01-02-2016 Aanwijzingen jaar-, kwartaal

Transcript 01-02-2016 Aanwijzingen jaar-, kwartaal

Aanwijzingen
Rapportagekader pensioenfondsen
Versie: februari 2016
Versiebeheer
Versie
Dec 2014
Staat
Jaarstaten
K101 t/m K205
Wijziging
Publicatie Aanwijzingen nav nFTK
Aanpassing nav nieuwe verslagstaten Beleggingen
Jan 2015
K501
K502
Aanpassing nav nFTK
Aanpassing nav nFTK
Apr 2015
Geografie
Kasstromen
Aanpassing toelichting
Aanpassing toelichting
Jun 2015
K101
K203
K702 Haalbaarheidstoets
J606
K101
Aanpassing n.a.v. verwijdering formule toetswaarde
Aanscherping aanwijzing
Toevoeging Aanwijzing
Aanscherping aanwijzing
Aanscherping aanwijzingen renteafdekking
K401
K402
K501
K502
J305
J402
J403
J501
J502
J604A en B
K502
J501
J606
Aanpassingen n.a.v. nFTK
Nov 2015
Jan 2016
Feb 2016
Rapportagekader pensioenfondsen
Aanscherping aanwijzingen
Inhoud
ALGEMENE TOELICHTING ............................................................................................... 5
Doel van de rapportage ...................................................................................................5
Wettelijke basis .............................................................................................................5
Wie moet rapporteren? ...................................................................................................5
Structuur van het rapportagemodel ..................................................................................5
Waarmerking en ondertekening staten ..............................................................................6
Rapportagefrequentie en indieningstermijnen .....................................................................6
Tekenconventie ..............................................................................................................6
Versiebeheer .................................................................................................................6
Contactgegevens............................................................................................................7
JAARSTATEN .................................................................................................................. 8
Algemeen en Governance ................................................................................................8
J101 Organisatie ........................................................................................................8
J102 Bestuur, actuaris en accountant......................................................................... 10
J103 Accountantsverklaring ...................................................................................... 11
J104 Bestuursverklaring........................................................................................... 12
J201 Verslagen ......................................................................................................... 13
Balans ........................................................................................................................ 14
J301 Enkelvoudige balans op actuele waarde ................................................................ 14
J302 Geconsolideerde balans ...................................................................................... 17
Specificatie activa ........................................................................................................ 18
J303 Specificatie activa.............................................................................................. 18
J304 Geconsolideerde deelnemingen ........................................................................... 19
Z-score ....................................................................................................................... 20
J305 Z-score voor verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen ...................................... 20
Specificatie passiva ...................................................................................................... 21
J306A Specificatie passiva enkelvoudige balans ............................................................. 21
J306B Specificatie passiva enkelvoudige balans ............................................................. 23
Zekerheden en garanties ............................................................................................... 24
J307 Zekerheden en garanties .................................................................................... 24
Toelichting op de balans ................................................................................................ 25
J308 Toelichting op de balans ..................................................................................... 25
Financiële relaties ......................................................................................................... 26
J309 Financiële relaties .............................................................................................. 26
J310 Achtergestelde leningen ..................................................................................... 28
Grote posten ............................................................................................................... 29
J311 Grote posten voor risico fonds ............................................................................. 29
J312 Grote beleggingen voor risico deelnemers ............................................................. 30
J314 Specificatie beleggingen voor fondsen met een geconsolideerde balans ..................... 31
Rekening van baten en lasten ........................................................................................ 32
J401 Rekening van baten en lasten ............................................................................. 32
J402 Specificatie rekening van baten en lasten .............................................................. 34
J403 Premiegegevens over het afgelopen kalenderjaar (ex post) ..................................... 38
Solvabiliteit ................................................................................................................. 45
J501 Aanwezige solvabiliteit ....................................................................................... 45
J502 Bepaling toetswaarde solvabiliteit bij gebruik van het Standaardmodel ...................... 47
J503 Toetswaarde solvabiliteit bij gebruik van een intern model....................................... 50
Actuariële staten .......................................................................................................... 51
J601 Grondslagen technische voorzieningen voor risico fonds .......................................... 51
J602 Ontwikkeling technische voorzieningen voor risico fonds ......................................... 55
J603 Premiespecificatie garantiecontract ...................................................................... 56
J604A Gegevens met betrekking tot toeslagverlening ..................................................... 57
J604B Gegevens met betrekking tot voorwaardelijke toeslagverlening en toetsing aan de
indexatieregel .......................................................................................................... 60
J605 Technische analyse ............................................................................................ 63
J606 Actuarieel verslag .............................................................................................. 72
Deelnemers ................................................................................................................. 73
J701 Deelnemers ...................................................................................................... 73
Herverzekeringen ......................................................................................................... 74
J801 Details garantiecontracten .................................................................................. 74
J802 Details kapitaalcontracten en risicoherverzekering .................................................. 76
Overige ...................................................................................................................... 78
J901 Regelingen voor risico deelnemers ....................................................................... 78
J902 VUT-regelingen ................................................................................................. 79
J903 Regeling voor inhaalpensioen met uitstelfinanciering (ook wel VPL- of 15-jarenregeling)
.............................................................................................................................. 80
Rapportagekader pensioenfondsen
KWARTAALSTATEN ...................................................................................................... 84
Balans, dekkingsgraad en solvabiliteitswaarde .................................................................. 84
K101 Balans, dekkingsgraad en solvabiliteitswaarde ...................................................... 84
Beleggingen ................................................................................................................ 89
K201 Beleggingen voor risico fonds ............................................................................. 89
Algemeen.................................................................................................................... 89
K201RD Beleggingen voor risico deelnemers ............................................................... 115
K202 Beleggingen voor risico fonds, Valuta................................................................. 116
K203 Beleggingen voor risico fonds, vastrentende waarden ........................................... 117
K204 Beleggingen voor risico fonds, derivatenposities .................................................. 121
K205 Beleggingsrendementen, beleggingen voor risico fonds en beleggingen voor risico
deelnemer ............................................................................................................. 130
Beleggingen voor risico fonds, Kasstromen vastrentende waarden ................................. 133
Beleggingen voor risico fonds, Geografie .................................................................... 140
Premie ...................................................................................................................... 141
K401 Premiegegevens over het nieuwe verslagjaar ...................................................... 141
K402 Kasstromen bij de onvoorwaardelijke onderdelen van de pensioenovereenkomst ...... 148
Herstelplan................................................................................................................ 149
K501 Herstelplan .................................................................................................... 149
K502 Dekkingsgraadsjabloon .................................................................................... 155
Pensioenregelingen ..................................................................................................... 158
K602 Kenmerken pensioenregelingen ........................................................................ 158
Haalbaarheidstoets ..................................................................................................... 167
K702 Haalbaarheidstoets ......................................................................................... 167
Maandstaten .............................................................................................................. 168
Dekkingsgraad ........................................................................................................... 168
M101 Dekkingsgraad ............................................................................................... 168
BIJLAGEN .................................................................................................................. 170
Voorbeeldsjabloon .................................................................................................. 170
Rapportagekader Pensioenfondsen
4
ALGEMENE TOELICHTING
Doel van de rapportage
De Nederlandsche Bank (DNB) heeft de wettelijke taak om prudentieel en materieel toezicht te houden
op Nederlandse pensioenfondsen. Prudentieel toezicht richt zich op de soliditeit van financiële
ondernemingen en draagt bij aan de stabiliteit van de financiële sector. Materieel toezicht richt zich op de
beoordeling van statuten en pensioenreglementen van, onder meer, pensioenfondsen. Voor de juiste
vaststelling van de rechten en verplichtingen van (gewezen) deelnemer is het van belang dat de statuten
en pensioenreglementen voldoen aan weten regelgeving.
DNB heeft naast deze twee toezichttaken, ook een informatietaak. Dat houdt in dat DNB aan
verschillende instellingen periodiek informatie over pensioenfondsen dient te verstrekken. Het betreft
hierbij onder meer het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de Pensioenfederatie,
internationale pensioenkoepels (zoals EIOPA), en dergelijke. Daarnaast publiceert DNB gegevens over de
pensioensector in haar eigen publicaties en op internet.
Om deze toezicht- en informatietaken te kunnen vervullen, verzamelt DNB via de staten gegevens van
pensioenfondsen. Pensioenfondsen dienen de staten via het rapportagetool ‘e-Line DNB’ (hierna: e-Line
DNB) in. Het rapportagekader pensioenfondsen (aanwijzingen) biedt een toelichting aan pensioenfondsen
bij het invullen van de staten en de verzending ervan via e-Line DNB.
Wettelijke basis
De verplichting voor ondernemings- en bedrijfstakpensioenfondsen tot het indienen van de staten is
vastgelegd in artikel 147 Pensioenwet en is nader uitgewerkt in artikel 30 en volgende van het Besluit
financieel toetsingskader pensioenfondsen. Voor beroepspensioenfondsen is deze verplichting vastgelegd
in artikel 142 Wet verplichte beroepspensioenregeling. De staten zijn onder te verdelen in jaar-,
kwartaal- en maandstaten. In de Regeling verslagstaten pensioenfondsen zijn de regels met betrekking
tot indieningstermijn en –frequentie vastgelegd. De bijlage bij deze regeling legt de modellen van de
staten en de daarbij behorende aanwijzingen vast.
Wie moet rapporteren?
Alle pensioenfondsen zijn verplicht staten in te dienen, maar de relevante set van staten kan per fonds
verschillen. Daarnaast geldt dat sommige kwartaalstaten één keer per jaar worden ingediend. In e-Line
DNB is voor elk fonds zichtbaar welke set van formulieren van toepassing is over een bepaalde
rapportageperiode.
Fondsen in liquidatie krijgen onder bepaalde voorwaarden ontheffing voor het indienen van staten. De
voorwaarden hiervoor zijn beschreven in de Beleidsregel ontheffingen Pensioenwet en Wet verplichte
beroepspensioenregeling.
Structuur van het rapportagemodel
Het rapportagemodel bestaat uit jaar-, kwartaal- en maandstaten. De jaar- en kwartaalstaten vormen
een consistent geheel om de onderlinge vergelijkbaarheid van cijfers te bevorderen. Alle onder toezicht
staande pensioenfondsen zijn verplicht om jaarstaten in te dienen. Maandstaten worden alleen ingediend
door pensioenfondsen met beleggingen voor risico van het fonds.
De kwartaalstaten zijn onderverdeeld in:
Beleggingen (K101 t/m K205)
FTK Premies (K401 t/m K402)
Herstelplan (K501 en K502)
FTK Reglementen (K602)
De verplichting tot het indienen van kwartaalstaten is afhankelijk van het type pensioenfonds, de
risicodrager (het pensioenfonds, een verzekeraar of de deelnemer) of een gebeurtenis.. Fondsen die in
herstel verkeren, dienen een Herstelplan (K501 en K502) in. De kwartaalstaten Beleggingen (K101 t/m
Rapportagekader pensioenfondsen
K205), FTK Premies (K401 t/m K402) en FTK Reglementen (K602) worden door alle pensioenfondsen
ingediend.
Waarmerking en ondertekening staten
De Jaarstaten dienen elektronisch (via e-Line) te worden ingediend. Elke staat uit de elektronisch
ingediende jaarstaten kent een uniek controlegetal. Dit getal wijzigt met elke verandering die in de
betreffende staat wordt doorgevoerd. Deze controlegetallen worden met behulp van e-Line DNB op de
betreffende staten getoond en afgedrukt. In de staten J103, J104 en J606 staan de unieke
controlegetallen van de elektronisch ingediende staten eveneens vermeld. Het bestuur ondertekend de
staat J104, de accountant staat J103 en de actuaris staat J606. Op deze wijze waarmerkt de
ondertekenaar alle voor hem of haar relevante staten met één handtekening. De rapporteur stuurt de
ondertekende verklaringen vervolgens naar De Nederlandsche Bank.
Rapportagefrequentie en indieningstermijnen
De kwartaalstaat Beleggingen (K101 t/m K205) wordt vier keer per jaar ingediend. De kwartaalstaten
Premies (K401 t/m K402) worden gelijk met de rapportage over het vierde kwartaal ingediend. Het
Herstelplan (K501 en K502) wordt eenmaal per jaar uiterlijk op 1 april ingediend. De staat FTK
Reglementen (K602) wordt jaarlijks uiterlijk april ingediend. De Haalbaarheidstoets (K702) wordt
jaarlijks uiterlijk op 1 juli ingediend. De indieningstermijn van kwartaalstaten Beleggingen is altijd
uiterlijk 30 werkdagen na afloop van het betreffende kwartaal. De maandrapportage dekkingsgraad
(M101) moet 10 werkdagen na afloop van de betreffende maand worden ingediend.
De jaarstaten worden uiterlijk ingediend op 30 juni volgend op het kalenderjaar waarop de staten
betrekking hebben. Deze termijn geldt zowel voor de elektronische indiening als voor de schriftelijke
toezending van de ondertekende staten. Uitstel wordt uitsluitend in uitzonderlijke situaties verleend. De
voorwaarden voor uitstel, en de wijze waarop uitstel moet worden aangevraagd, staan in de Beleidsregel
ontheffingen Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling.
Tekenconventie
Alle bedragen die in de jaar- en kwartaalstaten ingevuld worden, worden met een positief teken
gerapporteerd. Alleen saldobedragen kunnen een negatief teken meekrijgen. Voorts worden alle
bedragen in jaar- en kwartaalstaten opgegeven in eenheden van duizend euro’s. De enige uitzondering
hierop vormen drie posten in kwartaalstaat K602:
de individuele franchise
het maximaal pensioengevende salaris
de maximale pensioengrondslag.
Bij deze drie posten worden de gevraagde bedragen in enkele euro’s ingevuld.
Percentages worden met een nauwkeurigheid van één decimaal gerapporteerd. Uitzondering hierop
vormen percentages bij disconteringsvoeten en toeslagen die op twee decimalen nauwkeurig
weergegeven worden.
Versiebeheer
De staten en de aanwijzingen wijzigen in de loop der tijd. In dit document staat per staat aangegeven op
welk moment de meest recente wijziging is doorgevoerd. Bij ´laatste wijziging staat´ wordt vermeld met
ingang van welke verslagperiode de wijziging van kracht is. Het versiebeheer heeft alleen betrekking op
inhoudelijke wijzigingen. Indien uitsluitend technische fouten in de elektronische formulieren zijn
gecorrigeerd of redactionele wijzigingen in de aanwijzingen zijn aangebracht, wordt dit niet beschouwd
als een nieuwe versie van staten of aanwijzingen.
Rapportagekader Pensioenfondsen
6
Contactgegevens
Hieronder vindt u contactgegevens van De Nederlandsche Bank.
De Nederlandsche Bank NV
Postbus 98
1000 AB Amsterdam
Voor inhoudelijke vragen over de rapportages kunt u contact opnemen met de helpdesk pensioenen:
E-mail :
[email protected]
Telefoon :
020 – 524.6260
Voor technische vragen over e-Line DNB kunt u contact opnemen met de IT-servicedesk:
E-mail :
[email protected]
Telefoon :
020 – 524.6111
Rapportagekader Pensioenfondsen
7
JAARSTATEN
Algemeen en Governance
J101 Organisatie
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2016
1 januari 2016
Inleiding
Op deze staat staan vragen met betrekking tot de organisatie van het pensioenfonds.
Toelichting
Vraag 1.1: Soort Fonds
In te vullen bij deze vraag is het karakter van het fonds: ondernemingspensioenfonds,
beroepspensioenfonds, bij wet geregeld pensioenfonds, verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds,
vrijwillig bedrijfstakpensioenfonds, een multi-OPF of een geringfencet vermogen.
Vraag 1.2.1
Geringfencete vermogens geven aan tot welke multi-OPF het behoort.
Vraag 1.2.2
Multi-OPF’en geven aan welke geringfencete vermogens tot hun behoren.
Vraag 2.1: Aantal medewerkers
In te vullen bij deze vraag is het aantal medewerkers in dienst van het pensioenfonds uitgedrukt in het
gemiddeld aantal fte’s in het verslagjaar. Een fonds dat geen personeel in dienst heeft, vult nul in.
Vraag 4.1: Herstelplan
Onder een herstelplan wordt verstaan een herstelplan als bedoeld in de Pensioenwet (artikelen 138)
respectievelijk in de Wet verplichte beroepspensioenregeling (artikelen 133). Gevraagd wordt naar de
situatie per 31 december van het verslagjaar. Wanneer een fonds in herstel is dient het tevens aan te
geven of de beleidsdekkingsgraad ultimo verslagjaar lager is dan de minimaal vereiste dekkingsgraad.
Vraag 5.1: Uitbesteding pensioenadministratie
Het antwoord op deze vraag is “ja” of “nee”. Indien een gedeelte van de pensioenadministratie is
uitbesteed dan is het antwoord “ja”.
Vraag 5.2: Aan
In te vullen de bij deze vraag is de juridische naam van de organisatie waar (onderdelen van) de
pensioenadministratie is (zijn) uitbesteed.
Vraag 5.3: Uitbesteding vermogensbeheer
Het antwoord op deze vraag is “ja” of “nee”.
Vraag 5.4: Door welke partij(en) wordt meer dan 30% van het vermogen beheerd?
Uitsluitend vermogensbeheerders vermelden die meer dan 30 % van de beleggingen voor risico van het
fonds in het verslagjaar hebben beheerd.
Vraag 6: Bestuursmodel
Hier wordt gevraagd een keuze te maken tussen de verschillende bestuursmodellen, te weten: paritair,
onafhankelijk, paritair gemengd (one-tier), onafhankelijk gemengd (one-tier) of omgekeerd gemengd
(one-tier). Omdat geen van de genoemde bestuursmodellen van toepassing is op
beroepspensioenfondsen, moeten deze fondsen kiezen voor de opties beroepspensioenfonds: one tier of
beroepspensioenfonds: two tier. Afhankelijk van de keuze wordt gevraagd vraag 7.1 (vorm intern
Rapportagekader Pensioenfondsen
8
toezicht), 7.2 (samenstelling intern toezicht), 8.1 (samenstelling verantwoordingsorgaan) en 8.2
(samenstelling belanghebbendenorgaan) in te vullen.
Vraag 7.1: Hoe is het intern toezicht ingericht?
Het antwoord op deze vraag is “Visitatiecommissie” of “Raad van Toezicht”.
Vraag 7.2: Samenstelling intern toezicht
Hier wordt gevraagd naar de leden van de Raad van Toezicht danwel de leden van de visitatiecommissie.
Vraag 8.1: Samenstelling verantwoordingsorgaan
Hier wordt gevraagd naar de leden van het verantwoordingsorgaan.
Vraag 8.2: Samenstelling belanghebbendenorgaan
Hier wordt gevraagd naar de leden van het belanghebbendenorgaan.
Vraag 9.1: Is er een beleggingsadviescommissie?
Het antwoord op deze vraag is “ja” of “nee”.
Vraag 9.2: Samenstelling beleggingsadviescommissie
Hier wordt gevraagd naar de leden van de beleggingsadviescommissie. Indien er externe personen
zitting hebben in de beleggingsadviescommissie dient dit te worden aangegeven
onder het kopje “Functie”.
Rapportagekader Pensioenfondsen
9
J102
Bestuur, actuaris en accountant
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2015
1 januari 2016
Inleiding
Op deze staat staan vragen met betrekking tot het bestuur van het pensioenfonds.
Standaard worden deze gegevens automatisch overgenomen uit de rapportage van het jaar daarvoor.
Toelichting
Vraag 1.1: Samenstelling bestuur
Hier wordt gevraagd naar de leden van het bestuur. Indien er sprake is van onafhankelijke bestuurders
dan kan dit onder het kopje “Uit welke geleding” worden aangegeven.
Bij het einde van de zittingsduur moet de einddatum van de lopende bestuurstermijn worden
aangegeven zoals volgt uit het schema van aftreden, de statuten en/of de reglementen. Indien de
bestuurder voor onbepaalde tijd zitting heeft in het bestuur, geen einddatum invullen.
Afhankelijk van het gekozen bestuursmodel bij vraag 6 in staat J101, moet aangegeven worden of een
bestuurder uitvoerend dan wel niet-uitvoerend is. Dit geldt bij de bestuursmodellen: paritair gemengd
(one-tier), onafhankelijk gemengd (one-tier) en omgekeerd gemengd (one-tier).
Vraag 2.1: Medebeleidsbepalers ultimo verslagjaar
Onder medebeleidsbepaler wordt verstaan een ieder die het beleid van het pensioenfonds bepaalt of
mede bepaalt, met uitzondering van de leden van het statutair bestuur. Dit betreft bijvoorbeeld de
directieleden van het fonds (zie ook artikel 105 van de Pensioenwet respectievelijk artikel 110 van de
Wet verplichte beroepspensioenregeling).
Vraag 3.1: Deskundigheidsbevordering beleidsbepalers in verslagjaar
Hier wordt een korte beschrijving gevraagd van hetgeen het fondsbestuur en medebeleidsbepalers in het
verslagjaar aan deskundigheidsbevorderende activiteiten hebben ondernomen. Gedacht wordt aan
vermelding van opleidingen of andere activiteiten die men heeft ondernomen om de deskundigheid te
vergroten.
Vraag 3.2: Zelfevaluatie
Hier dient het bestuur aan te geven of zij in het afgelopen jaar een zelfevaluatie hebben uitgevoerd.
Vragen 4.1, 4.2 en 4.3: Actuaris en accountant
Met de waarmerkende actuaris wordt de actuaris bedoeld die het actuarieel verslag in de staten
waarmerkt (zie ook artikel 148 van de Pensioenwet respectievelijk artikel 143 van de Wet verplichte
beroepspensioenregeling).
Met de waarmerkende accountant wordt de accountant bedoeld die de staten waarmerkt (zie ook artikel
147, lid 5, van de Pensioenwet respectievelijk artikel 142, lid 5, van de Wet verplichte
beroepspensioenregeling). Naast bovengenoemde persoonsgegevens wordt ook gevraagd naar de
gegevens (inclusief bedrijfsnaam) van de actuaris die in het verslagjaar als adviserend actuaris heeft
gefunctioneerd.
Rapportagekader Pensioenfondsen
10
J103
Accountantsverklaring
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2007
5 november 2014
Op deze staat wordt de accountantsverklaring met toelichtende paragraaf vastgelegd. Naast deze vrije
tekst wordt door middel van een keuze uit een uitklapmenu aangegeven wat de aard van de
accountantsverklaring is.
Deze staat dient door de accountant ondertekend naar DNB gestuurd te worden. De staat wordt
daarnaast, maar dan niet ondertekend, op elektronische wijze ingediend. De verklaring van de
accountant moet aan de elektronische versie worden toegevoegd. Door ondertekening van deze staat
door de accountant, waarmerkt de ondertekenaar alle in deze staat vermelde staten.
Rapportagekader Pensioenfondsen
11
J104
Bestuursverklaring
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2007
5 november 2014
Deze staat dient door minimaal twee bestuursleden ondertekend naar DNB gestuurd te worden en wordt
daarnaast op elektronische wijze ingediend. Door ondertekening van deze staat, waarmerkt het bestuur
alle in deze staat vermelde staten.
Rapportagekader Pensioenfondsen
12
J201 Verslagen
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2015
1 januari 2016
Vraag 1.1 Bestuursverslag
In het bestuursverslag dient het bestuur van het fonds verantwoording af te leggen over de gang van
zaken in het verslagjaar en de belangrijkste beleidsbeslissingen tot en met de datum van ondertekening
van de staten. De inhoud van het bestuursverslag is in het algemeen gelijk aan het jaarverslag dat op
grond van artikel 2:391 van het BW moet worden opgesteld.
Op grond van de Pensioenwet, artikel 146, respectievelijk de Wet verplichte beroepspensioenregeling,
artikel 141, moet elk pensioenfonds een jaarrekening en bestuursverslag overeenkomstig Titel 9, boek 2
van het Burgerlijk Wetboek vaststellen. Dit jaarverslag dient te worden gedeponeerd bij de Kamer van
Koophandel. Deze verplichting staat los van de verplichting tot het indienen van staten bij de
toezichthouder DNB.
Indien een pensioenfonds een openbaar jaarverslag -dat aan bovenstaande eisen voldoet- uiterlijk
gelijktijdig met de jaarstaten aan DNB toestuurt, behoeft dit fond de onderhavige staat J201 niet in te
vullen behoudens een verwijzing naar het bestuursverslag in het jaarverslag. Alleen eventuele
belangrijke beleidsbeslissingen of ontwikkelingen die na publicatiedatum van het jaarverslag zijn
genomen of hebben plaatsgevonden en die aldus nog niet in het openbaar verslag zijn vermeld zullen
dan in de onderhavige staat moeten worden opgenomen. Overigens kunnen deze fondsen hier volstaan
met de mededeling dat verwezen wordt naar het openbare verslag.
Vragen 2.1 t/m 5.1 inzake mee te zenden bijlagen
Voor zover beschikbaar, voegt u rapportages bij het jaarwerk van de waarmerkend accountant, de
waarmerkend actuaris en de adviserend actuaris als bijlage toe. Daarbij kunt u bijvoorbeeld denken aan
het verslag of management letter van de accountant, aan het certificeringsverslag van de waarmerkend
actuaris en aan het adviesrapport bij het jaarwerk van de adviserend actuaris. Ook kan een
deskundigheidsmatrix worden toegevoegd aan dit formulier.
Mogelijk is een definitieve versie van deze rapportages ten tijde van het indienen van de jaarstaten nog
niet beschikbaar. Wanneer deze situatie zich voordoet, dan vragen wij u de betreffende rapportage zo
spoedig mogelijk na gereedkomen alsnog, en bij voorkeur elektronisch, aan DNB toe te zenden. Het emailadres waar pensioenfondsen in dat geval de jaarstukken naartoe kunnen sturen is:
[email protected].
Rapportagekader Pensioenfondsen
13
Balans
Algemene inleiding
In de staten J301 en J302 wordt de balans van het pensioenfonds gepresenteerd. Mocht een
pensioenfonds deelnemingen consolideren, dan moet het zowel de enkelvoudige (J301) als de
geconsolideerde balans (J302) rapporteren. Alle voorschriften, behalve voor deelnemingen, gelden zowel
voor de geconsolideerde balans als voor de enkelvoudige balans.
Voor de rapportagevoorschriften wordt primair uitgegaan van de jaarverslaggevingsstandaarden (Boek 2
Titel 9 BW en Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving). Met betrekking tot enkele onderwerpen zijn echter
ten behoeve van het toezicht aanpassingen noodzakelijk gebleken. Indien hiervan sprake is, dan wordt
dit in de aanwijzingen toegelicht.
Bij het rapporteren over beleggingen wordt in de staten de ‘look-through’-regel toegepast voor de
indeling naar beleggingscategorieën. Het principe van de ‘look through’-regel is dat beleggingsrisico’s van
beleggingen uitgesplitst moeten worden.
