Transcript voorjaarsnota 2016 en de kadernota 2017-2020

Voorjaarsnota 2016
Kadernota 2017-2020
Gemeente Weststellingwerf
Bezoekadres:
Postadres:
Telefoon:
Email:
Griffioenpark 1
8471 KR Wolvega
Postbus 60
8470 AB Wolvega
140561
[email protected]
1
Inhoudsopgave
Inleiding ................................................................................................................................................... 3
VOORJAARSNOTA 2016 ....................................................................................................................... 5
Uitgangspunten en resultaat.................................................................................................................... 6
Programma 0. Bestuur en Organisatie .................................................................................................... 7
Programma 1. Openbare Orde en Veiligheid .......................................................................................... 7
Programma 2. Verkeer, Wegen, Water en Groen ................................................................................... 8
Programma 4. Onderwijs ......................................................................................................................... 9
Programma 5. Sport, Cultuur en Recreatie ............................................................................................. 9
Programma 6. Maatschappelijke en Sociale Voorzieningen ................................................................. 11
Programma 7. Volksgezondheid en Milieu ............................................................................................ 13
Programma 8. Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting .................................................................... 14
Programma 9. Financiën ....................................................................................................................... 16
Mutaties voorjaarsnota 2016 ................................................................................................................. 18
KADERNOTA 2017-2020 ...................................................................................................................... 19
Kadernota in hoofdlijnen ........................................................................................................................ 20
Nieuwe begrotingsvoorschriften ............................................................................................................ 25
Financieel kader .................................................................................................................................... 26
Programma 0. Bestuur en Organisatie .................................................................................................. 28
Programma 1. Veiligheid ....................................................................................................................... 28
Programma 2. Verkeer, Vervoer en Waterstaat .................................................................................... 29
Programma 4. Onderwijs ....................................................................................................................... 30
Programma 5. Sport, Cultuur en Recreatie ........................................................................................... 30
Programma 6. Sociaal domein .............................................................................................................. 31
Programma 8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke................................................... 32
Vernieuwing ........................................................................................................................................... 32
Algemene dekkingsmiddelen................................................................................................................. 33
Bijlage 1 ................................................................................................................................................. 35
2
Inleiding
Voor u ligt de gecombineerde voorjaarsnota 2016/kadernota 2017-2020. De voorjaarsnota is het tussenbericht over de eerste vier maanden van het begrotingsjaar 2016. In deze tussentijdse rapportage
over de realisatie van de begroting - geldt zowel voor de exploitatie als de investeringskredieten - beperken we ons tot afwijkingen ten opzichte van de vastgestelde programmabegroting 2016.
Met de kadernota 2017-2020 worden de randvoorwaarden en uitgangspunten voor de programmabegroting 2017 bepaald. In deze kadernota melden wij de beleidsmatige- en financiële ontwikkelingen,
die zich na de vaststelling van de meerjarenbegroting 2016-2019 hebben voorgedaan en actualiseren
wij de financiële meerjarenbegroting.
Een andere ontwikkeling met ingang van het begrotingsjaar 2017 is de wijziging van het Besluit
Begroting en Verantwoording (BBV). Sommige wijzigingen zoals de verplichte beleidsindicatoren, de
verplichte kengetallen en de wijziging omtrent verbonden partijen hebben een beperkt financieel effect.
Deze wijzigingen leiden met name tot aanvullende informatie in de Planning & Control producten.
Andere wijzigingen zoals de uitvoeringsinformatie met verplichte taakvelden, de aanscherping van de
verslaggevingsregels rondom de grondexploitaties en een aantal technische aanpassingen waaronder
het verplicht centraal ramen van de overheadkosten, zullen ook grote impact hebben op de inrichting
van onze meerjarenraming en kunnen zelfs noodzaken tot financiële bijstellingen.
Vormvoorschriften van het BBV gelden niet voor de inrichting van de kadernota.
Wolvega, 2 juni 2016
Burgemeester en wethouders van Weststellingwerf.
3
4
VOORJAARSNOTA 2016
5
Uitgangspunten en resultaat
De voorjaarsnota 2016 geeft op hoofdlijnen inzicht in de actuele stand van de uitvoering van de begroting 2016.
Actuele ontwikkelingen
Per programma is er ruimte om de actuele ontwikkelingen sinds het opstellen van de begroting te duiden.
Doelstellingen
Hier worden afwijkingen op de voortgang van de doelstellingen uit de meerjarenbegroting 2016-2019
toegelicht. Doelstellingen die niet genoemd worden liggen dus op koers.
Exploitatie
Onder het kopje “exploitatie” worden afwijkingen in de budgetten geconstateerd. Per onderdeel wordt
geduid of het gaat om (incidenteel) de uitvoering van het bestaand beleid of om nieuw beleid (structureel) dat in de kadernota 2017 wordt meegenomen maar waar we ook al in 2016 niet om heen kunnen.
Investeringen
Er zijn geen bijstellingen van de lopende investeringen te melden. Wel vragen wij u om enkele nieuwe
investeringsbedragen te autoriseren. De kapitaallasten hiervan komen voor het eerst in 2017.
Incidentele budgetten 2015
In de jaarrekening 2015 is een overzicht opgenomen van de incidentele budgetten die in aanmerking
komen voor overheveling van 2015 naar 2016 (of later). Omdat deze restant budgetten via het rekening resultaat van de jaarrekening gestort zijn in de algemene reserve gaat ook de dekking van deze
budgetten via de algemene reserve.
Resultaat
Het saldo van de begroting 2016 was bij de vaststelling afgelopen november € 3.270 positief.
De geconstateerde financiële afwijkingen bij deze voorjaarsnota beïnvloeden dit positieve saldo negatief met € 760.000 tot min € 756.000 (afgerond).
Specifiek willen we hierbij benoemen dat dit nadeel inclusief een incidenteel bedrag is voor de herstructurering van de leningenportefeuille van € 715.000 benodigd om een structureel voordeel van
plusminus € 200.000 te kunnen behalen.
De voorjaarsnota is een tussenbericht over de eerste vier maanden van het begrotingsjaar 2016. Met
de najaarsnota wordt dan opnieuw het meest actuele verloop over het begrotingsjaar aan u gepresenteerd. Onderdeel van het vaststellingsbesluit van de voorjaarsnota 2016 is dat u een administratieve
begrotingswijziging vaststelt, waarmee u ons college autoriseert tot het doen van de genoemde uitgaven/investeringen in 2016.
Zoals gebruikelijk wordt bij de vaststelling van de jaarrekening 2016 het uiteindelijke resultaat bekend
en bestemd/gedekt.
+ = voordeel - = nadeel
Programma
Mutaties per programma
Bedrag
i/s
0
Bestuur en Organisatie
-65.500
i
1
Openbare Orde en Veiligheid
-27.100
i/s
2
Verkeer, Wegen, Water en Groen
-285.000
i/s
4
Onderwijs
5
Sport, Cultuur en Recreatie
6
Maatschappelijke en Sociale Voorzieningen
7
Volksgezondheid en Milieu
8
Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting
-18.375
i
9
Financiën
-160.500
i/s
Totaal wijzigIngen voorjaarsnota
-759.750
64.000
i
-195.000
i/s
-2.375
i/s
-69.900
i/s
6
Programma 0. Bestuur en Organisatie
Portefeuillehouder(s)
Van Klaveren, Jongebloed
EXPLOITATIE
+ = voordeel - = nadeel
Programma 0
2016
Gebiedsopgaven Rottige Meente parkeerterrein/graskeien
i/s
-50.000
i
Rottige Meente, bijdragen uit reserves
36.000
i
Kosten van het referendum (Oekraïne)
-27.500
i
Aanschaf video verslagging raad
-24.000
i
Totaal
-65.500
Lasten
Rottige Meente
Ten behoeve van de koppeling van de Rottige Meente met Nationaal Park Weerribben/De Wieden is
in samenwerking met de omgeving een gebiedsopgave opgesteld. Het proces tot besluitvorming voor
koppeling met het Nationaal Park is in 2015 niet afgerond. In 2016 wordt gestart met de uitvoering van
enkele kleine projecten die binnen de gebiedsopgave zijn genoemd. De kosten hiervoor worden geschat op € 50.000. Dit is € 14.000 meer dan bij de jaarrekening gemeld. Gedeeltelijk dekking hiervan
loopt via de reserve Rottige Meente (€ 29.000) en via de Algemene Reserve (€ 7.000).
Videoverslaglegging
Voor de aanschaf van een systeem voor videoverslaggeving van de raadsvergaderingen is incidenteel
een bedrag nodig van € 24.000. De structurele kosten kunnen betaald worden uit het huidige budget
voor geluidsverslagen.
Raadgevend referendum
Voor 2016 werden bij het opstellen van de begroting geen verkiezingen verwacht. Op 6 april is echter
het referendum over de associatieovereenkomst met Oekraïne gehouden. De extra kosten voor het
organiseren van dit referendum voor onder andere presentievergoedingen van de stembureauleden
en het bezorgen van de stempassen waren ongeveer € 27.500. Via het gemeentefonds krijgen we
hiervoor een vergoeding van het rijk, zie programma 9.
Programma 1. Openbare Orde en Veiligheid
Portefeuillehouder(s)
Van Klaveren
EXPLOITATIE
+ = voordeel - = nadeel
Programma 1
Bijdrage Veiligheidsregio Fryslân nabetaling 2015
Bijdrage Veiligheidsregio Fryslân voorschot 2016 omhoog
Totaal
2016
i/s
-32.600
i
5.500
s
-27.100
Lasten
Veiligheidsregio Fryslân (VRF) (zie ook programma 7)
Uit de jaarcijfers 2015 van de VRF blijkt een nadelig resultaat wat voor Weststellingwerf per saldo
neerkomt op een nabetaling van afgerond € 25.000.
Dit bestaat uit een voordeel op gezondheidszorg (programma 7) € 7.700 en nadelen op crisisbeheersing € 3.600 en brandweer € 29.000 (programma 1)
Als gevolg van ontwikkelingen bij de VRF wijzigt ook de bijdrage voor 2016 in totaal met € 28.000.
7
Dit bestaat uit nadelen op gezondheidszorg (programma 7) € 30.500 en crisisbeheersing € 3.100 en
een voordeel voor de brandweer van € 5.500 (programma 1)
De afwijkingen voor de jaren 2017-2020 staan genoemd in de kadernota.
Programma 2. Verkeer, Wegen, Water en Groen
Portefeuillehouder(s)
Jongebloed
EXPLOITATIE
+ = voordeel - = nadeel
Programma 2
2016
i/s
Onderhoudsbudget openbare ruimte
-135.000
Repareren bermschade
-100.000
i
Onkruidbestrijding
-50.000
s
Landschapsvisie Zuid Oost Friesland
-36.000
i
36.000
i
-17.000
i
17.000
i
Landschapsvisie Zuid Oost Friesland, bijdrage uit algemene reserve
Kontermanshaven
Bijdrage uit reserve Kontermanshaven
Totaal
s
-285.000
Lasten
Onderhoudsbudget openbare ruimte
Tot 2012 werd bij het schoonmaken van sloten vrijgekomen slootspecie verwerkt in enkele laaggelegen bermen. Die mogelijkheid was daarna uitgeput en deze werkwijze is wettelijk gezien ook niet meer
mogelijk. Sinds vorig jaar wordt in het bestek voorgeschreven dat de aannemer de slootspecie moet
afvoeren. De ervaringen vanaf 2013 maakt duidelijk dat deze nieuwe aanpak tot aanzienlijke meerkosten leidt van € 135.000.
Repareren bermschades
Langs wegen met bermschades als gevolg van wateroverlast wordt het profiel van de berm hersteld,
zodat de bermen steviger worden en de afwatering weer is gewaarborgd. Voor de meeste bermen kan
worden volstaan met het egaliseren van de berm, bij enkele bermen moet een zode worden verwijderd
en afgevoerd (zie onder onderhoudsbudget openbare ruimte). De incidentele kosten hiervan bedragen
€ 100.000.
Onkruidbestrijding
In maart 2016 is nieuwe wetgeving van kracht geworden betreffende het verbieden van gewasbeschermingsmiddelen in verband met belasting op het milieu. Als gevolg hiervan moeten wij dit jaar direct komen tot een andere wijze van onkruidbestrijding. Hierdoor gaan de kosten voor onkruidbestrijding met ongeveer € 50.000 toenemen (zie ook kadernota).
Landschapsvisie Zuidoost Friesland
Voor het intergemeentelijke landschapsbeleidsplan is bij de voorjaarsnota 2015 € 100.000 beschikbaar gesteld, waarbij gelijktijdig rekening werd gehouden met een bijdrage van de overige deelnemende gemeenten van € 90.000. De bijdragen zijn al ontvangen in 2015 maar de afronding van de
beleidsvisie, kosten € 36.000 moet nog begin 2016 plaats vinden. Dekking vindt plaats ten laste van
de algemene reserve.
