Transcript Lezing Dominique Vandijck - Zorgnet

27/09/2016
@ZorgnetIcuro #Q&S
Naar een dynamisch integraal
Vlaams kwaliteitsbeleid
Dominique Vandijck
Gezondheidszorg vroeger
©Vandijck
1
27/09/2016
Gezondheidszorg vandaag… en (over)morgen
©Vandijck
Hoge tevredenheid
Kwaliteit
Opleiding
Stevig aanbod
Toegankelijkheid
Solidariteit
©Vandijck
2
27/09/2016
Maar, ook zorgen!
(gezondheids)economisch
organisatorisch (patiëntveiligheid)
‘paradox’
meer doen met minder middelen
onveiligheid… in een zorgzame context
©Vandijck
Kwaliteit verbeteren?
We scoren minder goed in internationale studies (‘perceptie’ vs. ‘werkelijkheid’)
Prestaties van ons zorgsysteem in OECD landen …
… België op 20ste plaats
MRSA prevalentie in Europa …
… België op 15de plaats
etc.
©Vandijck
3
27/09/2016
Kwaliteitsvolle zorg
continue
efficiënt
“de mate waarin de geleverde zorg
voor individuen en voor de
gemeenschap overeenkomt met de
patiëntgericht
&
veilig
toegankelijk
gewenste zorgresultaten en in
overeenstemming is met de actuele
professionele kennis en inzichten”
tijdig
geïntegreerd
S
(Institute of Medicine, 2000)
©Vandijck
De feiten spreken voor zich …
bij 40% van patiënten sprake van te veel, te weinig of verkeerde zorg …
… 20% van de diagnostische verrichtingen en behandelingen onnodig …
… 10%(-15%) van alle gehospitaliseerden loopt schade op, waarvan helft vermijdbaar …
… is lang niet alle zorg effectief (20% is evidence-based) …
… wordt zorg slechts voor de helft gegeven volgens de state of the art …
… bevat ¼ van alle geneesmiddelenvoorschriften fouten …
… zit er veel verspilling in het systeem (30-40%) …
… worden patiënten nog te weinig betrokken bij hun behandeling …
… is er nog steeds grote variatie in aanpak en resultaten van zorg
©Vandijck
McGlynn E, et al. The quality of health care delivered to adults in the United States. NEJM 2003;348:2635-45
Amalberti R, et al. Five system barriers to achieving ultrasafe health care. Arch Intern Med 2005;142:756-64
Zegers M, et al. Adverse events and potentially preventiable deaths in Dutch hospitals. Qual Saf Health Care 2009;18:297-302
Vrijens F, et al. Performantie van het Belgisch gezondheidszorgsysteem. KCE 2016. rapport 259A.
4
27/09/2016
Best
Bestmogelijke
mogelijkezorg…
zorg…niet
nietvanzelfsprekend
vanzelfsprekend
Wij die in de gezondheidszorg werken
zijn verantwoordelijk voor
deze resultaten
©Vandijck
Maar ook beleidsmakers verantwoordelijk
“Let’s blame
the others”
©Vandijck
5
27/09/2016
Besteden van middelen
“Als meer zorg niet beter is, wat is
het dan wel?”
Millenson: “Het gaat om verbetering
van zorg”
Michael L Millenson
©Vandijck
De grondleggers van patiëntveiligheid
Bij alle menselijke handelingen, maar ook bij niet handelen
James Reason
Human Error, 1990
Veiligheid van de zorg komt geleidelijk (gelukkig)steeds
meer onder de aandacht
Lucian Leape
Error in Medicine, 1994
©Vandijck
6
27/09/2016
De ontnuchtering in 1999
“social-profit 9/11”
©Vandijck
Elke innovatie start met een vraag
Hoe kunnen we de
kwaliteit van de
zorgsector
waarborgen?