J301 Enkelvoudige balans op actuele waarde
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2011
18 april 2013
Inleiding
Een belangrijk startpunt voor deze staat houdt verband met de overdracht van risico´s. Daarbij worden
drie hoofdvormen onderscheiden:
1. de situatie waarbij het fonds de risico´s in eigen beheer houdt;
2. de situatie waarbij het beleggingsrisico bij de deelnemers berust, en aanspraken van de
individuele deelnemer afhangen van de gerealiseerde rendementen op de beleggingen, en
3. de situatie van herverzekering op basis van een garantiecontract.
Het onderscheid wordt zichtbaar gemaakt aan de activa- en passivazijde van de balans.
De waardering van balansposten in deze staat gebeurd uitsluitend op basis van actuele waarde.
Vergelijkende cijfers vorig boekjaar: In de staat is een kolom opgenomen met vergelijkende cijfers van
het vorig boekjaar. Indien het fonds van oordeel is dat voor een getrouw beeld een aanpassing van de in
het voorgaande jaar gerapporteerde cijfers van belang is (bij stelselwijziging of ingrijpende correcties)
moet hieraan in de toelichting bij de balans en/of het bestuursverslag aandacht aan worden besteed.
Toelichting
Vraag 1.1: Immateriële activa
Immateriële activa zijn vaste activa die niet tastbaar zijn. Immateriële activa kunnen alleen dan op de
balans opgevoerd worden, wanneer zij een objectief bepaalbare marktwaarde hebben. Uitgangspunt van
de waardering is dat er een inschatting moet zijn van de nuttige gebruiksduur.
Vraag 1.2: Deelnemingen
Deelneming zijn beleggingen in ondernemingen waarbij sprake is van een economische zeggenschap en
een strategische termijn van bezit.
Vraag 1.3: beleggingen voor risico van het fonds
De beleggingen worden onderverdeeld in de categorieën Vastgoedbeleggingen, Aandelen, Vastrentende
Waarden en Overig.
Vraag 1.3.1: (In-)directe beleggingen in vastgoed
Bij beleggingen in vastgoed wordt een onderscheid gemaakt tussen directe en indirecte beleggingen. De
directe beleggingen in vastgoed omvatten directe belangen alsmede belangen via deelnemingen of
andere participaties die niet als beleggingsinstelling volgens de wet aangemerkt worden. De indirecte
beleggingen in vastgoed omvatten alle belangen die via beleggingsinstellingen worden aangehouden. Als
Rapportagekader Pensioenfondsen
14
gevolg van de ‘look-through’ principe kunnen bij de indirecte beleggingen in vastgoed ook delen van
beleggingen van beleggingsfondsen behoren.
Vraag 1.3.2: Aandelen
Hier wordt de waarde van alle aangehouden aandelen per balansdatum gerapporteerd.
Vraag 1.3.3: Vastrentende waarden
Hier wordt de waarde van alle aangehouden vastrentende beleggingen per balansdatum gerapporteerd.
Vraag 1.3.4: Overig
Hier worden alle beleggingen voor risico fonds gerapporteerd die niet behoren tot de voorliggende
vragen.
Fictieve leningen tussen pensioenfondsen en verzekeraars worden opgenomen onder beleggingen voor
risico fonds, subcategorie Óverig´. Dit geldt niet voor situaties waarbij er sprake is van een
garantiecontract.
Indien met een herverzekeraar contractueel is overeengekomen dat het pensioenfonds deelt in bepaalde
(positieve) resultaten, kunnen gedurende de contractperiode latente vorderingen op de herverzekeraar
ontstaan. Deze moeten als vordering op de herverzekeraar worden gerapporteerd in dit onderdeel. Het
bedrag jaarlijks wordt aangepast aan de stand ultimo verslagjaar conform opgaven van de
herverzekeraar.
Onder de categorie ´beleggingen voor risico fonds´, subcategorie óverig´, vallen ook de vorderingen en
schulden uit hoofde van af te wikkelen beleggingstransacties. Daarmee wordt aangesloten bij de
praktijk: pensioenfondsen beschouwen deze vorderingen en schulden als deel van de
beleggingsportefeuille. Indien per saldo een schuldpositie bestaat, wordt dit als negatief bedrag onder de
activa gerapporteerd.
Vraag 1.4: Beleggingen voor risico deelnemers
Beleggingen waarbij het beleggingsrisico (zowel opwaarts als neerwaarts) ligt bij de individuele
deelnemers dienen hier gerapporteerd te worden.
Vraag 1.5: Herverzekeringsdeel technische voorzieningen
Deze post heeft betrekking op situaties waarbij de verplichtingen zijn herverzekerd op basis van een
garantiecontract. Deze post omvat de gehele, op basis van een garantiecontract herverzekerde,
technische voorziening. De waardering van deze balanspost moet geschieden in overeenstemming met
de uitgangspunten van het Financieel Toetsingskader. Het is niet toegestaan de herverzekerde
pensioenverplichtingen in mindering te brengen op de post technische voorzieningen aan de passiefzijde.
Vraag 1.6: Beleggingen u.h.v. overige regelingen
Onder deze vraag wordt de totale waarde van de beleggingen uit hoofde van VUT (vraag 1.6.1) en
inhaalpensioen VPL (vraag 1.6.2) uitgevraagd.
Vraag 1.7: Overig
Vorderingen, overlopende activa, liquide middelen die niet voor belegging beschikbaar zijn en overige
activa, behoudens activa uit hoofde van af te wikkelen beleggingstransacties, worden gerapporteerd
onder Overig. Deze categorie activa kan geen activa bevatten waarbij het risico voor de deelnemers is;
indien dit het geval is dienen zij onder beleggingen voor risico deelnemers vermeld te worden. Activa uit
hoofde van af te wikkelen beleggingstransacties zijn onderdeel van de categorie ´beleggingen voor risico
fonds´, subcategorie óverig´.
Vraag 2.1: Eigen vermogen
Het eigen vermogen van het fonds wordt in de balans opgesplitst naar twee categorieën: gespecificeerde
reserves en overig eigen vermogen. Indien pensioenfondsen reserves voor specifieke bestemmingen
onderscheiden, worden deze op de balans afgezonderd van het overig eigen vermogen. Daarmee wordt
het reserveringsbeleid van het fonds ook in de balans zichtbaar gemaakt. Onder gespecificeerde reserves
kunnen bijvoorbeeld worden meegenomen gelden die zijn afgezonderd voor toekomstige
toeslagverlening, of voor een inkoopregeling uit hoofde van de Wet VPL (zie staat J903).
Rapportagekader Pensioenfondsen
15
Vraag 2.2: Achtergestelde leningen
Achtergestelde leningen zijn schulden van het pensioenfonds. In de presentatie op de balans is ervoor
gekozen de achtergestelde leningen direct te laten volgen op de post Eigen vermogen.
Dit heeft de voorkeur, omdat achtergestelde leningen bij de solvabiliteitsberekeningen een bijzondere
positie innemen. Dit komt in staat J310 aan de orde. Hier moet de actuele waarde worden gerapporteerd
van alle achtergestelde leningen die het fonds is aangegaan.
Vraag 2.3: Technische voorzieningen
De post technische voorzieningen betreft alleen de voorzieningen uit hoofde van onvoorwaardelijke
pensioenverplichtingen. De post wordt hier, analoog aan de indeling aan de activazijde van de balans,
uitgesplitst naar een deel waarbij het risico voor het fonds is, een deel waarbij het fonds het risico door
middel van een garantiecontract heeft overgedragen aan een herverzekeraar en een deel waarbij het
risico voor de deelnemers is (dat wil zeggen dat het beleggingsrisico bij de deelnemers berust en dat
aanspraken van de individuele deelnemer afhangen van de gerealiseerde rendementen op de
beleggingen). Onder deze laatste categorie dient ook het totaal van spaarsaldi in bijvoorbeeld
spaarregelingen te worden gerapporteerd.
Indien er sprake is van een regeling met voorwaardelijke toeslagverlening, moet bij de bepaling van de
technische voorzieningen ook een toekenning van toeslagen welke effectief wordt op of na 1 januari van
het jaar volgend op het verslagjaar, maar waartoe het besluit reeds is genomen in het verslagjaar,
meegenomen zijn.
Vraag 2.4: Andere voorzieningen
Hieronder dienen, indien van toepassing, voorzieningen opgenomen te worden die geen direct verband
houden met de uitvoering van de pensioenregeling(en).
Vraag 2.5: Overige passiva
Passiva uit hoofde van af te wikkelen beleggingstransacties maken deel uit van de categorie
´beleggingen voor risico fonds´, subcategorie óverig´, en worden dus aan de actiefzijde gerapporteerd.
Deze worden getotaliseerd vermeld.
In de opvolgende staten wordt een aantal posten van de actiefzijde van de balans nader toegelicht. Dit
betreft niet alle posten: voor sommige posten worden detailgegevens niet opgevraagd bij de jaarstaten
omdat deze al door het pensioenfonds zijn gerapporteerd bij de kwartaalstaten over het laatste kwartaal
van het verslagjaar. De specificatie van de activa wordt primair gedaan voor de activa voor risico van het
fonds; beleggingen voor risico deelnemer worden in staat J305 gerapporteerd.
Rapportagekader Pensioenfondsen
16
J302 Geconsolideerde balans
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Uitsluitend pensioenfondsen met deelnemingen
die in aanmerking komen voor consolidatie
2011
15 december 2011
Inleiding
Consolidatie van deelnemingen: voor de vraag welke deelnemingen geconsolideerd moeten worden,
wordt verwezen naar de bepalingen dienaangaande in BW boek 2, titel 9.
Voor de geconsolideerde balans gelden dezelfde instructies als voor de enkelvoudige balans, met de
volgende uitzonderingen:
1. Onder Beleggingen voor risico fonds is bij de geconsolideerde balans de post ´Deelnemingen´
vervangen door Ńiet geconsolideerde deelnemingen´.
2. Aandeel derden: Bij de geconsolideerde balans worden alle deelnemingen die voor consolidatie in
aanmerking komen geconsolideerd verantwoord. Bij partiële deelnemingen is zowel integrale als
partiële consolidatie mogelijk. Partiële consolidatie is slechts toegestaan indien is voldaan aan de
voorwaarden als geformuleerd in BW boek 2, titel 9. Indien een deelneming integraal wordt
geconsolideerd, terwijl het geen 100% deelneming is, wordt onder de passiva het aandeel van
derden in de deelneming verantwoord.
Rapportagekader Pensioenfondsen
17
Specificatie activa
J303 Specificatie activa
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2007
15 december 2010
Toelichting
Vraag 1.1: Immateriële activa
Specificatie per onderdeel van immateriële activa. Indien er meer regels nodig zijn, kan het fonds de
rapportage zelf uitbreiden met het gewenste aantal regels.
Vraag 2: Directe beleggingen in vastgoed
Dit betreft directe beleggingen in vastgoed (voor risico van het fonds). Er wordt een splitsing gemaakt
naar locatie (Nederland, buitenland), alsmede naar het soort vastgoed (kantoren, winkels, woningen,
overig).
Waardering op basis van actuele waarde. In tekstveld van vraag 2.6 wordt de gehanteerde waarderingsgrondslag toegelicht, waaronder de systematiek van taxatie.
Vraag 3.1: Niet geconsolideerde deelnemingen
Pensioenfondsen die alleen een enkelvoudige balans indienen, vermelden hier al hun deelnemingen.
Pensioenfondsen die ook een geconsolideerde balans indienen, specificeren hier de post Ńiet
geconsolideerde deelnemingen´ op de geconsolideerde balans.
Van de hier vermelde deelnemingen wordt gerapporteerd over de waarde op de balans, en omvang (in
procenten) van de deelneming. In twee tekstvelden moet worden aangegeven wat de aard is van de
activiteiten van de deelneming, en waarom deze niet wordt geconsolideerd. Daarbij kan volstaan worden
met een korte aanduiding. Indien meer regels nodig zijn, kan het fonds de rapportage zelf uitbreiden met
het gewenste aantal regels.
Vraag 4.1: Herverzekeringsdeel technische voorzieningen
Pensioenfondsen die één of meer garantiecontract(en) met herverzekeraar(-s) zijn aangegaan
rapporteren op de balans een bedrag onder Herverzekeringsdeel technische voorzieningen. Gevraagd
wordt op welke garantiecontracten dit betrekking heeft. In deze staat wordt hiervoor alleen de
einddatum van de contracten en de omvang van de technische voorzieningen opgevraagd.
Garantiecontracten die minder dan 5% van de totale technische voorzieningen betreffen, mogen
(getotaliseerd) vermeld worden als Óverig´. In staten J801 en J802 wordt dieper ingegaan op de
relevante aspecten van herverzekeringscontracten, waarbij zowel garantiecontracten als andere vormen
van herverzekering aan bod komen.
Vraag 5.1: Overige activa
Het fonds geeft een specificatie van activa die op de actiefzijde van de balans binnen de categorie
Óverig´ zijn meegenomen in de subcategorie Óverige activa´. Indien meer regels nodig zijn, kan het
fonds de rapportage zelf uitbreiden met het gewenste aantal regels.
Rapportagekader Pensioenfondsen
18
J304 Geconsolideerde deelnemingen
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Uitsluitend pensioenfondsen die een geconsolideerde
balans indienen
2011
15 december 2011
Toelichting
Pensioenfondsen die een geconsolideerde balans indienen, specificeren op deze verslagstaat enkele
activaposten van de geconsolideerde balans.
Vraag 1.1: Immateriële activa
Specificatie per onderdeel van immateriële activa. Indien er meer regels nodig zijn, kan het fonds de
rapportage zelf uitbreiden met het gewenste aantal regels.
Vraag 2: Directe beleggingen in vastgoed
Dit betreft directe beleggingen in vastgoed (voor risico van het fonds). Er wordt een splitsing gemaakt
naar locatie (Nederland, buitenland), alsmede naar het soort vastgoed (kantoren, winkels, woningen,
overig).
Waardering op basis van actuele waarde. In tekstveld van vraag 2.6 wordt de gehanteerde waarderingsgrondslag toegelicht, waaronder de systematiek van taxatie.
Vraag 3.1: Niet geconsolideerde deelnemingen
Pensioenfondsen die alleen een enkelvoudige balans indienen, vermelden hier al hun deelnemingen.
Pensioenfondsen die ook een geconsolideerde balans indienen, specificeren hier de post Ńiet
geconsolideerde deelnemingen´ op de geconsolideerde balans.
Van de hier vermelde deelnemingen wordt gerapporteerd over de waarde op de balans, en omvang (in
procenten) van de deelneming. In twee tekstvelden moet worden aangegeven wat de aard is van de
activiteiten van de deelneming, en waarom deze niet wordt geconsolideerd. Daarbij kan volstaan worden
met een korte aanduiding. Indien meer regels nodig zijn, kan het fonds de rapportage zelf uitbreiden met
het gewenste aantal regels.
Vraag 4.1: Herverzekeringsdeel technische voorzieningen
Pensioenfondsen die één of meer garantiecontract(en) met herverzekeraar(-s) zijn aangegaan
rapporteren op de balans een bedrag onder Herverzekeringsdeel technische voorzieningen. Gevraagd
wordt op welke garantiecontracten dit betrekking heeft. In deze staat wordt hiervoor alleen de
einddatum van de contracten en de omvang van de technische voorzieningen opgevraagd.
Garantiecontracten die minder dan 5% van de totale technische voorzieningen betreffen, mogen
(getotaliseerd) vermeld worden als Óverig´. In staten J801 en J802 wordt dieper ingegaan op de
relevante aspecten van herverzekeringscontracten, waarbij zowel garantiecontracten als andere vormen
van herverzekering aan bod komen.
Vraag 5.1: Overige activa
Het fonds geeft een specificatie van activa die op de actiefzijde van de balans binnen de categorie
Óverig´ zijn meegenomen in de subcategorie Óverige activa´. Indien meer regels nodig zijn, kan het
fonds de rapportage zelf uitbreiden met het gewenste aantal regels.
Vraag 6.1 Geconsolideerde deelnemingen
Bij deze vraag rapporteert het pensioenfonds welke deelnemingen in de consolidatie zijn betrokken. De
informatie die hier wordt gerapporteerd is vergelijkbaar met de te rapporteren informatie over nietgeconsolideerde deelnemingen. Daarnaast wordt gevraagd of de deelneming volledig of partieel is
geconsolideerd. Indien meer regels nodig zijn, kan het fonds de rapportage zelf uitbreiden met het
gewenste aantal regels.
Rapportagekader Pensioenfondsen
19
Z-score
J305 Z-score voor verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen
2016
7 januari 2016
In het Vrijstellingsbesluit Wet Bpf 2000, bijlage 1, is vastgelegd dat een verplichtgesteld
bedrijfstakpensioenfonds de in de genoemde bijlage beschreven performancetoets jaarlijks dient uit te
voeren. In de sector wordt deze toets aangeduid als de berekening van de Z-score. De uitkomst van de
performancetoets wordt berekend aan de hand van de waarde zj , te bepalen zoals in Bijlage 1 bij het
vrijstellingsbesluit Wet BPF 2000 beschreven1, over een reeks van vijf jaren.
In de staat wordt onder 1.2 (Berekende waarde over verstreken kalenderjaar) gevraagd naar de waarde
zj-1 waarbij j het huidige jaar aangeeft (en waarbij j-1 dus duidt op het laatste afgesloten boekjaar).
Daarnaast wordt gevraagd de uitkomst van de performancetoets over de periode van jaar (j-5) t/m (j-1)
te vermelden. In onderdeel 6 van de eerder genoemde bijlage bij het Vrijstellingsbesluit Wet Bpf 2000
wordt beschreven hoe deze moet worden bepaald.
De berekening maakt ook gebruik van de waarden zj-5 t/m zj-2 ; het is niet nodig dat deze nogmaals
worden gerapporteerd.
Bij het bepalen van het rendement dient, zoals is vermeld in bedoelde bijlage, gebruik gemaakt te worden
van daartoe opgestelde richtlijnen van de Vereniging van Beleggingsanalisten (VBA). Bij wijziging van de
richtlijnen van het VBA, zoals bijvoorbeeld plaatsvond in 2006, dienen de fondsen zich hieraan aan te passen.
1
Rapportagekader Pensioenfondsen
20
Specificatie passiva
J306A Specificatie passiva enkelvoudige balans
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2012
21 december 2012
Inleiding
In deze staat wordt een aantal posten van de passiefzijde van de enkelvoudige balans nader toegelicht.
De technische voorzieningen en de achtergestelde leningen worden niet in deze staat toegelicht omdat
hieraan elders in de statenset aandacht wordt besteed.
Toelichting
Vragen 1.1 t/m 1.4: Gespecificeerde reserve
In de balans wordt het eigen vermogen van het fonds opgesplitst naar twee categorieën: (1)
gespecificeerde reserves en (2) overig eigen vermogen. Indien pensioenfondsen reserves voor specifieke
bestemmingen onderscheiden, worden deze op de balans afgezonderd van het overig eigen vermogen en
wordt over deze reserves in deze staat nadere informatie verstrekt.
Bij de post ´Gespecificeerde reserves´ dienen alle reserves weergegeven te worden die op grond van de
actuariële en bedrijfstechnische nota, de statuten of het reglement door het fonds worden onderkend. In
ieder geval dienen te worden opgenomen een eventueel aangehouden reserve bestemd voor
toeslagverlening (met deze omschrijving wordt het eigen vermogen ten behoeve van toeslagverlening
aangeduid waarover wordt gesproken in artikel 137, lid 1, sub b van de Pensioenwet, respectievelijk
artikel 132, lid 1, sub b, van de Wet verplichte beroepspensioenregeling), en een reserve voor inkoop
van inhaalpensioen op grond van de wet VPL, indien het fonds een dergelijke reserve gevormd heeft (zie
ook staat J903).
Met uitzondering van de in de tabel genoemde reserves wordt de naamgeving van de aangehouden
reserves in de staat door het fonds bepaald.
Indien meer regels nodig zijn, kan het fonds de rapportage zelf uitbreiden met het gewenste aantal
regels.
Vraag 1.5: Toelichting grondslagen c.q. berekeningswijze gespecificeerde reserves
Per gespecificeerde reserve moeten de dotaties en de onttrekkingen afzonderlijk worden vermeld en
toegelicht. Per gespecificeerde reserve dient een toelichting te worden gegeven op de methodiek voor de
vaststelling van de reserve en de gehanteerde grondslagen.
Vraag 2.1: Aandeel derden
Bij de geconsolideerde balans kunnen partiële deelnemingen zowel volledig als partieel geconsolideerd
worden. Indien een deelneming volledig wordt geconsolideerd, terwijl het geen 100% deelneming is,
wordt hier het aandeel van derden in de deelneming verantwoord.
Indien er meer regels nodig zijn, kan het fonds de rapportage zelf uitbreiden met het gewenste aantal
regels.
Vragen 3.1 t/m 3.5: Andere voorzieningen
Onder de post Ándere voorzieningen´ dienen die voorzieningen opgenomen te worden die geen direct
verband houden met de uitvoering van de pensioenregeling(en), bijvoorbeeld een VUT-voorziening.
Ook een voorziening voor voorwaardelijke toekomstige toeslagverlening, in het geval er sprake is van
een vrijwillig gevormde technische voorziening (toeslagenmatrix, toeslagcategorie D5), dient hierin
worden opgenomen. Echter, indien er een afzonderlijke voorziening wordt gevormd voor
onvoorwaardelijke toeslagverlening moet deze worden opgenomen onder de technische voorzieningen.
Per voorziening moeten de dotaties en de onttrekkingen afzonderlijk worden vermeld en toegelicht. Voor
elke voorziening wordt een toelichting gegeven op de methodiek voor de vaststelling van de voorziening
en de gehanteerde grondslagen.
Rapportagekader Pensioenfondsen
21
Indien meer regels nodig zijn, kan het fonds de rapportage zelf uitbreiden met het gewenste aantal
regels.
Vraag 4.1: Overige passiva
Het fonds specificeert de post ‘overige passiva’ van de enkelvoudige balans (J301). Per post moeten
bedrag en omschrijving worden vermeld. Indien van toepassing, dienen daarnaast nog enkele
aanvullende gegevens ingevuld te worden. Indien er meer regels nodig zijn, kan het fonds de rapportage
zelf uitbreiden met het gewenste aantal regels.
Rapportagekader Pensioenfondsen
22
J306B Specificatie passiva enkelvoudige balans
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2012
21 december 2012
Inleiding
In deze staat wordt een aantal posten van de passiefzijde van de geconsolideerde balans nader
toegelicht. Alleen pensioenfondsen die een geconsolideerde verslagstaat invullen (J302) rapporteren dit
formulier. Voor een nadere toelichting op dit formulier wordt verwezen naar de instructies bij formulier
J306A.
Rapportagekader Pensioenfondsen
23
Zekerheden en garanties
J307 Zekerheden en garanties
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2007
15 december 2010
Inleiding
In dit onderdeel dient het fonds aan te geven of bepaalde situaties van toepassing zijn.
Indien op één of meer vragen met ´ja´ wordt geantwoord, moet een toelichting worden gegeven,
waaruit onder meer de omvang van de lopende transacties naar voren komt.
Onder de sponsor wordt de bijdragende onderneming verstaan. Onder groeps-ondernemingen worden
eventuele andere ondernemingen verstaan, die tot dezelfde groep behoren als de sponsor.
Toelichting
Vraag 1: Lopende transacties inzake repo’s, securities lending en collateral management
Het fonds rapporteert door middel van ja/nee-antwoorden over de lopende transacties per einde
boekjaar inzake repo’s, securities lending en collateral management. In de overige onderdelen (vragen
2.1 tot en met 3.4) blijven deze transacties verder geheel buiten beschouwing .
Vraag 2: Ontvangen zekerheden en garanties
Het fonds rapporteert door middel van ja/nee-antwoorden over zekerheden en garanties ontvangen van
de sponsor, groepsondernemingen en overige ontvangen zekerheden en garanties per einde boekjaar.
Ontvangen zekerheden en garanties die niet van materiële betekenis zijn, worden onder de restpost
óverige´ opgenomen.
Vraag 3: Gestelde zekerheden en garanties
Het fonds rapporteert door middel van ja/nee-antwoorden over zekerheidstellingen en garanties
afgegeven aan de sponsor, groepsondernemingen en overige gestelde zekerheden en afgegeven
garanties per einde boekjaar.
Ontvangen zekerheden en garanties die niet van materiële betekenis zijn, worden onder de restpost
óverige´ opgenomen.
Vraag 4: Toelichting
Indien het antwoord op één of meer van de vragen 3.1. tot en met 3.3 ´ja´ luidt, verstrekt het fonds
een toelichting waarin het fonds de omvang van de verplichtingen uit hoofde van gestelde zekerheden en
afgegeven garanties vermeldt. Het fonds rapporteert daarbij inzake:
- de aard van de activa;
- de actuele waarde van deze financiële activa;
- de voorwaarden gesteld aan deze zekerheden of garanties;
- de typen zekerheden en garanties;
- eventuele toestemming van DNB voor toepassing van een verrekeningssysteem (‘netting
arrangement’).
Rapportagekader pensioenfondsen
Toelichting op de balans
J308 Toelichting op de balans
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
12- 2007
15 december 2010
Inleiding
Het fonds neemt in deze jaarstaat algemene informatie op, of voegt een bijlage bij, die onder meer
informatie bevat over de volgende onderwerpen (niet limitatief).
- Waarderingsgrondslagen
Indien het fonds over beleggingen beschikt, waarvan de waarde niet ontleend is aan een marktnotering,
licht het fonds toe welke methode het fonds heeft gehanteerd en wat de grondslagen zijn voor de
vaststelling van de actuele waarde van de betreffende beleggingen.
- Beperkingen in de beschikkingsbevoegdheid van de activa
Indien het fonds beperkte beschikkingsbevoegdheid over (een deel van) de activa heeft, dan wel indien
het juridische en het economische eigendom van bepaalde activa bij een derde berust, neemt het fonds
een toelichting op. Indien het fonds zich tegenover derden verbonden heeft bepaalde activa niet (verder)
te bezwaren, neemt het fonds eveneens een toelichting op. Daarin staat in ieder geval welke (groepen
van) activa het betreft en met welke (groepen van) passiva dit verband houdt. Indien enig actief niet vrij
ter beschikking staat van het fonds om andere redenen dan vermeld in staat J307, vermeldt het fonds
aard en omvang van de beperking.
- Consolidatiemethode
Het fonds licht de toegepaste criteria en grondslagen voor consolidatie toe.
- Niet in de balans opgenomen verplichtingen
Het fonds rapporteert over de aard en omvang van belangrijke financiële verplichtingen (waaronder
verplichtingen ter zake van beleggingen, bijvoorbeeld in de vorm van commitments voor private equity
contracten) en over verplichtingen die van bijzondere betekenis zijn.