Kontermanshaven
Als onderdeel van de Landinrichting Beekdal - Linde is haven De Kontermans in 2015 verplaatst. Voor
de afwikkeling van het project moet een bedrag van € 17.000 beschikbaar blijven in 2016. Dekking
vindt plaats ten laste van de reserve Kontermanshaven.
8
Programma 4. Onderwijs
Portefeuillehouder(s)
Kloosterman
EXPLOITATIE
+ = voordeel - = nadeel
Programma 4
2016
Hogere vergoeding materiële instandhouding scholen
Verplaatsing peuterspeelzaal
s
-15.000
i
-5.500
i
5.500
i
Onderhoud Vensterschool
Bijdrage uit reserve onderhoud gebouwen
Totaal
i/s
79.000
64.000
Lasten
Wijzigingen vergoeding voor materiële instandhouding (MI)
Vanwege een wetswijziging per 1 januari 2015 ontvangt de gemeente voor groot onderhoud een hogere vergoeding voor alle 7 Brede scholen/Multi Functionele Accommodaties van € 85.000 structureel.
Gemeentelijk beleid is dat dit ten gunste van de exploitatie komt, er wordt geen voorziening groot onderhoud gevormd. Jaarlijks wordt op basis van de meerjarige onderhoudsplannen (MJOP) en aanvragen onderwijshuisvesting de noodzakelijkheid van groot onderhoud en renovatie/vervanging beoordeeld. In verband met de fusie tussen twee scholen in Munnekeburen ontvangt de gemeente een lagere vergoeding van € 6.000 voor de MI. Per saldo een structureel voordeel van € 79.000.
Huisvesting Peuterspeelzaal in dorpsschool De Blesse
Comperio en Doomijn hebben de wens uitgesproken de peuterspeelzaal in De Blesse te verplaatsen
naar OBS De Blesse. De peuterspeelzaal is nu in het dorpshuis gehuisvest. Voor de doorgaande
leerlijn van peuters en kleuters is huisvesting in of bij een basisschool een verbetering. Conform de
eisen van de GGD zal hiervoor een lokaal in de basisschool aangepast moeten worden, eenmalige
kosten € 15.000.
Onderhoud gebouwen
Het groot onderhoud aan gemeentelijke accommodaties (najaarsnota 2015 € 138.000) is bijna volledig
uitgevoerd. Het aanbrengen van epoxyvloeren in de toiletruimten van de Vensterschool te Noordwolde
(€ 7.000) moet echter plaatsvinden in de schoolvakanties. Uitvoering in de kerstperiode was niet mogelijk in verband met grote drukte bij de vloerenbedrijven. Het werk is daarom uitgevoerd in de voorjaarsvakantie 2016. De kosten bleken € 5.500 en de dekking hiervan komt ten laste van de reserve
onderhoud gebouwen.
Programma 5. Sport, Cultuur en Recreatie
Portefeuillehouder(s)
Kloosterman, Jongebloed, Trompetter, Van Klaveren
EXPLOITATIE
+ = voordeel - = nadeel
Programma 5
2016
i/s
Onderhoud en restauratie collectie schilderijen
-14.000
i
Dorpshuis Oosterstreek
-50.000
i
Harten 10 incidentele subsidie
-45.000
i
Lagere huurinkomsten sporthallen
-16.000
s
Vervanging gymmastiekmateriaal
-8.000
s
Onderhoud groen, maaien sportvelden door Caparis
-32.000
s
Aanpak voorzieningen in een participatiesamenleving
-30.000
i
Subsidie Vlechtmuseum Noordwolde
-30.000
i
30.000
i
Dekking subsidie ten laste van restant Energiek Noordwolde
Totaal
-195.000
9
Lasten
Onderhoud en restauratie schilderijen van eigen gemeentelijke collectie
De eigen gemeentelijke collectie schilderijen van kunstenaars uit Weststellingwerf, zoals o.a. bij de
presentatiewand, hebben noodzakelijk onderhoud nodig. Bij een aantal werken moet zelfs ingrijpend
worden gerestaureerd. Er is geen regulier budget voor dergelijk onderhoud, daarom wordt een
incidenteel budget van € 14.000 gevraagd om dit onderhoud uit te voeren.
Dorpshuis Oosterstreek.
Wij willen met een subsidie van € 50.000 tegemoetkomen aan het oplossen van de ontstane impasse
omtrent het dorpshuis van Oosterstreek. Met deze gemeentelijke subsidie en aanvullende
subsidies/externe financiering is de Stichting Dorpshuis Oosterstreek in staat het voormalige café in
Oosterstreek aan te kopen. In aanvulling op de bestaande dorpshuisruimte kan het komen tot de
gewenste uitvoering van activiteiten. Het budget onvoorziene uitgaven van € 30.000 is hier volledig
voor ingezet.
Harten 10
Wij zijn met Stichting Harten 10 om tafel gegaan om nieuwe afspraken te maken voor de periode van
vier jaar over de subsidierelatie. Uitkomst van dit gesprek is dat, conform het door de Raad
vastgestelde subsidieplafond voor 2016, de structurele subsidie een bedrag van € 37.100 (prijspeil
2016) blijft. Wel willen we eenmalig ten behoeve van de nieuwe afspraken een bedrag van € 45.000
beschikbaar stellen. Voor de eerste vier jaar wordt op basis van de huidige subsidiesystematiek
subsidie beschikbaar gesteld. Voor de periode na 2019 zullen er afspraken worden gemaakt over
een nieuwe verdelingssystematiek.
Lagere huurinkomsten sporthallen
De inkomsten uit huur van de sporthallen de Oolde en Nije Steense en de Duker vallen al enige jaren
lager uit dan begroot. De oorzaak daarvan is dat de ledenaantallen van de verenigingen over het
algemeen dalen, en dat zij daardoor minder trainingsuren nodig hebben. Daarnaast wordt voor
voetbaltrainingen uitgeweken naar andere (commerciële) locaties en ervaart De Duker concurrentie
van de nieuwe sporthal in Oldeberkoop. Dit is een structureel nadeel van € 16.000
Vervanging gymtoestellen
De gymzalen en sporthallen zijn eind zeventiger, begin tachtiger jaren ingericht. Voor vervanging van
kleine en middelkleine gymtoestellen/attributen is jaarlijks budget beschikbaar in de begroting. Voor
het vervangen van groot gymmateriaal is geen budget beschikbaar Dit is structureel € 8.000. Dit jaar
blijkt al dat een wandrek vervangen moet worden.
Onderhoud sportaccommodaties groen
In de privatiseringsovereenkomsten sportaccommodaties is geregeld dat de gemeente zorg draagt
voor het onderhoud van de grasvelden. Dit onderhoud is uitbesteed aan Caparis. Uit realisatiecijfers
van voorgaande jaren blijkt dat het begrote bedrag voor groenonderhoud aan sportaccommodaties
ontoereikend is. De kosten van de werkzaamheden voor 2016 bedragen € 49.500. Dit is € 32.000 hoger dan het beschikbare budget.
Werkbudget “Aanpak voorzieningen in een participatiesamenleving”
Voor de thema’s dorpshuizen, sportvoorzieningen en onderwijs willen we een toekomstbestendig
voorzieningenbeleid opstellen. Hiervoor is een werkbudget nodig van € 30.000 voor onder andere
extra formatie, zaalbijeenkomsten en sprekers.
Vlechtmuseum Noordwolde
Voor de herinrichting van het Vlechtmuseum in Noordwolde stellen we een eenmalige subsidie
beschikbaar van € 30.000. Dekking hiervan kan ten laste van het restant budget Energiek
Noordwolde.
10
Programma 6. Maatschappelijke en Sociale Voorzieningen
Portefeuillehouder(s)
Trompetter, Kloosterman
ACTUELE ONTWIKKELINGEN
Huisvesting en begeleiding vergunninghouders
De actualiteit rondom de asielinstroom heeft direct gevolgen voor de gemeente. Dit zien we terug in de
jaarlijkse taakstelling voor de huisvesting van vergunninghouders. Het aantal te huisvesten
vergunninghouders was 42 in 2015, in 2016 is dat minimaal 60 en wij verwachten dat dit aantal de
komende jaren niet zal afnemen. Daarnaast is in december 2015 Bornego opengegaan als
tussentijdse woonvoorziening. Deze ontwikkelingen hebben veel impact op de gemeentelijke regie en
uitvoerende dienstverlening. Vanuit afdeling Sociaal domein gaat het om de volgende taken:
Wettelijke taak: huisvesten van vergunninghouders.
Regie: afdeling Sociaal domein. Doelstelling: minimaal voldoen aan de wettelijke taakstelling voor
huisvesting van vergunninghouders.
Uitvoerende taken: voor subsidiebeschikking uitbesteed aan Timpaan Welzijn.
Politieke ambitie: maatschappelijke begeleiding aan vergunninghouders
Regie ligt bij afdeling Sociaal domein. Doelstelling: Bornego de komende vijf jaar optimaal bezet en
bewoond door vergunninghouders; een gezond en veilig leefklimaat binnen Bornego; effectieve
integratie en re-integratie van alle vergunninghouders (innovatie van de traditionele aanpak) om de
periode van uitkeringsafhankelijkheid te bekorten; doorstroom naar reguliere huisvesting binnen
wettelijke termijnen.
Stakeholders: Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), woningcorporaties, Regionaal
Opleidingscentrum (ROC) Friesland College, Vluchtelingenwerk Noord Nederland, werkgevers,
Timpaan Welzijn, gebiedsteams Sociaal domein, beleidsafdeling Sociaal domein.
Uitwerkingsakkoord
Op 28 april 2016 is een concept-uitwerkingsakkoord gesloten tussen rijk en gemeenten (VNG). Dit
akkoord voorziet in de nodige faciliteiten voor gemeenten ten behoeve van de huisvesting en
begeleiding van vergunninghouders. De effecten van het definitieve akkoord voor 2016 zullen wij via
de najaarsnota verwerken.
EXPLOITATIE
+ = voordeel - = nadeel
Programma 6
Realiseren taakstelling statushouders (zie ook programma 8)
2016
i/s
-25.375
s
-100.000
s
Procesregisseur (de)escalatie
-43.000
i
Piketdienst Sociaal domein
-28.000
s
Realisatie OWO backoffice
Piketdienst Sociaal domein (half jaar)
Uitbreiding juridische kwaliteitszorg
Uitbreiding juridische kwaliteitszorg
14.000
i
-40.500
s
-5.000
i
Uitbreiding formatie Gebiedsteam en Dienst in Bedrijf
-172.375
s
Uitbreiding formatie Gebiedsteam en Dienst in Bedrijf
-16.875
i
Projectleider administratie op orde
-40.000
i
Eigen bijdrage Wmo (via CAK)
200.000
s
Minder zorgkosten in de tweede lijn
231.750
i/s
Energiek Noordwolde, restant kan vrijvallen
23.000
i
Totaal
-2.375
11
Lasten
Realisering taakstelling statushouders
De werkzaamheden die voortvloeien uit het realiseren van de verhoogde reguliere taakstelling statushouders en de extra inzet die de gemeente hierin op zich heeft genomen, kunnen niet binnen de bestaande formatie worden uitgevoerd. Het betreft werkzaamheden als bijvoorbeeld veelvuldig overleg
met het COA, de Woningbouwverenigingen, Welzijnsorganisatie, het ontwikkelen van een integratieprogramma. Er is extra beleidscapaciteit en projectondersteuning nodig, voor de duur van het project
2016-2020. De kosten van de extra formatie voor zowel programma 6 als voor programma 8 bedragen
€ 25.375.
Doorontwikkeling Sociaal domein: (budgettair neutraal)
Voor de doorontwikkeling van het Sociaal domein teneinde de kerntaken uit te kunnen voeren, worden
onderstaande investeringen voorgesteld. Deze moeten leiden tot minder zorgkosten in de tweede lijn.
Dit is budgettair neutraal.
Realisatie OWO backoffice
In 2016 start de bouw van de laatste OWO-entiteit, namelijk de Backoffice Sociaal domein. Dit team
zal op professionele wijze alle administratieve taken uitvoeren ter ondersteuning van de
Gebiedsteams. Vestiging is voorzien in Ooststellingwerf. De bouw vereist een eenmalige investering in
gezamenlijke ICT-architectuur, projectmanagement en budget ten behoeve van vervangende
capaciteit. De investering voor ICT bedraagt € 69.000 (3 x € 23.000), de netto kapitaallasten hiervan
zijn meegenomen bij de kadernota.
Procesregisseur (de)escalatie
Het proces van op- en afschaling in de zorg- en veiligheidsketen is inmiddels uitgewerkt in een
escalatiemodel. De procesregisseur is nodig om de inbreng van alle overlegpartners, inclusief de
positionering ten opzichte van het gebiedsteam, te borgen. Momenteel is versnippering merkbaar. Dit
brengt werkdruk, onduidelijkheid en uiteindelijk ook veiligheidsrisico’s met zich mee. De tijdelijke
procesregisseur helpt in het beter functioneren van de lokale zorg- en veiligheidsketen (effectiever,
efficiënter en transparanter).
