ελάμβαναν το 20% και 22,5%
των ομάδων Α και Β αντίστοιχα (p=NS). To μέσο CHA2DS2VASc ήταν 4, 20 ±1, 6 και 3, 75±1, 50 για την
ομάδα Α και Β αντίστοιχα.
Συμπεράσματα: 1) Δεν καταγράφηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στο είδος του αντιπηκτικού που
λαμβάνουν οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, ανεξάρτητα με το ΚΕ. 2) Περίπου 1 στους 5
ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια δεν λαμβάνει τη δέουσα αντιπηκτική αγωγή.
50
ΑΑ28
ΕΞΙΣΩΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΠΙΕΣΗΣ ΕΝΦΗΝΩΣΗΣ ΒΑΣΕΙ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ
X. Καπέλιος, Κ. Μαλλιάρας, Σ. Βάκρου, Ε. Καλδάρα, Ι. Ταχλιαμπούρης, Α. Μανώλης, Ι. Νανάς
Γ΄ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αθήνα
Εισαγωγή: Η πίεση ενσφήνωσης πνευμονικών τριχοειδών (ΠΕΠΤ) αποτελεί προγνωστικό παράγοντα
σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια (ΚΑ) που μετριέται μέσω δεξιού καρδιακού καθετηριασμού
(ΔΚΚ). Η εκτίμηση της τρέχουσας ΠΕΠΤ με βάση τιμές παλαιότερου ΔΚΚ είναι ακριβής. Ωστόσο, ο
υπολογισμός της βάσει εύκολα διαθέσιμων κλινικών και εργαστηριακών παραμέτρων δεν έχει
διερευνηθεί.
Σκοπός: Να ανευρεθεί εξίσωση που θα προβλέπει την τιμή της ΠΕΠΤ βάσει κλινικών και
εργαστηριακών παραμέτρων.
Υλικό: Διακόσιοι εβδομήντα διαδοχικοί ασθενείς με ΚΑ (43% ισχαιμική μυοκαρδιοπάθεια, ηλικία
55,9±12,9 έτη, ΝΥΗΑ 2,3±0,9, κλάσμα εξωθήσεως αριστερής κοιλίας 30,6±11,8%), για τους οποίους
υπήρχαν διαθέσιμα κλινικά, εργαστηριακά και αιμοδυναμικά δεδομένα.
Μέθοδοι: Αναζητήθηκαν συσχετίσεις μεταξύ διαφόρων παραμέτρων με Pearson’s correlation. Οι
παράμετροι που σχετίζονταν σημαντικά με την ΠΕΠΤ εισήχθησαν σε διάφορους συνδυασμούς ως
ανεξάρτητες μεταβλητές σε μοντέλο γραμμικής παλινδρόμησης χρησιμοποιώντας την ΠΕΠΤ ως
εξαρτημένη μεταβλητή. Η ικανότητα της εξίσωσης να προβλέπει αυξημένες τιμές ΠΕΠΤ μελετήθηκε
με καμπύλες ROC.
Αποτελέσματα: Η καλύτερη εξίσωση του μοντέλου ήταν: ΠΕΠΤ = 35 + 4,5*ισχαιμική αιτιολογία ΚΑ
(0 ή 1) + ουρία ορού/20 – 4,5*κάλιο ορού. Υπήρξε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ των
προβλεπόμενων και των μετρηθεισών τιμών της ΠΕΠΤ (r=0,367, P<0,001). Υπολογιζόμενες τιμές
ΠΕΠΤ>15mmHg μπορούσαν να προβλέψουν πραγματικές τιμές ΠΕΠΤ>15mmHg με ευαισθησία και
θετική προγνωστική αξία >85%.
Συμπεράσματα: Η αυξημένη ΠΕΠΤ (>15mmHg) ενός ασθενούς με ΚΑ μπορεί να προβλεφθεί με
ικανοποιητική προσέγγιση με βάση τιμές >15mmHg της προαναφερθείσας εξίσωσης, η οποία μπορεί
να υπολογιστεί με απλές κλινικές και εργαστηριακές παραμέτρους. Η εξίσωση αυτή υπερέχει έναντι
άλλων μεθόδων εκτίμησης της ΠΕΠΤ στο ότι παρακάμπτει την ανάγκη για οποιαδήποτε επεμβατική ή
απεικονιστική μέθοδο.