- Stelselwijzigingen
Het fonds rapporteert over stelselwijzigingen. Het fonds vermeldt de invloed van deze wijzigingen op het
vermogen en resultaat. Het fonds vermeldt het motief voor de grondslagwijziging.
Indien de presentatie van de samenstelling van het vermogen en van het resultaat gewijzigd is, licht het
fonds dat eveneens toe.
- Gebeurtenissen na balansdatum met financiële consequenties
Het fonds rapporteert over gebeurtenissen na balansdatum met belangrijke financiële gevolgen voor het
fonds. Het fonds neemt een raming van de omvang van deze gevolgen op.
Rapportagekader Pensioenfondsen
25
Financiële relaties
J309 Financiële relaties
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2007
15 december 2010
Inleiding
Ondernemingspensioenfondsen vullen alle vragen van J309 in, bedrijfstakpensioenfondsen en
beroepspensioenfondsen uitsluitend de vragen 4.1 t/m 4.4. Ook pensioenfondsen die op grond van
dispensatie formeel als bedrijfstakpensioenfonds functioneren maar die de facto
ondernemingspensioenfonds zijn, dienen vragen 1.1 t/m 3.2 in te vullen.
In deze jaarstaat blijven vorderingen en schulden uit hoofde van achtergestelde leningen aan het fonds
buiten beschouwing. Deze informatie wordt in jaarstaat J310 opgenomen.
Toelichting
Financiële relaties met bijdragende onderneming(en)
Het fonds verstrekt in deze staat (vraag 1.1 tot en met vraag 1.6) informatie over de financiële relatie
tussen het fonds en de bijdragende onderneming(-en) (´de sponsor´). Indien het (een)
onderneming(en) uit een groep betreft, verstrekt het fonds dezelfde informatie over de financiële relatie
met de andere ondernemingen uit de groep (vraag 2.1 tot en met vraag 2.3).
Vraag 1.1: Nog te ontvangen premies
Het fonds vermeldt de nog te ontvangen premies over de periode tot en met 31 december van het
verslagjaar. Indien het fonds nog geen eindafrekening heeft opgesteld, vermeldt het fonds de geraamde
nog te ontvangen premies. Indien premieafrekening verloopt via de rekening-courant verhouding met de
bijdragende onderneming(en), vermeldt het fonds het deel van het rekening courant saldo dat
betrekking heeft op de premieafrekening.
Vraag 1.2: Vordering uit hoofde van rekening courant verhouding:
Het fonds vermeldt het positieve of negatieve saldo van de rekening courantverhouding met de
bijdragende onderneming(en) verminderd met het bedrag van de premievordering (zie vraag 1.1).
Vragen 1.3 en 1.4: Beleggingen in de bijdragende onderneming in aandelen en in
converteerbare obligaties
Het fonds vermeldt de marktwaarde van de beleggingen in de bijdragende onderneming.
Vraag 1.5: Andere vorderingen op bijdragende onderneming:
Het fonds vermeldt de langlopende vorderingen en leningen onder hypothecair verband verstrekt aan de
bijdragende ondernemingen.
Vraag 1.6: Schulden aan de bijdragende onderneming:
Het fonds vermeldt de schulden van het fonds aan de bijdragende ondernemingen, met uitzondering van
de schuld uit hoofde van een negatief rekening courantsaldo en met uitzondering van de schulden uit
hoofde van een achtergestelde lening. Het fonds vermeldt daarbij eveneens de voorgenomen
terugstortingen
Daaronder tevens begrepen terugstortingen waartoe pas na afloop van het verslagjaar is besloten, indien
en voor zover deze terugstorting voortvloeit uit de vermogenspositie per 31 december van verslagjaar.
Vraag 1.7: Totaal A
Dit bedrag is gelijk aan de uitkomst van de optelsom van vraag 1.1 tot en met vraag 1.6.
Vraag 1.8: Als percentage van de totale portefeuille
Dit bedrag is gelijk aan de uitkomst van de vraag 1.7 gedeeld door de totale marktwaarde van de
bezittingen maal 100%. De vermelding van het percentage vindt plaats ter vergelijking met de bepaling
in artikel 135 van de Pensioenwet dat beleggingen in de bijdragende onderneming ten hoogste 5% van
de portefeuille als geheel mogen bedragen.
Rapportagekader Pensioenfondsen
26
Vraag 2: Groepsondernemingen
Het fonds verstrekt in deze staat (vraag 2.1 tot en met vraag 2.3) informatie over de financiële relatie
tussen het fonds en de niet bijdragende ondernemingen uit de groep, waartoe de bijdragende
onderneming behoort.
Vragen 2.1 tot en met 2.3:
De vragen zijn identiek aan de vragen 1.3 tot en met 1.5, maar hebben dan betrekking op de financiële
relatie met de andere ondernemingen uit de groep.
Vraag 2.4: Totaal B
Dit bedrag is gelijk aan de uitkomst van de optelsom van vraag 2.1 tot en met vraag 2.3.
Vraag 2.5: Totaal A en B
Dit bedrag is gelijk aan de uitkomst van de optelsom van vraag 1.7 en vraag 2.4.
Vraag 2.6: Als percentage van de portefeuille als geheel
Dit bedrag is gelijk aan de uitkomst van de vraag 2.5 gedeeld door de totale marktwaarde van de
bezittingen maal 100%. De vermelding van het percentage vindt plaats ter vergelijking met de bepaling
in artikel 135 van de Pensioenwet dat beleggingen in de ondernemingen die tot dezelfde groep als de
bijdragende onderneming behoren, ten hoogste 10% van de portefeuille als geheel mogen bedragen.
Transacties met bijdragende onderneming(en) en andere ondernemingen uit de groep
Vragen 3.1 en 3.2: Transacties met bijdragende onderneming(en) en andere ondernemingen
uit de groep:
Het fonds rapporteert over financiële transacties met groepsondernemingen. Daaronder worden onder
meer verstaan de verhuur van onroerende zaken, beheren van liquiditeiten van de ondernemingen, door
het fonds afgegeven (bank)garanties, beleggingstransactie met de ondernemingen (zoals aan- of
verkoop onroerend goed), uitbesteding administratie door fonds aan onderneming.
Vragen 4.1 tot en met 4.4: Personen
Het fonds rapporteert over financiële betrekkingen met partijen die in nauwe relatie tot het fonds staan.
Vorderingen/schulden uit hoofde van een eventuele achtergestelde lening aan het fonds worden daarbij
buiten beschouwing gelaten.
Het fonds rapporteert door middel van ja/nee antwoorden of er (hypothecaire) leningen die niet op át
arms length´ basis zijn aangegaan, zijn verstrekt aan:
 (voormalige) bestuurders, directieleden, andere medebeleidsbepalers en werknemers van het fonds;
 (voormalige) bestuurders, directieleden en werknemers van de bijdragende ondernemingen en
(voormalige)bestuurders en directieleden van andere ondernemingen uit de groep;
 (voormalige) bestuurders en directieleden van de werkgevers- en werknemersorganisaties die de
leden van het bestuur van het fonds benoemen.
Het fonds verstrekt een toelichting indien één of meer van deze vragen met ´ja´ wordt beantwoord. Het
fonds vermeldt daarbij tenminste de volgende informatie:
- het totaal uitstaande bedrag, onderverdeeld naar hypothecaire leningen, andere langlopende leningen
en overige leningen;
- de gemiddelde resterende looptijd;
- een beknopte omschrijving van ´bijzondere´ leningvoorwaarden;
- specificatie van leningen die meer dan EUR 250.000 bedragen (te vermelden gegevens zijn: bedrag;
hypothecair/anders; positie/functie van degene aan wie de lening is verstrekt).
Rapportagekader Pensioenfondsen
27
J310 Achtergestelde leningen
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2007
15 december 2010
Toelichting
Vragen 2.1 tot en met 2.4 en 3.1
Het fonds verstrekt informatie over aan het fonds verstrekte achtergestelde leningen. Achtergestelde
leningen nemen bij de solvabiliteitsberekeningen een bijzondere positie in.
De mate waarin dergelijke leningen kunnen bijdragen aan de solvabiliteit is begrensd in het Besluit
financieel toetsingskader pensioenfondsen (artikel 8).
Voor een toelichting op het begrip ´solvabiliteit´ wordt verwezen naar staat J501.
Rapportagekader Pensioenfondsen
28
Grote posten
J311 Grote posten voor risico fonds
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2007
15 december 2010
Inleiding
Het fonds verstrekt een overzicht van de grote posten binnen de beleggingen voor risico van het
pensioenfonds. Hiermee wordt inzicht gegeven over het concentratierisico.
In algemeenheid geldt dat concentratierisico kan optreden als adequate spreiding van activa en passiva
ontbreekt. Het fonds dat concentratierisico’s loopt, houdt een daarbij passende solvabiliteit aan. De
scenario's in het standaardmodel gaan voor de bepaling van het vereist eigen vermogen namelijk uit van
een gediversifieerde portefeuilles van zowel beschikbare activa als voorzienbare verplichtingen.
Concentratierisico's kunnen optreden bij een concentratie van de portefeuille in regio's, economische
sectoren of tegenpartijen. Het fonds kan op een portefeuille van leningen die sterk sectorgebonden is,
door deze concentratie een verhoogd risico lopen. Als bijvoorbeeld de aandelenportefeuille eveneens in
dezelfde sector is geconcentreerd, is sprake van een cumulatief concentratierisico. Volledigheidshalve, de
definitie van concentratierisico is niet beperkt tot beleggingen.
Toelichting
Vragen 1.1, 2.1, 3.1 en 4.1:
Om te bepalen welke posten hieronder vallen cumuleert het fonds per categorie alle instrumenten met
dezelfde debiteur. Als grote post wordt aangemerkt elke post die meer dan 2% van het balanstotaal
uitmaakt. Daarnaast wordt een post aangemerkt als grote post als deze minder dan 2% van het
balanstotaal bedraagt, maar wel meer dan 10% van de beleggingen voor risico van het fonds bedraagt.
Deze laatste toevoeging is uiteraard alleen relevant indien een fonds slechts een klein gedeelte van het
balanstotaal in eigen beheer heeft. Indien een post verschillende instrumenten omvat (bijvoorbeeld twee
obligaties met verschillende looptijden) vermeldt het fonds deze gecumuleerd.
Vragen 5.1 en 5.2: Andere concentratierisico´s
Het is mogelijk dat het fonds, naast de concentratierisico´s die in de voorliggende vragen aan bod
komen, nog andere concentratierisico´s loopt. Het fonds moet zich een oordeel vormen over de
aanwezigheid van concentratierisico en deze onderkende concentratierisico’s moeten aanvullend worden
toegelicht.
Rapportagekader Pensioenfondsen
29
J312 Grote beleggingen voor risico deelnemers
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen die een regeling uitvoeren,
waarbij het beleggingsrisico berust bij de individuele
deelnemer
2007
15 december 2010
Op deze staat wordt een overzicht gevraagd van de grote posten binnen de beleggingen voor risico van
de deelnemers. De methodiek is daarbij gelijk aan de methodiek van staat J311.
Rapportagekader Pensioenfondsen
30
J314 Specificatie beleggingen voor fondsen met een geconsolideerde balans
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen die een geconsolideerde balans indienen en
verplicht zijn kwartaalstaat K201 in te dienen
2007
21 december 2012
Inleiding
Het pensioenfonds dient in staat J314 een specificatie van de beleggingen in op geconsolideerde basis.
Rapportagekader Pensioenfondsen
31
Rekening van baten en lasten
J401 Rekening van baten en lasten
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2007
21 december 2012
Inleiding
Fondsen die een geconsolideerde balans indienen, gaan bij de rekening van baten en lasten eveneens
van de geconsolideerde cijfers uit.
Toelichting
Vraag 1.1: Premiebaten
Het fonds vermeldt de totale feitelijke premie inclusief extra stortingen, premiekortingen en
premieterugstortingen. Het fonds neemt deze bedragen dus niet onder andere baten of lasten op. Dit
betekent dat de feitelijke premie ook negatief kan zijn.
Indien het fonds eveneens een VUT-regeling uitvoert, wordt de door het fonds ontvangen VUT-premie
niet verantwoord onder premiebaten, maar onder ándere baten´.
Voor pensioenfondsen die een inkoopregeling in het kader van de wet VPL uitvoeren, is het volgende nog
van belang. In die situatie zal de feitelijke premie vaak ook een bijdrage omvatten die bedoeld is voor
deze regeling (vaak wordt deze som toegevoegd aan een in dit verband gecreëerde reserve). In deze
staat wordt tevens de door het fonds ontvangen -premie voor inhaalpensioen (VPL) opgenomen. (Zie
hiervoor ook staat J903)
Vraag 1.2: Overdrachtssom overgenomen pensioenverplichtingen
Het fonds vermeldt het ontvangen bedrag uit hoofde van overgenomen pensioenverplichtingen. Dit
bedrag is over het algemeen niet gelijk aan de actuele waarde van de pensioenverplichtingen op basis
van de grondslagen van het fonds. Het fonds maakt, evenals elders binnen de staten gebruikelijk is, een
splitsing naar ´voor risico fonds´, ´voor risico deelnemer´ en ´gedekt door garantiecontract´.
Vraag 1.2.3 en vraag 2.5.3: Verwerking van waardeoverdrachten bij garantiecontracten
In de regel wijken de door de herverzekeraar gehanteerde tarieven af van de wettelijke grondslagen voor
waardeoverdracht. Het fonds zal bij waardeoverdracht een aanvullende premie verschuldigd zijn of er zal
sprake zijn van vrijval van waarde.
Als deze aanvullingen of vrijval in de feitelijk betaalde herverzekeringspremie verwerkt zijn, rapporteert
het fonds bij de vragen 1.2.3 en 2.5.3 (Overdrachtssom overgenomen c.q. overgedragen
pensioenverplichtingen) terzake geen bedragen. Het fonds neemt deze bedragen op in staat J603 bij
vraag 2.5. (Zie hiervoor de toelichting bij staat J603)
Indien het fonds en de herverzekeraar deze waardeoverdrachten daarentegen afzonderlijk verrekenen,
vermeldt het fonds de betreffende bedragen onder vraag 1.2.3 en vraag 2.5.3 (Overdrachtssom
overgenomen c.q. overgedragen pensioenverplichtingen). Het pensioenfonds verantwoordt de
bijbehorende geldstroom tussen pensioenfonds en herverzekeraar onder vraag 2.3 ´Premie
herverzekeraar garantiecontract´.
Vraag 1.3: Directe beleggingsopbrengsten (bruto)
Het fonds maakt onderscheid tussen de directe beleggingsopbrengsten: dividend, intrest en overige. Het
fonds gaat daarbij uit van de bruto opbrengsten.
Vraag 1.4: Indirecte beleggingsopbrengsten
Het fonds vermeldt waardestijgingen en -dalingen van de beleggingen.
Vraag 1.5: Kosten vermogensbeheer (-/-)
Het fonds vermeldt de beleggingskosten en dergelijke onder vraag 1.5 ´kosten vermogensbeheer´ en
vult daartoe het negatieve bedrag in. De kosten vermogensbeheer betreffen het volledige
vermogensbeheer en houden dus verband met zowel de directe als de indirecte beleggingsinkomsten.
Indien het exacte bedrag aan kosten vermogensbeheer niet bij het fonds bekend is, geeft het fonds een
Rapportagekader Pensioenfondsen
32
zo goed mogelijke benadering. Fondsen die ook ten behoeve van andere rapportages (bijvoorbeeld voor
de CEM-survey) de kosten vermogensbeheer bepalen, kunnen bij het invullen van vraag 1.5 de aldaar
gangbare definities hanteren.
Vraag 1.6: Baten uit Herverzekering
Het pensioenfonds splitst de inkomsten uit, enerzijds naar garantiecontracten en overige
herverzekeringsvormen en anderzijds naar uitkeringen en resultatendeling.
Het fonds vermeldt de toe- of afname van de latente claims van het pensioenfonds op de
herverzekeraars uit hoofde van resultatendeling.
Vraag 1.7: Andere baten
Het fonds vermeldt alle baten die niet onder de andere categorieën kunnen worden gerapporteerd. Het
fonds rapporteert een eventueel ontvangen VUT-premie bij deze vraag. Het fonds verstrekt een
toelichting bij vraag 3 van staat J402 indien een bedrag wordt vermeld bij vraag 1.7.
Vraag 2.1: Mutatie technische voorzieningen
Het fonds splitst de mutatie technische voorzieningen uit naar de posten ´voor risico fonds´ en ´voor
risico deelnemers´. Bij een garantiecontract is het niet altijd mogelijk om de aan de verzekeraar betaalde
premie op te splitsen. Het pensioenfonds rapporteert voor een garantiecontract daarom één totaalbedrag
onder vraag 2.3 ´Premie herverzekeraar garantiecontract´.
Het fonds vermeldt het effect van een stelselwijziging bij de waardering van de technische voorzieningen
eveneens onder deze vraag.
Vraag 2.2: Mutatie andere voorzieningen
Het fonds verstrekt een toelichting bij vraag 3 van staat J402 indien een bedrag wordt vermeld bij vraag
2.2. Het fonds rapporteert een eventuele vrijval van een voorziening als een negatieve last bij deze
vraag en niet als bate bij vraag 1.7 Ándere baten´.
Vragen 2.3 en 2.4: Premies herverzekering
Het fonds deelt premies herverzekering op naar garantiecontract en overige herverzekeringsvormen. Het
fonds rapporteert bij garantiecontract de gehele, aan de herverzekeraar betaalde, premie (zie ook
toelichting bij vraag 2.1). Het fonds rapporteert bij andere herverzekeringscontracten (onder andere
kapitaalcontracten) de gehele premie voor risicodekking.
Vraag 2.5: Overdrachtssom overgedragen pensioenverplichtingen
Het fonds vermeldt het uitbetaalde bedrag uit hoofde van overgedragen pensioenverplichtingen. Dit
bedrag is over het algemeen niet gelijk aan de actuele waarde van deze pensioenverplichtingen op basis
van eigen grondslagen. (Zie voor garantiecontracten ook de toelichting bij vraag 1.2.3).
Vraag 2.6: Uitkeringen
Het fonds splitst de uitkeringen op naar ouderdomspensioen (tijdelijk, levenslang), nabestaandenpensioen, arbeidsongeschiktheidspensioen en overig.
Het fonds vermeldt eventuele VUT uitkeringen niet hier, maar onder vraag 2.8 ándere lasten´.
Vraag 2.7: Kosten (exclusief kosten vermogensbeheer)
Het fonds rapporteert het totaal aan kosten. Het fonds geeft een specificatie van de kosten in staat J402,
vraag 2. Het fonds rapporteert de kosten vermogensbeheer aan de batenzijde bij vraag 1.5.
Vraag 2.8: Andere lasten
Het fonds rapporteert de lasten die niet onder de andere categorieën kunnen worden gerapporteerd. Het
fonds vermeldt eventuele verstrekte VUT uitkeringen onder deze vraag. Het fonds verstrekt een
toelichting bij vraag 3 van staat J402 indien een bedrag wordt vermeld bij vraag 2.8.
Vraag 2.10: Aandeel van derden in resultaten van geconsolideerde deelnemingen
Indien het fonds de rekening van baten en lasten op geconsolideerde basis heeft vastgesteld, is het
volgende van belang. Indien er sprake is van integrale consolidatie bij partiële deelnemingen, wordt het
aandeel van derden in de baten en lasten, als positief of negatief bedrag, afzonderlijk gerapporteerd.
Vraag 3.1: Saldo boekjaar
Als sluitpost wordt in het overzicht het saldo van baten en lasten getoond.
Rapportagekader Pensioenfondsen
33
J402 Specificatie rekening van baten en lasten
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2016
1 januari 2016
Inleiding
Het fonds verstrekt in deze staat nadere informatie over een aantal onderdelen van de rekening van
baten en lasten. Als een fonds een geconsolideerde balans indient, gaat het fonds hier evenals bij staat
J401 uit van de geconsolideerde rekening van baten en lasten.
In deze jaarstaat worden de “kosten vermogensbeheer” uitgesplitst naar verschillende
(beleggings)categorieën. Het uitgangspunt is dat alle vermogensbeheerkosten hierin worden opgenomen.
Het gaat daarbij om zowel gefactureerde kosten als kosten die worden ingehouden op de behaalde bruto
rendementen. De ‘look through’-regel is hier van toepassing. Het principe van de ‘look through’-regel is
dat beleggingskosten uitgesplitst moeten worden. Bij beleggingen via bijvoorbeeld beleggingsfondsen of
fund of funds moeten de kosten van alle tussenliggende beleggingslagen in beeld worden gebracht tot de
uiteindelijke belegging.
Het gaat om netto vermogensbeheerkosten. Dit betekent dat eventuele kortingen die een pensioenfonds
krijgt op de kosten die in het beleggingsfonds in rekening worden gebracht, gesaldeerd moeten worden.
Voor de rapportage van de vermogensbeheerkosten wordt aangesloten bij de herziene versie (2013) van
de nadere uitwerking kosten vermogensbeheer van de aanbevelingen uitvoeringskosten van de
Pensioenfederatie2.
Voor de uitsplitsing van de kosten vermogensbeheer naar de verschillende beleggingscategorieën en
eventuele overlay beleggingen moet worden aangesloten bij de categorieën uit de kwartaalstaten. Zie
hiervoor de toelichting bij kwartaalstaat K201.
Vraag 5 bestaat uit vier kolommen. De eerste kolom bevat de uitsplitsing over verschillende
beleggingscategorieën van de beheerkosten en de tweede kolom bevat de performance gerelateerde
kosten. De derde en vierde kolom bevatten de transactiekosten; in de derde kolom worden de
transactiekosten exclusief de directe aan- en verkoopkosten van beleggingstitels gerapporteerd en in de
vierde kolom worden de directe aan- en verkoopkosten van beleggingstitels gerapporteerd. De
rapportage van de aan- en verkoopkosten in de vierde kolom is niet verplicht, maar optioneel voor de
fondsen die deze kosten kunnen en willen rapporteren.
Toelichting
Vragen 1.1 t/m 1.4: Pensioenuitkeringen
Het fonds rapporteert de periodieke uitkeringen, de afkoop van kleine pensioenen en de
pensioenuitkeringen die ineens worden uitgevoerd. Voor wat betreft de afkoop van kleine pensioenen
rapporteert het fonds zowel de omvang als de frequentie, dat wil zeggen het aantal maal dat het fonds
uit hoofde van afkoop een bedrag heeft uitgekeerd.
Vraag 2.1 t/m 2.5: Specificatie kosten
Het fonds rapporteert naast het totaalbedrag van de kosten (als vermeld in staat J401 bij vraag 2.7) bij
deze vraag de uitsplitsing van de kosten exclusief de kosten voor vermogensbeheer naar de functies
binnen het pensioenfonds. Deze uitsplitsing vindt eveneens plaats indien de activiteiten geheel of
gedeeltelijk zijn uitbesteed. Het fonds splitst de kosten uit naar de volgende onderdelen:
- bestuurskosten: kosten bestuur, directie, etc.
- administratiekosten: alle kosten die direct verband houden met de pensioenadministratie, inclusief
excassokosten
- advies- en controlekosten: kosten (externe) actuaris, accountant, alsmede eventuele additioneel
uitgevoerde controles en adviesdiensten
- huur (ook toegerekende huur eigen gebouw).
Het fonds wijst de kosten aan één van de genoemde categorieën toe. Het fonds splitst de kosten uit naar
interne kosten en kosten als gevolg van uitbesteding (inkoop bij derden). Alle kosten die worden
gemaakt in het kader van uitbestede werkzaamheden (bijvoorbeeld aan werkgever, accountant, actuaris
en administrateur) worden gerapporteerd als ‘inkoop bij derden’. Interne kosten zijn bijvoorbeeld kosten
Dit document is beschikbaar op:
http://www.pensioenfederatie.nl/services/publicaties/Pages/Aanbevelingen_Uitvoeringskosten_2013_Nadere_ui
twerking_kosten_vermogensbeheer_herziene_versie_met_aanvullingen_69.aspx
2
Rapportagekader Pensioenfondsen
34
van personeel rechtstreeks in dienst bij het pensioenfonds, kosten van huisvesting indien het gebouw in
eigendom van het pensioenfonds is, en directe bestuurskosten (bijvoorbeeld onkostenvergoedingen).
Indien het fonds de kosten voor interne doeleinden niet aan één van de hierboven genoemde categorieën
toewijst, maakt het fonds voor deze staat een goede schatting.
Vraag 2.6 t/m 2.11: Specificatie kosten per deelnemer
Het fonds rapporteert naast het totaalbedrag van de kosten bij deze vraag de administratieve
uitvoeringskosten als bedrag per deelnemer. Hiertoe rapporteert het fonds in vraag 2.6 en 2.7 het aantal
actieve deelnemers en pensioengerechtigden ultimo verslagjaar. Deze aantallen moeten overeenkomen
met vraag 1.1 en vraag 1.3 uit staat J701.
Alleen indien de berekende administratieve uitvoeringskosten als bedrag per deelnemer in vraag 2.8
afwijkt van de door het fonds berekende bedrag, dan rapporteert het fonds onder vraag 2.10 de eigen
berekening waarbij de berekening wordt toegelicht in toelichtingsveld 2.11. De administratieve
uitvoeringskosten als bedrag per deelnemer zullen op individueel niveau worden gepubliceerd op de
website van DNB. In deze tabel zullen de bedragen bij vraag 2.10 (indien van toepassing) worden
overgenomen.
Vraag 3: Toelichting
Het fonds verstrekt in ieder geval een toelichting indien het fonds bij staat J401, vraag 1.7 ‘andere
baten’, vraag 2.2. ‘mutatie andere voorzieningen’, en/of vraag 2.8 ‘andere lasten’ bedragen heeft
vermeld.
Vraag 4.1: Schattingsmethodieken
Het is mogelijk dat op het moment van indienen van de jaarstaten nog niet alle kosten bekend zijn. Het
pensioenfonds maakt dan een zo goed mogelijke schatting en beantwoordt deze vraag met ‘ja’.
Vraag 4.2: Toelichting schattingsmethodieken
Indien het pensioenfonds vraag 4.1 met ‘ja’ heeft beantwoord, neemt het in dit toelichtingsveld op:

binnen welke beleggingscategorieën gebruik is gemaakt van schattingen

welke bedragen tot stand zijn gekomen door middel van een schatting

wat de reden is dat deze bedragen (nog) niet bekend zijn

welke methodiek(en) voor de schatting(en) zijn gebruikt.
Vraag 5.1 t/m 5.7: Kosten beleggingscategorieën
Het pensioenfonds splitst haar kosten vermogensbeheer naar beleggingscategorie. De toewijzing aan
beleggingscategorieën dient consistent te gebeuren met die in de kwartaalstaten beleggingen (K201). De
hoofdcategorieën in de kwartaalstaten komen overeen met de categorieën in deze jaarstaat.