Piketdienst Sociaal domein
In crisissituaties is in Weststellingwerf het Sociaal domein 24/7 bereikbaar voor toeleiding naar
jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning. Vanaf 1 januari 2015 is het de verantwoordelijkheid
van de gemeente dat jeugdhulp altijd direct bereikbaar en beschikbaar is. De huidige
bereikbaarheidsdienst wordt uitgevoerd door één medewerker en is te kwetsbaar en belastend om in
stand te houden. Door met een groep van zeven medewerkers piketdienst te draaien wordt de
bereikbaarheidsdienst op professionele wijze vorm gegeven. Voor 2016 is nog een half jaar nodig.
Uitbreiding juridische kwaliteitszorg
Momenteel is de juridische kwaliteitszorg alleen geregeld voor de participatiewet. Voor de onderdelen
Wmo en Jeugd moet de juridische kwaliteitszorg formatief nader vorm worden gegeven. De structurele
invulling wordt in de kadernota mee genomen, de periode in de voorjaarsnota dient eerst ter
overbrugging. Ter ondersteuning van de juridische kwaliteitszorg voor Jeugd is dringend behoefte aan
een digitaal handboek.
Uitbreiding formatie Gebiedsteam en Dienst in Bedrijf
Uit de evaluatie van de gebiedsteams komt naar voren dat ten behoeve van de concrete invulling van
de vier kerntaken van de gebiedsteams uitbreiding noodzakelijk is. Voorstel is om in 2016 3 extra
Vlechtwerkers in te zetten, en voor een half jaar op het onderdeel fraude de handhaving te
intensiveren. Ook is voor het tweede deel van 2016 continuering van de huidige administratieve
ondersteuning voor Dienst in Bedrijf en de Gebiedsteams noodzakelijk.
Projectleider administratie op orde
Zowel lokaal als regionaal blijft in 2016 aandacht voor het administratief op orde krijgen en houden
van het Sociaal domein. Dit vraagt niet alleen intern afstemming, maar ook met (regionale) ketenpartners.
12
Wmo
Zoals toegezegd bij de jaarrekening hebben we een actuele beoordeling gemaakt over de wenselijkheid tot structurele aanpassing van het budget eigen bijdrage Wmo. We zijn tot de conclusie gekomen
dat dit budget met € 200.000 omhoog kan.
Baten
Vrijval uit Energiek Noordwolde
Voor het project Energiek Noordwolde resteert nog een bedrag uit 2015. Na afwikkeling van de laatste
rekeningen (inclusief de subsidie voor herinrichting van het Vlechtmuseum) kan nu € 23.000 vrijvallen.
Programma 7. Volksgezondheid en Milieu
Portefeuillehouder(s)
Kloosterman, Jongebloed, Trompetter en Van Klaveren
EXPLOITATIE
+ = voordeel - = nadeel
Programma 7
2016
Bijdrage Veiligheidsregio Fryslân nabetaling 2015
7.700
i
Bijdrage Veiligheidsregio Fryslân voorschot 2016 omhoog
-33.600
s
GIDS-gelden 2016
-17.000
i
17.000
i
Bijdrage materiële kosten aan OWO afdeling VTH ,zie ook programma 9
-44.000
i
Totaal
-69.900
GIDS-gelden 2016, bijdrage uit algemene reserve
i/s
Lasten
Veiligheidsregio Fryslân (VRF) zie ook programma 1
Uit de jaarcijfers 2015 van de VRF blijkt een nadelig resultaat wat voor Weststellingwerf per saldo
neerkomt op een nabetaling van afgerond € 25.000. Dit bestaat uit een voordeel op gezondheidszorg
(programma 7) € 7.700 en nadelen op crisisbeheersing € 3.600 en brandweer € 29.000 (programma
1)
Als gevolg van ontwikkelingen wijzigt de ook bijdrage voor 2016 in totaal met € 28.000. Dit bestaat uit
nadelen op gezondheidszorg (programma 7) € 30.500 en crisisbeheersing € 3.100 en een voordeel
voor de brandweer van € 5.500 (programma 1)
De afwijkingen voor de jaren 2017-2020 staan genoemd in de kadernota.
GIDS (Gezond in de Stad) gelden
Voor de aanpak van een lokale en integrale aanpak van gezondheidsachterstanden krijgen we via het
gemeentefonds in de periode 2014-2017 een totale bijdrage van € 303.000. Tot nu toe is slechts een
begin gemaakt met dit project. Het zwaartepunt van de uitvoering en bijbehorende kosten ligt in 2016
en 2017. Het niet bestede budget van 2015 moet toegevoegd worden aan de budgetten voor 2016
€ 17.000 en 2017 € 60.000. Dekking hiervoor komt uit de algemene reserve.
Materiele kosten VTH
De nieuwe OWO-afdeling Vergunningverlening, handhaving en toezichthouden (VTH) doet diverse taken voor ons waarvoor wij tot nu zelf budget in de begroting hadden staan.
Deze bestaande budgetten van totaal € 67.000 kunnen we inzetten ten gunste van de materiele kosten die begroot staan in het afdelingsplan OWO-VTH 2016. Dit is budgettair neutraal, maar gedeeltelijk over de programma’s heen. Een voordeel voor programma 9 en een nadeel voor programma 7 van
€ 44.000.
13
Programma 8. Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting
Portefeuillehouder(s)
Trompetter, Jongebloed, Kloosterman
ACTUELE ONTWIKKELINGEN
Vennootschapsbelasting (Vpb)
In de jaarrekening 2015 hebben wij u toegezegd om bij de voorjaarsnota met meer informatie te komen over de eventuele belastingplicht met betrekking tot de activiteiten van het grondbedrijf. Wij zijn
samen met onze OWO-partners en onze gezamenlijke adviseur nog volop bezig om het effect in beeld
te brengen, maar hebben nog geen concreet nieuws.
Grondruil bedrijventerreinen
Reeds langere tijd zijn er onderhandelingen gaande met een handels- en transportbedrijf over de verplaatsing van de huidige bedrijfslocatie aan het bedrijventerrein Schipsloot. Inmiddels is er zicht op
een overeenkomst die voorziet in verplaatsing naar het bedrijventerrein Noordwest III.
De verplaatsing zal deels worden gerealiseerd door middel van een ruiling en een gedeelte zal worden verkocht. Daarnaast zullen nog enkele nadere voorwaarden moeten worden uitgewerkt. Nadat
definitief overeenstemming is bereikt zullen de financiële consequenties worden vertaald in de betreffende grondexploitaties. Wij komen daar bij de najaarsnota of jaarrekening op terug.
EXPLOITATIE
+ = voordeel - = nadeel
Programma 8
2016
i/s
Realiseren taakstelling statushouders (zie ook programma 6)
-25.375
s
Snel internet (High Level Engineering)
-30.000
i
Mogelijkheden creëren nieuwbouw huurwoningen locatie Sickengastraat 6
-23.000
i
Strategische visie gebouwenbeheer
-50.000
i
50.000
i
-12.000
i
Strategische visie gebouwenbeheer, bijdrage uit algemene reserve
Structuur en bestemmingsplannen
Structuur en bestemmingsplannen, bijdrage uit algemene reserve
12.000
i
Buurthuisstraat 5 aankoop
-103.000
i
Buurthuisstraat 5 verkoop
103.000
i
60.000
i
Verkoop Wolfraamweg wegens uitbreiding van een bedrijf
Totaal
-18.375
Lasten
Realisering taakstelling statushouders
De werkzaamheden die voortvloeien uit het realiseren van de verhoogde reguliere taakstelling statushouders en de extra inzet die de gemeente hierin op zich heeft genomen, kunnen niet binnen de bestaande formatie worden uitgevoerd. Het betreft werkzaamheden als bijvoorbeeld veelvuldig overleg
met het COA, de Woningbouwverenigingen, Welzijnsorganisatie, het ontwikkelen van een integratieprogramma. De kosten van de extra formatie voor zowel programma 6 als voor programma 8 bedragen € 25.375.
Snel internet in Weststellingwerf
Naar aanleiding van de aangenomen motie “vreemd aan de orde van de dag” van 4 april 2016 gaan
we, door middel van een zogenaamde high level engineering, onderzoek doen naar de kosten om de
witte gebieden van de gemeente Weststellingwerf van snel internet te voorzien. De kosten van dit onderzoek worden geschat op € 30.000 gelijk aan het bedrag dat voor onvoorziene uitgaven is geraamd.
De post onvoorzien is echter al ingezet voor de subsidie aan het dorpshuis Oosterstreek, dus dit onderzoek geeft een incidenteel nadeel van € 30.000
14
Mogelijkheden creëren nieuwbouw huurwoningen
Door verkoop van de locatie voormalige MAVO Sickengastraat aan de Woningstichting Weststellingwerf worden mogelijkheden gecreëerd voor nieuwbouw van gelabelde sociale huurwoningen en het bij
plussen van de woningvoorraad. De verkoopopbrengst en de kosten voor sloop, het planologische
wijzigingsplan en eventuele planschade geven per saldo een incidenteel nadeel van € 23.000.
Strategische visie gebouwenbeheer
Om op een goede manier zicht te krijgen welke gebouwen voor de gemeente belangrijk zijn om te bezitten dan wel af te stoten en welke consequenties dat heeft op het gebied van onder andere voorzieningen, investeringen, beheerskosten en (huur)inkomsten, is het van belang dat een strategische visie
wordt ontwikkeld. Alleen dan kan op een goede en verantwoorde manier een koppeling worden gelegd op de genoemde terreinen. In 2015 is begonnen met een professionaliseringsslag te maken ten
aanzien van het gemeentelijk vastgoedbeheer om deze uiteindelijk te vertalen in een strategische visie gebouwenbeheer. Wij gaan dit in 2016 met behulp van externe ondersteuning afronden, hiervoor
is naar verwachting € 50.000 nodig. Dekking voor dit overlopende project uit 2015 vindt plaats via de
algemene reserve.
Structuur en bestemmingsplannen
Bij de voorjaarsnota 2015 is extra budget (€ 35.000) beschikbaar gesteld voor een specifiek bestemmingsplan voor de intensieve veehouderij en actualisatie van het structuurplan.
De voorbereidingen voor het bestemmingsplan zijn in een afrondend stadium. Begin 2016 zal het ontwerp bestemmingsplan ter inzage worden gelegd. Bij het opstellen van een bestemmingsplan intensief is externe ondersteuning noodzakelijk, hiervoor is naar verwachting € 12.000 nodig. Dekking voor
dit overlopende project uit 2015 vindt plaats via de algemene reserve.
Buurthuisstraat 5
Onderdeel van de nieuwbouw van de aula in Noordwolde is geweest dat op basis van een in het verleden aangegane overeenkomst het opstalrecht moet worden afgekocht voor een bedrag van
€ 103.000. Hoe de invulling van deze locatie wordt en welke opbrengst daarmee correspondeert, is op
dit moment niet bekend. We verwachten dat dit budgettair neutraal verloopt. Bij de najaarsnota kan
hier over meer worden gemeld.
Baten
Verkoop Wolfraamweg
In 2002 heeft de gemeente het noordelijkste deel van de Wolfraamweg verkocht aan een belanghebbend bedrijf. Inmiddels heeft het bedrijf uitbreidingsplannen zoals een nieuwe bedrijfshal en de bouw
van een corridor tussen het bestaande bedrijfsgebouw en de nieuwe bedrijfshal.
Ter realisatie van deze plannen zal een aanvullend deel van de Wolfraamweg aan hen worden verkocht voor een verkoopprijs van € 60.000.
15
Programma 9. Financiën
Portefeuillehouder(s)
Jongebloed
EXPLOITATIE
+ = voordeel - = nadeel
Programma 9
Inzetten budget onvoorzien t.b.v. Dorpshuis Oosterstreek
2016
i/s
30.000
i
-381.000
s
Lagere storting in voorziening precariobelasting
381.000
s
Compensatie uit het GF voor kosten referendum
27.500
i
Onroerende Zaakbelasting
16.000
i
Precariobelasting, het aantal m1 is lager gebleken
Nadeel incidenteel herstructurering leningenportefeuille
Saldo financieringsfunctie
Cao-verhoging
Bijdrage materiële kosten aan OWO afdeling VTH, zie ook programma 7
Voordeel uit OWO samenwerking
Totaal
-715.000
i
485.000
i/s
-230.000
s
44.000
i
182.000
s
-160.500
Lasten
Onvoorzien
Het jaarlijks beschikbare budget voor onvoorziene uitgaven van € 30.000 is volledig vrijgevallen voor
(gedeeltelijke) dekking van de subsidie aan het Dorpshuis te Oosterstreek.