©Vandijck
7
27/09/2016
Evolutie naar een geïntegreerde benadering
©Vandijck
Q&S …
… in de algemene
ziekenhuizen
©Vandijck
8
27/09/2016
Een proactief en samenhangend kader
Accreditatie
Inspectie
Proces- en uitkomst
indicatoren
©Vandijck
Ziekenhuisbrede accreditatie
Externe controle door externe organisatie
Accreditatie
Inspectie
Indicatoren
Hele ziekenhuis gemobiliseerd om na te denken over kwaliteit
en de positie van de patiënt
In België twee spelers op de markt: JCI en NIAZ
25 ZH (geen reva’s) kozen voor JCI, 33 voor NIAZ (2.4 norm, merendeel Q-mentum)
4 NIAZ: Jessa ziekenhuis Hasselt, St-Lucas Brugge, AZ Oudenaarde, UZ Gent
5 JCI: UZ Leuven, AZ Groeninge, Jan Yperman, AZ St-Blasius, UZ Antwerpen
©Vandijck
9
27/09/2016
Ziekenhuisbrede accreditatie – proces
JCI
gapanalyse
285 standaarden
1160 meetpunten
©Vandijck
Ziekenhuisbrede accreditatie – proces
JCI
On-site survey
©Vandijck
10
27/09/2016
Ziekenhuisbrede accreditatie – proces
NIAZ
normenbundels
hoofdstukken
levels
thema’s
prioriteiten
toelichtingen
©Vandijck
Indicatoren
VIP2
Accreditatie
Inspectie
Indicatoren
Doel om specifieke aspecten van de kwaliteit van verstrekte
zorg te objectiveren en aantoonbaar te maken
- Inzicht geven in welke processen er nog verbeterpotentieel is
- Maatschappelijke verantwoording en publieke legitimering
faciliteren
- Opportuniteiten inzake wetenschappelijk onderzoek
©Vandijck
11
27/09/2016
Indicatoren – structuur
Bureau
Initiatiefnemers
Zorgnet-ICURO
Vlaamse overheid
Vlaamse Vereniging voor Hoofdartsen
Ondersteunende organisaties
Vlaams Patiëntenplatform
Wet. beroepsverenigingen
Mutualiteiten
Universiteiten
…
QIDbestuur
TTP
redactieraad
Indicatorenforum
OG
beroerte
OG
cardio
OG
ortho
OG
onco
OG
moeder
& kind
WAR
OG
ZHbreed
OG
website
Start 2010, protocol 2011
groepen:
borst, rectum
©Vandijck
Indicatoren
Zeer sterk enthousiasme en engagement van de sector
Ontwikkeling via samenwerking door sector en overheid
Gebasseerd op voluntarisme, participatie en vertrouwen – alle Vlaamse ZH nemen
deel!
Nieuwe ontwikkelingsgroepen
Centrale website www.zorgkwaliteit.be
©Vandijck
12
27/09/2016
Een nieuw model voor inspectie
Model Vlaamse overheid
Accreditatie
Inspectie
Indicatoren
Startpunt
- Nood voor een geïntegreerde (hernieuwde) aanpak inzake het
werken aan kwaliteit
- ZH krijgen een erkenning voor onbepaalde duur
Doel
- Objectiveren van kwaliteit van zorg (proces)
- Instrument om lokale Q-initiatieven aan te moedigen
©Vandijck
Inspection by the Flemish Governement
S
Y
S
T
E
M
Screening of hospital-wide quality
systems
Announced (every 4 years)
Preceded by a self assessment
Guarantees for the future?
Accreditated hospitals or hospitals preparing an
hospital-wide accreditation (ISQua)
 exempted
 only if in these hospitals systematic failures are
observed during compliancy checks
C
O
M
P
L
I
A
N
C
E
Checking defined criteria (structure,
process and outcome)
• Defined with professionals, sector,
academics
• Legal elements (+ nuance), guidelines, EB
Unannounced (at least yearly) +
differentiated (care pathways)
Is it okay right now?
2013-2014: surgical pathway
2015: internal pathway (also emergency and
critical services, pharmacy)
2016: Systeemtoezicht
(geriatric/revalidation, mother-child, psychiatric pathways
still to come)
©Vandijck
13
27/09/2016
Q&S …
… in de geestelijke
gezondheidszorg
©Vandijck
Indicatoren
Vlaams Indicatoren Project GGZ
Doel is kwaliteitsverbetering te stimuleren via het gebruik van (proces- en outcome)
indicatoren
Aantoonbaar maken van kwaliteit en voorzien in maatschappelijke verantwoording
-
Vlaamse overheid
Zorgnet-ICURO
Vlaamse Vereniging voor Psychiatrie
Vlaamse Verpleegunie
Federatie diensten GGZ
Federatie beschut wonen
Start 2012, protocol 2013
©Vandijck
14
27/09/2016
Indicatoren - structuur
Continuïteit en coördinatie
Patiëntveiligheid
Patiëntenparticipatie
Depressie bij volwassenen/ouderen
Gedragsstoornissen bij kinderen/jongeren
Vlaamse Patiënt Peiling GGZ
Operationalisatie eerste set indicatoren:
- Gedeelde besluitvorming
- Inzetten ervaringsdeskundigen
- Volledig GM-voorschrift
- Suïcidepreventie
- Volgen behandelingrichtlijnen
- …
Bureau
Indicatorenforum
C&C
OW
PV
OW
PP
OW
Depressie
OW
GedragOW
stoornis
©Vandijck
Accreditatie
Toenemende aandacht voor accreditatie in sector
- UPC KU Leuven (jan 2014)
- PZ Broeders Alexianen Tienen
- Een aantal psychiatrische ziekenhuizen nemen concrete stappen ter voorbereiding van
accreditatie
- Een aantal psychiatrische ziekenhuizen informeren zich
©Vandijck
15
27/09/2016
Q&S …
… in de ouderenzorg
©Vandijck
PREstatiemodel in de ZOrg Woonzorg
Referentiekader Vlaamse overheid ‘kwaliteit van leven en zorg in de woonzorgcentra’ (2013)
Verplichte registratie van data voor een aantal indicatoren
PREZO Woonzorg beschrijft de prestaties voor de cliënt en wat de medewerkers van de
organisatie kunnen doen om die prestaties daadwerkelijk te leveren. Tevens beschrijft het
model welke prestaties de organisatie dient te leveren, juist om de medewerkers in staat
te stellen de voorliggende prestaties te leveren.