De kosten per beleggingscategorie worden gesplitst in vier kolommen: beheerkosten, performance
gerelateerde kosten, transactiekosten en aan- en verkoopkosten.
Kolom 1: het pensioenfonds rapporteert de beheerkosten (beheervergoedingen) inclusief bewaarloon.
Daarnaast rapporteert het pensioenfonds alle vermogensbeheerkosten die toe te schrijven zijn aan een
beleggingscategorie en niet in kolom 2-4 horen.
Kolom 2: het pensioenfonds rapporteert de performance afhankelijke kosten (performance
vergoedingen) voor de beleggingen in elke categorie.
Kolom 3: het pensioenfonds rapporteert de transactiekosten exclusief aan- en verkoopkosten. Deze
omvatten in ieder geval acquisitiekosten en in- en uitstapvergoedingen van beleggingsfondsen. De
acquisitiekosten die gemaakt zijn voor een beleggingscategorie waar nog niet daadwerkelijk in belegd is,
worden ook opgenomen bij de betreffende beleggingscategorie. Ook de inhuur van bijvoorbeeld een
externe transitiemanager valt hieronder.
Kolom 4 (optioneel): Het pensioenfonds rapporteert de directe aan- en verkoopkosten van
beleggingstitels per beleggingscategorie, indien het pensioenfonds hier inzicht in heeft en deze kan en wil
rapporteren.
Gemengde exposure
Voor een gemengd beleggingsfonds en/of -mandaat rapporteert het pensioenfonds de kosten evenredig
naar de exposure over de verschillende beleggingscategorieën. Er kan worden volstaan met de
uitsplitsing naar kostensoorten per mandaat- of fondsbelegging mits geen materieel risico wordt gelopen
op meerdere beleggingscategorieën. De kosten van bijvoorbeeld een aandelenmandaat met 1 procent
van de beleggingen gealloceerd naar beursgenoteerd vastgoed en 2 procent van de beleggingen in
liquide middelen hoeft niet te worden toegerekend aan kosten op aandelen, vastgoed en vastrentende
waarden, maar mag naar rato van het belang in deze categorieën gerapporteerd worden onder de
betreffende categorieën. Voor een mixfonds met 50 procent van de beleggingen gealloceerd naar
Rapportagekader Pensioenfondsen
35
aandelen en vastrentende waarden geldt dat de kosten wel dienen te worden toegerekend aan de kosten
specifiek op aandelen en specifiek op vastrentende waarden.
Liquide middelen
Kosten van liquide middelen die aangehouden worden voor margin-verplichtingen of die anderszins
aangehouden worden voor derivatenexposure worden onder de beleggingscategorie gerapporteerd
waarvoor ze worden aangehouden. Kosten van overige liquide middelen (zoals een strategische allocatie
naar cash) worden (conform K201) gerapporteerd onder kosten van overige beleggingen, vraag 5.7. Het
fonds geeft dan een toelichting bij vraag 7.1.
Vraag 5.9: Kosten overlay
Kosten voor overlaybeleggingen kunnen – indien mogelijk – worden toegewezen aan een
beleggingscategorie en dus op de betreffende regel (5.1-5.7) worden opgenomen. Op deze regel kunnen
de kosten voor overlaybeleggingen worden opgenomen die niet zijn toe te wijzen aan een
beleggingscategorie, bijvoorbeeld de kosten voor de valuta-afdekking. In de toelichting bij vraag 7.1
wordt opgenomen wat deze belegging betreft.
Vraag 5.11 : Kosten vermogensbeheer pensioenfonds en bestuursbureau
Door het pensioenfonds (bijvoorbeeld de beleggingscommissie) en het eventuele bestuursbureau worden
kosten gemaakt met betrekking tot vermogensbeheer. Deze dienen te worden toegerekend en onder
deze noemer te worden gerapporteerd.
Vraag 5.12: Kosten fiduciair beheer
Kosten voor fiduciair beheer zijn niet toe te rekenen aan een beleggingscategorie en worden hier
gerapporteerd.
Vraag 5.13: Bewaarloon
Bij voorkeur wordt het bewaarloon bij de betreffende beleggingscategorie gerapporteerd in vraag 5.1 t/m
5.10. Indien toerekening aan de beleggingscategorieën niet mogelijk is, wordt het bewaarloon in zijn
totaliteit hier gerapporteerd.
Vraag 5.14: Kosten advies vermogensbeheer
Alle kosten die het pensioenfonds maakt om advies in te winnen met betrekking tot het
vermogensbeheer worden hier gerapporteerd. Dit kan gaan om bijvoorbeeld een
risicobudgetteringstudie, externe vermogensbeheeradviseurs of juridisch advies met betrekking tot
vermogensbeheer.
Vraag 5.15: Overige kosten vermogensbeheer
Het pensioenfonds vermeldt onder vraag 5.15 ‘overige kosten vermogensbeheer’. Het pensioenfonds
vermeldt hier alleen bedragen die niet toe te rekenen zijn aan een beleggingscategorie en niet onder
andere (meer specifieke) vragen in staat J402 verantwoord kunnen worden. In de toelichting bij vraag
7.1 wordt opgenomen waarop deze kosten betrekking hebben.
Vraag 6.1 t/m 6.5: Vermogensbeheerkosten als percentage van het belegd vermogen
In vraag 6.2 worden de vermogensbeheerkosten (exclusief transactiekosten) als percentage van het
gemiddeld belegd vermogen berekend. Alleen indien de berekende vermogensbeheerkosten als
percentage van het belegd vermogen in vraag 6.2 afwijken van het door het fonds berekende
percentage, dan rapporteert het fonds onder vraag 6.4 de eigen berekening waarbij de berekening wordt
toegelicht in toelichtingsveld 6.5.
Vraag 6.6 t/m 6.9: Transactiekosten als percentage van het belegd vermogen
In vraag 6.6 worden de transactiekosten als percentage van het gemiddeld belegd vermogen berekend.
Alleen indien de berekende transactiekosten als percentage van het gemiddeld belegd vermogen in vraag
6.6 afwijken van het door het fonds berekende percentage, dan rapporteert het fonds onder vraag 6.8 de
eigen berekening waarbij de berekening wordt toegelicht in toelichtingsveld 6.9.
De vermogensbeheerkosten als percentage van het belegd vermogen en de transactiekosten als
percentage van het belegd vermogen zullen op individueel niveau worden gepubliceerd op de website
van DNB. In deze tabel zullen de percentages bij 6.4 en 6.8 (indien van toepassing) worden
overgenomen.
Vraag 7.1: Toelichting kosten vermogensbeheer
Het pensioenfonds verstrekt in ieder geval een toelichting indien het pensioenfonds bij vraag 5.7 ‘overige
beleggingen’ of vraag 5.15 ‘overige kosten vermogensbeheer’ bedragen heeft vermeld.
Rapportagekader Pensioenfondsen
36
Ook als er bij vraag 5.9 ‘kosten overlay beleggingen’ een bedrag worden ingevuld, verstrekt het
pensioenfonds in de toelichting aanvullende informatie over de betreffende overlay.
Daarnaast verstrekt het pensioenfonds een toelichting indien er belangrijke wijzigingen in de
vermogensbeheerkosten zijn ten opzichte van het vorige verslagjaar. Een voorbeeld betreft bijvoorbeeld
hoge kosten in een nieuwe categorie omdat eenmalig opstartkosten gemaakt worden om in deze
categorie te gaan beleggen.
Vraag 7.2: Toelichting verschil met rekening van baten en lasten
Het is mogelijk dat het totaalbedrag aan kosten vermogensbeheer niet aansluit bij het bedrag in de
jaarrekening (zoals opgenomen in staat J401, vraag 1.5), bijvoorbeeld als deze uitsluitend gebaseerd is
op gefactureerde kosten. Indien het totaal van de kosten vermogensbeheer bij vraag 5.17 ongelijk is aan
de kosten vermogensbeheer in staat J401 (vraag 1.5) dan geeft het fonds een toelichting op het verschil.
Rapportagekader Pensioenfondsen
37
J403 Premiegegevens over het afgelopen kalenderjaar (ex post)
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2013
21 januari 2016
Inleiding
Het fonds verstrekt in deze jaarstaat ex-post informatie over de feitelijke hoogte en samenstelling van de
(kostendekkende) premie. Uit oogpunt van vergelijkbaarheid met de in kwartaalstaat K401 verstrekte
ex-ante informatie is de opstelling in de jaarstaat J403 identiek aan de opstelling in K401.
Let op: In de rapportage over 2015 mag in plaats van de rentetermijnstructuur per 31-12-2014 ook de
rentetermijnstructuur per 1-1-2015 worden gehanteerd. De ex post premiestaat J403 is in dit geval niet
direct vergelijkbaar met de ex ante premiestaat K401. Het fonds geeft in de toelichting onder vraag 3.6
aan welke rentetermijnstructuur is gehanteerd.
Toelichting
Vraag 1.1: Gesloten fonds ja/nee
Een “gesloten fonds zonder verdere opbouw van pensioenaanspraken” is een pensioenfonds, dat
gedurende het gehele verslagjaar uitsluitend pensioenregelingen heeft uitgevoerd waartoe geen nieuwe
deelnemers kunnen toetreden en waarbij bestaande deelnemers geen nieuwe pensioenaanspraken
opbouwen anders dan uit hoofde van toeslagverlening.
Algemeen ten aanzien van vragen 2 en 3
Bij de vragen over de systematiek voor de vaststelling van de (gedempte) kostendekkende premie en de
bijbehorende bedragen (vragen 2 en 3) in staat J403 (premie ex post) gaat het fonds uit van het beleid
zoals dat aan het begin van het verslagjaar van kracht was en zoals is verantwoord in staat K401
(premie ex-ante). Eventuele wijzigingen in de systematiek voor de vaststelling van de (gedempte)
kostendekkende premie gedurende het verslagjaar zijn geen aanleiding om ex-post voor hetzelfde
verslagjaar een andere systematiek te verantwoorden dan ex-ante.
Vraag 2.1: Systematiek kostendekkende premies
Het fonds rapporteert de van toepassing zijnde systematiek bij de vaststelling van de (gedempte)
kostendekkende premie en heeft daarbij de keuze uit:
Gebaseerd op de actuele rentetermijnstructuur (RTS);
Systematiek van gedempte premie op basis van een voortschrijdend gemiddelde RTS;
Systematiek van gedempte premie op basis van een voortschrijdend gemiddeld rendement;
Systematiek van gedempte premie op basis van een verwacht toekomstig rendement;
Geen premie voor verplichtingen voor risico van het fonds.
Vraag 2.2: Disconteringsvoet
Het fonds beantwoordt deze vraag uitsluitend indien bij vraag is gekozen voor een systematiek van
premiedemping op basis van een voortschrijdend gemiddeld rendement of een verwacht rendement. Het
fonds vermeldt met welke disconteringsvoet is gerekend bij het vaststellen van de ‘actuarieel benodigde
premie voor onvoorwaardelijk pensioen’ (vraag 3.1 tweede kolom).
Vraag 2.3: Periode van de demping
Het fonds vermeldt de termijn (in maanden) waarover het voortschrijdende gemiddelde van de RTS of
het rendement is vastgesteld. Het fonds sluit hierbij aan op de peildatum voor de vaststelling van de
premie en de kostendekkendheid (vraag 2.4).
Voorbeeld:
Het fonds hanteert een systematiek van een gedempte kostendekkende premie op basis van een
voortschrijdend gemiddelde rentetermijnstructuur. De gedempte kostendekkende premie voor het
verslagjaar is berekend op basis van de 36-maands gemiddelde rentetermijnstructuur tot en met 30
september van het jaar voorafgaand aan het verslagjaar. Het fonds vermeldt bij vraag 2.3 “36”.
Vraag 2.4: Peildatum vaststelling premie en kostendekkendheid
Het fonds vermeldt per welke datum de premie voor het verslagjaar en de ex-ante kostendekkendheid
daarvan zijn vastgesteld. Vanwege de beschikbaarheid van een door DNB gepubliceerde
rentetermijnstructuur en een betrouwbare schatting van de dekkingsgraad, vermeldt het fonds hierbij de
peildatum voor de gegevens onderliggend aan dit besluit per maandeinde.
Voorbeeld:
Rapportagekader Pensioenfondsen
38
Het fonds heeft de premie en de kostendekkendheid daarvan voor het verslagjaar 2013 vastgesteld in de
bestuursvergadering van 14 oktober 2012. Het bestuur is daarbij uitgegaan van de voorhanden zijnde
gegevens (waaronder de schatting van de dekkingsgraad en de rentetermijnstructuur) per 30 september
2012. Het fonds vermeldt 30.09.12 als peildatum.
Vraag 3: Kostendekkende premie
Het fonds dat een gedempte kostendekkende premie hanteert, rapporteert de kostendekkende premie
zowel op basis van de actuele rentetermijnstructuur (in de eerste kolom) als de voor het betreffende
fonds geldende methodiek van premiedemping (in de tweede kolom). Het fonds dat de kostendekkende
premie op basis van de actuele rentetermijnstructuur vaststelt, rapporteert uitsluitend volgens deze
methodiek. De actuele rentetermijnstructuur is de door DNB gepubliceerde rentetermijnstructuur per
jaareinde van het jaar voorafgaand aan het verslagjaar.
Let op: In de rapportage over 2015 mag in afwijking van bovenstaande in plaats van de
rentetermijnstructuur per 31-12-2014 ook de rentetermijnstructuur per 1-1-2015 worden gehanteerd.
De ex post premiestaat J403 is in dit geval niet direct vergelijkbaar met de ex ante premiestaat K401.
Het fonds geeft in de toelichting onder vraag 3.6 aan welke rentetermijnstructuur is gehanteerd.
Premie voor verplichtingen voor risico fonds
Het fonds rapporteert onder vraag 3.1 tot en met vraag 3.6 de actuarieel benodigde premie vanwege de
aangroei van pensioenverplichtingen voor risico van het pensioenfonds in het verslagjaar. Het fonds gaat
daarbij uit van de rentetermijnstructuur en de overige actuariële grondslagen zoals die per jaareinde van
het jaar voorafgaand aan het verslagjaar van kracht waren.
Vraag 3.1: Actuarieel benodigde premie onvoorwaardelijk pensioen
Het fonds rapporteert de actuarieel benodigde premie voor de inkoop van de onvoorwaardelijke
onderdelen van de pensioenovereenkomst. Daaronder wordt verstaan, de premie benodigd voor:
de opbouw van pensioenaanspraken (coming service en backservice) over het verslagjaar
inclusief onvoorwaardelijke indexatie van deze pensioenaanspraken en overige onvoorwaardelijk
toegekende aanspraken;
de in het verslagjaar toegekende toeslagen die direct ten laste van de premie gefinancierd zijn
(zoals een koopsom voor indexatie betaald door de werkgever);
de risicodekking van bijvoorbeeld het overlijdens- en/of arbeidsongeschiktheidsrisico gedurende
het verslagjaar (voor zover dit niet gedekt wordt uit eventueel opgebouwde pensioenen);
de opslag voor toekomstige uitvoeringskosten horend bij de in het verslagjaar toegekende
onvoorwaardelijke aanspraken (deze opslag wordt toegevoegd aan voorziening voor
uitvoeringskosten die onder is van de technische voorzieningen).
Indien het pensioenfonds een inkoopregeling in het kader van de wet VPL3 uitvoert, geldt het volgende.
Zowel de ínkoop´ (dus: de toevoeging aan de technische voorzieningen) als de, in verband met deze
regeling, ontvangen premies, worden buiten beschouwing gelaten bij de onderdelen 3 en 4 van deze
staat. Het fonds rapporteert uitsluitend in onderdeel 5 en 7 over de inkoopregeling wet VPL en de
daaraan gerelateerde premie.
Indien het pensioenfonds meer dan één regeling uitvoert, rapporteert het fonds bij vraag 3.1 de
resultante van afzonderlijke berekeningen voor de verschillende regelingen.
Vraag 3.2: Opslag instandhouding vereist eigen vermogen
Het fonds rapporteert de opslag voor het in stand houden van het vereist eigen vermogen op basis van
het strategische beleggingsbeleid. Als peildatum voor het vereist eigen vermogen (op basis van het
strategische beleggingsbeleid) geldt het jaareinde van het jaar voorafgaand aan het verslagjaar.
De opslag voor instandhouding van het vereist eigen vermogen (vraag 3.2) sluit aan bij het volledige
bedrag verantwoord onder vraag 3.1 (het actuarieel benodigde bedrag voor onvoorwaardelijk pensioen).
Indien het fonds een gedempte premie hanteert, kan het fonds de opslag voor de instandhouding van
het vereist eigen vermogen in de 2e kolom baseren op vraag 3.1 (2e kolom, gebaseerd op gedempte
premie). Voor fondsen die naast verplichtingen voor risico fonds ook verplichtingen voor risico
deelnemer en/of verplichtingen onder garantiecontract inkopen moet het percentage vereist eigen
vermogen worden bepaald als de “toetswaarde solvabiliteit in situatie ultimo kwartaal” (staat K101,
vraag 9, kolom strategisch/schok in evenwicht) gedeeld door de technische voorziening voor risico fonds.
Als hier van afgeweken wordt moet dit worden toegelicht.
De wet VPL kent de mogelijkheid om pensioen in te kopen over perioden in het verleden voor zover daar nog
fiscale ruimte bestaat en de financiering daarvan uit te stellen tot uiterlijk 15 jaar na het moment van
toezegging (of eerder tijdstip van pensioeningang). Er ontstaat pas een onvoorwaardelijk recht op deze
aanspraken naar de mate waarin ze daadwerkelijk op individueel niveau gefinancierd (ingekocht) zijn.
3
Rapportagekader Pensioenfondsen
39
Vraag 3.3: Opslag voor uitvoeringskosten
Het fonds rapporteert de benodigde opslag ter dekking van de uitvoeringskosten in het verslagjaar
(exclusief kosten vermogensbeheer) voor zover die niet gefinancierd zijn uit de voorziening voor
uitvoeringskosten (onderdeel van de technische voorziening). Het fonds houdt bij vraag 3.3 geen
rekening met de opslag in verband met aangroei van de voorziening voor toekomstige uitvoeringskosten
(zoals reeds verantwoord onder vraag 3.1).
De systematiek van de kostendekkende premie (rentetermijnstructuur of gedempt) heeft geen invloed
op de opslag voor uitvoeringskosten in het verslagjaar. Deze kosten hebben immers een horizon van
maximaal 1 jaar.
Het fonds vermeldt ex-ante (staat K401) de beste schatting van het benodigde bedrag. Het fonds
vermeldt ex-post (staat J403) de feitelijke realisatie. Eventuele verschillen tussen de ex-ante raming en
de ex-post realisatie komen daarmee één-op-één tot uitdrukking in de rapportages over de
kostendekkende premie voor het verslagjaar. Indien het benodigd bedrag voor uitvoeringskosten in J403
(ex post) materieel verschilt van de verwachting in K401 (ex ante), dan vragen wij dit verschil toe te
lichten bij vraag 3.6.
Voorbeeld:
Het fonds raamt, op het moment van de vaststelling van de premie en de kostendekkenheid voor het
betreffende kalenderjaar, de totale uitvoeringskosten (exclusief vermogensbeheer) op 100. Vanuit de
voorziening voor toekomstige uitvoeringskosten (onderdeel technische voorziening) wordt naar
verwachting 30 gefinancierd. Het fonds vermeldt derhalve 70 in de ex-ante opgave (K401) van de
kostendekkende premie voor het betreffende kalenderjaar.
Na afloop van het betreffende kalenderjaar (het verslagjaar) blijkt dat de werkelijke uitvoeringskosten
105 bedragen waarvan 30 gefinancierd uit de voorziening voor uitvoeringskosten. Het fonds vermeldt
derhalve 75 in de ex-post opgave (J403) van de kostendekkende premie voor het verslagjaar.
Vraag 3.4: Actuarieel benodigde premie voorwaardelijk pensioen
Het fonds rapporteert de actuarieel benodigde premie ten behoeve van voorwaardelijke toeslagverlening.
Een fonds dat de onvoorwaardelijke pensioenverplichtingen heeft herverzekerd op basis van een
garantiecontract, en waarbij de voorwaardelijke toeslagverlening in beginsel voor rekening en risico van
het fonds komt, rapporteert de daartoe actuarieel benodigde premie eveneens bij deze vraag.
Vraag 3.6: Toelichting
Het fonds geeft een toelichting op de wijze waarop het bedrag bij vraag 3.4 ‘Actuarieel benodigde premie
voor voorwaardelijke onderdelen’ is bepaald. Tevens worden materiële verschillen tussen de verwachte
premie ex ante (K401) en de realisatie ex post (J403) hier toegelicht. Daarnaast vermeldt het fonds of
voor de actuele rentetermijnstructuur de rentetermijnstructuur per 31-12-2014 of de
rentetermijnstructuur per 1-1-2015 is gehanteerd.
Premie voor verplichtingen voor risico deelnemer
Het fonds rapporteert onder vraag 3.7 tot en met vraag 3.13 de benodigde premie vanwege de aangroei
van pensioenverplichtingen voor de pensioenregeling(en) voor rekening en risico van de deelnemers in
het verslagjaar. Afhankelijk van de financiële opzet kunnen enkele vragen mogelijk met nul worden
beantwoord.
Een beschikbare premieregeling met rendementsgarantie heeft zowel kenmerken van een regeling voor
risico fonds als van een regeling voor risico deelnemers. Om de toereikendheid van de premie te kunnen
beoordelen (waarvoor deze staat bedoeld is) is kennis van de specifieke situatie noodzakelijk. Daarom
dient in dit geval contact opgenomen te worden met de toezichthouder.
Vraag 3.7
Het fonds vermeldt het (netto) bedrag uit de premie dat is toegevoegd aan de beleggingen voor risico
van de deelnemer.
Vraag 3.8 t/m 3.10
Het fonds rapporteert welk bedrag gedurende het verslagjaar aan de bruto premie voor verplichtingen
voor risico deelnemer onttrokken is voor de risicodekking van bijvoorbeeld het overlijdens- en/of
arbeidsongeschiktheidsrisico (vraag 3.8), ter dekking van de uitvoeringskosten (vraag 3.9) en voor het in
stand houden van het vereist eigen vermogen (vraag 3.10).
Vraag 3.11
Rapportagekader Pensioenfondsen
40
Het fonds rapporteert eventueel overige premiecomponenten en licht deze toe onder vraag 3.13.
Vraag 3.13: Toelichting
Het fonds geeft in ieder geval een toelichting als onder vraag 3.11 ‘Overige premiecomponenten’ een
bedrag is gerapporteerd.
Premie voor verplichtingen onder garantiecontract
Het fonds rapporteert onder vraag 3.14 tot en met 3.18 de verschuldigde premie vanwege de aangroei
van pensioenverplichtingen die op basis van een garantiecontract herverzekerd zijn.
Vraag 3.14: Premie te betalen aan verzekeraar
Het fonds rapporteert de aan de verzekeraar verschuldigde totale premie over het verslagjaar.
Vraag 3.15: Premie voor uitvoeringskosten ten laste van fonds
Het fonds rapporteert de premie, benodigd om de uitvoeringskosten te dekken, die over het verslagjaar
ten laste van het fonds zijn gekomen.
Vraag 3.16 Overige premiecomponenten
Het fonds rapporteert eventueel overige premiecomponenten en licht deze toe onder vraag 3.18.
Vraag 3.18: Toelichting
Het fonds geeft in ieder geval een toelichting als onder vraag 3.16 ‘Overige premiecomponenten’ een
bedrag is gerapporteerd.
Vraag 3.19: Uitsplitsing actuarieel benodigde premie (rentetermijnstructuur en eventueel
gedempt).
Bij vraag 3.19 geeft het fonds een uitsplitsing (naar aard) van de actuarieel benodigde premie zoals
verantwoord onder vraag 3.1. Hierbij geeft het fonds in ieder geval een uitsplitsing naar de volgende
componenten van de actuarieel benodigde premie:
coming service ouderdoms- en partnerpensioen;
backservice ouderdoms- en partnerpensioen;
opslag voor onvoorwaardelijke toeslag (met verplichte toelichting in vraag 3.19.11 of
3.19.12)
overige onvoorwaardelijk toegekende aanspraken (met verplichte toelichting in vraag
3.19.11 of 3.19.12);
risicopremie voor partner- en wezen pensioen;
risicopremie voor arbeidsongeschiktheidspensioen en premievrijstelling bij
arbeidsongeschiktheid;
de opslag voor toekomstige uitvoeringskosten (als onderdeel technische voorzieningen);
overige componenten als totaalbedrag met een uitsplitsing van de verschillende
componenten onder vraag 3.19.10 (met verplichte toelichting in vraag 3.19.11 gebaseerd op
rentetermijnstructuur, dan wel in vraag 3.19.12 gebaseerd op gedempte premie). Er kunnen
extra regels worden toegevoegd door een aantal nieuwe rijen te kiezen en vervolgens op
‘toevoegen’ te drukken.
Afhankelijk van de financiële opzet kunnen mogelijk enkele vragen met nul worden beantwoord.
Indien het fonds meerdere regelingen uitvoert, kan het fonds bij vraag 3.19 – evenals bij vraag 3.1 –
uitgaan van som over de verschillende regelingen (bijvoorbeeld één bedrag voor risicodekking
overlijden).
Benodigde premie
Bijzondere omstandigheden bij het pensioenfonds kunnen ertoe leiden dat een opslag nodig is boven de
voor het fonds relevante kostendekkende premie. Dit kan bijvoorbeeld zijn omdat contractueel een
bijstorting verschuldigd is, een inhaalfinanciering voor nog niet toegekende aanspraken of een opslag in
verband met een herstelplan. Het fonds rapporteert hierover bij vragen 4.1 tot en met 4.4.
Vraag 4.1 t/m 4.3: Vermeerdering vanwege herstelpremies of bijstortingen in herstelplan
Indien er sprake is van een vermeerdering van de benodigde premie in verband met herstelpremies of
bijstortingen dan rapporteert het fonds het bedrag aan extra premies in het betreffende jaar zoals volgt
uit het herstelplan onder vraag 4.2. Het fonds geeft een verplichte concrete toelichting bij vraag 4.3.
Vraag 4.4 t/m 4.6: Vermeerdering vanwege extra premies op andere gronden
Rapportagekader Pensioenfondsen
41
Indien er sprake is van een vermeerdering van de reguliere premie met extra premies op andere
gronden dan rapporteert het fonds het bedrag aan extra premies op andere gronden in het betreffende
jaar onder vraag 4.5. Het fonds geeft een verplichte concrete toelichting bij vraag 4.6.
Vraag 4.7: Benodigde premie
Dit bedrag is een automatische optelling van de premiebedragen onder de vragen 3.20 (systematiek
gebaseerd op rentetermijnstructuur), dan wel 3.21 (systematiek gebaseerd op gedempte premie), 4.2 en
4.4.