Voorziening precariobelasting
In afwachting van de gerechtelijke uitspraken wordt de jaarlijkse opbrengst precariobelasting gestort in
de daarvoor bestemde voorziening. We verwachten voor het belastingjaar 2016 een lagere opbrengst
dan geraamd (zie onder baten). De storting in de voorziening moet daardoor ook naar beneden bijgesteld worden van € 1.730.000 naar € 1.349.000.
Baten
Precariobelasting
Voor dit belastingjaar hebben we in de begroting een raming opgenomen van € 1.730.000. Deze rekenkundige raming was voorlopig en gebaseerd op aannames over de lengte van het gas- en elektriciteitsnetwerk. We gingen daarbij uit van 750 km. Voor de aanslagoplegging over 2014 en 2015 is intussen een nadere specificatie gekomen van de precieze lengte van het leidingnetwerk in gemeentelijk eigendom. Het aantal strekkende meters is nader bepaald op 579 km. De feitelijke opbrengst over
2016 zal dus - net als over de twee voorgaande belastingjaren - lager zijn dan de raming. Dit werkt
ook meerjarig door.Op basis van het vastgestelde tarief over 2016 van 2,33 per strekkende meter
verwachten we € 1.349.000 te ontvangen. Dat is € 381.000 minder dan geraamd. De lagere opbrengst
over 2016 heeft geen effect op het resultaat van de jaarrekening 2016. Net als voorgaande jaren
wordt de opbrengst voorlopig gestort in de betreffende voorziening (zie ook onder lasten) in afwachting van gerechtelijke uitspraken.
Gemeentefondsuitkering
Sinds 2015 bestaat de gemeentefondsuitkering uit een algemene uitkering en de integratie-uitkering
Sociaal domein. De raming van de gemeentefondsuitkering over 2016 is gebaseerd op de meicirculaire 2015. De september- en decembercirculaire die we nadien hebben ontvangen geven geen
aanleiding om de raming van zowel de algemene uitkering als de integratie-uitkering Sociaal domein
aan te passen. De raming van het gemeentefonds van in totaal € 40,322 miljoen sluit nagenoeg aan
bij de laatste betalingsspecificatie van het ministerie van BZK. De vraag is of de a.s. mei-circulaire
daarin verandering zal brengen. Over de uitkomsten daarvan rapporteren wij u afzonderlijk.
Onderdeel van de uitkering in 2016 is een vergoeding van € 27.500 voor het Oekraïne referendum.
16
Onroerende-zaakbelastingen
De opbrengst voor 2016 is geraamd op € 4.682.000. Nagenoeg alle aanslagen zijn opgelegd, een gering aantal aanslagen moeten nog worden verstuurd. We boeken tot nu toe een meeropbrengst van
€ 16.000 ten opzichte van de raming (voor woningen € 30.000 meer; voor niet-woningen € 14.000
minder). Er zijn (tot nu toe) 125 bezwaren ingediend tegen de aanslag over 2016.
Financieringsfunctie
Het saldo financieringsfunctie is het saldo van betaalde rente (last) over de aangegane geldleningen,
de aangetrokken middelen in rekening courant en de bespaarde rente en de toegerekende rente aan
de producten en grondexploitatie (baat), die zijn opgenomen in de betreffende programma’s.
Een aantal factoren leidt ertoe dit saldo opnieuw uit te rekenen. Begin dit jaar hebben we nagenoeg
onze gehele leningenportefeuille geherstructureerd. Voor 2016 geeft dit eenmalig een nadeel van €
715.000 vanwege het vervroegde aflossen van enkele leningen. Zoals gemeld in onze memo aan u
van afgelopen 20 januari geeft dit, op basis van een conservatieve renteverwachting, in ieder geval
een structureel voordeel van € 200.000. Het werkelijke voordeel is betrokken bij de herberekening van
de financieringsfunctie. Daarnaast is de rente die we toerekenen aan de grondexploitaties op grond
van de BBV-voorschriften verlaagd van 4% naar 3,01%. Het niet uitvoeren van alle geplande investeringen in 2015 leidt tot een onderuitputting van de kapitaallasten. Het rentepercentage voor kort geld
is lager dan begroot. Totale herberekening leidt in 2016 tot een voordeel van € 485.000.
Noodstroomvoorziening
Om in geval van stroomstoringen de continuïteit van de bedrijfsvoering te garanderen is een noodstroomvoorziening noodzakelijk. Dit is een investering van € 80.000. De structurele lasten hiervan,
zijnde de kapitaallasten, zijn opgenomen bij de kadernota.
CAO verhoging
De Cao Gemeenten, die een looptijd heeft van 2016 tot 1 mei 2017, is definitief. Gemeentepersoneel
krijgt in 2016 - met terugwerkende kracht tot 1 januari 2016 - een salarisverhoging van 3% en met
ingang van 1 januari 2017 een salarisverhoging van 0,4%. In de begroting 2016 is al rekening gehouden met 1,5% loonsverhoging. Het nu hogere overeengekomen percentage wordt meegenomen in de
voorjaarsnota 2016 en kadernota 2017. Voor 2016 is dit een structureel nadeel van € 230.000.
Materiele kosten VTH
De nieuwe OWO-afdeling Vergunningverlening, handhaving en toezichthouden (VTH) doet diverse taken voor ons waarvoor wij tot nu zelf budget in de begroting hadden staan.Deze bestaande budgetten
van totaal € 67.000 kunnen we inzetten ten gunste van de materiele kosten die begroot staan in het
afdelingsplan OWO-VTH 2016. Dit is budgettair neutraal, maar gedeeltelijk over de programma’s
heen. Een voordeel voor programma 9 en een nadeel voor programma 7 van € 44.000.
Baten
Voordeel OWO-afdelingen
Er is een structureel voordeel op de begrote kosten van de OWO-afdelingen van € 182.000
Voor € 95.000 zijn dit budgetten die zowel voor de OWO-afdelingen begroot zijn als ook nog in onze
eigen begroting zijn opgenomen. Dit betreft onder andere budget voor opleidingen, arbo en werving
en selectie. En na het opstellen van de begroting 2016 zijn de OWO afdelingsplannen pas definitief
geworden. Hieruit blijkt dat wij € 87.000 te veel hebben begroot.
+ = voordeel - = nadeel
Totaal investeringen
9
9
ICT voor backoffice Sociaal Domein (kapitaallasten voor één gemeente)
Noodstroomvoorziening
+ = voordeel - = nadeel
Mutaties reserves
Onttrekking Algemene Reserve
Onttrekking Rottige Meente
Onttrekking Kontermanshaven
Onttrekking Onderhoud gebouw en
Kap.lasten
in 2017
-69.000
-5.500
-80.000
-15.000
-149.000
20.500
Bedrag
2016
-122.000
-29.000
-17.000
-5.500
-171.484
2017
-60.000
-57.983
17
Mutaties voorjaarsnota 2016
+ = voordeel - = nadeel
Mutaties voorjaarsnota (anders dan per program m a gepresenteerd)
primitief
geen
Beginstand begroting 2016-2019
Begrotingsw ijziging 2016
Beginstand
programma
4
6
8
9
9
9
Inkom sten/Vrijvallende budgetten
Hogere vergoeding materiële instandhouding scholen
Energiek Noordw olde, restant kan vrijvallen
Verkoop Wolfraamw eg w egens uitbreiding van een bedrijf
Onroerende Zaakbelasting
Voordeel uit OWO samenw erking
0
0
1en 7
1en 7
2
2
2
4
5
5
9
5
5
5
5
5
6
8
8
8
9
9
9
9
0
9
2
2
9
4
9
7
8
8
Incidenteel/
structureel
Bedrag
3.270
0
3.270
79.000
23.000
60.000
16.000
182.000
485.000
845.000
s
i
i
i
s
i/s
-14.000
-24.000
-25.000
-28.000
-135.000
-100.000
-50.000
-15.000
-14.000
-50.000
30.000
-45.000
-16.000
-8.000
-32.000
-30.000
-25.375
-25.375
-30.000
-23.000
381.000
-381.000
-715.000
-230.000
-1.604.750
i
i
i
s
s
i
s
i
i
i
i
i
s
s
s
i
i
i
i
i
s
s
i
s
-36.000
29.000
-36.000
-17.000
17.000
-5.500
5.500
-17.000
-50.000
-12.000
122.000
0
i
i
i
i
i
i
i
i
i
i
i
Diversen, zie per programma
Totaal mutatie begrotingssaldo
0
-759.750
i/s
i/s
Nieuw begrotingssaldo
-756.480
Saldo financieringsfunctie
(Noodzakelijke) extra budgetten
Gebiedsopgaven Rottige Meente parkeerterrein/graskeien
Aanschaf video verslagging raad
Bijdrage Veiligheidsregio Fryslân nabetaling 2015
Bijdrage Veiligheidsregio Fryslân voorschot 2016 omhoog
Onderhoudsbudget openbare ruimte
Repareren bermschade
Onkruidbestrijding
Verplaatsing peuterspeelzaal
Onderhoud en restauratie collectie schilderijen
Dorpshuis Oosterstreek
Inzetten budget onvoorzien t.b.v. Dorpshuis Oosterstreek
Harten 10 incidentele subsidie
Lagere huurinkomsten sporthallen
Vervanging gymmastiekmateriaal
Onderhoud groen, maaien sportvelden door Caparis
Aanpak voorzieningen in een participatiesamenleving
formatie voor realiseren taakstelling statushouders (zie ook programma 8)
formatie voor realiseren taakstelling statushouders (zie ook programma 6)
Snel internet (High Level Engineering)
Mogelijkheden creëren nieuw bouw huurw oningen locatie Sickengastraat 6
Storting in voorziening precariobelasting
Opbrengst precariobelasting
Nadeel incidenteel herstructurering leningenportefeuille
Cao-verhoging
Toegezegd in jaarrekening 2015
Rottige Meente
Bijdrage uit reserve Rottige Meente
Landschapsvisie Zuid Oost Friesland
Kontermanshaven
Bijdrage uit reserve Kontermanshaven
Onderhoud Vensterschool
Bijdrage uit reserve onderhoud gebouw en
GIDS-gelden 2016
Strategische visie gebouw enbeheer
Structuur en bestemmingsplannen
Onttrekking uit de algemene reserve voor incidenteel 2015
Budgettair neutraal
18
KADERNOTA 2017-2020
19
Kadernota in hoofdlijnen
Het Coalitieakkoord/Collegeprogramma voor de bestuursperiode 2014-2018 wordt koersvast uitgevoerd.
A. Vooraf:
1. De kadernota die wij u aanbieden is financieel niet sluitend. Voor 2017 is het tekort afgerond
€ 400.000 aflopend naar € 100.000 in 2020. Is deze kadernota thans financieel niet sluitend,
de begroting 2017 die wij u in het najaar zullen aanbieden zal daarentegen sluitend zijn, dit
zoals u van ons gewend bent en hetgeen tevens verplicht is. Voor de goede orde: op het moment dat wij u deze kadernota voorleggen, zijn de uitkomsten van de meicirculaire nog niet
bekend. Wij berichten u zodra daarover meer bekend is.
2. Net als in de programmabegroting 2016 kiezen wij ervoor om ook in 2017 het “hek” te plaatsen rondom de budgetten in het Sociaal domein. De motieven zijn gelijk aan die in 2016, namelijk de onzekerheden en de risico’ s binnen alle facetten van het Sociaal domein.
3. Tot uitgangspunt voor de programmabegroting stellen wij voor om de verhoging van de opbrengst van de onroerende-zaakbelastingen (OZB) op 0% te zetten, dit conform de wens de
woonlasten stabiel te laten ontwikkelen. Het structurele financiële gevolg is -/- € 108.000 per
jaar en dat is in deze kadernota verwerkt.
B. Balans in de driehoek
Het gaat bij de kadernota om de politieke en bestuurlijke keuzes op de drie hoofdthema’s van het
Coalitieakkoord/Collegeprogramma, namelijk:
1. Verbeteren van de schuldpositie
2. Stabiele ontwikkeling van de woonlasten
3. Ruimte voor ambities
1.
Eigen vermogen/Schuldpositie
De vermogenspositie van onze gemeente.
De stand van onze algemene reserve is per ultimo 1 januari 2016 ongeveer € 16 miljoen (na toevoeging rekeningresultaat 2015).
Als houvast geldt een gezonde streefwaarde van 200% van de actuele financiële risico’ s, zoals we
deze bij de programmabegroting 2015 voor het eerst hebben toegepast. De meest actuele risicoberekening is gevoegd bij de jaarstukken 2015. Die komt uit op € 6,4 miljoen. Dat leidt tegen deze 200%
norm tot een algemene reserve van € 12,8 miljoen.
