Transcript Ecological Results

Экологийн судалгааны үр дүн
СУДАЛГААНЫ АСУУЛТУУД
Доройтол гэж юу вэ?
Монгол орны бэлчээр доройтож байна уу?
Бэлчээр яагаад доройтож байна вэ?
Монгол орны бэлчээр ямар төлөв байдалтай байна
вэ?
Доройтлын үе шатны загвар
Доройтлын үе шат
0 буюу Доройтол
үгүй
Оношлох үзүүлэлтүүд
• Ургамлын ургац бүрэлдэхүүн цаг агаарыг дагаж өөрчлөгдөнө
1 буюу Буцааж
болохүйц биотик
өөрчлөлтүүд
• ↓ идэмжтэй ургамлын зүйлүүд, ↑ бэлчээрлэлтэд
тэсвэртэй ба идэмж муутай ургамлын зүйлүүд
Биотик босго
2 буюу Буцаашгүй байх
боломжтой биотик өөрчлөлт
• зүйлүүд устах, ↓ олон янз байдал
3 буюу Бүтээмжээ алдах
байдалд хүрэх
• ↓ ургац, ↓ олон наст
ургамлын бүрхэц
Абиотик босго
4 буюу Хөрс устах, Химийн
ба Гидрологийн өөрчлөлт
Milton et al. 1994, Whisenant 1999 судалгаанаас
• Хөрс бүрмөсөн
устах, хөрсний хими
ба гидрологийн
өөрчлөлтүүд
ӨВӨЛЖӨӨНИЙ БЭЛЧЭЭР ЭРҮҮЛ БАЙНА
428 талбай
143 өвөлжөө
36 хос сум
10 аймаг
Уулын ба ойт хээр
Дорнын хээр
Хээр
Цөлийн хээр
4
БАЯНХОНГОР 1994-2013
5
Биомасс ба Бүрхэц
Нийт өвслөг биомасс
Нийт навчит бүрхэц
• Нийт болон аж ахуйн бүлгээр авч үзэхэд бүрхэц болон биомасст
уулын хээрийн бүсийн нийт өвслөг биомассаас бусдад нь өөрчлөлт
гараагүй
• Уулын хээрт нийт өвслөг биомасс 1995 оноос үнэмлэхүйц нэмэгдсэн
Бэлчээрлэлт, ганд тэсвэртэй ургамал
ургамлын зүйлийн тоо 40%
Улалжийн бүрхэц
Зүйлийн баялаг
Ургамлын
зүйлийн
бүрхэц
Гол ургамлын өөрчлөлт
Уулын хээр: ↓ Сунагар биелэг (Poa attenuata), Bотууль
(Festuca): хүйтэнд зохистой үетэн
↓ Aгь (Artemisia frigida)
Уулын хээр
болон xээр: ↑ Ширэг улалж (Carex duriuscula):
мал бэлчээрлэлтэнд тэсвэртэй,
↑ Криловийн хялгана (Stipa krylovii):
гандтэсвэртэй
↓ Том цэцэгт дааган сүүл (Koelaria macrantha)
Цөлийн хээр:↑ Бунгэйн цахилдаг (Iris bungei)
↓ Буурал янгиц (Ptilotrichum canescens)
Уур амьсгал:
Уулын хээр
Зуны температур
Хээр
Цѳлийн хээр
450
100
400
90
350
80
70
300
60
250
50
200
40
150
30
100
20
50
10
0
1998
2000
2002
2004
2006
Year
2008
2010
2012
0
2014
Forage Available
Forage Demand
% Use
Бэлчээрийн гарц,
Хэрэгцээ,
% Хэрэглээ
Forage Use (%)
Forage (kg/ha)
Баян-Овоо Бэлчээрийн гарц ба ашиглалт
Бэлчээрийн гарцын шинжилгээ
 Гантай үеийн богино
хугацааны эрчимтэй
ашиглалт нь бэлчээр
ашиглалт <=50%
байсан ч үдаан
ургэлжлэх сѳрѳг
ѳѳрчлѳлтийг дагуулнa
 Бэлчээр ашиглалтын
оргил үенүүд нь
гамшгийн урьд
тохиолдож байна.
 Дараагийн гамшигт
эрсдлийг дагуулах уу?
?
Холбогдох тайлбар
 Цаг уурын өөрчлөлт болон мал бэлчээрлэлт нь тухайн
нутгийн тэнцвэртэй байдал болон нийт ургацанд
хараахан нөлөөлж эхлээгүй байна
 Уулын хээрт улалж болон сөөгийн бүрхэц, ургамлын
зүйлийн тоо, төрөлд өөрчлөлт гарсан нь цаг уур
болон мал бэлчээрлэлт нь хамтран бэлчээрийн газар
нутагт өөрчлөлт оруулж байна
Улсын хэмжээнд хонины тэжээлийн нэгж (ХТН)
Ган ба өвлийн гамшигт үзэгдэл
Идэш тэжээлийн хувь хэрэглээ
Идэш тэжээлийн хувь хэрэглээ, 2003 онд
Идэш тэжээлийн хувь хэрэглээ, 2014 онд
Дүгнэлт: Монголын бэлчээр эдүгээ ямар
байдалтай байна вэ?
Доройтлын үе шат
Оношлох үзүүлэлтүүд
0 буюу Доройтол
үгүй
• Бэлчээрийн 60-65% = зөв зохистой ашиглагдсан
• Өвөлжөөнд = Харьцангуйгаар бэлчээр эрүүл байна
1 буюу Буцааж
болохүйц биотик
өөрчлөлт
• Гэтэл бэлчээрийн 25% = бэлчээрлэлтийн
ачаалал ихтэй байна
Биотик босго
• Баянхонгор = зүйлүүд устсан
2 буюу Буцаашгүй байх
боломжтой биотик өөрчлөлт
3 буюу Бүтээмжээ алдах
байдалд хүрэх
• Бэлчээрийн 10-15% = даац
хэтэрсэн байх болзошгүй
4 буюу Хөрс устах, Химийн
ба Гидрологийн өөрчлөлт
Абиотик босго
• Бүтээмжит байдал
бүрмөсөн алдагдсан
нотолгоо хараахан
үгүй
Холбогдох aсуултууд
1. Таны ажиглалт эдгээр үр дүнтэй хэрхэн нийцэж байна вэ?
2. Таны судалгаагаар эдгээртэй төстэй үр дүн өөр бусад
газарт ажиглагдаж байна уу?
3. Та яагаад зүйлийн өөрчлөлт болон аж ахуйн бүлгийн
бүрхэцийн өөрчлөлт, ялангуяа уулын хээрт гарч байна гэж
үзэж байна вэ?
4. Эдгээр үр дүнд тулгуурлаад менежментийн ямар шийдэл
гаргаж болох вэ?
5. Та бодлого боловсруулагчдад, удирдлагуудад юу гэж
зөвлөх вэ?
Mongolian Rangelands and Resilience (MOR2)
Project
Universities and Research Institutes
NGOs
Funders and Supporters