Feitelijk overeengekomen premie
Vraag 5.1 en vraag 5.2: Hoogte werkgevers- en werknemerspremie
Het fonds rapporteert de feitelijke premie (inclusief eventuele bijstortingen of extra premie in het kader
van een herstelplan) gesplitst naar werkgevers- en werknemerspremie.
Kolommen 1 en 2: Exclusief en inclusief Ínkoopregeling VPL´
Zoals reeds aangegeven bij onderdeel 3.1 van deze staat, is een bijzondere situatie van toepassing voor
pensioenfondsen die een inkoopregeling in het kader van de wet VPL uitvoeren. De met deze regeling
verband houdende premies zijn in de onderdelen 3 en 4 geheel buiten beschouwing gelaten. De feitelijk
overeengekomen premie omvat echter vaak wel een bijdrage die bedoeld is voor deze regeling (vaak
wordt deze VPL-premie toegevoegd aan een in dit verband gecreëerde reserve/voorziening VPL, maar
deze aanspraken uit hoofde van de inkoopregeling VPL kunnen ook direct worden ingekocht). Fondsen
die een VPL-regeling uitvoeren, vermelden in de eerste kolom de premie exclusief de premie voor de
inkoopregeling VPL en in de tweede kolom apart de premie voor de inkoopregeling VPL.
Pensioenfondsen die geen inkoopregeling in het kader van de wet VPL uitvoeren, vullen in de tweede
kolom op beide regels een nul in.
Vraag 5.3: Hoogte feitelijk overeengekomen premie
Dit bedrag is de automatische optelsom van vraag 5.1. en vraag 5.2. De totaalpremie voor
inhaalpensioen (VPL) uit de tweede kolom wordt overgenomen in vraag 7.1.
Vraag 5.4: Pensioengrondslagsom / salarissom
Het fonds vermeldt de pensioengrondslagsom c.q. de salarissom op grond waarvan de feitelijk
overeengekomen premie is bepaald.
Vraag 5.5: Percentage van pensioengrondslagsom of salarissom
Het fonds geeft aan of de premie, voor de belangrijkste pensioenregeling (gemeten naar feitelijk
overeengekomen premie) die het fonds uitvoert, gebaseerd is op de pensioengrondslagsom, op de
salarissom, op beide of anders wordt bepaald. Bij de keuze ‘anders’ geeft het fonds onder vraag 5.9.1
een toelichting op de premiemethodiek.
Vraag 5.6: Percentage van de pensioengrondslagsom
Het fonds vermeldt het premiepercentage van de pensioengrondslagsom (keuze vraag 5.5) voor de
belangrijkste pensioenregeling (gemeten naar feitelijk overeengekomen premie) die het fonds uitvoert.
Indien het percentage gedurende het gerapporteerde verslagjaar is gewijzigd, geeft het fonds het
gewogen gemiddelde percentage.
Voorbeeld
Indien het fonds bijvoorbeeld een basisregeling (90% van de premie), een excedentregeling (6% van de
premie) en een afwijkende regeling voor een specifieke werkgever (4% van de premie) uitvoert, dan
vermeldt het fonds het geldende premiepercentage voor de basisregeling.
Indien het premiepercentage (als % van de pensioengrondslagsom) ten opzichte van het voorgaand
verslagjaar is gewijzigd, vermeldt het fonds het voorgaande percentage bij vraag 5.6.2.
Vraag 5.7: Percentage van de salarissom
Het fonds vermeldt het premiepercentage van de salarissom (keuze vraag 5.5) voor de belangrijkste
pensioenregeling (gemeten naar feitelijk overeengekomen premie) die het fonds uitvoert. Indien het
percentage in verslagjaar is gewijzigd, geeft het fonds het gewogen gemiddelde percentage.
Indien het premiepercentage (als % van de salarissom) ten opzichte van het voorgaand verslagjaar is
gewijzigd, vermeldt het fonds het voorgaande percentage bij vraag 5.7.2.
Vraag 5.8: Herstelbijdrage en/of de bijstorting voor zover niet opgenomen in
premiepercentage
Rapportagekader Pensioenfondsen
42
Het fonds vermeldt het ontvangen bedrag van een herstelbijdrage en/of bijstorting voor zover dit niet
opgenomen is in het percentage van de pensioengrondslag- of salarissom. Merk op dat het bedrag van
de ontvangen herstelbijdrage en/of bijstorting ook deel uitmaakt van de feitelijk overeengekomen premie
in het gerapporteerde verslagjaar (vraag 5.1 en 5.2). Bij vraag 5.1 en 5.2 wordt immers de totaal
ontvangen premie verantwoord. Indien het ontvangen bedrag in J403 (ex post) materieel verschilt van
de verwachting gerapporteerd in K401 (ex ante), dan vragen wij dit verschil toe te lichten bij vraag 5.9.
Indien de in het gerapporteerde verslagjaar ontvangen herstelbijdrage en/of bijstorting betrekking heeft
op contractueel overeengekomen extra betalingen, dan zijn deze betalingen overigens reeds verantwoord
onder vraag 4 als onderdeel van de totaal benodigde premie. Onder vraag 4 is eveneens een toelichting
opgenomen op deze extra betalingen.
Voorbeeld
In het kader van een herstelplan is een bijstorting door de werkgever overeengekomen per jaareinde ter
grootte van 1/3e van het verschil tussen het minimaal vereist eigen vermogen en het aanwezige eigen
vermogen van het fonds. Op het moment van vaststelling van de premie voor het verslagjaar (ex-ante)
is de verwachte bijstorting ultimo het betreffende verslagjaar 100. Dit bedrag wordt als volgt
verantwoord in K401 (ex-ante):
Vraag 4.2
Vraag 5.1
Vraag 5.8
100 (met toelichting bij vraag 4.3)
het werkgeversdeel van de reguliere pensioenregeling vermeerderd met 100
100
Per jaareinde van het gerapporteerde verslagjaar wordt de bijstorting definitief op basis van de
vermogenspositie van het fonds definitief vastgesteld op 50. Dit bedrag wordt als volgt verantwoord in
J403 (ex-post):
Vraag 4.2
Vraag 5.1
Vraag 5.8
50 (met toelichting bij vraag 4.3)
het werkgeversdeel van de reguliere pensioenregeling vermeerderd met 50
50
Vraag 5.10: Reglementair opbouwpercentage
Het fonds rapporteert het opbouwpercentage voor de basisregeling zoals dat reglementair is bepaald. Als
een fonds een gesplitste kortingsregel in het reglement heeft opgenomen, dan is dit het
opbouwpercentage waar het fonds in beginsel naar streeft.
Indien het (streef)opbouwpercentage ten opzichte van het voorgaand jaar is gewijzigd, dan vermeldt het
fonds het voorgaande (streef)opbouwpercentage bij vraag 5.11.2.
Vraag 5.12: Tijdelijke aanpassing opbouwpercentage / inzet gesplitste kortingsregeling
Het fonds geeft voor het verslagjaar aan of het reglementaire (streef)opbouwpercentage tijdelijk is
aangepast, of dat de gesplitste kortingsregeling is ingezet. Wordt deze vraag met ‘ja’ beantwoord, dan
geeft het fonds onder vraag 5.12.1 een concrete toelichting op de aanpassing en de reden daarvoor.
Vraag 5.13: Feitelijk opbouwpercentage
Het fonds rapporteert het feitelijke opbouwpercentage voor de basisregeling in het verslagjaar. Indien
het percentage in verslagjaar is gewijzigd, geeft het fonds het gewogen gemiddelde percentage.
Vraag 5.14: Is de reguliere pensioenopbouw zoals vastgelegd in het pensioenreglement tov
vorig verslagjaar aangepast (anders dan via het opbouwpercentage)?
Wordt deze vraag met ‘ja’ beantwoord, dan geeft het fonds onder vraag 5.14.1 een concrete toelichting
op de aanpassing en de reden daarvoor.
Vraag 5.15: Premie staat langer dan één jaar vast
Het fonds vult bij vraag 5.15 ‘ja’ in als de premie voor langer dan één jaar vaststaat en gedurende deze
periode niet kan worden aangepast. Het fonds vult ‘nee’ in als dat niet zo is. Indien het fonds bij vraag
5.15 ‘ja’ heeft ingevuld, dan geeft het fonds bij vraag 5.15.1 een korte omschrijving van de vast
premiesystematiek en geeft daarbij ook de periode aan dat de premie nog vaststaat.
Voorbeeld
De premie is voor een periode van 3 jaar vastgezet. Het verslagjaar is het laatste jaar van deze periode
en de premie zal derhalve voor het jaar volgend op het verslagjaar opnieuw worden vastgesteld. Het
fonds vermeldt bij vraag 5.15.1 “1”.
Vraag 5.16: Bijstortingsverplichting werkgever
Rapportagekader Pensioenfondsen
43
Het fonds vult ’ja’ in als de werkgever een contractueel vastgelegde bijstortingsverplichting heeft die
afhankelijk is van de vermogenspositie van het fonds. Het fonds vult ‘nee’ in als dat niet zo is. Indien het
fonds bij vraag 5.16 ‘ja’ heeft ingevuld, dan geeft het fonds bij vraag 5.16.1 een korte toelichting op de
bijstortingsverplichting, waarbij het tevens een eventueel beroep op deze verplichting in het verslagjaar
toelicht.
Vraag 6.1 en 6.2: Toelichting van het verschil
Dit onderdeel wordt binnen e-line berekend aan de hand van de gegevens in onderdeel 5.3 (de totaal
ontvangen premie) en 4.7 (de totaal benodigde premie) met betrekking tot het verslagjaar. Indien blijkt
dat de totaal ontvangen premie lager is dan de totaal benodigde premie, is er aanleiding te
veronderstellen dat de feitelijke premie niet toereikend is. Dit kan onder andere een van de volgende
redenen hebben:
-
er is sprake van premiekorting of terugstorting als bedoeld in artikel 129 Pensioenwet;
er is sprake van een verschil tussen de ex-post realisatie en de ex-ante verwachting op het
moment van premiestelling (alleen bij J403 ex-post);
er is sprake van een vermeerdering van de benodigde premie ihkv een herstelplan of op andere
gronden, en deze contractueel overeengekomen betalingen zijn niet (volledig) ontvangen (alleen
bij J403 ex-post).
Indien blijkt dat de totaal ontvangen premie lager is dan de totaal benodigde premie is vereist dat het
fonds onder vraag 6.2 de achtergrond van het verschil toelicht. Daarbij kan bijvoorbeeld ook worden
ingegaan op de oorzaak van het verschil in totaal benodigde premie op premievaststellingsdatum ten
opzichte van de rapportagedatum 31/12. Indien er sprake is van een premiekorting of terugstorting als
bedoeld in artikel 129 Pensioenwet, moet in de toelichting tevens worden aangetoond dat a. voldaan is
aan de wettelijke vereisten met betrekking tot de premiestelling en b. dit in overeenstemming is met het
beleid zoals opgenomen in de abtn.
Merk in dit kader het volgende op: indien er sprake is van een vermeerdering van de benodigde premies
uit hoofde van een herstelplan (4.2) of om andere redenen (4.4) maar deze bedragen zijn niet
daadwerkelijk (volledig) ontvangen, dan leidt dit mogelijk tot een negatief bedrag onder vraag 6.1.
Onder vraag 6.2 dient in dat geval een toelichting te worden gegeven.
Vraag 7.1 t/m 7.5 Premie voor regeling inhaalpensioen (VPL)
Bij vraag 7.1 wordt automatisch de bij vraag 5.3 gerapporteerde totale premie voor de regeling voor
inhaalpensioen (VPL) overgenomen. Het betreft premie voor opbouw van aanspraken waarvan die
opbouw afhankelijk is van onzekere toekomstige factoren (zoals wel of niet in dienst). Bij de vragen 7.2
en 7.3 vermeldt het pensioenfonds welk deel van deze premie bestemd is voor directe inkoop/toekenning
van inhaalpensioen in het verslagjaar en welk deel wordt toegevoegd aan de voorziening c.q.
bestemmingsreserve voor VPL. De hier gerapporteerde bedragen dienen aan te sluiten bij die in J903.
Wanneer de som bestemd voor directe inkoop/toekenning van inhaalpensioen (vraag 7.2) en bestemd
voor de toevoeging aan de bestemmingsreserve (vraag 7.3) in het verslagjaar minder (meer) bedraagt
dan de ontvangen premie voor inhaalpensioen (VPL) in het verslagjaar resulteert onder vraag 7.4
‘Overige’ een positief (negatief) bedrag. Het pensioenfonds licht bij een positief bedrag de bestemming
(of bij een negatief bedrag de herkomst) toe bij vraag 7.5.
Vraag 8.1 t/m 8.5 Premiedekkingsgraad
Vraag 8.1 wordt binnen e-line berekend als de totale feitelijk overeengekomen premie exclusief premie
voor inhaalpensioen VPL (vraag 5.3) minus de premie voor verplichtingen voor risico deelnemers (vraag
3.12) en de premie voor verplichtingen die vallen onder het garantiecontract (vraag 3.17), en
verminderd met de opslag voor de uitvoeringskosten (vraag 3.3) in het gerapporteerde verslagjaar.
Vraag 8.2 wordt binnen e-line berekend als de actuarieel benodigde premie voor de inkoop van
onvoorwaardelijke onderdelen van de pensioenovereenkomst op basis van de rentetermijnstructuur
ultimo van het jaar voorgaand aan het verslagjaar (vraag 3.1).
Vraag 8.3 wordt binnen e-line berekend als het quotiënt van de beschikbare premie voor inkoop van de
voorwaardelijke onderdelen van de pensioenovereenkomst (vraag 8.1) en het actuarieel benodigde
bedrag voor deze onderdelen (vraag 8.2)
Bij vraag 8.4. antwoordt het fonds ‘ja’ als de eigen berekening van de premiedekkingsgraad
overeenkomt met de berekende waarde onder vraag 8.3. Als uitkomst van de eigen berekening anders
is, antwoordt het fonds met ‘nee’, vult de uitkomst van de eigen berekening in bij vraag 8.5 en geeft het
een concrete en cijfermatig onderbouwde toelichting bij vraag 8.6.
Rapportagekader Pensioenfondsen
44
Solvabiliteit
J501 Aanwezige solvabiliteit
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2016
1 februari 2016
Inleiding
In dit onderdeel van de jaarstaten staat de solvabiliteit van het pensioenfonds centraal. Uit de staten
blijkt of het pensioenfonds voldoet aan de wettelijke eisen ten aanzien van het (minimaal) vereist eigen
vermogen. In het Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen staan nadere regels voor de bepaling
van het minimaal vereist eigen vermogen en het vereist eigen vermogen. In het betreffende besluit staat
ook welke vermogenscomponenten meetellen áls onderdeel van het eigen vermogen´. In de jaarstaten
wordt het totaal van de aanwezige vermogenscomponenten die aldus zijn aangemerkt aangeduid als de
aanwezige solvabiliteit. Deze term wordt in dit hoofdstuk eveneens gehanteerd. Het pensioenfonds
verantwoordt de aanwezige solvabiliteit in staat J501.
De aanwezige solvabiliteit geldt als basisinformatie ter bepaling van de solvabiliteitspositie van het
pensioenfonds. De aanwezige solvabiliteit is niet per definitie gelijk aan het eigen vermogen volgens
staat J301. De waarde van de immateriële activa behoort daar niet toe en de waarde van (de delen van)
de achtergestelde leningen juist weer wel. Ook zijn nog andere correctieposten mogelijk.
Toelichting:
Vraag 1: Aanwezige solvabiliteit
De solvabiliteitspositie bij vraag 1.6 resulteert uit een vijftal elementen. Deze worden hieronder
toegelicht.
Vraag 1.1: Eigen vermogen volgens balans
Het fonds vult het bedrag van het eigen vermogen volgens de (indien van toepassing: geconsolideerde)
balans in.
Vraag 1.2: Immateriële activa
Het bedrag wordt automatisch overgenomen uit staat J301.
Vraag 1.3: Achtergestelde leningen, voor zover bijdragend aan de solvabiliteit
Het bedrag wordt automatisch overgenomen uit staat J301.
Vraag 1.4: VPL overschot
De reserve, die door de inkoopregeling Wet VPL is ontstaan, telt niet mee bij de berekening van de
aanwezige solvabiliteit. Het fonds neemt voor deze reserve een correctiepost op voor zover de reserve is
meegenomen in het eigen vermogen.
Vraag 1.5: Andere correctieposten (indien van toepassing)
Het pensioenfonds vermeldt eventuele andere correctieposten op het eigen vermogen, die noodzakelijk
zijn om de aanwezige solvabiliteit te bepalen, onder vraag 1.5. Bepaalde reserves mogen bijvoorbeeld
niet meegerekend worden bij de bepaling van de aanwezige solvabiliteit.
Het pensioenfonds beoordeelt zelf – gegeven de bestaande weten regelgeving – welke correcties
noodzakelijk zijn. Een correctiepost die een lagere solvabiliteit tot gevolg heeft, moet als een negatief
bedrag worden vermeld. Een correctiepost die een hogere solvabiliteit tot gevolg heeft, moet als een
positief bedrag worden vermeld. Indien het fonds een positieve correctie toepast, legt het fonds dit
vooraf ter goedkeuring aan DNB voor. Het fonds vult bedragen, die op het eigen vermogen in mindering
komen, als een negatief bedrag in.
Vraag 2: Toelichting andere correctieposten
Indien bij vraag 1.5 een bedrag is ingevuld dient het fonds deze correcties toe te lichten onder vraag 2.
Vraag 3: Minimaal Vereist Eigen Vermogen
Het pensioenfonds beschikt over een minimaal vereist eigen vermogen (art. 131 PW resp. art. 126 WVB),
tenzij één van de in die wetsartikelen genoemde uitzonderingsvoorwaarden geldt. Indien één van de
Rapportagekader Pensioenfondsen
45
uitzonderingen van toepassing is, vult het pensioenfonds bij Minimaal Vereist Eigen Vermogen nihil in. In
alle andere gevallen rapporteert het pensioenfonds de hoogte van het minimaal vereist eigen vermogen.
Het fonds stelt het minimaal vereist eigen vermogen vast met inachtneming van de bepalingen in art. 11
Besluit FTK. Bijlage 1 bij deze aanwijzingen bevat een sjabloon die als hulpmiddel bij de berekening kan
dienen. De regels in het Besluit zijn echter doorslaggevend. Het pensioenfonds vult de exact berekende
waarde van het minimaal vereist eigen vermogen (en dus niet een standaardpercentage van 5%).
Vraag 4.1: Beleidsdekkingsgraad (%)
Het fonds rapporteert de beleidsdekkingsgraad als het voortschrijdende gemiddelde van de
dekkingsgraden van de afgelopen 12 maanden. Hierbij dient rekening te worden gehouden met
onderstaande definitie van dekkingsgraad.
Fondsen die zijn vrijgesteld van maanden kwartaalrapportages (dit zijn fondsen zonder verplichtingen
voor risico fonds) kunnen de beleidsdekkingsgraad gelijk stellen aan de aanwezige dekkingsgraad op
balansdatum.
Vraag 4.2: Dekkingsgraad (%)
De dekkingsgraad wordt berekend uit de aanwezige solvabiliteit, technische voorzieningen voor risico
fonds, technische voorzieningen afgedekt door garantiecontract en technische voorzieningen voor risico
deelnemers. Het bedrag van de aanwezige solvabiliteit wordt gedeeld door de totale technische
voorzieningen . Bij de uitkomst van deze deling wordt 1 opgeteld en vervolgens met 100%
vermenigvuldigd. Zie de formule hieronder.
𝐷𝑒𝑘𝑘𝑖𝑛𝑔𝑠𝑔𝑟𝑎𝑎𝑑 = 1 +
𝐴𝑎𝑛𝑤𝑒𝑧𝑖𝑔𝑒 𝑠𝑜𝑙𝑣𝑎𝑏𝑖𝑙𝑖𝑡𝑒𝑖𝑡
𝑇𝑉 𝑣𝑜𝑜𝑟 𝑟𝑖𝑠𝑖𝑐𝑜 𝑓𝑜𝑛𝑑𝑠+𝑇𝑉 𝑎𝑓𝑔𝑒𝑑𝑒𝑘𝑡 𝑑𝑜𝑜𝑟 𝑔𝑎𝑟𝑎𝑛𝑡𝑖𝑒𝑐𝑜𝑛𝑡𝑟𝑎𝑐𝑡+𝑇𝑉 𝑣𝑜𝑜𝑟 𝑟𝑖𝑠𝑖𝑐𝑜 𝑑𝑒𝑒𝑙𝑛𝑒𝑚𝑒𝑟𝑠
× 100%
Vraag 4.3: Vereiste dekkingsgraad feitelijke mix (%)
Hierbij wordt de feitelijke toetswaarde solvabiliteit in situatie ultimo kwartaal (op basis van
standaardmodel) in evenwichtssituatie gedeeld door de som van de technische voorzieningen voor risico
fonds, technische voorzieningen afgedekt door garantiecontract en technische voorzieningen voor risico
deelnemers, plus 100%.
Vraag 4.4: Vereiste dekkingsgraad strategische mix (%)
Hierbij wordt de strategische toetswaarde solvabiliteit in situatie ultimo kwartaal (op basis van
standaardmodel) in evenwichtssituatie gedeeld door de som van de technische voorzieningen voor risico
fonds, technische voorzieningen afgedekt door garantiecontract en technische voorzieningen voor risico
deelnemers, plus 100%.
Vraag 4.5: Minimaal vereiste dekkingsgraad (%)
Het fonds rapporteert de minimaal vereiste dekkingsgraad per jaareinde. Hierbij wordt het minimaal
vereist eigen vermogen conform artikel 11 van het Besluit FTK gedeeld door de som van de technische
voorzieningen voor risico fonds, technische voorzieningen afgedekt door garantiecontract en technische
voorzieningen voor risico deelnemers, plus 100%.
Vraag 4.6: Reële dekkingsgraad (%)
Het fonds rapporteert de reële dekkingsgraad zoals bedoeld in artikel 7 Regeling Pensioenwet en Wet
verplichte beroepsregeling per jaareinde.
Vraag 5.1: Model voor de berekening van het Vereist Eigen Vermogen
Het fonds geeft aan of voor de berekening van het vereist eigen vermogen gebruik wordt gemaakt van
het standaardmodel, het standaardmodel aangevuld met een partieel intern model of van een intern
model. Het fonds kiest voor standaardmodel aangevuld met een partieel intern model indien het fonds
gebruik maakt van één of meer partieel interne modellen, zoals bedoeld in artikel 26 Regeling
Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling.
Rapportagekader Pensioenfondsen
46
J502 Bepaling toetswaarde solvabiliteit bij gebruik van het Standaardmodel
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen, met uitzondering van de pensioenfondsen die
toestemming hebben voor het toepassen van een intern model
2016
1 januari 2016
Inleiding
Het fonds houdt bij de berekening van de toetswaarde rekening met de bepalingen in artikel 24 tot en
met 26 Regeling Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling en bijlage 3 bij deze regeling.
Bij de wijziging van de Pensioenwet per 1-1-2015 zijn in de ministeriële regeling nieuwe risicoscenario’s
vastgesteld die gelden vanaf 1 januari 2015. Voor een uitgebreide toelichting op de berekening van de
toetswaarde solvabiliteit wordt verwezen naar Open Boek Toezicht op http://www.toezicht.dnb.nl/2/50202138.jsp en in het bijzonder de links op deze en onderliggende webpages naar de Q&A’s over de
verschillende onderdelen van het vereist eigen vermogen.
De toetswaarde solvabiliteit in staat J502 heeft betrekking op het standaardmodel en bestaat uit vier
berekeningen van de “toetswaarde solvabiliteit”. De toetswaarde solvabiliteit is gedefinieerd als de
afname van het vermogen als gevolg van het optreden van de verschillende stress scenario’s. Met
toepassing van de “wortelformule”4 worden de scenario’s samengevoegd.
De toetswaarden worden zowel berekend vanuit de feitelijke financiële positie van het fonds (kolommen
“initieel”) als vanuit de evenwichtspositie (kolommen “evenwicht”). Bij de evenwichtspositie wordt
verondersteld dat de aanwezige middelen zodanig zijn dat de aanwezige solvabiliteit precies gelijk is aan
de toetswaarde solvabiliteit. Deze berekening vergt een iteratief proces. De bedragen onder “initieel” zijn
de uitkomsten van de stress scenario’s op de feitelijke balans; dit is in feite de uitkomst van de eerste
stap van het iteratieve proces om tot de evenwichtspositie te komen. De initiële toetswaarde en de
toetswaarde in evenwicht worden zowel berekend op basis van de feitelijke beleggingsmix (actuele
allocatie en actuele mate van renteafdekking) als op basis van het strategische beleggingsbeleid
(normallocatie en strategische mate van renteafdekking), zoals dat is vastgelegd in de actuariële en
bedrijfstechnische nota van het fonds.
Het pensioenfonds neemt alle balansposten (dus ook vorderingen en schulden, alsmede de balansposten
voor risico deelnemers) integraal mee in de toets. De schokken brengen bij deze extra balansposten
hoogstwaarschijnlijk hetzelfde effect teweeg bij activa en passiva, zodat de impact hiervan op de
solvabiliteit niet materieel is. Als er sprake is van garanties afgegeven door het pensioenfonds, dan is er
mogelijk wel sprake van een materiële impact. Een voorbeeld hiervan is een pensioenfonds dat een
aanvullende pensioenregeling voor risico deelnemers uitvoert en een rendementsgarantie afgeeft op de
inleg.
Vraag 1 t/m 8: Toetswaarde solvabiliteit
Het pensioenfonds geeft in staat J502 voor elk van de risicofactoren S1 tot en met S6 en S10 aan wat
het effect van de schok is op de solvabiliteit. De gerapporteerde uitkomst is steeds gelijk aan de absolute
waardedaling van het vermogen als gevolg van de schok in de betreffende risicofactor en wordt
gerapporteerd als positief getal. De toetswaarde solvabiliteit op basis van het standaardmodel (op basis
van standaardmodel exclusief partieel intern model) in vraag 8.1 wordt automatisch berekend uit de
totaalwaarden met behulp van de wortelformule. Indien het fonds gebruik maakt van een partieel intern
model dan wordt de uitkomst hiervan apart gerapporteerd (vraag 8.2 en 8.3).
Vraag 1: S1 Renterisico
Voor het bepalen van het S1 Renterisico worden beleggingen en verplichtingen opnieuw gewaardeerd
tegen de geschokte rentecurves; een stijging en daling van de rentecurve. De geschokte rentecurves
komen tot stand door de rentefactoren (conform artikel 1 van bijlage 3 bij Regeling Pensioenwet en Wet
verplichte beroepspensioenregeling) toe te passen op de door DNB gepubliceerde risicovrije
rentetermijnstructuur. Voor beleggingen die gerelateerd zijn aan de reële rente, zoals inflation linked
bonds, zijn in artikel 1 van bijlage 3 aparte rentefactoren opgenomen.