51
ΑΑ29
ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ
X. Καπέλιος, Κ. Μαλλιάρας, Σ. Βάκρου, E. Καλδάρα, Ι. Ταχλιαμπούρης, Α. Μανώλης, Ι. Νανάς
Γ’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αθήνα
Εισαγωγή: Η συσχέτιση της ανεπάρκειας των περιφερικών οργάνων με τη επιβίωση των ασθενών με
καρδιακή ανεπάρκεια(ΚΑ) βρίσκεται υπό διερεύνηση.
Σκοπός: Η αναζήτηση της προγνωστικής αξίας διαφόρων δεικτών λειτουργίας των περιφερικών
οργάνων στην επιβίωση των ασθενών με ΚΑ.
Υλικό: Τριακόσιοι ογδόντα διαδοχικοί ασθενείς με ΚΑ, οι οποίοι είχαν παρακολούθηση για
τουλάχιστον ένα έτος.
Μέθοδος: Μελετήθηκε η προγνωστική αξία διαφόρων παραμέτρων στην επιβίωση των ασθενών στα
1 και 3 έτη παρακολούθησης.
Αποτελέσματα: Η μέση ηλικία ήταν 53,9±12,6 έτη, ενώ 38% έπασχε από ισχαιμική
μυοκαρδιοπάθεια. Η μέση τιμή του λειτουργικού σταδίου κατά New York Heart Association (ΝΥΗΑ),
της πίεση ενσφήνωσης πνευμονικών τριχοειδών (ΠΕΠΤ) και του κλάσματος εξωθήσεως της
αριστεράς κοιλίας ήταν 2,1±0,7, 15,8±8,9 mmHg και 31,4%±11,4%, αντίστοιχα. Η μέση τιμή
αιμοσφαιρίνης πλάσματος, ουρίας και αλβουμίνης ορού ήταν 13,5±1,8 g/dl, 60,7±35,4 mg/dl και 4,3
± 0,6 g/dl, αντίστοιχα. Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης κατεγράφη επιβίωση της τάξης του
94,2% και 79,9% στα 1 και 3 έτη, αντίστοιχα. Με τη χρήση της μεθόδου πολλαπλής παλινδρόμησης
Cox το λειτουργικό στάδιο κατά ΝΥΗΑ (Σχετικός Κίνδυνος[ΣΚ]:10,802;95% Όρια Αξιοπιστίας
[ΟΑ]:1,098-106,295, P=0,041) και τα βασικά επίπεδα αλβουμίνης (ΣΚ: 0,12;95% ΟΑ:0,028-0,502,
Ρ=0,004) αναδείχθηκαν ως ο ανεξάρτητοι προγνωστικοί παράγοντες θανάτου στο έτος. Οι
παράγοντες κινδύνου για θνητότητα στα 3 έτη ήταν η συστολική πίεση (ΣΚ:0,897;95% ΟΑ:0,8140,988, P=0,027), η ισχαιμική μυοκαρδιοπάθεια(ΣΚ:8,942;95% ΟΑ:1,187-67,373, P=0,033), η
ΠΕΠΤ(ΣΚ:1,130; 95% ΟΑ:1,016-1,258, P=0,024), η ουρία (ΣΚ:1,023;95% ΟΑ: 1,000-1,047, P=0,05), η
αλβουμίνη (ΣΚ:0,053;95% ΟΑ:0,007-0,404, P=0,005) και η χολερυθρίνη ορού (ΣΚ:4,749;95%
ΟΑ:1,666-13,537, P=0,004).
Συμπέρασματα: Η ανεπάρκεια των περιφερικών οργάνων (νεφρών, ήπατος) φαίνεται να προβλέπει
τη θνητότητα ασθενών με ΚΑ και μάλιστα ανεξάρτητα και ισχυρότερα από κλασικούς παράγοντες
κινδύνου.