Integraal kwaliteitsmodel, stapsgewijze implementatie
-
opstapniveau
instapniveau
doorgroeiniveau
excellentieniveau
©Vandijck
16
27/09/2016
PREZO - structuur
Domeinen (prestaties)
Pijlers
Voorwaarden
©Vandijck
Kwaliteit… een gezamenlijke verantwoordelijkheid
©Vandijck
17
27/09/2016
Geen gebrek aan evidentie
Er is, naast het grote belang aan voldoende en competente zorgprofessionals, geen gebrek
aan evidentie om de kwaliteit te verbeteren
Permante handhygiëne
Sluitende identiteitscontrole
Volledig medicatievoorschrift
Systematische checks (operatiekwartier, IZ, …)
Valpreventie
Positief werkklimaat en goede samenwerking in team
Goed opgebouwd en volledig/veralgemeend gebruik dossier/EPD ikv het zorgtraject
Patiënt actief betrekken en vragen stellen stimuleren
Opleiding en continue bijscholing
Communicatie
Adequate bestaffing (aantal + kwalificatie)
Etc.
©Vandijck
Nood aan sluitende implementatie!
Q
CE
I
©Vandijck
18
27/09/2016
Waarom is implementatie zo moeilijk?
Onbehaaglijk thema: onveiligheid past niet in zorgzame context van ziekenhuis
Gedragsverandering is altijd moeilijk
Onvoldoende ingebed in opleiding van zorgprofessionals
Onvoldoende opgenomen in ziekenhuisorganisatie, -wetgeving –en financiering
Onvoldoende onderzoek naar voorkomen, verbeteren, aanpakken en opvolgen
= nood aan implementatieonderzoek
Te lage
bestuurlijke prioriteit
©Vandijck
Een proactief en samenhangend ‘extended’ kader
Accreditatie
Inspectie
Proces- en uitkomst
indicatoren
Onderzoek
©Vandijck
19
27/09/2016
Slotbeschouwingen
Kwaliteit (en patiëntveiligheid) is bijzonder complex
Hoogkwalitatieve zorg is een terechte verwachting van patiënten en professionals
(Externe) evaluatie en openheid daarvan, een logisch gevolg
Grote nood aan een samenhangend kader voor kwaliteitsmonitoring
Meten van kwaliteit en opvolgen is niet eenvoudig en veelzijdig, maar essentieel willen we
de veiligheid van zorg (verder) verbeteren
Momentum is er
©Vandijck
Slotbeschouwingen
Positieve en constructieve kwaliteitsdynamiek gaande (indicatoren, toezichtsmodel,
accreditatie) in alle sectoren
(Verdere) intersectorale integratie is weliswaar nodig én noodzakelijk
Zonder professionals geen kwalitatieve zorg
Zonder beleid geen randvoorwaarden om kwalitatieve zorg te kunnen leveren
Zorg is en blijft mensenwerk!
Waar mensen werken, worden fouten gemaakt
Belangrijk is de omslag in attitude van zorgprofessionals in de omgang met incidenten
Maar ook, inzicht van bestuurders dat Q&S met alle andere aspecten van zorg verweven is
©Vandijck
20
27/09/2016
Slotbeschouwingen
Debat (te) vaak gevoerd aan de hand van slogans, vaak om andere doelstelling te bekomen
Evidence-based inzichten waar effectiviteit en veiligheid (en efficiëntie!) hand in hand gaan
Bemoedigende vaststelling dat heel wat zorginstellingen effectieve inspanningen doen om
Q&S, stap voor stap, structureel en duurzaam te verbeteren
Samenwerking noodzakelijk
Nog meer inzetten op outcome indicatoren
Kost van kwaliteit (en ROI) mee in rekening nemen
Hopelijk kan dit ook anderen inspireren en stimuleren om dezelfde weg te gaan
©Vandijck
Bijzondere dank aan
Vera De Troyer
Katleen Valtin
Peter Coseman
Roel Van de Wygaert
@ZorgnetIcuro #Q&S
“Open en samen voor kwaliteit”
E: [email protected]
Twitter: @VandijckD
©Vandijck
21