Het renterisico wordt bepaald aan de hand van het voor het fonds in termen van netto verlies meest
negatieve scenario. In vraag 1.1.1 en 1.1.2 geeft het fonds voor zowel de berekening op basis van de
feitelijke beleggingsmix als voor de berekening op basis van het strategische beleggingsbeleid aan of het
meest negatieve scenario voor het fonds is gebaseerd is op een rentestijging of rentedaling. De
correlaties die worden gebruikt om de toetswaarde solvabiliteit te berekenen zijn afhankelijk van deze
4
Zie artikel 2 van bijlage 3 van de Regeling Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling.
Rapportagekader Pensioenfondsen
47
keuze. Positieve correlaties met betrekking tot het renterisicoscenario worden alleen toegepast indien het
renterisicoscenario gebaseerd is op een rentedaling.
Rentedaling
Als een rentedaling leidt tot het grootste netto verlies op totaalniveau dan wordt de impact van een
rentedaling op de categorieën bij vraag 1.1 t/m 1.6 gerapporteerd. Hierbij wordt een waardestijging van
een categorie als positief getal gerapporteerd en een waardedaling als negatief getal. Het totaal
renterisico bij vraag 1.7 is gelijk aan de absolute waardedaling van het eigen vermogen als gevolg van
de schok in de rente en wordt gerapporteerd als een positief getal.
Voorbeeld
Een fonds geeft aan dat het meest negatieve scenario wordt veroorzaakt door een rentedaling. Bij de
rentedaling stijgen de technische voorzieningen met 10 en de activa met 5. Het fonds rapporteert de
stijging van de technische voorzieningen en de activa als positieve getallen. Het totaal renterisico bij
vraag 1.7 is gelijk aan max (Effect op passiva – Effect op activa ; 0) = max( 10-5 ; 0) = 5.
Rentestijging
Als een rentestijging leidt tot het grootste netto verlies op totaalniveau dan wordt de impact van een
rentestijging op de categorieën bij vraag 1.1 t/m 1.6 gerapporteerd. Hierbij wordt een waardedaling van
een categorie als positief getal gerapporteerd en een waardestijging als negatief getal. Het totaal
renterisico bij vraag 1.7 is gelijk aan de absolute waardedaling van het eigen vermogen als gevolg van
de schok in de rente en wordt gerapporteerd als een positief getal.
Voorbeeld
Een fonds geeft aan dat het meest negatieve scenario wordt veroorzaakt door een rentestijging. Bij de
rentestijging dalen de technische voorzieningen met 10 en de activa met 15. Het fonds rapporteert de
daling van de technische voorzieningen en de activa als positieve getallen. Het totaal renterisico bij vraag
1.7 is gelijk aan max (Effect op activa – Effect op passiva ; 0) = max( 15-10 ; 0) = 5.
Het is belangrijk dat de berekeningsmethode van het pensioenfonds aansluit op de karakteristieken van
de beleggingen. Het fonds berekent de waardeverandering als gevolg van de renteschok door op de
daadwerkelijke (alle verwachte) kasstromen per looptijd de relevante renteschok voor elke afzonderlijke
looptijd op de bij die looptijd horende kasstroom toe te passen. Bijzondere aandacht is onder meer nodig
in het geval van (embedded) optionaliteiten, complexe derivatenconstructies en gestructureerde
producten. De omvang van de kasstromen kan dan bijvoorbeeld afhankelijk zijn van de rentestand. In de
doorrekening van de stress scenario’s moet de impact van deze veranderingen worden meegenomen bij
de waardering.
Vraag 8.1: Toetswaarde solvabiliteit (op basis van standaardmodel)
Het bedrag vormt de uitkomst van een berekening. Het veld wordt automatisch ingevuld op basis van de
gerapporteerde schokken bij de verschillende risicofactoren en het meest negatieve rentescenario zoals
gerapporteerd onder vraag 1.1.1 en vraag 1.1.2.
Vraag 8.2: Uitkomst partieel intern model
Wanneer het fonds bij vraag 5.1 in J501 heeft aangegeven gebruik te maken van één of meer partieel
interne modellen zoals bedoeld in artikel 26 Regeling Pensioenwet en Wet verplichte
beroepspensioenregeling, dan rapporteert het fonds de uitkomst hiervan onder vraag 8.2 en geeft het
een toelichting op deze post onder vraag 17.1. Zo nodig wordt daarbij een nadere (cijfermatige)
uitsplitsing gegeven van de subtotalen die ten grondslag liggen aan de het totaalbedrag onder 8.2.
Vraag 8.3: Toetswaarde solvabiliteit (inclusief partieel intern model)
Wanneer een fonds gebruik maakt van een of meer partieel interne modellen dan wordt de toetswaarde
solvabiliteit inclusief het partieel intern model opgenomen onder vraag 8.3. De aggregatiemethode wordt
toegelicht onder vraag 17.1.
Vraag 9 tot en met 15: Aanvullende informatie risicofactoren
Voor de gerapporteerde risico’s moet de berekening worden toegelicht in de betreffende
toelichtingsvelden, waarbij ook de gehanteerde schok wordt gespecificeerd. Ook worden de verschillende
(sub-)categorieën beleggingen waarop de stress scenario’s zijn toegepast gekwantificeerd. Ook
eventuele aannames moeten worden toegelicht in de toelichtingsvelden per risico.
Rapportagekader Pensioenfondsen
48
Vraag 9: S1 Renterisico
De modified duration geeft de rentegevoeligheid van de beleggingen of technische voorzieningen voor
kleine veranderingen van de rentecurve weer; het is de relatieve waardeverandering van de
vastrentende waarden bij een verandering van de rentecurve met één basispunt vermenigvuldigd met
100. Het pensioenfonds rapporteert de modified duration van de technische voorzieningen bij vraag 9.1.
De modified duration van de vastrentende waarden exclusief en inclusief derivaten (vraag 9.2 en vraag
9.3) en de modified duration van de totale beleggingen inclusief derivaten (vraag 9.5) dienen te worden
berekend volgens de instructies bij formulier K203. Onder vreemd vermogen (vraag 9.4) worden
ándere voorzieningen´, achtergestelde leningen´ en langlopende óverige verplichtingen´ verstaan.
Het pensioenfonds verstrekt in de toelichting (vraag 9.6) een beschrijving van de berekening van het
renterisico. Het fonds geeft daarbij aan wat de invloed is van eventuele afdekking van het renterisico.
Bijzondere aandacht is onder meer nodig in het geval van (embedded) optionaliteiten, complexe
derivatenconstructies en gestructureerde producten.
Vraag 10: S2 Zakelijke waarden risico
Het risicoscenario voor niet-beursgenoteerd vastgoed wordt gebaseerd op het risicoscenario van -15%
voor direct vastgoed, waarbij een correctie wordt toegepast voor de mate van financiering met vreemd
vermogen. Wanneer het fonds belegt in niet-beursgenoteerd vastgoed rapporteert het fonds onder vraag
10 het risicoscenario na deze correctie voor leverage.
Het pensioenfonds verstrekt bij vraag 10.2 informatie over de invloed van eventuele derivaten op de
uitkomst na de schok. Deze informatie is noodzakelijk omdat door het gebruik van derivaten sprake kan
zijn van niet-lineaire effecten op de balansposities en de uitkomst daardoor kan afwijken van een
berekening waarbij als zakelijke-waardenschok enkel een percentage wordt losgelaten op een bedrag.
Het risico dat voortvloeit uit actief beheer binnen de beleggingen in zakelijke waarden wordt
gerapporteerd onder S10 actief beheer risico op regel 7.1.
Vraag 11: S3 Valuta risico
Het risicoscenario voor valutarisico dat geldt vanaf 1-1-2015 maakt onderscheid tussen valuta in
ontwikkelde markten en valuta in opkomende markten. Het pensioenfonds rapporteert zowel voor
beleggingen voor risico pensioenfonds in ontwikkelde markten als voor beleggingen voor risico
pensioenfonds in opkomende markten de waarde van de beleggingen in niet-Eurozone (vraag 11.1 en
11.4), als de daarvan afgedekte waarde (vraag 11.2 en 11.5). Het pensioenfonds geeft bij vraag 11.7
een toelichting op onder meer de berekening en het effect van eventuele derivaten.
Vraag 12: S4 Grondstoffenrisico
Het pensioenfonds geeft bij vraag 12.1 een toelichting op onder meer de berekening en het effect van
eventuele derivaten.
Vraag 13: S5 Kredietrisico
Het pensioenfonds geeft bij vraag 13.1 tot en met 13.6 een specificatie van de marktwaarde en spread
duration per credit rating klasse van de vastrentende waarden. Voor een toelichting op de credit rating
klasses en de berekening van de spread duration verwijzen wij naar de aanwijzingen bij staat K203.
Vraag 14.1: S6 Verzekeringstechnisch risico
Het pensioenfonds geeft in de toelichting aan hoe de drie onderdelen van het verzekeringstechnisch
risico, zijnde het 1-jaars procesrisico en de voor de gehele looptijd geldende trendsterfte-onzekerheid
(TSO) en de negatieve stochastische afwijking (NSA) zijn bepaald. Daarnaast licht het fonds de gekozen
methodiek om op basis van deze drie elementen tot een totaalwaarde te komen toe.
Vraag 15.1: S10 Actief beheer risico
Het fonds geeft in de toelichting aan hoe de omvang van het actief beheer risico is bepaald. Wanneer het
actief beheer risico is bepaald op basis van de tracking error dan wordt de hoogte van de tracking error
in de toelichting benoemd.
Vraag 16.1: Overig risico
Het fonds geeft in de toelichting aan waaruit het gerapporteerde overig risico bestaat en hoe de omvang
van het overig risico is bepaald.
Vraag 17.1: Partieel intern model
Het pensioenfonds specificeert in de toelichting welke onderliggende risicofactoren en risicoscenario’s zijn
gebruikt. Indien van toepassing wordt een nadere (cijfermatige) uitsplitsing gegeven van de subtotalen
die ten grondslag liggen aan de het totaalbedrag onder vraag 8.2. Daarnaast licht het fonds toe hoe de
uitkomst van het standaardmodel en het partieel intern model zijn geaggregeerd.
Rapportagekader Pensioenfondsen
49
J503 Toetswaarde solvabiliteit bij gebruik van een intern model
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Uitsluitend pensioenfondsen die toestemming hebben voor het
toepassen van een intern model
2015
1 januari 2016
Toelichting
Het pensioenfonds dat een intern model toepast rapporteert in deze staat de uitkomsten van de
berekening van de vereiste solvabiliteit en het vereist eigen vermogen in de evenwichtssituatie.
Vraag 1.1: Aanwezige solvabiliteit
Het pensioenfonds dat een intern model toepast vult bij vraag 1.1 de uitkomst van de berekening van de
vereiste solvabiliteit in, op basis van de feitelijke beleggingsportefeuille ultimo verslagjaar (zowel qua
samenstelling als qua omvang).
Vraag 1.2: Vereist eigen vermogen in evenwichtssituatie
Bij gebruik van een intern model berekent het pensioenfonds het vereist eigen vermogen in de
evenwichtssituatie via een iteratief proces, zoals beschreven in artikel 2 van bijlage 3 van de Regeling
Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling. Het pensioenfonds vult bij vraag 1.2 de
uitkomst van de berekening van het vereist vermogen in evenwichtssituatie in op basis van de
strategische beleggingsportefeuille ultimo verslagjaar (zowel qua samenstelling als qua omvang).
Vraag 1.3: Saldo
Het pensioenfonds licht de uitkomst van de berekeningen van de aanwezige solvabiliteit en het vereist
eigen vermogen in de evenwichtssituatie bij vraag 1.3 in het tekstblok toe of voegt de toelichting als
bijlage toe. Het pensioenfonds besteedt daarbij in ieder geval aandacht aan:
- De risicofactoren die het meest bepalend zijn voor de uitkomst;
- De aannames en parameterwaarden die het pensioenfonds als input hanteert;
- De aanpassingen van de aannames en parameterwaarden ten opzichte van die van de vorige
rapportage en de oorzaak van deze aanpassing.
- Een toelichting op significante verschillen in de uitkomsten ten opzichte van vorige rapportages, zo
mogelijk onderbouwd met een analyse.
Rapportagekader Pensioenfondsen
50
Actuariële staten
J601 Grondslagen technische voorzieningen voor risico fonds
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen met technische voorzieningen voor risico
fonds
2014
1 januari 2015
Inleiding
Het pensioenfonds verschaft in deze staat informatie over de actuariële grondslagen en methoden voor
het vaststellen van de technische voorzieningen voor risico van het fonds. Daarnaast geeft het fonds
inzicht in de nominale kasstromen van de technische voorzieningen.
Toelichting
Vraag 1.1.1 t/m 1.1.120: Overzicht nominale kasstromen ultimo verslagjaar
Het fonds geeft een overzicht van de nominale kasstromen ultimo verslagjaar uitgesplitst naar actieven,
slapers en gepensioneerden (in duizenden euro’s) zonder rekening te houden met de opslag voor
toekomstige uitvoeringskosten (netto niet verdisconteerde kasstromen).
Verdiscontering van de onder deze vraag verantwoorde kasstromen met de rentetermijnstructuur per
jaareinde van het verslagjaar geeft – eventueel na vermeerdering in verband met overige onderdelen
van de technische voorzieningen, zoals een opslag voor toekomstige uitvoeringskosten – de omvang van
de technische voorzieningen gesplitst naar actieven, slapers en gepensioneerden.
Vraag 1.1: Technische voorzieningen gesplitst naar actieven, slapers, gepensioneerden
Het fonds vermeldt bij vraag 1.1 de omvang van de technische voorzieningen gesplitst naar actieven,
slapers, gepensioneerden en (als totaalbedrag) de overige onderdelen van de technische voorziening
voor risico van het fonds (zoals bijvoorbeeld een voorziening voor toekomstige uitvoeringskosten en/of
technische voorzieningen in verband met arbeidsongeschiktheid). In de toelichting bij vraag 1.3 geeft het
fonds een uitsplitsing van de overige onderdelen. Het totaal dient aan te sluiten bij de technische
voorzieningen voor risico fonds uit staat J301 (vraag 2.3.1).
Vraag 1.2 Modified duration technische voorzieningen voor risico fonds
Het fonds rapporteert de modified duration van de technische voorzieningen voor risico fonds, op
totaalniveau en gesplitst naar de categorieën actieven, slapers en gepensioneerden. De modified
duration van de technische voorzieningen wordt bepaald door de rentecurve met 1 basispunt te
schokken. De waardeverandering van deze schok dient vervolgens met 100 vermenigvuldigd te worden
en moet worden uitgedrukt als percentage van de actuele technische voorzieningen.
Vraag 1.3 Toelichting op overige onderdelen technische voorziening risico fonds
Het fonds geeft een toelichting op de samenstelling van de overige onderdelen van de technische
voorziening voor risico van het fonds waarvan het totaalbedrag is gerapporteerd onder vraag 1.1.
Vraag 3.1 Overlevingskansstelsel
Het fonds vermeldt onder vraag 3.1a of het gebruik maakt van een landelijke overlevingstafel. Indien
het fonds onder vraag 3.1a ‘Overige’ antwoordt, geeft het onder vraag 3.1.1 een toelichting op de
gehanteerde overlevingstafel.
Indien het fonds een eigen (fondsspecifieke) overlevingstafel hanteert, is het volgende van belang.
Veelal is de eigen overlevingstafel gebaseerd op een landelijke overlevingstafel (bijvoorbeeld voor de
basissterftekansen en de geprognosticeerde ontwikkeling hiervan) in combinatie met een correctie voor
de waargenomen fondsspecifieke ervaringscijfers ten opzichte van de landelijke sterftecijfers. In dat
geval vermeldt het fonds onder vraag 3.1a de landelijke overlevingstafel die als basis dient voor de
fondsspecifieke sterftekansen. De gehanteerde correctie voor fondsspecifieke ervaringscijfers kan onder
de vragen 3.2 en 3.3 worden verantwoord.
Voorbeeld bij 3.1a
Het fonds hanteert de eigen sterftetafel. Deze sterftetafel is gebaseerd op de AG Prognosetafel 2014 en
is aangepast voor de waargenomen fondsspecifieke ervaringssterfte. De geprognosticeerde ontwikkeling
van de sterftekansen voor toekomstige berekeningsjaren is conform de AG Prognosetafel. Het fonds
vermeldt bij vraag 3.1a de AG Prognosetafel 2014. Het fonds beantwoordt vraag 3.2 met “ja”, 3.2.5 met
“nee” en vermeldt bij vraag 3.3 de gehanteerde correctiefactoren voor fondsspecifieke ervaringssterfte.
Rapportagekader Pensioenfondsen
51
Indien vraag 3.1a niet met ‘Overige’ wordt beantwoord, vermeldt het fonds onder vraag 3.1b het
gehanteerde startjaar uit de landelijke overlevingstafel. Veelal komt dit overeen met het jaar direct
volgend op het verslagjaar.
Indien vraag 3.1a niet met ‘Overige’ wordt beantwoord, geeft het fonds tevens bij vraag 3.1c en 3.1d
aan of er gebruik wordt gemaakt van een leeftijdscorrectie voor respectievelijk mannen en vrouwen. Als
de leeftijdscorrectie niet uniform voor alle leeftijden wordt gebruikt, verantwoordt het fonds onder vraag
3.1a de leeftijdscorrectie in het belangrijkste leeftijdsgebied voor de vaststelling van de technische
voorzieningen (leeftijd 65 – 85) en geeft het fonds een toelichting bij vraag 7.2 (overige
bijzonderheden).
Vraag 3.1.1 Toelichting bij overige sterftetafel
Indien vraag 3.1a met ‘Overige’ is beantwoord, geeft het fonds een toelichting op de gehanteerde
overlevingstafel. Merk op dat fondsspecifieke overlevingstafels mogelijk als combinatie van een landelijke
overlevingstafel (vraag 3.1a) en een fondsspecifieke correctie voor ervaringssterfte (vragen 3.2 en 3.3)
dienen te worden verantwoord.
Vraag 3.2 Wordt er gebruik gemaakt van leeftijdsafhankelijke correctiefactoren op de
sterftekansen?
Het fonds geeft aan of het gebruik maakt van leeftijdsafhankelijke correctiefactoren op de sterftekansen
uit de onder vraag 3.1a vermelde landelijke overlevingstafel (de zogenoemde selectsterfte).
Vraag 3.2.1 t/m 3.2.4: Toelichting bij leeftijdsafhankelijke correctiefactoren
Als het fonds vraag 3.2 met ‘ja’ heeft beantwoord, geeft het onder vraag 3.2.1 tot en met 3.2.4 een
nadere toelichting op de gehanteerde correctiefactoren en het bijbehorende effect op de voorziening.
Bij vraag 3.2.1 geeft het fonds een indicatie van het effect van het gebruik van leeftijdsafhankelijke
correctiefactoren op de technische voorziening voor risico fonds. Hierbij wordt de voorziening inclusief
leeftijdsafhankelijke correctiefactoren op de sterftekansen gedeeld op de voorziening waarbij geen
correctie op de onder vraag 3.1a landelijke overlevingstafel is toegepast.
Bij vraag 3.2.2 en 3.2.3 geeft het fonds aan op welke datum de leeftijdsafhankelijke correctiefactoren
voor het laatst zijn gewijzigd en om welke reden de wijziging heeft plaatsgevonden. Het fonds geeft aan
door welk adviesbureau/uitvoerder de leeftijdsafhankelijke correctiefactoren zijn vastgesteld onder vraag
3.2.4.
De correctietabellen man en vrouw worden ingevuld onder vraag 3.3.
Vraag 3.2.5 en 3.2.6 Maakt het fonds gebruik van een standaardtabel van een
advieskantoor/uitvoerder zonder fondsspecifieke aanpassingen?
Als het fonds vraag 3.2 met ‘ja’ heeft beantwoord, geeft het onder vraag 3.2.5 aan of er gebruik wordt
gemaakt van een generieke tabel van een advieskantoor/uitvoerder. In dat geval geeft het fonds onder
vraag 3.2.6 aan welke generieke correctietabel gehanteerd is.
Vraag 3.2.5 dient alleen met ‘ja’ te worden beantwoord als het fonds gebruik maakt van een generieke
correctietabel van een advieskantoor/uitvoerder zonder dat hier op basis van fondsspecifieke
waarnemingen of overwegingen aanpassingen op gemaakt zijn. In de volgende situaties dient vraag
3.2.5 in ieder geval met ‘nee’ te worden beantwoord:
De correctietabel is gebaseerd op fonds- of branchespecifieke waarnemingen
De correctietabel is gebaseerd op waarnemingen bij een ander fonds
De generieke correctietabel van een advieskantoor/uitvoerder is op basis van fonds- of
branchespecifieke waarnemingen verhoogd of verlaagd met een bepaalde schaalfactor
De generieke correctietabel wordt voor of vanaf bepaalde leeftijden niet toegepast.
Indien de afwijking van de generieke tabellen zich beperkt tot de wijze waarop de sterftekansen voor
medeverzekerden worden gecorrigeerd, kan vraag 3.2.5 met ‘ja’ worden beantwoord. Onder vragen
3.2.7 en 3.2.8 kan het fonds in dat geval een toelichting geven op welke wijze voor medeverzekerden
wordt gecorrigeerd.
Vraag 3.2.7 Worden de tabellen man/vrouw ook gehanteerd voor de medeverzekerde?
Het fonds geeft aan of voor medeverzekerden dezelfde correctietabellen man/vrouw worden gebruikt als
voor hoofdverzekerden. Onder medeverzekerde wordt in deze context verstaan: de partner van de
Rapportagekader Pensioenfondsen
52
hoofdverzekerde die aanspraak heeft op het (latent of ingegaan) partnerpensioen na overlijden van de
hoofdverzekerde.
3.2.8 Geef een toelichting op de wijze waarop de sterftekansen voor medeverzekerden
worden gecorrigeerd
Als het fonds vraag 3.2.7 met ‘nee’ beantwoordt, geeft het onder 3.2.8 een toelichting op het verschil
tussen de wijze waarop voor hoofd- en medeverzekerden wordt gecorrigeerd. Indien het voor de
duidelijkheid en volledigheid nodig is om de correctiefactoren te vermelden, kan worden volstaan met de
correctiefactoren man/vrouw op leeftijd 65, 75, 85 en 90.
Vraag 3.3 Gehanteerde tabel
Het fonds vult hier de gehanteerde correctietabel voor mannen en vrouwen in. De correctiefactor wordt
weergegeven in percentages (2 decimalen nauwkeurig), waarbij 1,00 aangeeft dat er geen correctie is op
de sterftekans uit de landelijke sterftetafel (vraag 3.1a).
Vraag 3.3.4 Geef een toelichting op de wijze waarop de leeftijdsafhankelijke correctiefactoren
zijn vastgesteld
Indien vraag 3.2.5 met ‘nee’ is beantwoord geeft het fonds een toelichting op de gehanteerde
correctietabel man/vrouw zoals ingevuld onder vraag 3.3. Hierbij worden in ieder geval de volgende
punten kort toegelicht:
de methode op basis waarvan de tabellen zijn vastgesteld
de gehanteerde brondata
de waarnemingsperiode (indien van toepassing)
het verslagjaar waarin de tabellen voor het laatst zijn vastgesteld
het verslagjaar waarin de tabellen opnieuw zullen worden vastgesteld (indien bekend).
Vraag 3.4 Opslag technische voorzieningen vanwege sterftetrend anders dan reeds bevat in
de sterftegrondslagen
Het fonds geeft aan of er sprake is van een opslag in de technische voorzieningen vanwege de
sterftetrend anders dan al is meegenomen in de sterftegrondslagen, of om andere redenen. Een
voorbeeld hiervan is de situatie waarin het fonds de technische voorzieningen (al dan niet tijdelijk)
verhoogt met een percentage, vooruitlopend op de (mogelijke) toekomstige aanpassing van de
grondslagen.
Het fonds geeft de opslag als percentage of bedrag (in duizenden euro’s) en geeft een toelichting.
Vraag 3.5 Gehuwdheidsfrequenties
Het fonds geeft een toelichting op de gehanteerde partnerfrequenties bij de vaststelling van de
technische voorzieningen. Er kan worden volstaan met een toelichting op een generieke tabel of een
beschrijving van de fondsspecifieke tabel.
Vraag 4.1 t/m 4.6 Kosten
Het fonds vermeldt bij de vragen 4.1 tot en met 4.5 het verloop van de voorziening voor toekomstige
uitvoeringskosten.
Bij vraag 4.6 geeft het fonds
de wijze waarop
vastgesteld
de wijze waarop
de wijze waarop
in ieder geval een toelichting op de volgende punten:
de omvang van de voorziening voor toekomstige uitvoeringskosten is
middelen aan deze voorziening worden toegevoegd
middelen aan deze voorziening worden onttrokken.
Indien er sprake is van meerdere voorzieningen voor toekomstige uitvoeringskosten, geeft het fonds bij
vraag 4.6 een toelichting op de afzonderlijke voorzieningen, en de bijbehorende bedragen (in duizenden
euro’s).
Vraag 5.1 t/m 5.2.1 Arbeidsongeschiktheid
Het fonds geeft bij vraag 5.1 aan welke vormen van arbeidsongeschiktheidsrisico worden afgedekt voor
eigen rekening. Er is ook sprake van ‘eigen rekening’ indien het risico deels herverzekerd is, bijvoorbeeld
via een stop-loss verzekering.
Het fonds geeft bij vraag 5.2 een toelichting op de wijze waarop bij de vaststelling van de technische
voorzieningen rekening is gehouden met de vormen van arbeidsongeschiktheidsrisico die worden
afgedekt voor eigen rekening (vraag 5.1). Hierbij wordt ook toegelicht hoe er rekening wordt gehouden
Rapportagekader Pensioenfondsen
53
met zieke deelnemers die nog niet arbeidsongeschikt zijn gemeld of waarvan de status nog onduidelijk is
(IBNR, Incurred But Not Reported of IBNER, Incurred But Not Enough Reported).
Het fonds vermeldt bij vraag 5.2.1 tevens het bedrag dat in de technische voorzieningen is opgenomen
voor de vormen van arbeidsongeschiktheidsrisico die worden afgedekt voor eigen rekening (vraag 5.1).
Vraag 6.1 t/m 6.4 Toeslagverlening
Het fonds geeft bij vraag 6.1 aan of in de technische voorziening een bedrag voor toekomstige
toeslagen is opgenomen. Deze voorziening hoeft niet het gehele fonds te betreffen, maar kan
bijvoorbeeld ook alleen van toepassing zijn op een specifieke deelnemersgroep met een recht op een
onvoorwaardelijke toeslagverlening.