52
ΑΑ30
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΗΡΙΑΙΩΝ ΠΕΡΙΜΗΡΙΔΩΝ ΣΕ ΥΓΙΗ ΑΤΟΜΑ ΩΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΜΕΛΕΤΗΣ
ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ
1
1
2
2
Ε. Χερουβείμ , Μ. Κοσκολού , Κ. Δίπλα , Ι. Βράμπας , Ν. Γελαδάς
1
1
Σχολή Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού, Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Σχολή Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Σερρών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
2
Εισαγωγή: Ασθενείς με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια (ΧΚΑ) παρουσιάζουν χαμηλή μυϊκή οξυγόνωση
ανά επίπεδο αυξανόμενου έργου προκαλώντας πρόωρη ενεργοποίηση των μυϊκών μεταβολοαισθητήρων. Η εκτεταμένη ενεργοποίηση τους έχει προταθεί ως γενεσιουργός αιτία δύσπνοιας και
κόπωσης και πιθανόν συνεισφέρει στη μικρότερη ικανότητα για άσκηση. Εφαρμογή εξωτερικής
πίεσης στους μηρούς υγιών ατόμων, προκαλεί επίσης μείωση της μυϊκής οξυγόνωσης και πιθανόν
ενεργοποιεί πρόωρα το ασκησιογενές μεταβολο-αντανακλαστικό επιφέροντας, δύσπνοια και
κόπωση.
Σκοπός. Έλεγχος εγκυρότητας πειραματικού πρότυπου υγιών ατόμων που να προσομοιάζει τις
φυσιολογικές αποκρίσεις που παρατηρούνται στη ΧΚΑ κατά την άσκηση.
Μέθοδος: Δεκατρείς υγιείς άνδρες πραγματοποίησαν άσκηση προοδευτικά αυξανόμενης έντασης
μέχρι εξάντλησης χωρίς και με απόφραξη της μυϊκής αιματικής ροής μέσω εφαρμογής εξωτερικής
πίεσης (120 mmHg) στους μηρούς.
Αποτελέσματα: Η εφαρμογή των περιμηρίδων μείωσε αποτελεσματικά τη μυϊκή οξυγόνωση στην
ηρεμία και καθόλη τη διάρκεια της άσκησης. Η εφαρμογή περιμηρίδων: α) στην ηρεμία περιόρισε
την εγκεφαλική οξυγόνωση (p<0,001) και αύξησε την αντιλαμβανόμενη δύσπνοια (p<0,05) και
κόπωση (p<0,001), β) στο ίδιο απόλυτο έργο, αύξησε την αρτηριακή πίεση (MAP: 18±3%, p<0,01) και
τις μεταβολικές απαιτήσεις (HR: 5±2%, VO2: 9±2%, VE: 16±4%, p<0,01) και γ) στο σημείο εθελούσιας
εξάντλησης, περιόρισε σημαντικά την ικανότητα για άσκηση (VO2max: -18±2% και ΡΡΟ: -28±2%), την
καρδιαγγειακή απόκριση (HRmax: -9±2%, SVmax: -18±5%, Qmax: -14±7%) και μείωσε την εγκεφαλική
αιμάτωση (ΔΤΗΒ: -4±2 μΜ).
Συμπεράσματα: Η εφαρμογή εξωτερικής πίεσης στους μηρούς υγιών ανδρών προκάλεσε παρόμοιες
αποκρίσεις σε όλα τα λειτουργικά συστήματα με αυτά που παρατηρούνται σε ασθενείς με ΧΚΑ και
συνεπώς το πειραματικό αυτό πρότυπο μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναλλακτικά για τη μελέτη των
μηχανισμών καρδιακής ανεπάρκειας.