Op grond van uw eigen financiële beleidsuitgangspunten is de minimale streefwaarde voor de
algemene reserve een ondergrens van € 10 miljoen, overeenkomend met ongeveer 10% van het balanstotaal.
Wij stellen voor de streefwaarde van 200% als wenselijke norm te hanteren, wat thans neerkomt op
€ 12,8 miljoen algemene reserve: het is daarbij verstandig om te kiezen voor een bandbreedte met
een ondergrens, omdat de risicoberekeningen van jaar tot jaar (sterk) kunnen verschillen. De ondergrens geldt als gewenste streefwaarde waarbij maatregelen moeten worden getroffen om op korte
termijn weer boven dit minimum uit te komen. In het najaar stelt u deze streefwaarden definitief als
uitgangspunt vast.
Zo bezien is er vanuit het eigen vermogen enige financiële ruimte voor investeringen. Echter iedere
onttrekking aan de algemene reserve leidt tot enerzijds het aantrekken van extra leningen in de vorm
van vaste schuld om deze investeringen te financieren en anderzijds tot verhoging van de exploitatie
om de jaarlijkse rente te dekken. Deze lasten komen nog bovenop het huidige structurele tekort dat wij
u thans presenteren.
20
Ontwikkeling schuldpositie
Door autonome aflossingen, overdracht van leningen en herfinanciering van de leningenportefeuille is
de netto schuldquote van onze gemeente per ultimo 2015 gezakt van 129% in 2013 naar 106% eind
2015. Een gunstig resultaat, dat mede het gevolg is van onze inzet op de herstructurering van de leningen. En, helemaal in lijn met de behoedzame koers die samen met u is uitgezet in het Coalitieakkoord/Collegeprogramma 2014 - 2018.
Onze gemeente heeft in haar financieel beleid geen grenswaarde vastgesteld voor de netto schuldquote. Algemeen gesteld wordt, dat een netto schuldquote boven de 100% als kritisch kan worden
beschouwd. Ons voorstel is om 100% als gewenste en na te streven bovengrens vast te stellen. Ook
over deze norm besluit u definitief bij de vaststelling van de actualisatie nota Financieel Beleid in het
najaar van 2016.
Op grond van de herstructurering van de leningenportefeuille, de herziene grondexploitaties per januari 2016, het beeld bij de voorjaarsnota en de kadernota zien wij de volgende ontwikkeling van de gemeentelijke schuldpositie.
Ontw ikkeling schuldpositie
Na herstructurering leningen
Herziening GREX 2016
Effecten voorjaarsnota 2016
Effecten kadernota 2017-2020
Overige effecten
TOTAAL
1-1-2016 31-12-2016 31-12-2017 31-12-2018 31-12-2019 31-12-2020
67.900
64.500
61.200
57.800
54.500
51.100
1.000
-1.000
1.000
2.000
2.800
1.000
800
600
400
200
1.030
2.369
3.296
3.811
4.017
via kasgeld via kasgeld via kasgeld via kasgeld via kasgeld
67.530
63.369
62.696
60.711
58.117
De actuele schuldpositie van € 67,9 miljoen komt overeen met 106% netto schuldquote. Rekentechnisch, bij ongewijzigde overige variabelen in de berekening van de netto schuld quote, komt 100%
netto schuldquote overeen met afgerond € 62 miljoen.
Deze financiële reeks geeft een eerste globale indruk. Niet meer niet minder. Jaarlijks krijgt u bij de
begroting en de jaarrekening de actuele cijfers.
Wij verwachten dat de ontwikkeling van de schuldpositie in onze gemeente en daarbij de gestelde
normering van 100% netto schuldquote, de komende jaren nauwelijks financiële ruimte zal geven voor
nieuwe investeringen. Immers die verhogen meteen de schuldquote.
2.
Woonlasten
De gemiddelde woonlast in Weststellingwerf, voor het belastingjaar 2016 is € 676,-- (atlas van de lokale lasten COELO). Daarin zit het gemiddelde bedrag voor OZB voor woningen, de afvalstoffen- en de
rioolheffing. In vergelijking met de andere Friese gemeenten staan onze gemeente op nummer 11 van
de 24. Nummer 1 in dat staatje is de “voordeligste gemeente van Fryslân”.
In het kader van de ombuigingstaakstelling zouden wij de OZB-inkomsten jaarlijks tot en met 2017
met 2,5% verhogen. Ons voorstel in deze kadernota is om deze OZB-stijging, in relatie tot de wens de
woonlasten stabiel te laten ontwikkelen, te schrappen en op 0% te zetten. Het financiële gevolg is
-/- € 108.000 structureel per jaar en is verwerkt in het saldo van deze kadernota.
21
3.
Ambities en Investeringsagenda
De derde verbindende poot van de driehoek wordt gevormd door ambities.
In deze kadernota hebben wij onze vastgelegde ambities al financieel vertaald en de realisatie van
deze ambities zijn in volle gang. U mag van dit college verwachten dat zij richting de nabije toekomst
ook klaar is voor het doen van investeringen wanneer daartoe de wens en mogelijkheden bestaan.
Wij bieden u vóór de begrotingsvergadering van 7 november 2016 de “Investeringsagenda 20172027” aan. Daarin vindt u onze voorgenomen investeringen op een zevental projecten voor de periode
2017-2027. Voor alle duidelijkheid: in deze kadernota zijn deze investeringsambities financieel niet
opgenomen.
e
Deze Investeringsagenda zien wij als het “2 Werfboek voor Weststellingwerf”: plannen voorbereiden
en op basis daarvan subsidies en sponsoren werven.
In deze kadernota geven wij u wel alvast een eerste inkijk in deze zeven projecten die wij
ambiëren:
•
•
•
•
•
•
•
Bestemming Noordwolde, inclusief (recreatieve) ontwikkeling Spokeplasgebied
Rottige Meente nationaal park in oprichting
Fietspaden langs de Linde
Gemeentedekkend snel internet
Fietsveiligheid spoorwegovergang Lycklamaweg
Herinrichting Steenwijkerweg en Spoorlaan De Blesse.
Kernwinkelgebied Wolvega
Een korte duiding van onze zeven projecten van de Investeringsagenda.
Bestemming Noordwolde inclusief ontwikkeling Spokeplasgebied
Het project Bestemming Noordwolde heeft een looptijd van 14 jaar tot en met 2024. Het project zet de
komende jaren vooral in op participatie, inkomen en de sociale agenda. Behalve deze
sociaal/maatschappelijke thema’s komen ook zaken als de economisch/recreatieve ontwikkelingen
van het gebied Spokeplas aan de orde en de reconstructie van het kruispunt Oldeberkoperweg/Industriestraat.
Rottige Meente nationaal park in oprichting
e
Uit het 1 werfboekprojekt “Rottige Meente een nationaal Park” stamt het rapport “gebiedsopgave
Rottige Meente”. Essentieel in deze gebiedsopgave is het verbeteren van de kwaliteit in het gebied en
de bereikbaarheid van het gebied. Nu de besluitvorming in Steenwijkerland, over de aansluiting van
de Rottige Meente bij het Nationaal Park Weerribben/De Wieden, meer tijd neemt, willen wij intussen
concreet aan de slag met enkele projecten, zoals de bebording/bewegwijzering, transferium/bezoekerscentrum, parkeervoorzieningen, opknappen van fiets- en wandelpaden.
Fietspaden langs de Linde
Het investeringsproject bestaat volgens ons uit twee onderdelen, namelijk:
* het vervangen en verbreden van het bestaande fietspad Kontermansbrug – Driewegsluis
* en nieuwe fietsverbinding vanaf Kontermansbrug tot aan het Lolkemabruggetje met aansluiting op
het IJkenverlaatpad.
Gemeentedekkend snel internet
Wij willen op korte termijn komen tot de aanleg c.q. het laten aanleggen dan wel het participeren in
een organisatie die snel internet/glasvezel breedband in de zogenaamde witte gebieden van onze
gemeente gaat aanleggen.
Fietsveiligheid spoorwegovergang Lycklamaweg
Het succes van de onderdoorgang Om den Noort smaakt naar meer. Een constructie waarbij de plannen voor verbetering van de spoorwegovergang Lycklamaweg worden gecombineerd met een ondertunneling voor langzaam verkeer vinden wij noodzakelijk. In onze ambitie moet de gehele Lycklama22
weg autoluw worden ingericht en dat vraagt om een andere aansluiting van de Om den
Noort/Stellingenweg op de Lycklamaweg.
Herinrichting Steenwijkerweg en Spoorlaan De Blesse
De Steenwijkerweg in de bebouwde kom van De Blesse heeft nog niet het karakter van een dorpsstraat. Ook vanuit de dorpsvisie De Blesse – Peperga is een herinrichting van de weg, met voorzieningen voor groen, voetgangers en fietsers gewenst. Ook de ondergrondse infrastructuur moet vernieuwd. Delen van de Spoorlaan en de Markeweg worden daarbij betrokken.
Kernwinkelgebied Wolvega
Wij willen onderzoeken in hoeverre wij in planologische zin kunnen faciliteren in een verdergaande revitalisering van het kernwinkelgebied in Wolvega teneinde dit gebied blijvend aantrekkelijk te kunnen
houden.
C. Overige algemene ontwikkelingen
Behalve eigen ambities, staan er forse wettelijke wijzigingen op stapel die het (financieel-) beleidskader van onze gemeente raken. Wij noemen het Besluit Begroting en Verantwoording, de invoering van
de Omgevingswet, de invoering van Vennootschapsbelasting voor gemeenten, de doorontwikkeling
van de uitvoering van het Sociaal domein en de uitvoering van de landelijke afspraken over de opvang
van statushouders en vluchtelingen.
Wij gaan door met de invulling van projecten Bestemming Noordwolde. Daarmee wordt de participatieagenda met betrekking tot de ontwikkeling van Noordwolde - in navolging van het succesvolle project Energiek Noordwolde - met volle kracht voortgezet tot en met 2024.
Via de streekagenda wordt het gesprek met onder andere de provincie Fryslân gevoerd om de nodige
financiële ondersteuning voor onze projecten te ontvangen.
Eén van de grootste uitdagingen waar we als gemeente voor staan is de transformatie in de Jeugdzorg en de Wmo: het versterken van de zorgzame samenleving door middel van het ontwikkelen van
vernieuwende werkwijzen. Het jaarverslag 2015 en de evaluatie gebiedsteams over 2015 toont dat we
eind 2015, net als alle andere gemeenten nog te weinig zicht hebben op de beleidsmatige en
financiële effecten van de ingezette (beleids-)maatregelen in het Sociaal domein. In de pers verschijnen berichten over grote financiële overschotten bij de gemeenten en daarover worden meteen de politieke stellingen betrokken. Feit is dat het einde van de rijksbezuinigingen op het Sociaal domein nog
niet is bereikt. Daarom zijn er incidenteel financiële voordelen omdat het gemeentelijk beleid uiteraard
is ingestoken op het uiteindelijk beschikbare budget. Al met al een lastig speelveld om in te opereren.
De gemeenten worden als uitvoerend bezuinigingsorgaan van de rijksoverheid gepositioneerd. Die
ontwikkeling staat haaks op het principe achter de decentralisatie van de zorgtaken naar de gemeenten. Dit proces van transformatie zal nog enkele jaren duren.
Wij voorzien voor 2016 binnen het Sociaal domein nog steeds een zeer lastig jaar. Het lukt ons steeds
beter zicht krijgen op onze cliënten en wij zullen steeds beter in staat zijn om passende zorg te bieden
aan onze inwoners. Daarbij koersen wij op verbinding met en tussen onze inwoners. Activeren en burgerparticipatie staan daarbij hoog in het vaandel. Een belangrijke taak is hierin weggelegd voor de
gemeentelijke gebiedsteams. De evaluatie over 2015 laat zien dat de start veelbelovend is maar
doorontwikkeld moet worden. Vier adviezen komen daaruit naar voren:
- versterking van de teams om invulling te geven aan de transformatie
- een grotere rol voor de gebiedsteams bij projecten
- pilots in de gemeente, vermindering van administratieve lasten
- het verbeteren van zichtbaarheid en bereikbaarheid.
Op alle vier van deze adviezen doen wij concrete voorstellen in de kadernota.
De integrale aanpak behelst ook dat taken die tot voor kort bij de sociale werkvoorziening lagen, teruggenomen gaan worden door onze gemeente en onder regie worden uitgevoerd via “Dienst in bedrijf” en “Groen in bedrijf”. Dat past binnen de ambitie die wij hebben om de gemeenschappelijke regeling SW Fryslân op termijn alleen nog verantwoordelijk te maken voor de loondoorbetaling van mensen die duurzaam zijn aangewezen op een “beschut binnen” plek in de sociale werkvoorziening.