Indien vraag 6.1 met ‘ja’ wordt beantwoord, geeft het fonds bij vraag 6.1.1 tevens een toelichting op hoe
deze voorziening is bepaald.
Het fonds geeft bij vraag 6.2 aan of in de technische voorziening ultimo verslagjaar rekening is
gehouden met een verhoging (toeslag) van de aanspraken en rechten na balansdatum. Deze vraag
betreft toeslagbesluiten, zoals gerapporteerd in staat J604, waarvan de besluitvorming voor balansdatum
heeft plaatsgevonden en de ingangsdatum van de toeslagverlening na balansdatum ligt. Indien het fonds
met ‘ja’ antwoordt, dan wordt bij vraag 6.2.1 tevens het bijbehorende bedrag vermeld dat vanwege de
toeslagverlening aan de technische voorziening is toegevoegd.
Het fonds geeft bij de vraag 6.3 aan of in de technische voorziening ultimo verslagjaar rekening is
gehouden met een verlaging (korting) van de aanspraken en rechten na balansdatum. Deze vraag
betreft kortingsbesluiten, zoals gerapporteerd in staat J604, waarvan de besluitvorming voor
balansdatum heeft plaatsgevonden en de effectuering van de korting na balansdatum ligt. Vanwege
uiting RJ 2013-6 van de Raad voor de Jaarverslaglegging kan het hierbij ook gaan om
onvoorwaardelijke kortingsbesluiten die ná balansdatum zijn genomen op grond van een
dekkingstekort per balansdatum.
Indien het fonds met ‘ja’ antwoordt, dan wordt bij vraag 6.3.1 tevens het bijbehorende bedrag vermeld
waarmee de technische voorziening vanwege de korting is verlaagd.
Bij vraag 6.4 kan het fonds indien nodig een nadere toelichting geven op de wijze waarop de
toeslagverlening dan wel korting is verwerkt in de technische voorziening.
Vraag 7.1 Overig: Zijn de grondslagen gewijzigd?
Het fonds geeft bij vraag 7.1 aan of de grondslagen voor de vaststelling van de technische voorzieningen
in het verslagjaar zijn gewijzigd. Indien vraag 6.1 met ‘ja’ wordt beantwoord, geeft het fonds tevens een
toelichting op de grondslagen die in het verslagjaar zijn gewijzigd en de gevolgen hiervan voor de
omvang van de technische voorziening.
Let op: deze vraag gaat over het geheel aan grondslagen voor de vaststelling van de technische
voorzieningen (waaronder sterfte, gehuwdheidsfrequentie, kosten, arbeidsongeschiktheid en toeslagen).
Vraag 7.2 Overig: Welke bijzonderheden zijn verder nog relevant?
Het fonds geeft een toelichting op de overige bijzonderheden die relevant zijn met betrekking tot de
grondslagen voor het vaststellen van de technische voorzieningen.
Rapportagekader Pensioenfondsen
54
J602 Ontwikkeling technische voorzieningen voor risico fonds
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen met technische voorzieningen voor risico
fonds
2007
15 december 2010
Toelichting
Het pensioenfonds vult staat J602 niet in. De inhoud van staat J602 wordt automatisch gevuld op basis
van de informatie, die het pensioenfonds in staat J605 heeft verstrekt. Voor het toezicht biedt staat J605
voldoende informatie over de ontwikkeling van de technische voorzieningen. Staat J602 is toegevoegd
om te voorzien in de behoefte van het bestuur van het fonds, de accountant, en andere betrokkenen aan
een inzichtelijke analyse van de ontwikkeling van de technische voorzieningen.
Rapportagekader pensioenfondsen
J603 Premiespecificatie garantiecontract
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Uitsluitend pensioenfondsen die één of meer garantiecontract(en)
met een herverzekeraar zijn aangegaan
2007
15 december 2010
Inleiding
Voor pensioenfondsen met een garantiecontract gelden eveneens de voorschriften over de
kostendekkende premie en de toeslagenmatrix. Daarom verstrekt het pensioenfonds met een
garantiecontract in deze staat informatie over de opbouw van de premie, die het fonds met betrekking
tot het verslagjaar aan de herverzekeraar heeft betaald.
Toelichting
Vraag 1.1 tot en met vraag 1.4: Aan resultaat gerelateerde korting op de premie
Het pensioenfonds herleidt de feitelijk betaalde premie, inclusief verleende kortingen tot de bruto
premie. Daartoe vermeerdert het fonds de feitelijk betaalde premie met resultaatgerelateerde kortingen.
Het fonds hoeft daarbij niet te corrigeren voor een administratiekostenkorting, die de herverzekeraar
bijvoorbeeld heeft verstrekt in verband met de omvang van het contract.
Vraag 2.1 tot en met 2.7: Onderverdeling bruto premie
Het pensioenfonds splitst de bruto premie naar de verschillende onderdelen waarop deze betrekking
heeft. Het fonds specificeert kosten en garantiepremie alleen indien de verzekeraar deze separaat in
rekening heeft gebracht door de herverzekeraar. Indien de kostenopslagen een integraal onderdeel
vormen van het gehanteerde tarief verwerkt het pensioenfonds de kosten als onderdeel van de bruto
premie voor opbouw, toeslagverlening etc.
Vraag 2.5: Saldo in- en uitgaande waardeoverdrachten voor zover niet separaat verrekend
De tarieven, die de herverzekeraar hanteert, wijken in de regel af van de wettelijke grondslagen voor
waardeoverdracht. Het fonds zal ofwel een aanvullende premie verschuldigd zijn ofwel er zal sprake zijn
van vrijval van waarde bij waardeoverdracht. Voor zover deze aanvullende premie en vrijval van
waarden in de feitelijk betaalde herverzekeringspremie verwerkt zijn wordt dat hier gespecificeerd. Voor
zover het pensioenfonds en de herverzekeraar de aanvullende premie en de vrijval van waarden in
verband met waardeoverdracht direct met elkaar verrekenen, mag het fonds deze direct verrekende
bedragen desgewenst onder de waardeoverdrachten verwerken in de rekening van baten en lasten. Het
fonds hoeft deze dan niet bij de garantiepremie te specificeren.
Rapportagekader Pensioenfondsen
56
J604A Gegevens met betrekking tot toeslagverlening
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2016
1 januari 2016
Inleiding
Het pensioenfonds vult deze staat per regeling in. Regelingen dienen in kwartaalstaat K602 opgevoerd te
zijn voordat ze in deze staat gebruikt kunnen worden. Voor het begrip regeling verwijzen wij naar de
toelichting bij kwartaalstaat K602. Het pensioenfonds verstrekt in staat J604A informatie over de
toeslagverlening waartoe het bestuur van het pensioenfonds in het verslagjaar een besluit heeft
genomen. Het betreft zowel voorwaardelijke en onvoorwaardelijke toeslagen, als korting (negatieve
toeslag). De feitelijke ingangsdatum van de toeslag kan buiten het betreffende verslagjaar vallen. Ook
als het fonds geen (doelgericht) toeslagbeleid kent, moet deze staat worden ingevuld.
De vragen 1 tot en met 6 gaan over toeslagen verleend aan deelnemers . De vragen 7 tot en met 12
gaan over toeslagen verleend aan gewezen deelnemers en gepensioneerden.
Bij een eindloonregeling hoeft alleen informatie te worden verstrekt over toeslagen ten behoeve van de
gewezen deelnemers en gepensioneerden. Tevens dient het fonds eventuele kortingsbesluiten met
betrekking tot actieve deelnemers te rapporteren.
Toelichting
Diverse regelingen
Indien het fonds diverse pensioenregelingen uitvoert, vult het pensioenfonds staat J604A meerdere
malen in. De pensioenregelingen waarover het fonds kan rapporteren, sluiten aan bij staat K602. Het
fonds rapporteert in ieder geval over de toeslagverlening bij regelingen waarvan de omvang van de
technische voorzieningen ten minste 5% van de totale omvang van de technische voorzieningen van het
fonds is en/of waarvan het aantal actieve deelnemers ten minste 5% is van het totale aantal actieve
deelnemers van het fonds.
Vragen 1 en 6: Toeslagbeleid
Het pensioenfonds rapporteert bij vraag 1.1 en vraag 7.1 het type toeslagregeling dat volgens het
pensioenreglement van toepassing is. De keuzemogelijkheden zijn onvoorwaardelijk, voorwaardelijk en
combinatie voorwaardelijk/onvoorwaardelijk.
Het pensioenfonds verstrekt in de toelichting (bij vraag 1.3 en/of 1.5 en vraag 7.3 en/of 7.5) de exacte
specificatie van de gekozen (on)voorwaardelijke maatstaf (bij vraag 1.2 en/of 1.4 en vraag 7.2 en/of
7.4). Wanneer bijvoorbeeld bij vraag 1.4 “Algemene prijsontwikkeling” als voorwaardelijke maatstaf is
gerapporteerd, dan kan een specificatie hiervan zijn bij vraag 1.5, “CBS consumentenprijsindex alle
huishoudens, afgeleid, periode september jaar t-1 – september jaar t”.
Het pensioenfonds geeft bij vraag 1.3 en/of 1.5 en vraag 7.3 en/of 7.5 tevens een toelichting op het
geambieerde percentage waarmee het de voorwaardelijke maatstaf volgt. Indien de ambitie niet is
uitgedrukt in een maatstaf maar in een vast toeslagpercentage, vermeldt het fonds dit percentage.
Vragen 2 en 7: Toeslagbesluiten
Het pensioenfonds rapporteert alle toeslagbesluiten in het verslagjaar die tot een verhoging van de
pensioenaanspraken en -rechten hebben geleid, met uitzondering van toegekende inhaaltoeslagen (zie
bij vraag 5 en 10) en eenmalige toeslagen (zie bij vraag 4 en 9), ook als de ingangsdatum van de
toeslagverlening na balansdatum ligt.
Voorwaardelijke toeslagverlening
Bij voorwaardelijke indexatie wordt naast de datum van het toeslagbesluit en de ingangsdatum van de
indexatie ook vermeld hoe de toegekende toeslag zich verhoudt tot de voorwaardelijke maatstaf en
wordt het benodigd vermogen voor toekomstbestendige indexatie gegeven. Het benodigd vermogen voor
toekomstbestendige indexatie is het vermogen dat nodig is om in de toekomst het percentage ten
opzichte van de voorwaardelijke maatstaf jaarlijks toe te toekennen.
Voorbeeld op basis van maatstaf
Stel een fonds hanteert een indexatiebeleid met als maatstaf de prijsindex voor inactieven. De realisatie
van de prijsindex is 1%. Het fonds kent 0,3% indexatie toe. Het fonds vult bij vraag 7 het volgende in:
Toegekend percentage:
0,3%
Realisatie voorwaardelijke maatstaf:
1%
Percentage tov voorwaardelijke maatstaf:
30% (= 0,3% / 1%)
Rapportagekader Pensioenfondsen
57
Benodigd vermogen voor toeslagverlening5:
Vermogen dat nodig is om jaarlijks 30% van de
prijsindex toe te kennen. In de berekening van dit
vermogen wordt voor de prijsindex niet de realisatie
(1%) gehanteerd, maar wordt voor de prijsindex
rekening gehouden met de parameters in artikel 23a
Besluit FTK.
Voorbeeld op basis van vast percentage
Stel een fonds heeft een beleid gebaseerd op een vaste indexatie van 2% voor actieven. Het fonds kent
0,5% indexatie toe. Het fonds vult bij vraag het volgende in:
Toegekend percentage:
0,5%
Realisatie voorwaardelijke maatstaf:
2%
Percentage t.o.v. voorwaardelijke maatstaf:
25% (= 0,5% / 2%)
Benodigd vermogen voor toeslagverlening:
Vermogen dat nodig is om jaarlijks 0,5% indexatie
(25% van 2%) toe te kennen.
Wanneer de voorwaardelijke toeslagverlening wordt gefinancierd uit een indexatiedepot waar op basis
van basis van de beleidslijn van SZW6 de regels voor toekomstbestendige indexatie niet op van
toepassing zijn, dan vult het fonds bij het betreffende toeslagbesluit nul in bij benodigd vermogen voor
toekomstbestendige indexatie. In de toelichting bij vraag 2.2 en/of 7.2 licht het fonds in dit geval toe hoe
aan de randvoorwaarden voor het buiten toepassing laten van de regels voor toekomstbestendig
indexeren bij het gebruik van indexatiedepots is voldaan.
Wanneer de voorwaardelijke toeslagverlening gedeeltelijk wordt gefinancierd uit een indexatiedepot en
gedeeltelijk uit de algemene middelen dan worden beide delen als aparte toeslagbesluiten gerapporteerd.
Bij vraag 2.2 en 7.2 wordt het toeslagbesluit nader toegelicht.
Wanneer op grond van Artikel 137, lid 3 Pensioenwet of Artikel 132, lid 3 Wet verplichte
beroepspensioenregeling de regels voor toekomstbestendige indexatie en inhaalindexatie zoals
beschreven in lid 2 niet van toepassing zijn, dan vult het fonds bij het betreffende toeslagbesluit nul in
bij benodigd vermogen voor toekomstbestendige indexatie. In de toelichting bij vraag 2.2 en/of 7.2 licht
het fonds in dit geval toe waarom de regels voor toekomstbestendige indexatie niet van toepassing zijn.
Onvoorwaardelijke toeslagverlening
Bij onvoorwaardelijke toeslagverlening wordt per toeslagbesluit naast de datum van het toeslagbesluit
het toegekende toeslagpercentage en de ingangsdatum vermeld.
Combinatie van voorwaardelijke en onvoorwaardelijke toeslagverlening
Indien sprake is van een combinatie van voorwaardelijk en onvoorwaardelijke toeslagverlening, bestaat
de toegekende toeslag uit twee componenten. Onder vraag 2.1 en 7.1 worden het voorwaardelijke en
het onvoorwaardelijke deel als aparte toeslagbesluiten gerapporteerd. Voor het voorwaardelijke deel
worden de bovenstaande instructies voor voorwaardelijke toeslagverlening gevolgd. Voor het
onvoorwaardelijke deel is het benodigd vermogen voor toekomstbestendige indexatie gelijk aan nul. In
de toelichting bij vraag 2.2 en 7.2 wordt een toelichting gegeven op het toegekende percentage van de
voorwaardelijke en onvoorwaardelijke maatstaf.
Vragen 3 en 9: Kortingsbesluiten
Het fonds rapporteert onvoorwaardelijk vastgestelde kortingen waarover in het verslagjaar een definitief
kortingsbesluit is genomen, ook als de ingangsdatum van de korting na balansdatum ligt. Er wordt hier
ook gerapporteerd over onvoorwaardelijke kortingsbesluiten die ná balansdatum zijn genomen op grond
van een dekkingstekort per balansdatum en die vanwege uiting RJ 2013-6 van de Raad voor de
Jaarverslaglegging zijn verwerkt in de jaarrekening van het fonds.
Behalve het kortingspercentage wordt ook de datum waarop de korting onvoorwaardelijk is/wordt
doorgevoerd vermeld.
Bij vraag 3.2 en 9.2 licht het fonds het kortingsbesluit toe, waarbij in ieder geval wordt vermeld of er
sprake is van differentiatie tussen groepen (en zo ja op welke manier wordt gedifferentieerd), en welke
aanspraken eventueel niet worden gekort. Ook wordt toegelicht op welke grond het bestuur heeft
besloten tot een korting en op basis van welke beleidsdekkingsgraad (hoogte en peildatum) het besluit
In de besluitvorming zal de berekening andersom gaan en volgt het toe te kennen percentage uit het
beschikbaar vermogen voor toeslagverlening.
6
https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/brieven/2015/10/27/antwoordbrief-aanstichting-van-de-arbeid-over-indexatiedepots-bij-pensioenfondsen/antwoordbrief-aan-stichting-van-de-arbeidover-indexatiedepots-bij-pensioenfondsen.pdf
5
Rapportagekader Pensioenfondsen
58
tot korten is genomen. In geval een definitief kortingsbesluit na balansdatum afwijkt van de
gerapporteerde korting in het herstelplan, dan geeft het fonds een toelichting op het verschil.
Vragen 4 en 10: Eenmalige toeslag
Het fonds geeft aan of het bestuur in het verslagjaar een besluit heeft genomen, dat tot een eenmalige
uitkering leidt in het verslagjaar of in een ander jaar. Het fonds rapporteert in vraag 4.5 / 10.5 het bij de
eenmalige toeslag behorende benodigd vermogen voor toekomstbestendige indexatie. Wanneer de
eenmalige indexatie niet hoeft te voldoen aan de regels voor toekomstbestendige indexatie dan
rapporteert het fonds een benodigd vermogen van nul en ligt het fonds bij vraag 4.6 / 10.6 toe waarom
de regels voor toekomstbestendige indexatie niet van toepassing zijn.
Het pensioenfonds vermeldt in de toelichting (vraag 4.6 en 10.6) aan welke groepen van deelnemers,
gewezen deelnemers en gepensioneerden de toeslag is toegekend en waaruit de toeslag bestond (bijv.
percentage, vast bedrag). Het fonds vermeldt tevens op welke wijze aan gewezen deelnemers een
vergelijkbare toeslag is verleend als de eenmalige toeslag die gepensioneerden ontvangen. Het
pensioenfonds vermeldt daarbij ook het bedrag waarmee de technische voorzieningen voor gewezen
deelnemers toeneemt.
Vraag 5 en 11: Inhaaltoeslagen
Inhaaltoeslagen zijn toeslagen die worden toegekend op grond van artikel 137, lid 2, sub c Pensioenwet
en artikel 132, lid 2, sub c Wet verplichte beroepspensioenregeling. Het fonds geeft aan of in het
verslagjaar inhaaltoeslag is verleend. en verstrekt informatie over een eventueel toegekende
inhaaltoeslag. Het fonds rapporteert in vraag 5.4 / 11.4, ten behoeve van de toetsing aan de wettelijke
eisen voor incidentele toeslagverlening, het benodigde vermogen voor de inhaaltoeslag. Wanneer de
eenmalige indexatie niet hoeft te voldoen aan de voorwaarden zoals genoemd in artikel 137, lid 2, sub c
Pensioenwet of artikel 132, lid 2, sub c Wet verplichte beroepspensioenregeling dan rapporteert het
fonds een benodigd vermogen van nul en ligt het fonds bij vraag 5.6 /l 11.6 toe waarom de regels voor
inhaaltoeslag niet van toepassing zijn. Indien de regels voor inhaaltoeslag wel van toepassing zijn dan is
het benodigd vermogen gelijk aan de aangroei van de technische voorziening door de inhaaltoeslag.
Vraag 6 en 12: Indexatie achterstand
Het fonds verstrekt informatie over eventueel toegekende toeslagen en over het verloop van de
cumulatieve indexatieachterstand. Leidraad bij het invullen van dit onderdeel is de mate van
inhaalindexatie die de deelnemers eventueel nog tegemoet kunnen zien. De cumulatieve achterstand
wordt bepaald met inachtneming van de reglementaire bepalingen ter zake (zoals een eventueel
reglementair maximum voor de toekenning van inhaaltoeslagen of een eventueel reglementair bepaalde
maximale termijn waarover inhaaltoeslagen worden verleend). Als in het reglement geen termijn is
vermeld, dan wordt teruggegaan tot het moment waarop de mogelijkheid tot het geven van
inhaalindexatie is ingesteld.
Vraag 13.1: Financiering
Het fonds vermeldt bij vraag 13.1 of in het verslagjaar voor de financiering van de toeslagverlening een
beroep gedaan op een indexatiedepot. Indien het antwoord op deze vraag ‘ja’ is, wordt tevens bij vraag
13.1.1 het bedrag gerapporteerd en bij vraag 13.1.2 een nadere toelichting gegeven.
Rapportagekader Pensioenfondsen
59
J604B Gegevens met betrekking tot voorwaardelijke toeslagverlening en toetsing aan de
indexatieregel
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen met technische voorzieningen voor risico
fonds
2016
1 januari 2016
Inleiding
Het pensioenfonds vult deze staat op fondsniveau in. Het pensioenfonds verstrekt in staat J604B
informatie over de verleende voorwaardelijke toeslagverlening en de verleende inhaaltoeslag in het
verslagjaar. Wanneer in de aanwijzing bij deze staat wordt verwezen naar Artikel 137 Pensioenwet dan
wordt hiermee ook artikel 132 Wet verplichte beroepspensioenregeling bedoeld.
Indien in het verslagjaar geen sprake is geweest van voorwaardelijke toeslagverlening en inhaaltoeslag
dan vult het fonds in staat J604B alleen vragen 1.1 en 1.2 in. Wanneer er in het verslagjaar geen sprake
is geweest van voorwaardelijke toeslagverlening dan hoeven de vragen bij onderdeel 3 niet ingevuld te
worden. Wanneer er in het verslagjaar geen sprake is geweest van inhaaltoeslag dan hoeven de vragen
bij onderdeel 4 niet ingevuld te worden.
NB: Voor fondsen die gebruik maken van een indexatiedepot / bestemmingsreserve is extra aandacht
vereist bij het invullen van deze staat. Depots waar op basis van basis van de beleidslijn van SZW de
regels voor toekomstbestendige indexatie niet op van toepassing zijn7 worden anders behandeld dan
reserves waar de regels van toekomstbestendige indexatie wel op van toepassing zijn. In de toelichting
bij de verschillende vragen worden steeds beide situaties beschreven.
Toelichting
Vraag 1: Is er voorwaardelijke toeslagverlening en/of inhaaltoeslag verleend
Het fonds geeft aan of in het verslagjaar sprake is geweest van voorwaardelijke toeslagverlening en/of
inhaaltoeslag.
Wanneer er wel sprake is geweest van voorwaardelijke toeslagverlening en/of inhaaltoeslag maar op
grond van Artikel 137, lid 3 Pensioenwet de regels voor toekomstbestendige indexatie en inhaalindexatie
zoals beschreven in lid 2 niet van toepassing zijn, dan vult het fonds bij vraag 1.1 en /of 1.2 “Ja” in en
neemt het fonds in de toelichting (vraag 3.3 en/of vraag 4.6) op waarom de regels voor
toekomstbestendige indexatie niet van toepassing zijn. De overige vragen in staat J604B hoeven in dit
geval niet ingevuld te worden.
Wanneer de voorwaardelijke toeslagverlening en/of inhaaltoeslag is gefinancierd uit een indexatiedepot
waar op basis van basis van de beleidslijn van SZW de regels voor toekomstbestendige indexatie niet op
van toepassing zijn vult het fonds hier “Ja” in en neemt het fonds in de toelichting (vraag 3.3 en/of vraag
4.6) op hoe aan de randvoorwaarden voor het buiten toepassing laten van de regels voor
toekomstbestendig indexeren bij het gebruik van indexatiedepots is voldaan. De overige vragen in staat
J604B hoeven in dit geval niet ingevuld te worden.
Toekomstbestendige indexatie
In vraag 2 en 3 wordt de verleende voorwaardelijke toeslagverlening getoetst aan de wettelijke eisen
voor toekomstbestendige indexatie zoals beschreven in artikel 137 Pensioenwet.
Vraag 2: Voor toeslagverlening beschikbaar vermogen
In vraag 2 wordt het voor toeslagverlening beschikbare vermogen boven de beleidsdekkingsgraad van
110% berekend. Hiertoe rapporteert het fonds de rekendatum voor het vaststellen van de
toekomstbestendigheid van de indexatie (vraag 2.1) en de bij deze rekendatum behorende
beleidsdekkingsgraad (vraag 2.2) en technische voorziening (vraag 2.4). Het beschikbaar vermogen voor
toeslag uit de beleidsdekkingsgraad (vraag 2.5) wordt in e-line berekend als (beleidsdekkingsgraad–
toeslagdrempel 110%) x aanwezige technische voorziening. Wanneer de beleidsdekkingsgraad lager is
dan 110% geeft vraag 2.5 een negatieve waarde.
In vraag 2.6 rapporteert het fonds, indien van toepassing, de overige middelen (buiten de
dekkingsgraad) die beschikbaar zijn voor toeslagverlening. Indexatiedepots waar op basis van de
https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/brieven/2015/10/27/antwoordbrief-aanstichting-van-de-arbeid-over-indexatiedepots-bij-pensioenfondsen/antwoordbrief-aan-stichting-van-de-arbeidover-indexatiedepots-bij-pensioenfondsen.pdf
7
Rapportagekader Pensioenfondsen
60
beleidslijn van SZW de regels voor toekomstbestendige indexatie niet op van toepassing zijn worden hier
buiten beschouwing gelaten.
Het totaal voor toeslagvermogen beschikbare vermogen (vraag 2.7) wordt in e-line berekend als
maximum( beschikbaar vermogen voor toeslag uit de dekkingsgraad + overige middelen tbv
toeslagverlening ; 0).
Vraag 3.1: Benodigd vermogen voor toekomstbestendige indexatie
Het fonds rapporteert bij vraag 3.1 het benodigd vermogen voor toekomstbestendige indexatie.
Wanneer de voorwaardelijke toeslagverlening gefinancierd wordt uit een indexatiedepot waar de regels
van toekomstbestendige indexatie niet op van toepassing zijn, of wanneer op grond van Artikel 137, lid 3
Pensioenwet de regels voor toekomstbestendige indexatie niet van toepassing zijn, dan is het benodigd
vermogen voor deze indexatie conform de rapportage in J604A gelijk aan nul.
Het benodigd vermogen voor toekomstbestendige indexatie op fondsniveau bij vraag 3.1 in staat J604B
komt in principe overeen met het totaal van de benodigde vermogens voor toekomstige indexatie per
regeling in staat J604A. Verschillen ontstaan wanneer niet alle regelingen worden gerapporteerd onder
J604A in verband met een beperkte omvang van de technische voorziening of aantal deelnemers. In
deze situatie licht het fonds dit toe in de toelichting bij vraag 3.3.
Vraag 3.2: Toets op toekomstbestendige indexatie
Dit onderdeel wordt binnen e-line berekend aan de hand van de gegevens in vraag 2.7 (totaal
beschikbaar vermogen voor toeslag) en vraag 3.1 (Benodigd vermogen voor toekomstbestendige
indexatie) met betrekking tot het verslagjaar. Indien blijkt dat het beschikbare vermogen lager is dan
het benodigde vermogen, is er aanleiding te veronderstellen dat niet is voldaan aan de regels voor
toekomstbestendige indexatie. In deze situaties is vereist dat het fonds onder vraag 3.3 een toelichting
verstrekt op de toekomstbestendigheid van de verleende indexatie.
Vraag 3.3: Toelichting
Het fonds licht bij vraag 3.3 toe of is voldaan aan de regels voor toekomstbestendige indexatie. Wanneer
de regels voor toekomstbestendige indexatie niet van toepassing zijn dan licht het fonds dat hier toe.