53
ΑΑ31
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΛΙΑΚΩΝ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ ΣΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΟΥ ΦΕΡΟΥΝ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ
ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ
Α. Γκουζιούτα, Δ. Μηλιόπουλος, Ν. Κογεράκης, Κ. Ιερομόναχος, Κ. Κουτσιάρη, Γ. Πούλος,
Θ. Μαούνης, Α. Κωστοπούλου, Ε. Λιβάνης, Γ. Θεοδωράκης, Σ. Αδαμόπουλος
Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο
Σκοπός: Η χρήση των συσκευών υποστήριξης των κοιλιών (ventricular assist device – VAD) είναι μια
διαδεδομένη στρατηγική για τους ασθενείς με τελικού σταδίου καρδιακή ανεπάρκεια ως γέφυρα για
μεταμόσχευση, ως προσωρινή υποστήριξη μέχρι την ανάκαμψη του μυοκαρδίου και ως τελική
θεραπεία για τους ασθενείς που δεν είναι κατάλληλοι για μεταμόσχευση καρδιάς. Οι επιπλοκές
παραμένουν συχνές σε αυτούς τους ασθενείς ενώ δεν υπαρχούν αρκετά στοιχεία για την βέλτιστη,
φαρμακευτική και μη, θεραπεία. Οι κοιλιακές ταχυαρρυθμίες κατά την υποστήριξη των ασθενών με
VAD έχουν επίπτωση περίπου 22-52% με τα περισσότερα περιστατικά να συμβαίνουν κυρίως κατά
την πρώιμη μετεγχειρητική περίοδο μετά την εμφύτευση. Οι εμφυτεύσιμοι απινιδωτές βελτίωνουν
την επιβίωση των ασθενών με ισχαιμικές και μη μυοκαρδιοπάθειες, μειώνοντας την επίπτωση του
αιφνίδιου καρδιακού θανάτου. Δεδομένης του πιθανού οφέλους επιβίωσης της χρήσης απινιδωτών
στους ασθενείς με VAD, προσπαθήσαμε να επιβεβαιώσουμε την αποτελεσματικότητά τους σε ένα
μεγάλο μεταμοσχευτικό κέντρο αναφοράς υποστηριζόμενων με VAD ασθενών ώστε να βελτιωθούν
τα κλινικά αποτελέσματα σε αυτόν τον πληθυσμό, ο οποίος ολοένα και αυξάνεται με την πάροδο του
χρόνου.
Μέθοδοι: Αναλύσαμε δεδομένα ενηλίκων ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια που υποστηρίζονται με
VAD ως γέφυρα για μεταμόσχευση την περίοδο 2003-2015. Η έκβαση που αναζητήθηκε είναι η
επιβίωση μέχρι την μεταμόσχευση.
Αποτελέσματα: Συνολικά εμφυτεύτηκαν 130 VADs (38 LVAD, 92 BiVAD). Ο μέσος όρος ηλικίας του
πληθυσμού ήταν 40 ± 12 έτη, 90% ήταν άρρενες, το μέσο κλάσμα εξώθησης ήταν 18 ± 9% και στο
74% είχε γίνει η διάγνωση της διατατικής μυοκαρδιοπάθειας. Ο μέσος χρόνος υποστήριξης ήταν 740
ημέρες (εύρος 30-1460 ημέρες). Τελικά, μεταμοσχεύτηκαν 63 ασθενείς. 65 ασθενείς έφεραν
απινιδωτή (25 με LVAD, 40 με BiVAD). Περισσότεροι ασθενείς με LVAD είχαν κατάλληλο shock από
τον απινιδωτή πριν την εμφύτευση παρά μετά (16 vs 7, p= 0.02). Υπήρχε μία τάση προς υψηλότερη
συχνότητα shock πριν την εμφύτευση LVAD παρά μετά (3.3 ± 5.2 vs 1.1 ±3.8 shocks/έτος, p= 0.06). Η
μέση περίοδος μέχρι το πρώτο shock μετά την εμφύτευση VAD ήταν 129 ± 109 ημέρες. Οι ασθενείς
με LVAD που έφεραν απινιδωτή ήταν σημαντικά πιο πιθανό να επιβιώσουν μέχρι την μεταμόσχευση
(επιβίωση 1 έτους μέχρι την μεταμόσχευση: LVAD: 91% με ICD vs 57% χωρίς, BiVAD: 54% vs 46%). Τα
shock στους ασθενείς με VAD, όταν είναι κατάλληλα και συχνά, προβλέπουν τις επιπλοκές και τις
νοσηλείες, όπως είναι η ανεπάρκεια αορτικής βαλβίδας ή η ανεπάρκεια της δεξιάς κοιλίας στους
ασθενείς υποστηριζόμενους με LVAD.
Συμπέρασμα: Η συχνότητα των shock ελαττώνεται μετά την εμφύτευση VAD, πιθανά λόγω της
αποφόρτωσης της αριστερής κοιλίας. Παρόλα αυτά κατάλληλα shock συνεχίζουν να συμβαίνουν. Η
παρουσία απινιδωτή σχετίζεται με καλύτερη επιβίωση στους ασθενείς υποστηρίζομενους με LVAD.