23
Vanaf 2018 staat wederom een belangrijke verandering van de landelijke wetgeving op het programma: de Omgevingswet. Doel van de invoering van deze wet is het vereenvoudigen en samenvoegen
van regels uit 26 huidige wetten in de ruimtelijke ordening, zodat het eenvoudiger wordt om ruimtelijke
(duurzame) projecten te starten. Het doel staat voorop (ja, tenzij): lokale middelen kunnen lokaal worden opgelost en in plaats van werken met verschillende bestemmingsplannen gaan we werken met 1
omgevingsplan. Burgerparticipatie is een belangrijk uitgangspunt in deze nieuwe wet.
Vanuit het collegeprogramma wordt in deze kadernota aandacht besteed aan het vormgeven van het
Toeristisch Investeringsfonds. De bestuurlijke keuzes over de vulling van het fonds en de beoordeling
van de bestedingswensen ligt ter besluitvorming bij de raad over deze kadernota.
Tenslotte. Onze gemeente ontloopt zijn verantwoordelijkheid niet waar het gaat om huisvesting en opvang van statushouders en vluchtelingen. We willen voldoende beleids- en uitvoerende capaciteit
hebben om de extra landelijke taakstelling die gemeenten hebben gekregen vanuit het rijk in te vullen
en zetten daar ook op in. U ziet de financiële vertaling daarvan binnen het “hek” Sociaal domein in deze kadernota.
24
Nieuwe begrotingsvoorschriften
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft bij besluit van 5 maart 2016 de
begrotingsvoorschriften voor gemeenten gewijzigd. Doel van deze wijziging is een betere interne sturing door de raad alsmede een betere vergelijkbaarheid tussen gemeenten. Het gros van de wijzigingen moet ingaande de programmabegroting 2017 worden ingevoerd. Een aantal zijn voor het begrotingsjaar 2016 al van toepassing.
Via een werkvergadering op 18 april bent u als raad daarover bijgepraat en zijn twee scenario’s uitgewerkt ten aanzien van een mogelijke programma-indeling met ingang van het begrotingsjaar 2017. De
meerderheid van uw raad heeft uitgesproken de voorkeur te hebben voor de eerste optie. Dit scenario
hebben wij vastgelegd in een bijlage bij deze kadernota. Daarin staat de nieuwe programma-indeling
die we voor het eerst opnemen in de programmabegroting 2017. Naast de te realiseren programma’s
bevat de begroting ook een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen. In deze kadernota hebben
we de nieuwe indeling zoveel mogelijk al toegepast.
Taakvelden
Bij “Regeling vaststelling taakvelden en verstrekking informatie voor derden” (vastgesteld op 18 april
2016) heeft de minister van BZK in totaliteit ruim 50 taakvelden voorgeschreven. Deze taakvelden
worden ingedeeld naar de door uw raad vastgestelde programma’s en het overzicht algemene dekkingsmiddelen (zie bijlage achterin dit boekwerk).
Beleidsindicatoren
Met de wijziging van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) van
5 maart 2016 zijn gemeenten voortaan gehouden om in de programma’s in de begroting en in de
programmaverantwoording in het jaarverslag, de maatschappelijke effecten die met de verschillende
programma’s worden beoogd of gerealiseerd, toe te lichten aan de hand van beleidsindicatoren.
Naast uniforme taakvelden worden er 39 beleidsindicatoren verplicht gesteld.
Financiële kengetallen
De verplichte basisset aan kengetallen zijn nu al opgenomen in de programmabegroting 2016 en de
jaarrekening 2015. Het gaat om de netto schuldquote, de solvabiliteitsratio en indicatoren met betrekking tot de grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en belastingdruk. Voor het begrotingsjaar
2017 is voorgeschreven dat de tabel met de kengetallen meerjarig moet zijn. De gegevens worden
ontleend aan een geprognosticeerde meerjarige begin- en eindbalans die ook met ingang van 2017 in
de begroting en meerjarenraming wordt geïntroduceerd.
Verbonden partijen
Naast meer informatie over de verbonden partijen in de beleidsprogramma’s is er behoefte aan een
algemene kaderstelling. Dat kan in de vorm van een kadernota waardoor de paragraaf verbonden partijen vereenvoudigd kan worden.
Technische aanpassingen
Zo worden de kosten van overhead niet meer in de programma’s meegenomen maar centraal onder
een afzonderlijk taakveld. Verder worden voor alle investeringen de systematiek van activering en afschrijving gelijk getrokken.
25
Financieel kader
In deze paragraaf schetsen wij een beeld van het financieel perspectief in de komende jaren. Eerst
gaan we in op enkele autonome ontwikkelingen. Vervolgens gaan we in op beleidsmatige ontwikkelingen die sinds het vaststellen van de programmabegroting 2016-2019 zijn opgetreden.
De basis
Het uitgangspunt is de door de raad vastgestelde programmabegroting voor de periode 2016-2019. In
zijn vergadering van 2 november 2015 heeft de gemeenteraad die begroting vastgesteld. Deze begroting is sluitend.
Technische richtlijnen 2017-2019
Naast beleidsmatige uitgangspunten en kaders voor de komende begroting stellen we in de kadernota
ook een aantal technische uitgangspunten voor. Deze hebben betrekking op specifieke onderdelen
van de begroting, zoals te hanteren percentages voor rente en de loon- en prijsontwikkelingen. We
lichten ze hieronder toe.
Rente
In de programmabegroting 2016-2019 hanteren we een intern rentepercentage van 4% voor zowel de
toerekening van rente aan investeringen, voor de grondexploitatie als de rente over eigen financieringsmiddelen. Gelet op de ontwikkelingen op de internationale financiële markten is het niet mogelijk
een betrouwbare voorspelling te doen over de ontwikkeling van de rente op de middellange termijn.
Voorzichtigheidshalve stellen we voor het rekenpercentage te handhaven op 4% met uitzondering van
die voor de grondexploitatie.
De invoering van de vennootschapsbelasting per 1 januari 2016 heeft er toe geleid dat er aanvullende
richtlijnen zijn opgesteld over de afbakening van grondexploitaties en de aan de grondexploitatie toe
te rekenen (rente)kosten. Op basis van het gewogen gemiddelde rentepercentage van de leningenportefeuille bedraagt het berekende rentetarief voor de grondexploitatie voor 2016 3,01%.
Loon- en prijsontwikkelingen
Als we de korte termijnraming van maart 2016 van het Centraal Planbureau volgen dan is de verwachting dat voor het komende begrotingsjaar 2017 de loonkosten van de collectieve sector toenemen met
1,9%. Ten opzichte van het laatste akkoord een extra verhoging van 1,5%.
Voor de uitgaven hanteren we de nullijn, ook voor prijsgevoelige ramingen. Noodzakelijke verhogingen moeten in eerste instantie worden opgevangen binnen het budget.
Lokale heffingen
In deze kadernota is het voorstel verwerkt om voor de onroerende-zaakbelastingen met ingang van
2017 geen verhoging door te voeren. Voor de overige belastingen wordt het algemeen stijgingspercentage gebaseerd op het inflatiecijfer conform consumentenprijsindex gehanteerd. Daarop uitgezonderd zijn de afvalstoffen-/rioolheffing (waarvoor een 100% kostendekkendheid geldt), reclamebelasting en de precariobelasting. Voor laatst genoemde belasting is een wetsvoorstel in voorbereiding
waarin ingaande 2017 een beperking wordt opgelegd ten aanzien van stijging van de tarieven (zie ook
onder “Algemene dekkingsmiddelen”).
Gemeentefondsuitkering
Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar de informatie over de uitkering uit het gemeentefonds: in mei op basis van de voorjaarsnota van het rijk, in september op basis van de miljoenennota
van het rijk en in december op basis van de najaarsnota van het rijk.
De financiële gevolgen van de mei-circulaire 2015 zijn in de programmabegroting 2016-2019 verwerkt.
Dit is conform de begrotingsrichtlijnen en de toetsingsaspecten die de provincie ons oplegt.
Vóór de behandeling van deze programmabegroting is de raad geïnformeerd over de financiële uitkomsten van de september-circulaire 2015. Uit deze circulaire blijkt dat als gevolg van de ontwikkelingen binnen de rijksbegroting een positief accres in het gemeentefonds voor de periode 2017 en latere
jaren wordt verwacht. De december-circulaire heeft doorgaans een beperkte strekking. In beginsel
26
wordt er in deze circulaire geen koppeling gelegd met de netto-uitgaven van het rijk (samen de trap op
en samen de trap af). Dat is in 2015 ook het geval.
Hoewel de september-circulaire 2015 positiever is dan de mei-circulaire 2015 hebben we in deze kadernota toch enige voorzichtigheid in acht genomen. De voorspellingen van de groei en krimp van het
gemeentefonds voor een bepaald jaar wisselen nog wel eens. Wat de ene circulaire in het vooruitzicht
stelt, kan een volgende weer teniet doen.
De eerstvolgende circulaire van het rijk is op 31 mei ontvangen. De financiële effecten daarvan kunnen we helaas niet meer meenemen in deze kadernota. We berichten u daarover afzonderlijk vóór de
behandeling van deze kadernota in uw vergadering van 4 juli a.s..
Schuldpositie
De autonome ontwikkeling van de schulden is positiever dan bij de programmabegroting verwacht.
Dat blijkt als uit de jaarrekening 2015 maar ook zeker na de herstructurering van de leningenportefeuille in begin 2016. De gunstige rentestand draagt nog eens extra bij aan het renteresultaat. Het financiële effect van die herstructurering van begin 2016 hebben we meegenomen in deze kadernota onder
het saldo financieringsfunctie (is het saldo van de rentekosten en de renteopbrengsten).
Vertrekpunt kadernota
Op basis van bovenstaande ontwikkelingen hebben we de eindstand van de programmabegroting geactualiseerd. Dit is tevens het financiële vertrekpunt voor deze kadernota.
Om schrijving (bedragen x 1.000)
Eindstand programmabegroting 2016-2019
Mutaties gemeentefonds
Renteresultaat met name door herstructurering leningen
Vertrekpunt Kadernota 2017-2020
2017
8
300
250
558
2018
0
300
250
550
2019
338
300
250
888
2020
378
300
250
928
Nieuw beleid-beleidsintensiveringen
Bij de voorbereidingen van deze kadernota ontvingen wij verzoeken om extra middelen beschikbaar te stellen (op basis van bestaand beleid en wensen voor nieuw beleid). Om ordening aan te brengen in de verzoeken voor aanvullende middelen, hebben we weer de gebruikelijke categorie-indeling gehanteerd
a.
b.
c.
d.
e.
Onontkoombaar (wettelijke grondslag en/of raadsbesluit)
Voorstellen tot aanpassing op basis van realisatiecijfers 2015
Aanpassing huidige budgetten naar aanleiding van de voorjaarsnota 2016
Nieuw beleid, waarvoor dekkingsmiddelen aanwezig zijn (intern en/of extern).
Overige wensen, bestaande uit:
1. Voortzetting bestaand beleid
2. Wel noodzakelijk op een bepaald moment
3. Andere wensen.
We hebben een scenario uitgewerkt op basis van bovenstaande categorie-indeling.
(bedragen x 1.000)
Vertrekpunt Kadernota 2017-2020
Alle aanvragen ingedeeld in categoriën
a. Onontkoombaar
b. Aanpassing o.b.v. realisatiecijfers 2015
c. Aanpassing o.b.v. voorjaarsnota 2016
d. Nieuw beleid w aarvoor dekking
e. Overig
(1) Voortzetting bestaand beleid
(2) Wel noodzakelijk bepaald moment
(3) Andere w ensen
SALDO KADERNOTA 2017-2020
2017
558
2018
550
2019
888
2020
928
-594
79
-16
0
-632
79
-16
0
-632
79
-16
0
-653
79
-16
0
-162
-10
-261
-406
-167
-50
-295
-531
-101
-50
-309
-141
-26
-50
-363
-101
Een specificatie van alle verzoeken per programma inclusief een toelichting en de categorie-indeling
wordt hierna gegeven. Daarbij nemen we ook de actuele ontwikkelingen mee die zowel op landelijk
als lokaal niveau op ons afkomen.
27
Programma 0. Bestuur en Organisatie
Portefeuillehouder(s): Van Klaveren, Jongebloed
AANVRAGEN NIEUW BELEID/UITZETTING BESTAAND BELEID
+ = voordeel - = nadeel
Program m a 0 Bestuur en ondersteuning
Bijdrage derden
Loonontw ikkelingen op basis van bestaande CAO afspraken
Verw achte loonontw ikkelingen ná 1 mei 2017
Correctie personeelslasten in verband met OWO-samenw erking
Kapitaallasten obv nieuw e investeringen uit de voorjaarsnota
opvangen binnen hek SD
Totaal program m a 0
2017
-290.000
-150.000
182.000
-20.500
5.500
-273.000
2018
2019
2020
Categorie
-290.000 -290.000 -290.000
-225.000 -225.000 -225.000
182.000 182.000 182.000
-20.500 -20.500 -20.500
5.500
5.500
5.500
-348.000 -348.000 -348.000
a.
a.
c.
c.