54
ΑΑ32
Ο ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ
ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ
1,3
1
1
4
5
1
Ν. Παναγοπούλου , Λ. Καρατζάνος , Β. Ζαρβαλιάς , Π. Φερεντίνος , Χ. Καπέλιος , Σ. Δημόπουλος ,
2
2
1
3
Α. Νταλιάνης , Ε. Ρεπάσος , Σ. Νανάς , Α. Σιδέρης
1
Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής Δοκιμασίας Κόπωσης & Αποκατάστασης, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ
Θεραπευτική Κλινική, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ
3
Β΄Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»
4
Carnegie Faculty, School of Sport, Leeds Beckett University, Leeds, UK
5
Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν.Α. «Λαϊκό»
2
Εισαγωγή: Τα χαρακτηριστικά της περιοδικής αναπνοής κατά την άσκηση (ΠΑΑ) στη χρόνια καρδιακή
ανεπάρκεια (ΧΚΑ) σχετίζονται με τη βαρύτητα της νόσου και συγκεκριμένα οι αυξημένες τιμές τους
αντανακλούν σε μεγαλύτερη βαρύτητα.
Σκοπός: Η σχέση του συνδυασμού
χαρακτηριστικών της ΠΑΑ με παραμέτρους
καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης (ΚΑΔΚ) και το κλάσμα εξώθησης (LVEF).
της
Μέθοδος: Μελετήθηκαν 179 ασθενείς με σταθερή συστολική ΧΚΑ και ΠΑΑ (ηλικία:55±13 έτη,
VO2peak:17,9±9,7 ml/kg/min), υποβαλλόμενοι σε ΚΑΔΚ. Τα κριτήρια προσδιορισμού της ΠΑΑ
βασίστηκαν στο πλάτος των κυκλικών διακυμάνσεων των αναπνοών κατά τη φάση ηρεμίας και την
άσκηση με διάρκεια ≥60% της διάρκειας άσκησης. Οι ασθενείς αρχικά χωρίστηκαν σε δυο ομάδες
βαρύτητας (Σ: σοβαρού βαθμού και Η: ηπίου βαθμού) για τα χαρακτηριστικά της μέσης διάρκειας (λ)
και πλάτους (h) με βάση τη διάμεσο τιμή τους [41,4 sec και 6,5 L/min, αντίστοιχα]. Στη συνέχεια,
μετά από συνδυασμό των χαρακτηριστικών και της βαρύτητας, προέκυψαν τέσσερις ομάδες που
συγκρίθηκαν ως προς παραμέτρους της ΚΑΔΚ [VO 2peak, %προβλεπόμενη VO2peak, αναερόβιος
ουδός (VO2AT), αναπνευστικό ισοδύναμο CO2 (VE/VCO2), μέγιστος αερισμός (VE peak),
τελοεκπνευτική πίεση CO2 στον αναερόβιο ουδό (PetCO2AT) και στο μέγιστο(PetCO2peak), μεταβολή
ο
του οξυγόνου (VO2/t slope) και της καρδιακής συχνότητας (ΗRR) στο 1 min της ανάκαμψης] και το
LVEF. Οι τιμές που αναφέρονται είναι μέσες τιμές ± τυπική απόκλιση.
Αποτελέσματα: Οι τέσσερις ομάδες συνολικά διέφεραν ως προς όλες τις παραμέτρους που
εξετάστηκαν (p<0,05, Πίνακας 1). Η ομάδα ΗλΗh διέφερε σε ορισμένες παραμέτρους ως προς τις
ομάδες ΗλΣh και ΣλΣh (p<0,05), όχι όμως ως προς την ΣλΗh (p>0,05). Η ΗλΣh διέφερε από τις ΣλΣh και
ΣλΗh (p<0,05), ενώ η ΣλΣh δε διέφερε από την ΣλΗh (p>0,05).
Συμπεράσματα: Οι ομάδες βαρύτητας με βάση τα χαρακτηριστικά της ΠΑΑ διαφέρουν μεταξύ τους
ως προς τις παραμέτρους της ΚΑΔΚ και το LVEF. Ο συνδυασμός των χαρακτηριστικών της περιοδικής
αναπνοής, και κυρίως η διάρκεια (που εκφράζει την κυκλοφορική καθυστέρηση), αντανακλά στη
βαρύτητα της ΧΚΑ. Μεγαλύτερο δείγμα χρειάζεται για να αποσαφηνιστούν τα παραπάνω
αποτελέσματα και να προσδιοριστούν τιμές αναφοράς της διάρκειας και του πλάτους σχετικά με τη
βαρύτητα της ΧΚΑ .
55
Πίνακας 1: Σύγκριση των ομάδων (με βάση τα χαρακτηριστικά ΠΑΑ και τη βαρύτητά τους) ως προς
τις παραμέτρους που εξετάστηκαν.
Ομάδες
p (ANOVA)
Παράμετροι
ΗλΗh (n=59)
ΗλΣh (n=30)
ΣλΣh (n=60)
ΣλΗh (n=30)
VO2peak (ml/kg/min)
19,0±13,0
21,7±8,7
16,1±7,5 #
15,3±3,7 #
0,02
% προβλ.VO2peak (%)
60,0 ±18,2
69,8±17,8
55,3±21,5 #
57,3±16,5 #
<0,01
VO2AT (ml/kg/min)
11,6±4,5
14,1±6,3
10,3±5,5 #
10,6±3,3 #
<0,01
VE/VCO2
33,8±7,3
32,8±5,4
37,3±9,4
34,3±5,4
0,09
VE peak (L/min)
56,3±20,9
71,7±22,1 *
61,4±18,0
54,4±16,7 #
<0,01
PetCO2AT (mmHg)
35,3±5,3
35,7±4,1
32,9±6,8
34,8±4,4
0,09
PetCO2peak (mmHg)
32,5±5,2
32,6±5,2
29,6±7,1 *
31,2±3,8
0,02
VO2/t slope (L/min²)
0,47±0,25
0,77±0,43 *
0,47±0,31 #
0,38±0,22 #
<0,01
ΗRR (beats/min)
27±19
24±12
18±13 *
19±14
<0,01
LVEF (%)
32±8
31±9
28±9 *
29±8
0,02
*:σε σύγκριση με την ΗλΗh (p<0,05), : σε σύγκριση με την ΗλΣh (p<0,05)
56
ΑΑ33
ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΚΑΛΕΚΤΙΝΗΣ-3 ΤΟΥ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ ΜΕ ΝΕΥΡΟΟΡΜΟΝΙΚΟΥΣ
ΥΠΕΡΗΧΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΚΟΎΣ ΔΕΙΚΤΕΣ, ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ
ΚΑΙ
Ι. Παντελάκης, Α. Φρογουδάκη, Δ. Μπίρμπα, Β. Μπιστόλα, Χ. Κρούπης, Ι. Οικονομίδης, Ι. Παρίσης,
Γ. Φιλιππάτος, Ι. Λεκάκης
Αττικόν Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο, Β' Καρδιολογική Κλινική, Αθήνα
Εισαγωγή: Η γκαλεκτίνη 3 είναι μία λεκτίνη συνδεόμενη με β γαλακτοσιδάσες. Είναι γνωστή για το
ρόλο που κατέχει τόσο στον πολλαπλασιασμό των κακοήθων όγκων όσο και στη φλεγμονή και τον
ανοσολογικό μηχανισμό. Εμπλέκεται επίσης στη δημιουργία ίνωσης στο μυοκάρδιο και έχει
σημαντική προγνωστική αξία στην αναγνώριση ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια και αυξημένο
κίνδυνο νοσηρότητας και θνητότητας. Δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα για τη σχέση της
γκαλεκτίνης-3 και τις βλάβες του καρδιαγγειακού συστήματος σε ασθενείς με συγγενείς
καρδιοπάθειες.
Σκοπός της μελέτης ήταν να εξετάσει τις νευροορμονικές και υπερηχοκαρδιογραφικές συσχετίσεις
της γκαλεκτίνης-3 σε ενήλικες ασθενείς με συγγενείς καρδιοπάθειες.