Toelichting:
Loonontwikkelingen
Voor de ramingen van de salarissen van het ambtelijk personeel vormen de cao-afspraken het uitgangspunt. Het laatste cao-akkoord loopt tot 1 mei 2017. Per 1 januari 2017 is sprake van een loonstijging van 0,4%. Als we de korte termijnraming van maart 2016 van het Centraal Planbureau volgen
dan is de verwachting dat voor het komende jaar de loonkosten van de collectieve sector toenemen
met 1,9%. Ten opzichte van het laatste akkoord een extra verhoging van 1,5%.
Personeelslasten OWO-samenwerking
Er is een voordeel op de geraamde kosten van de OWO-afdelingen Voor € 95.000 zijn dit budgetten
die zowel voor de OWO-afdelingen geraamd zijn als ook nog in onze eigen programmabegroting zijn
opgenomen. Dit betreft onder andere budget voor opleidingen, arbo en werving en selectie.
Na het opstellen van de programmabegroting 2016-2019 zijn de OWO afdelingsplannen pas definitief
geworden. Hieruit blijkt dat wij € 87.000 te veel hebben begroot.
Kapitaallasten voorjaarsnota 2016
Betreft de structurele lasten voor de aanschaf van noodstroomvoorziening en voor de ICT-investering
in de backoffice OWO (zie voorjaarsnota).
Programma 1. Veiligheid
Portefeuillehouder: Van Klaveren
AANVRAGEN NIEUW BELEID/ UITZETTING BESTAAND BELEID
+ = voordeel - = nadeel
Program m a 1 Veiligheid
Verhoging bijdrage Veiligheidsregio Fryslan
Totaal program m a 1
Bijdrage derden
2017
2018
2019
2020
-54.000
-54.000
-54.000
-54.000
-54.000
-54.000
-75.000
-75.000
Categorie
a.
Toelichting:
Veiligheidsregio Fryslân
Op basis van de meerjarenbegroting van de Veiligheidsregio stijgt onze bijdrage in het nadelig saldo.
28
Programma 2. Verkeer, Vervoer en Waterstaat
Portefeuillehouder: Jongebloed
AANVRAGEN NIEUW BELEID/ UITZETTING BESTAAND BELEID
+ = voordeel - = nadeel
Program m a 2 Verkeer en vervoer en w aterstaat
Onkruidbestrijding
Onderhoudsbudget openbare ruimte
Kw aliteit bermen langs w egen
Exploitatie passantenhaven Driew egsluis
Vervangen brug over de Tjonger bij Langelille
Totaal program m a 2
Bijdrage derden
2017
-50.000
-135.000
-12.500
-197.500
2018
-50.000
-135.000
-54.000
-12.500
-20.000
-271.500
2019
-50.000
-135.000
-108.000
-12.500
-20.000
-325.500
2020
-50.000
-135.000
-162.000
-12.500
-20.000
-379.500
Categorie
a.
c.
e (3)
e (1)
e (2)
Toelichting:
Onkruidbestrijding
Vanaf 2016 is er nieuwe wetgeving over de onkruidbestrijding. Er mogen geen chemische middelen
meer worden gebruikt. Een andere wijze van onkruidbestrijding leidt tot meerkosten.
Onderhoudsbudget openbare ruimte
Tot 2012 werd bij het schoonmaken van sloten vrijgekomen slootspecie verwerkt in enkele laaggelegen bermen. Die mogelijkheid was daarna uitgeput en deze werkwijze is wettelijk gezien ook niet meer
mogelijk. Sinds vorig jaar wordt in het bestek voorgeschreven dat de aannemer de slootspecie moet
afvoeren. Dit leidt tot meerkosten.
Kwaliteit bermen langs wegen
Voor bermen met een beperkte breedte wordt een uitvoeringsplan gemaakt voor het aanbrengen van
aanvullende verhardingsmaatregelen zoals grasbetonstenen. Het gaat concreet over ca. 222 km wegberm. Er is vanuit gegaan dat bij ca. 70% van deze wegbermen het aanbrengen van grasbetonstenen
wenselijk en mogelijk is (dus geen bomen dicht langs de weg).
De gefaseerde uitvoering start in 2017 en beloopt een periode van vier jaar. De totale investering bedraagt € 2,7 miljoen (per jaar € 675.000). De jaarlijkse kapitaallasten bedragen € 54.000.
Exploitatie passantenhaven Driewegsluis
De stichting Waterrecreatie Steenwijkerland exploiteert het havencomplex met het bijbehorende eiland. De overeenkomst eindigt in 2016. Een voortzetting met de stichting is voorzien door het sluiten
van een nieuwe overeenkomst voor de jaren 2017 tot en met 2021. Hiervoor is een exploitatiebijdrage
aan de stichting noodzakelijk. Mocht er geen nieuwe overeenkomst met de stichting worden gesloten,
dan moet er een andere partij worden gezocht. Geraamde kosten kunnen dan wijzigen.
Vervangen brug over de Tjonger bij Langelille
De betonnen brug over de Tjonger bij Langelille is een brug die gedeeld in eigendom en beheer is bij
onze gemeente en de gemeente De Fryske Marren. In 2015 heeft De Fryske Marren de brug laten inspecteren. Op basis van deze inspectie blijkt dat de betonconstructie van de brug vervangen moet
worden. De totale investering wordt geraamd op € 500.000 waarvan 50% ons aandeel. Uitvoering is
gepland in 2017. De kapitaallasten voor ons gemeentelijk aandeel bedragen € 20.000 per jaar.
29
Programma 4. Onderwijs
Portefeuillehouder: Kloosterman
AANVRAGEN NIEUW BELEID/ UITZETTING BESTAAND BELEID
+ = voordeel - = nadeel
Program m a 4 Onderw ijs
Bijdrage derden
Aanvragen voorzieningen onderw ijshuisvesting
Aanvragen voorzieningen onderw ijshuisvesting
Materiële instandhoudingsvergoeding groot onderhoud mfc's
Totaal program m a 4
2017
2018
2019
2020
79.000
79.000
-13.000
-5.000
79.000
61.000
-13.000
-5.000
79.000
61.000
-13.000
-5.000
79.000
61.000
Categorie
a.
e (1)
b.
Toelichting:
Voorzieningen onderwijshuisvesting
Op basis van de verordening onderwijshuisvesting en de Beleidsregel Gymlokalen hebben de schoolbesturen aanvragen ingediend voor 2017. De aanvragen onder categorie a. betreffen aanvragen voor
OnderwijsLeerPakket en Meubilair (OLPM). Geraamd investeringsbedrag € 78.000; de jaarlijkse kapitaallasten bedragen € 13.000. De aanvragen onder categorie e. betreffen de vervangen van kozijnen
in een gymzaal. Geraamd investeringsbedrag € 50.000; de jaarlijkse kapitaallasten bedragen € 5.000.
Materiele instandhoudingsvergoeding mfc’s
Aanpassing als gevolg van veranderde wetgeving per 1 januari 2015. Onze gemeente ontvangt daardoor de materiële instandhoudingsvergoeding voor de schoolbesturen.
Programma 5. Sport, Cultuur en Recreatie
Portefeuillehouder(s): Van Klaveren, Kloosterman, Jongebloed, Trompetter
AANVRAGEN NIEUW BELEID/ UITZETTING BESTAAND BELEID
+ = voordeel - = nadeel
Program m a 5 Sport, cultuur en recreatie
Bijdrage derden
Huurinkomsten sporthallen
Onderhoud sportvelden
Brede sport impuls (voortzetting buurtsportw erk)
derden
Vervangingsbudget toestellen gymzaal
Bijdrage voor projecten dorp, landschap en biodiversiteit
Toeristisch investeringsfonds
Totaal program m a 5
2017
-16.000
-32.000
-138.000
72.000
-8.000
-20.000
-25.000
-167.000
2018
-16.000
-32.000
-138.000
72.000
-8.000
-20.000
-25.000
-167.000
2019
2020
-16.000
-32.000
-16.000
-32.000
Categorie
c.
c.
e (1)
-8.000
-20.000
-8.000
e (1)
e (1)
e (3)
-76.000
-56.000
Toelichting:
Huurinkomsten sporthallen
Bijstelling van de geraamde opbrengsten op grond van de realisatiecijfers van de afgelopen jaren.
Door dalende ledenaantallen bij verenigingen en vertrekkende sportverenigingen naar andere sportaccommodaties (particulier of in een buurgemeente) zijn de huurinkomsten structureel lager geworden.
Onderhoud sportvelden
In de privatiseringsovereenkomsten sportaccommodaties is geregeld dat de gemeente zorgdraagt
voor onderhoud grasvelden. Het budget is afgelopen jaren structureel te laag geweest.
Brede sport impuls
Bevorderen van maximale deelname aan sport en beweegactiviteiten teneinde het bewegen te stimuleren om de gezondheid te bevorderen. Onze gemeente maakt al een aantal jaren gebruik van de
Rijksregeling voor de Brede impuls combinatiefuncties’, onderdeel van het programma Sport en Bewegen in de Buurt (SBB) van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Dit doen
30
we door middel van de inzet van het Buurtsportwerk Weststellingwerf. Vooralsnog zal deze regeling
voortgezet worden in 2017 en 2018.
Vervanging gymtoestellen
De gymzalen en sporthallen zijn eind zeventiger/begin tachtiger jaren ingericht. Voor vervanging van
kleine en middelkleine gymtoestellen/attributen is jaarlijks budget beschikbaar in de begroting. Voor
het vervangen van groot gymmateriaal is nu geen budget beschikbaar.
Bijdrage voor projecten dorp, landschap en biodiversiteit
Door het uitvoeren van drie projecten: dorpen, landschap en biodiversiteit wordt het oorspronkelijk project “dorpen in het groen” uitgevoerd. De totale kosten voor de drie projecten bedragen € 150.000,
waarvan in totaliteit € 60.000 voor rekening van onze gemeente komt (€ 20.000 per jaar).
Toeristisch investeringsfonds
In het Coalitieakkoord is vastgelegd dat er een toeristisch investeringsfonds moet komen waaruit activiteiten/ontwikkelingen ter verbetering van de toeristisch structuur van de gemeente kunnen worden
ondersteund. Voor 2017 en 2018 storten we € 25.000 per jaar in dit fonds.
Programma 6. Sociaal domein
Portefeuillehouder(s): Trompetter, Kloosterman
AANVRAGEN NIEUW BELEID/ UITZETTING BESTAAND BELEID
+ = voordeel - = nadeel
Program m a 6 Sociaal dom ein
Bijdrage derden
Herstructurering Sociale Werkvoorziening
opvangen binnen hek SD
Doorontw ikkeling Sociaal domein
opvangen binnen hek SD
Blijversleningen
opvangen binnen hek SD
Pilot papierw inkel
opvangen binnen hek SD
Project Bestemming Noordw olde fase 4
provinciale bijdrage
uit personeelsbegroting
Inzet vluchtelingenhuisvesting/statushouders
Totaal program m a 6
2017
-63.500
63.500
-764.000
764.000
-150.000
150.000
-10.000
10.000
-155.000
77.500
22.000
-64.000
-119.500
2018
-63.500
63.500
-764.000
764.000
2019
-63.500
63.500
-689.000
689.000
2020
-63.500
63.500
-689.000
689.000
Categorie
a.
d.
d.
-10.000
10.000
-155.000
77.500
22.000
-54.000
-109.500
d.
-155.000
77.500
22.000
-46.500
-102.000
e (1)
-46.500
-46.500
e (3)
Toelichting:
Op 1 januari 2015 werd de gemeente verantwoordelijk voor vrijwel alle taken op het gebied van het
Sociaal domein. De decentralisatie van deze taken heeft als doel de zorg en ondersteuning voor onze
inwoners beter en overzichtelijker te regelen. Tegelijkertijd is en wordt er door het rijk ingrijpend bezuinigd om de omvang en de kosten van de verzorgingsstaat terug te dringen. Naast de transitie van taken is daarom ook een transformatie nodig, een cultuurverandering, naar een participatiesamenleving.
Voor de doorontwikkeling van het Sociaal domein teneinde de kerntaken uit te kunnen voeren, worden
in deze kadernota een aantal investeringen voorgesteld. Deze moeten leiden tot minder zorgkosten in
e
de 2 lijn.
Herstructurering Sociale Werkvoorziening
Uitgangspunt is dat we per 1 januari 2017 werkgever worden van de 30 SW-ers die nu nog bij Caparis
werken in het openbaar groen van Weststellingwerf worden ingezet.
Doorontwikkeling Sociaal domein
Voor de doorontwikkeling van het Sociaal domein teneinde de kerntaken uit te kunnen voeren, worden
een aantal investeringen voorgesteld. Deze moeten leiden tot minder zorgkosten in de 2e lijn. De kosten worden opgevangen binnen het beschikbare budget van het Sociaal domein.