Μέθοδος: Μελετήθηκαν 57 σταθεροί κλινικά ασθενείς (31 άνδρες), μέσης ηλικίας 37.1±16.9 με
συγγενείς καρδιοπάθειες. Από τους ασθενείς 49 είχαν συστηματική αριστερή κοιλία, 5 συστηματική
δεξιά κοιλία και 3 φυσιολογία μονήρους κοιλίας. Οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε πλήρη
ηχωκαρδιογραφική μελέτη και σε αιμοληψία για μέτρηση γκαλεκτίνης 3 του ορού και του
νατριουρητικού πεπτιδίου NTproBNP.
Για τις παραμέτρους με μη κανονική κατανομή έγινε
συσχέτιση Spearman ενώ για τις παραμέτρους με κανονική κατανομή έγινε συσχέτιση Pearson.
Αποτελέσματα: Η μέση τιμή της γκαλεκτίνης-3 ήταν 16,93±6.39ng/ml. Η μέση τιμή του NTproBNP
ήταν 265.25pg/ml (εύρος 18.7 pg/ml-3788pg/ml). Τα επίπεδα της γκαλεκτίνης-3 του πλάσματος
συσχετίστηκαν με το LogNTproBNP (r=0.469, p=0.001) και με τη διάμετρο του αριστερού κόλπου
(r=0.316 p=0.025). Τα επίπεδα της γκαλεκτίνης 3 του πλάσματος δεν συσχετίστηκαν με την ηλικία
των ασθενών, το κλάσμα εξώθησης της συστηματικής κοιλίας, την πίεση της υποπνευμονικής
κοιλίας, και τους δείκτες λειτουργικότητας της υποπνευμονικής κοιλίας (μετακίνηση του δακτυλίου
και τη συστολική ταχύτητα με το ιστικό Doppler).
Συμπεράσματα: Τα επίπεδα πλάσματος της γκαλεκτίνης 3, που είναι δείκτης ίνωσης, συσχετίζονται
με τα επίπεδα του NTpro BNP στο πλάσμα, καθώς και με τη διάμετρο του αριστερού κόλπου,
υποδηλώνοντας ότι ίνωση της συστηματικής κοιλίας ή/και του αριστερού κόλπου μπορεί να
συμπεριλαμβάνεται στις αιτίες αύξησης της τελοδιαστολικής πίεσης της συστηματικής κοιλίας σε
ενήλικες ασθενείς με συγγενείς καρδιοπάθειες.
57
58
Ê
$7".1 CTKS
3GD5DMSQHBTK@Q RRHRS#DUHBDENQ CTKSR
+5 #!5 #15 #
6HCDQ@MFDNEODQEDBSKXL@SBGHMFRXRSDLBNLONMDMSR
„$WBDKKDMSKNMFSDQLQDRTKSR
„
Ê
$7".1 /DCH@SQHB
3GD5DMSQHBTK@Q RRHRS#DUHBDENQ"GHKCQDM
+5 #!5 #15 #
2TBBDRRETKSGDQ@OXNERDUDQDGD@QSE@HKTQD
2THSDCENQ@KK@FDFQNTOREQNLMDVANQMRSNSDDM@FDQR
„
„
Ê
(-".1 2TODQHNQ/TLO
+5 #2XRSDLAX!DQKHM'D@QS
%TKKXCDUDKNODCRXRSDLENQ@MTMKHLHSDCKNMFSDQLRTOONQS
„$@RXPTHBJ@MCHMSTHSHUDHLOK@MS@SHNM
„(MSDKKHFDMSED@STQDRENQ@MNOSHLTLO@SHDMSNTSBNLD
„
GNTQRC@XRLDCHB@K@MCSDBGMHB@KRTOONQS
AXNTQ5 #RODBH@KHRSR
!DQKHM'D@QS&LA'q6HDRDMVDF!DQKHM&DQL@MX
59
3DK
qHMENADQKHMGD@QSCDqVVVADQKHMGD@QSCD
ÖÏ É Í É Î
ÉÁÔÑÉÊÏÓ ÅÎÏÐËÉÓÌÏÓ Á.Å.
Ôçë. : 231 078 4444, Fax : 231 078 0656
e-mail: [email protected]
60
ENT_ADV005_OCT_2016 GR1610543740