31
Blijversleningen
In de diverse onderzoeken naar de kwaliteit van de woningvoorraad wordt zichtbaar dat vraag en
aanbod niet op elkaar aansluiten. Kwantitatief is de woningvoorraad voldoende maar kwalitatief is er
onvoldoende aansluiting voor ouderen die langer thuis willen blijven/moeten wonen. We willen er voor
zorgen dat onze inwoners langer thuis kunnen blijven wonen, ook als zij ouder worden. Dit betekent
het aanpassen van woningen zodat dit mogelijk is. Voor dit doel kan de gemeente financiering beschikbaar stellen, via een Blijverslening van de Stichting Stimuleringsfonds Nederlandse gemeenten
(SVn). Hiervoor nemen we een budget op van € 150.000 dat wordt opgevangen binnen het beschikbare budget van het Sociaal domein.
Pilot papierwinkel
Ondersteuning aan onze inwoners voor het invullen van papieren. De behoefte aan een dergelijke
voorziening wordt onderschreven door de deelnemers van de armoedetafel, waaronder het Wmoplatform. Het gevraagde budget (€ 10.000 per jaar) wordt ingezet om vrijwilligers te coachen en komt
ten laste van het beschikbare budget van het Sociaal domein.
Project Bestemming Noordwolde fase 4
De provincie Fryslân heeft in de periode van 2017 tot en met 2019 jaarlijks een subsidiebedrag van
€ 77.500 beschikbaar. Met het oog op de uitkomsten van de tweemeting van het project worden inspanningen in Bestemming Noordwolde de komende jaren vooral ingezet op participatie, inkomen en
de sociale agenda. Het kernteam Bestemming Noordwolde heeft, met het oog op het behalen van de
projectdoelen, bewust gekozen voor deze thema’s.
Het project Bestemming Noordwolde heeft een looptijd van 14 jaar tot en met 2024. Ten behoeve van
en meerjarige begroting is het aan te bevelen rekening te houden met een jaarlijkse provinciale subsidie van € 77.500 en eigen inbreng (organisatie aangevuld met additionele middelen) van jaarlijks
eveneens € 77.500 (als co-financiering).
Inzet vluchtelingenhuisvesting/statushouders
De werkzaamheden die voortvloeien uit het realiseren van de verhoogde reguliere taakstelling statushouders en de extra inzet die de gemeente hierin op zich heeft genomen (o.a. Bornego), alsmede de
mogelijk aanstaande ontwikkelingen, kunnen niet binnen de bestaande formatie worden uitgevoerd.
OVERIGE ACTUELE ONTWIKKELINGEN / KNELPUNTEN
Uitwerkingsakkoord vergunninghouders
Op 28 april 2016 is een concept-uitwerkingsakkoord gesloten tussen rijk en gemeenten (VNG). Dit
akkoord voorziet in de nodige faciliteiten voor gemeenten ten behoeve van de huisvesting en
begeleiding van vergunninghouders met ingang van 2016. De effecten van het definitieve akkoord
zullen wij verwerken in de programmabegroting 2017-2020. Wij zullen daarbij ook inkomsten op basis
van het Gemeentelijk versnellingsarrangement en/of tegemoetkoming van het Centraal Orgaan
opvang Asielzoekers (COA) in huisvesting en maatschappelijke begeleiding, betrekken.
Programma 8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke
Vernieuwing
Portefeuillehouder(s): Trompetter, Kloosterman, Jongebloed
AANVRAGEN NIEUW BELEID/UITZETTING BESTAAND BELEID
+ = voordeel - = nadeel
Program m a 8 Volkshuisvesting, Ruim telijke Ordening en
Bijdrage derden
Stedelijke Vernieuw ing
Opstellen omgevingsvisie
Ontw ikkeling Unesco
Procesgeld streekagenda
Inzet vluchtelingenhuisvesting/statushouders
Totaal program m a 8
2017
2018
2019
2020
-20.000
-10.000
-54.000
-84.000
-20.000
-10.000
-46.500
-76.500
-20.000
-10.000
-46.500
-76.500
-50.000
-10.000
-64.000
-124.000
Categorie
a.
e (2)
e (2)
e (3)
32
Toelichting:
Opstellen omgevingsvisie
Voldoen aan wettelijke verplichting om een omgevingsvisie op te stellen.
Ontwikkeling Unesco
Jaarlijkse bijdrage vanaf 2018 aan management- en beheerorganisatie van het UNESCO Werelderfgoed, waaronder marketing, promotie en kwaliteitsborging.
Procesgeld streekagenda
Binnen de regio zuidoost fryslân wordt via de streekagenda samengewerkt aan diverse vraagstukken.
In de meeste gevallen wordt bij het uitwerken van de vraagstukken gebruik gemaakt van externe expertise. De kosten hiervan worden door de partijen binnen de streekagenda onderling gedragen. Het
is wenselijk dat hiervoor structureel procesgeld beschikbaar is.
Inzet vluchtelingenhuisvesting/statushouders
De werkzaamheden die voortvloeien uit het realiseren van de verhoogde reguliere taakstelling statushouders en de extra inzet die de gemeente hierin op zich heeft genomen (o.a. Bornego), alsmede de
mogelijk aanstaande ontwikkelingen, kunnen niet binnen de bestaande formatie worden uitgevoerd.
Algemene dekkingsmiddelen
Portefeuillehouder: Jongebloed
AANVRAGEN NIEUW BELEID/ UITZETTING BESTAAND BELEID
+ = voordeel - = nadeel
Overzicht algem ene dekkingsm iddelen
Bijdrage derden
Aframen verhoging onroerende-zaakbelastingen
Aframen precariobelasting
Lagere storting in de voorziening precariobelasting
Totaal overzicht algem ene dekkingsm iddelen
2017
-108.000
-381.000
381.000
-108.000
2018
-108.000
-381.000
381.000
-108.000
2019
-108.000
-381.000
381.000
-108.000
2020
-108.000
-381.000
381.000
-108.000
Categorie
e (3)
c.
Toelichting:
Onroerende-zaakbelastingen
In deze kadernota is het voorstel opgenomen om de onroerende-zaakbelastingen met ingang van
2017 niet te verhogen. In de programmabegroting 2016-2019 is voor 2017 een jaarlijkse index gehanteerd van 2,5%. Dat leverde een meeropbrengst op van € 108.000 per jaar.
Precariobelasting
We hebben in de programmabegroting een jaarlijkse opbrengst geraamd van € 1.730.000. Bijstelling
van het aantal strekkende meters kabels en leidingen leidt er toe dat de geraamde opbrengst te hoog
is. Op basis van het vastgestelde tarief over 2016 verwachten we jaarlijks € 1.349.000 te ontvangen.
Dat is € 381.000 minder dan geraamd. De lagere opbrengst over de jaren 2017-2020 heeft geen effect
op het exploitatieresultaat. Vooralsnog wordt de opbrengst gestort in een voorziening in afwachting
van gerechtelijke uitspraken.
OVERIGE ACTUELE ONTWIKKELINGEN / KNELPUNTEN
Afschaffing precariobelasting
Over de afschaffing van precario op nutsnetwerken stelt de minister dat het beste is dat te regelen bij
een komende grotere hervorming/verruiming van het gemeentelijk belastinggebied. Daarin kunnen de
effecten worden opgevangen. Hierop vooruitlopend stuurt de minister dit jaar een wetsvoorstel naar
de Tweede Kamer om ervoor te zorgen dat gemeenten vanaf 1 januari 2017 de nu geldende tarieven
voor precario op nutsnetwerken niet verder kunnen verhogen, en dat het aantal gemeenten dat deze
vorm van precario heft, niet verder stijgt.
Het wetsvoorstel gaat uit van afschaffing, maar geeft gemeenten nog tien jaar de mogelijkheid om
precariobelasting te heffen. Na uiterlijk tien jaar is precarioheffing op nutsnetwerken niet meer mogelijk.
33
Prognose meerjarenbegroting 2017-2020
De kadernota geldt als financieel vertrekpunt voor de komende programmabegroting 2017-2020 en is
gebaseerd op hoofdlijnen. De verdere fijnmazige uitwerking en detaillering zal bij de voorbereiding van
de meerjarenbegroting invulling krijgen.
Structureel evenwicht of nog verder?
Onze toezichthouder stelt als eis dat de begroting voor het komende jaar structureel en reëel in evenwicht is of als dat niet het geval is dat dit evenwicht in de jaren erna zo spoedig mogelijk wordt bereikt.
Met structureel evenwicht wordt bedoeld dat in de begroting structurele lasten gedekt moeten worden
door structurele baten. Het reëel evenwicht houdt in dat de raming gebaseerd zijn op realistische uitgangspunten. Alhoewel deze kadernota daaraan niet voldoet, zullen wij u in het najaar een sluitende
programmabegroting aanbieden.
34
Bijlage 1
In de herziening van het BBV wordt voorgeschreven dat de colleges de ramingen en realisatiecijfers
voor de begrotingsuitvoering, indelen aan de hand van uniforme eenheden, waaraan de bijbehorende
baten en lasten moeten worden toegerekend. De colleges kunnen deze eenheden verder naar behoefte clusteren of onderverdelen in deeltaken en activiteiten. Het zijn instrumenten voor interne sturing. Zij hebben geen invloed op de indeling van de programmabegroting en de uitoefening van de autorisatiebevoegdheid door de raad en laten dus de sturing van beleidsprioriteiten via de begroting vrij.
De producten vervallen en worden vervangen door taakvelden:
In de werkvergadering van afgelopen 18 april is aan de raad twee scenario’s voorgelegd. De raad
heeft aangegeven de voorkeur te hebben voor optie 1. Dat betekent dat we voor de a.s. meerjarenbegroting de volgende programma-indeling hanteren:
Programma’s
0. Bestuur en ondersteuning
• Bestuur
• Burgerzaken
• Overige baten en lasten
1. Veiligheid
• Crisisbeheersing en brandweer
• Openbare orde en veiligheid
• Overige baten en lasten
2. Verkeer, vervoer en waterstaat
• Verkeer en vervoer
• Parkeren
• Recreatieve havens
• Economische havens en waterwegen
• Openbaar vervoer
• Openbaar groen en (openlucht) recreatie (in de openbare ruimte)
• Overige baten en lasten
3. Economie
• Economische ontwikkeling
• Fysieke bedrijfsinfrastructuur
• Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
• Economische promotie
• Overige baten en lasten
4. Onderwijs
• Openbaar basisonderwijs
• Onderwijshuisvesting
• Onderwijsbeleid en leerlingzaken
• Overige baten en lasten
5. Sport, cultuur en recreatie
• Sportbeleid en activering
• Sportaccommodaties
• Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
• Musea
• Cultureel erfgoed
• Media
• Openbaar groen en (openlucht) recreatie (recreatief groen)
• Overige baten en lasten
6. Sociaal domein
• Samenkracht en burgerparticipatie
• Wijkteams
• Inkomensregelingen
• Begeleide participatie
• Arbeidsparticipatie
• Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
35
• Maatwerkdienstverlening 18+
• Maatwerkdienstverlening 18• Geëscaleerde zorg 18+
• Geëscaleerde zorg 18• Overige baten en lasten
7. Volksgezondheid en milieu
• Volksgezondheid
• Riolering
• Afval
• Milieubeheer
• Begraafplaatsen en crematoria
• Overige baten en lasten
8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
• Ruimtelijke Ordening
• Grondexploitatie (niet-bedrijven terreinen)
• Wonen en bouwen
• Beheer overige gebouwen en gronden
• Overige baten en lasten
Overzicht algemene dekkingsmiddelen
Het overzicht algemene dekkingsmiddelen bestaat uit:
a. lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is;
• OZB woningen
• OZB niet-woningen
• Belastingen overig
b. algemene uitkeringen;
• Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
c. dividend;
d. saldo van de financieringsfunctie;
• Treasury
e. overige algemene dekkingsmiddelen.
Overzicht van de kosten van overhead
• Overhead
Het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting
• Vennootschapsbelasting (Vpb)
Het bedrag van onvoorzien
Reserves
• Mutaties reserves per programma
Het geraamde resultaat
• Resultaat van de rekening van baten en lasten
Samenvattend:
Uitgewerkt in een programmaplan ziet dat er als volgt uit:
Program m aplan
Baten
Lasten
Saldo
0 Bestuur en ondersteuning
1 Veiligheid
2 Verkeer, vervoer en w aterstaat
3 Economie
4 Onderw ijs
5 Sport, cultuur en recreatie
6 Sociaal domein
7 Volksgezondheid en milieu
8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuw ing
Overzicht algemene dekkingsmiddelen
Overzicht kosten overhead
Vennootschapsbelasting (Vpb)
Onvoorziene uitgaven
Saldo van baten en lasten
Toevoegingen en ontrekkingen aan de reserves per programma
Resultaat
36
37