Inhaaltoeslag
In vraag 4 wordt de verleende inhaaltoeslag8 getoetst aan de wettelijke eisen zoals beschreven in artikel
137, lid 2, sub c Pensioenwet.
Vraag 4.1 t/m 4.3: beschikbaar vermogen voor inhaaltoeslag
In vraag 4.3 wordt het voor inhaaltoeslag beschikbare vermogen berekend. Hiertoe rapporteert het fonds
onder vraag 4.1.1 het vermogen dat nodig is om naar de toekomst toe volledige indexatie toe te kennen.
Het vermogen dat nodig is om naar de toekomst toe volledige indexatie toe te kennen wordt bepaald
door voor alle regelingen de toekomstbestendige indexatie te berekenen op basis van de volledige
maatstaf. Wanneer de voorwaardelijke toeslagverlening (gedeeltelijk) wordt gefinancierd uit een
indexatiedepot waar op basis van basis van de beleidslijn van SZW de regels voor toekomstbestendige
indexatie niet op van toepassing zijn dan wordt voor het vermogen in vraag 4.1.1 alleen het deel van de
toekomstbestendige indexatie meegenomen dat uitkomt boven de waarde van het depot.
Onder vraag 4.1.2 rapporteert het fonds het vereist eigen vermogen in euro’s. Het vermogen dat
beschikbaar is voor toeslagverlening (vraag 4.3) wordt in e-line berekend als: 1/5 x maximum(totaal
beschikbaar vermogen voor toeslag – maximum(benodigd vermogen voor volledige toeslag; vereist
eigen vermogen) ;0)
Vraag 4.4: Benodigd vermogen voor inhaaltoeslag
Het fonds rapporteert bij vraag 4.4 het benodigd vermogen behorend bij de verleende inhaaltoeslag.
Wanneer de inhaaltoeslagverlening gefinancierd wordt uit een indexatiedepot waar de regels van
incidentele toeslag niet op van toepassing zijn, of wanneer op grond van Artikel 137, lid 3 Pensioenwet
de regels voor incidentele toeslag niet van toepassing zijn, dan is het benodigd vermogen voor
inhaalindexatie conform de rapportage in J604A gelijk aan nul.
Het benodigd vermogen voor inhaaltoeslag op fondsniveau bij vraag 4.4 in staat J604B komt in principe
overeen met het totaal van de benodigde vermogens voor inhaaltoeslag per regeling in staat J604A.
Verschillen ontstaan wanneer niet alle regelingen worden gerapporteerd onder J604A in verband met een
8
In de Pensioenwet wordt hiervoor de term incidentele toeslagverlening gebruikt.
Rapportagekader Pensioenfondsen
61
beperkte omvang van de technische voorziening of aantal deelnemers. In deze situatie licht het fonds dit
toe in de toelichting bij vraag 3.3.
Vraag 4.5: Toets op verleende inhaaltoeslag
Dit onderdeel wordt binnen e-line berekend aan de hand van de gegevens in vraag 4.3 (totaal
beschikbaar vermogen voor inhaaltoeslag) en vraag 4.4 (Benodigd vermogen voor inhaaltoeslag) met
betrekking tot het verslagjaar. Indien blijkt dat het beschikbare vermogen lager is dan het benodigde
vermogen, is er aanleiding te veronderstellen dat niet is voldaan aan de regels inhaalindexatie. In deze
situaties is vereist dat het fonds onder vraag 4.6 een toelichting verstrekt op hoe met de verleende
inhaaltoeslag is voldaan aan de wettelijke vereisten.
Vraag 4.6: Toelichting
Het fonds licht bij vraag 4.6 verplicht toe of is voldaan aan de regels voor inhaaltoeslag.
Rapportagekader Pensioenfondsen
62
J605 Technische analyse
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2012
7 januari 2015
Inleiding
Het pensioenfonds verstrekt in deze staat een technische analyse. De analyse is erop gericht inzicht te
verschaffen in de mate waarin de verschillende bronnen hebben bijgedragen aan het resultaat (saldo van
baten en lasten) in het verslagjaar. De staat biedt eveneens inzicht in de ontwikkeling van de technische
voorzieningen gedurende het verslagjaar. Zoals uit de navolgende toelichting blijkt, is het uitdrukkelijk
de bedoeling dat in dit overzicht duidelijk onderscheid gemaakt wordt tussen enerzijds financiële baten
en lasten (kolommen 1 en 2, zijnde financiële stromen) en anderzijds actuariële baten en lasten
(kolommen 3 en 4, zijnde mutaties in de technische voorzieningen). De inhoud van staat J605 wordt
automatisch overgenomen in staat J602 (ontwikkeling van de technische voorzieningen voor risico
fonds), maar wordt daar anders gepresenteerd.
Let op: In de Q&A “Jaarwerk 2015 en wijzigingen RTS 2015” op open boek wordt ingegaan op hoe in de
technische analyse over het boekjaar 2015 omgegaan kan worden met enerzijds het vervallen van de
driemaandsmiddeling per 1 januari 2015 en anderzijds het wijzigen van de UFR-systematiek per 15 juli
2015. Zie: http://www.toezicht.dnb.nl/3/50-234251.jsp
Algemeen
Binnen de kolommen baten en lasten is er op enkele plaatsen sprake van een soort ‘double entry
accounting’: een bate wordt onder een bepaald bestedingsdoel (bijvoorbeeld premie) onttrokken als last
om vervolgens onder een ander bestedingsdoel (bijvoorbeeld kosten) opnieuw als bate te worden
geboekt. Dit wordt onder andere gebruikt om zuiver inzicht te krijgen in de aanwending van de
ontvangen premiebijdragen voor de afzonderlijke bestedingsdoeleinden. Door deze vorm van ‘double
entry accounting’ sluiten de afzonderlijke totalen van de kolommen baten en lasten uit staat J605 niet
noodzakelijkerwijs aan op de totalen in de interne actuariële analyse van het fonds.
Als het fonds overige baten, lasten of mutaties van de technische voorzieningen verantwoordt, is het van
belang dat een concrete en indien nodig cijfermatige toelichting wordt gegeven in de bijbehorende
toelichtingsvelden. De instructies hiertoe zijn bij de betreffende vragen opgenomen.
Toelichting
Vraag 1.1: Directe beleggingsopbrengsten (niet geschoond voor beleggingskosten)
Het fonds rapporteert hier de totale directe beleggingsopbrengsten (conform staat J401 vraag 1.3 waarin
de directe beleggingsopbrengsten zijn opgesplitst in interest, dividend en overige directe
beleggingsopbrengsten). Het fonds gaat daarbij uit van bruto opbrengsten zonder te salderen met de
kosten van het vermogensbeheer. Dit geldt ook voor de kosten vermogensbeheer die in de praktijk
worden verrekend met de beleggingswaarde (bijvoorbeeld in een beleggingsfonds).
Let op: Merk op dat in staat J605 een andere – meer uitgebreide – definitie wordt toegepast voor kosten
vermogensbeheer dan in staat J401 vraag 1.3. Zie hiertoe de toelichting bij vraag 1.4. Indien de kosten
vermogensbeheer verschillen tussen de staten J401 en J605, zullen ook de directe
beleggingsopbrengsten mogelijk van elkaar verschillen. De netto directe beleggingsopbrengsten
(opbrengsten minus kosten) worden immers niet beïnvloed door de definitie van de kosten
vermogensbeheer.
Vraag 1.2: Indirecte beleggingsopbrengsten (niet geschoond voor beleggingskosten)
Het fonds rapporteert hier de totale waardestijgingen en -dalingen van de beleggingen (conform staat
J401 vraag 1.4 waarin een uitsplitsing wordt gevraagd naar vastgoed, aandelen, vastrentende waarden
en overige beleggingen).
Let op: Merk op dat in staat J605 een andere – meer uitgebreide – definitie wordt toegepast voor kosten
vermogensbeheer dan in staat J401 vraag 1.3. Zie hiertoe de toelichting bij vraag 1.4. Indien de kosten
vermogensbeheer verschillen tussen de staten J401 en J605, zullen ook de directe
beleggingsopbrengsten mogelijk van elkaar verschillen. De netto directe beleggingsopbrengsten
(opbrengsten minus kosten) worden immers niet beïnvloed door de definitie van de kosten
vermogensbeheer.
Rapportagekader Pensioenfondsen
63
Vraag 1.3: Rentelasten vreemd vermogen (negatief bedrag onder baten)
Het fonds rapporteert de rentelasten vreemd vermogen, waaronder begrepen rentelasten op
achtergestelde leningen of rentelasten in verband met rekening courantverhoudingen met andere
partijen, als negatief bedrag onder baten.
Vraag 1.4: Kosten vermogensbeheer (negatief bedrag onder baten)
Het fonds vermeldt de totale kosten vermogensbeheer als negatief bedrag onder baten. De totale kosten
vermogensbeheer (ten aanzien van zowel de directe als de indirecte beleggingsopbrengsten) hebben
zowel betrekking op de kosten waarvoor een factuur wordt ontvangen, als de kosten die ten laste
worden gebracht van de waarde van de beleggingen. Voor de onderdelen van de totale kosten
vermogensbeheer die niet exact bij het fonds bekend zijn, wordt een zo goed mogelijke benadering
gegeven.
Vraag 1.5: Resultaatdeling uit hoofde van risicoherverzekering of garantiecontract (alleen
interestcomponent)
Het fonds vermeldt een eventuele resultaatdeling uit hoofde van een garantiecontract of een
herverzekeraar voor zover dit resultaatdeling op intrest (rendement) betreft. Hierbij wordt rekening
gehouden met een eventuele toe- of afname van een vordering uit hoofde van deze resultaatdeling in
het verslagjaar. Eventuele resultaatdelingen betreffende overlijden of arbeidsongeschiktheid komen
terug onder 6.1 ‘Saldo uit hoofde van kans systemen’.
Vraag 1.6: Benodigde intresttoevoeging technische voorzieningen
Het fonds stelt de benodigde interesttoevoeging aan de technische voorzieningen voor risico fonds over
het verslagjaar vast door gebruik te maken van de eerstejaars spot rate, volgend uit de door DNB
gepubliceerde RTS per jaareinde van het vorige verslagjaar. Het fonds vermeldt onder vraag 1.6 ook de
benodigde intrest/rendementstoevoeging aan de technische voorzieningen voor risico deelnemers; dit is
in het algemeen gelijk aan de beleggingsopbrengsten voor rekening en risico van de deelnemers.
Vraag 1.7: Mutatie technische voorzieningen uit hoofde van wijziging rentetermijnstructuur
Het fonds rapporteert de mutatie van de technische voorzieningen voor risico fonds als gevolg van de
overgang van de RTS zoals die per jaareinde van het vorige verslagjaar van toepassing was, naar de
nieuwe RTS per einde van het verslagjaar.
De mutatie van de technische voorzieningen voor risico deelnemers onder vraag 1.7 is in het algemeen
nihil; de waardeverandering door intrest en rendement wordt onder vraag 1.6 vermeld.
Vraag 2.1 Totaal ontvangen premies (exclusief inkoop regeling voor inhaalpensioen VPL)
Het fonds vermeldt de totaal in het verslagjaar ontvangen premie exclusief de ontvangen premie voor
een inkoopregeling in het kader van de wet VPL (die onder vraag 9.5.1 wordt verantwoord).
Het bedrag verantwoord onder vraag 2.1 sluit aan bij staat J403 (premiegegevens ex post) vraag 5.3
(feitelijk ontvangen premie exclusief VPL). Indien dit niet het geval is, geeft het fonds een toelichting
onder vraag 11.2.
Vraag 2.2 Betaalde premies risicoherverzekering
Indien het pensioenfonds bepaalde risico´s (zoals overlijden of arbeidsongeschiktheid) heeft
herverzekerd, vermeldt het de betaalde premies aan een herverzekeraar als last.
Herverzekeringspremies worden bruto verantwoord en niet gesaldeerd met eventuele resultaatdeling of
ontvangen uitkeringen uit de risicoherverzekering. Deze posten zijn onder vraag 6 ‘Saldo uit hoofde van
kans systemen’ separaat opgenomen.
Vraag 2.3 Betaalde premies garantiecontract (zonder te salderen met waardeoverdrachten)
Het fonds vermeldt het bedrag dat het fonds aan de herverzekeraar verschuldigd is in verband met een
garantiecontract, zonder daarbij rekening te houden (salderen) met betaalde en ontvangen overdrachtsommen in verband met inkomende en uitgaande waardeoverdrachten uit hoofde van een
garantiecontract. Deze bedragen worden namelijk onder vraag 3 ‘Saldo uit hoofde van
waardeoverdrachten’ separaat opgenomen.
Vraag 2.4 Betaalde premies overig
Het fonds vermeldt eventuele overige betaalde premies als positief bedrag onder lasten en geeft een
verplichte toelichting onder vraag 11.2.
Vraag 2.5 Actuarieel benodigd bedrag voor inkoop backservice aanspraken
Het fonds vermeldt de toename van de technische voorzieningen door de inkoop van backservice
aanspraken. Dit betreft de verhoging van pensioenaanspraken over achterliggende dienstjaren door
Rapportagekader Pensioenfondsen
64
verhoging van de pensioengrondslag in het verslagjaar. Er wordt geen rekening gehouden met de opslag
voor toekomstige uitvoeringskosten (die separaat worden verantwoord onder 2.13).
Vraag 2.6 Actuarieel benodigd bedrag voor inkoop coming service aanspraken
(exclusief risico-onderdelen en opslag toekomstige uitvoeringskosten)
Het fonds vermeldt de toename van de technische voorzieningen door de inkoop van coming service
aanspraken. Dit betreft de aanspraken die ontstaan door de toename van de diensttijd in het verslagjaar.
Onder vraag 2.6 wordt geen rekening gehouden met risicokoopsommen voor overlijden en
arbeidsongeschiktheid en de opslag voor toekomstige uitvoeringskosten. Deze posten zijn elders onder
vraag 2 separaat opgenomen. Ook wordt het benodigde bedrag voor de inkoop van rechten in verband
met de uitvoering van een VPL-regeling hier buiten beschouwing gelaten. Dit wordt onder vraag 9
verantwoord.
Bij het bedrag onder vraag 2.6 wordt geen rekening gehouden met de mutaties van de technische
voorzieningen in verband met voorwaardelijke toeslagverlening.
Onder vraag 2.6 wordt geen rekening gehouden met de toename van de technische voorzieningen in
verband met in het verslagjaar toegekende toeslagen die gefinancierd worden uit de premie
(bijvoorbeeld categorie D3 uit de toeslagenmatrix). De toename van de technische voorzieningen als
gevolg van toeslagverlening (al dan niet gefinancierd via de premie) wordt onder vraag 7 ‘Saldo uit
hoofde van toeslagverlening’ verantwoord. Zie hiervoor de toelichting bij vraag 2.9.
Vraag 2.8 Actuarieel benodigd bedrag voor inkoop overig
Het fonds vermeldt de toename van de technische voorzieningen vanwege overige inkoop niet zijnde
toeslagen of een inkoopregeling VPL. De toename van de technische voorzieningen in verband met
toeslagen of een inkoopregeling VPL worden elders separaat verantwoord.
Het fonds geeft tevens een verplichte toelichting onder vraag 11.2 indien het bedragen onder vraag 2.8
verantwoordt.
Vraag 2.9 In premie opgenomen opslag voor toeslagen
Het fonds vermeldt de in het verslagjaar ontvangen premie die expliciet bestemd is voor de financiering
van toeslagen (bijvoorbeeld categorie D3 uit de toeslagenmatrix of een koopsom bestemd voor
toeslagverlening). Het bedrag onder 2.9 (last) wordt als bate overgenomen onder vraag 7 ‘Saldo uit
hoofde van toeslagverlening’ waar dit als bate dient bij de bepaling van het resultaat op toeslagen.
Onder vraag 2.9 wordt geen rekening gehouden met een premieopslag voor de financiering van
(toekomstige) toeslagverlening voor zover het fonds beslist over de wijze waarop en de mate waarin
deze premieopslag daadwerkelijk wordt aangewend voor toeslagverlening. Bijvoorbeeld indien het fonds
in geval van dekkings- en/of reservetekort kan beslissen om geen (of slechts ten dele) toeslag toe te
kennen en de premieopslag aan te wenden voor herstel. Deze premieopslag komt ten goede aan het
resultaat op premie, terwijl de toegekende toeslag ten laste komt van het resultaat op toeslagen.
Voorbeeld 1: de werkgever beslist jaarlijks of een koopsom wordt betaald aan het fonds voor het
toekennen van een toeslag. Het fonds kent alleen een toeslag toe indien en voor zover de koopsom
wordt ontvangen. De in het verslagjaar ontvangen koopsom maakt onderdeel uit van de totaal
ontvangen premies (2.1) en wordt vervolgens verantwoord onder vraag 2.9 als last om vervolgens als
bate verantwoord te worden onder “Premiecomponent bestemd voor toeslagverlening” (7.4)
Voorbeeld 2: als onderdeel van de financiële opzet wordt bij de premiestelling rekening gehouden met
gedeeltelijk geïndexeerde kasstromen. Het fonds beslist evenwel jaarlijks op basis van de financiële
positie van het fonds over de vraag of en in welke mate toeslagen worden toegekend. De in het
verslagjaar ontvangen opslag op de premie in verband met (toekomstige) toeslagverlening wordt niet
verantwoord onder vraag 2.9 als last.
Vraag 2.10 Risicokoopsom overlijden
Het fonds voegt de risicokoopsom voor overlijden (voor het nog niet gefinancierde deel van het
verzekerde partner- en/of wezenpensioen) onder vraag 2.10 toe aan de technische voorzieningen.
Onder vraag 6 ‘Saldo uit hoofde van kans systemen’ vraag 6.1.6 wordt de risicokoopsom voor overlijden
overgenomen uit vraag 2.10 als vrijval uit de technische voorzieningen.
Rapportagekader Pensioenfondsen
65
Vraag 2.11 Risicokoopsom arbeidsongeschiktheid
Het fonds voegt de risicokoopsom voor arbeidsongeschiktheid (voor onder andere premievrijstelling bij
arbeidsongeschiktheid en arbeidsongeschiktheidspensioen) onder vraag 2.11 toe aan de technische
voorzieningen.
Onder vraag 6 ‘Saldo uit hoofde van kanssystemen’ vraag 6.2.2 wordt de risicokoopsom voor
arbeidsongeschiktheid overgenomen uit vraag 2.11 als vrijval uit de technische voorzieningen.
Vraag 2.12 In premie opgenomen voor dekking directe kosten
Het fonds vermeldt de ontvangen bijdrage in de premie ter dekking van de directe uitvoeringskosten in
het verslagjaar bij vraag 2.12 als positief bedrag onder lasten.
Onder vraag 4 ‘Saldo uit hoofde van kosten’ vraag 4.1 wordt dit bedrag overgenomen als bate.
Vraag 2.13 In premie opgenomen voor dekking toekomstige kosten
Het fonds vermeldt de bijdrage in de premie ter dekking van de toekomstige uitvoeringskosten horend
bij de inkoop van nieuwe pensioenaanspraken in het verslagjaar bij vraag 2.13 als positief bedrag onder
lasten..
Onder vraag 4 ‘Saldo uit hoofde van kosten’ vraag 4.2 wordt dit bedrag overgenomen als bate.
Vraag 2.14 Overige posten i.v.m. premie
Het fonds vermeldt onder vraag 2.14 overige baten, lasten en mutaties van de technische voorzieningen
in verband met premie. Het fonds vermeldt alleen bedragen onder vraag 2.14 die niet onder andere
(meer specifieke) vragen in staat J605 verantwoord kunnen worden. Onder vraag 2.14 worden geen
bedragen verantwoord die samenhangen met toeslagverlening of een inkoopregeling VPL. De kasstromen
en de mutatie van de technische voorzieningen uit hoofde van toeslagen of een inkoopregeling VPL
worden elders separaat verantwoord en de resultaten op deze bronnen dienen aldaar volledig inzichtelijk
te worden gemaakt.
Onder vraag 2.14 wordt ook de omzetting van aanspraken voor risico van de deelnemers naar
aanspraken voor risico van het fonds verantwoord. Dit is bijvoorbeeld het geval als het fonds uitvoering
geeft aan een premieovereenkomst en op pensioendatum de mogelijkheid biedt om het kapitaal om te
zetten in een pensioenuitkering (uitkeringsovereenkomst) bij het fonds.
Het fonds geeft een verplichte toelichting onder vraag 11.2 indien het bedragen onder vraag 2.14
verantwoordt.
Vraag 11.2 Toelichting bij vraag 2.14 Overige posten i.v.m. premie
Het fonds geeft een verplichte toelichting als het bedragen onder de vragen ‘overige’ verantwoordt. Dit
betreft vraag 2.4, 2.8 en 2.14. De toelichting is concreet en indien nodig uitgesplitst per oorzaak.
Vraag 3.1 Overdrachtssom overgenomen pensioenverplichtingen
Het fonds vermeldt de ontvangen overdrachtssom voor overgenomen pensioenverplichtingen als positief
bedrag onder baten. Hierbij wordt geen rekening gehouden met overgenomen pensioenverplichtingen
vallend onder een garantiecontract (deze kasstromen worden apart verantwoord onder vraag 3.7).
Vraag 3.2 Mutatie T.V. uhv overgenomen pensioenverplichtingen
Het fonds vermeldt de mutatie van de technische voorzieningen uit hoofde van de overgenomen
pensioenverplichtingen.
Vraag 3.4 Overdrachtssom overgedragen pensioenverplichtingen
Het fonds vermeldt de betaalde overdrachtssom voor overgedragen pensioenverplichtingen als positief
bedrag onder lasten. Hierbij wordt geen rekening gehouden met overgedragen pensioenverplichtingen
vallend onder een garantiecontract (deze kasstromen worden apart verantwoord onder vraag 3.8).
Vraag 3.5 Mutatie T.V. uhv overgedragen pensioenverplichtingen
Het fonds vermeldt de mutatie van de technische voorzieningen uit hoofde van de overgedragen
pensioenverplichtingen.
Vraag 3.7 Overdrachtssom overgenomen pensioenverplichtingen onder garantiecontract
Het fonds vermeldt zowel de ontvangen overdrachtssom (positief bedrag onder baten) als de aan de
herverzekeraar betaalde overdrachtssom (positief bedrag onder lasten) voor overgenomen
pensioenverplichtingen onder een garantiecontract.
Rapportagekader Pensioenfondsen
66
Vraag 3.8 Overdrachtssom overgedragen pensioenverplichtingen onder garantiecontract
Het fonds vermeldt zowel de van de herverzekeraar ontvangen overdrachtssom (positief bedrag onder
baten) als de betaalde overdrachtssom (positief bedrag onder lasten) voor overgedragen
pensioenverplichtingen onder een garantiecontract.
Vraag 4.1 In premie begrepen bedrag directe kosten
De ontvangen bijdrage in de premie voor directe uitvoeringskosten in het verslagjaar wordt als bate
overgenomen uit vraag 2.12 (last).
Vraag 4.2 In premie begrepen bedrag toekomstige kosten
De ontvangen bijdrage in de premie voor toekomstige uitvoeringskosten in het verslagjaar wordt als bate
overgenomen uit vraag 2.13 (last).
Vraag 4.3 Toevoeging aan technische voorzieningen i.v.m. kostenvoorziening
Het fonds vermeldt de totale toevoeging in het verslagjaar aan de voorziening voor uitvoeringskosten als
positief bedrag onder vraag 4.3.
Vraag 4.4 Vrijval voor kosten uit technische voorzieningen
Het fonds vermeldt de totale vrijval uit de voorziening voor uitvoeringskosten ter dekking van de
uitvoeringskosten in het verslagjaar als negatief bedrag onder vraag 4.4.
Vraag 4.5 Kosten verslagjaar (excl. kosten vermogensbeheer)
Het fonds vermeldt de totale uitvoeringskosten in het verslagjaar exclusief de kosten vermogensbeheer
(deze worden als negatief bedrag onder baten verantwoord onder vraag 1.4). Het bedrag sluit in het
algemeen aan bij staat J401 vraag 2.7.
Vraag 5.1 Mutatie technische voorzieningen uhv uitkeringen
Het fonds vermeldt de vrijval van de technische voorzieningen uit hoofde van de in het verslagjaar
verrichte uitkeringen als negatief bedrag.
Vraag 5.2 Uitkeringen ontvangen van herverzekeraar uhv garantiecontract
Indien het fonds over een garantiecontract beschikt op grond waarvan in het verslagjaar uitkeringen van
de herverzekeraar aan het fonds zijn gedaan, vermeldt het fonds deze ontvangen uitkeringen bij vraag
5.2 als positief bedrag onder baten.
Vraag 5.3 Feitelijke uitkeringen
Het fonds vermeldt de in het verslagjaar verrichte uitkeringen als positief bedrag onder lasten.
Vraag 5.5 Vrijval technische voorziening door afkopen
Het fonds vermeldt de vrijval van de technische voorzieningen in verband met de in het verslagjaar
verrichte afkopen als negatief bedrag.
Vraag 5.6 Feitelijke afkopen
Het fonds vermeldt de in het verslagjaar feitelijk verrichte afkopen als positief bedrag onder lasten.
Vraag 6 Saldo uit hoofde van kans systemen
Algemene toelichting op langleven, kortleven en risicopremies
Het fonds geeft onder vraag 6 inzicht in het resultaat op kans systemen waaronder het resultaat op
sterfte en een nadere uitsplitsing in het resultaat op langleven, kortleven en risicoherverzekering. Om
een zo zuiver mogelijk beeld te geven, zijn de volgende twee zaken van belang:
- het fonds verantwoordt de bedragen onder de juiste categorie (bijvoorbeeld langleven en kortleven)
- het fonds waarborgt een consistente methode voor het bepalen van de afzonderlijke bedragen (met
name ten aanzien van de rentetermijnstructuur en de sterftegrondslagen).
Hieronder worden enkele begrippen kort toegelicht.
Langleven
Langleven betreft het risico dat zich voordoet bij verzekeringen waarbij de (periodieke) uitbetaling
voorwaardelijk is van het in leven zijn van de verzekerde op een vooraf overeengekomen moment van
uitbetaling. Dit is bijvoorbeeld het geval bij een ouderdomspensioen of een reeds eerder tot uitkering
gekomen nabestaandenpensioen. Indien er in werkelijkheid minder verzekerden overlijden dan verwacht
(gewogen met de verzekerde aanspraken) dan moet het fonds meer reserveren en leidt het een verlies
op langleven. Het maximale verlies treedt op indien er in het betreffende verslagjaar geen
Rapportagekader Pensioenfondsen
67
overlijdensgevallen plaatsvinden onder de betreffende groep verzekerden. De risicopremie langleven
(toevoeging aan de technische voorzieningen) is gelijk aan dit maximale verlies in het verslagjaar. Het
maximale verlies in het verslagjaar wordt berekend als de verwachte vrijval uit de voorziening door
overlijden (langleven) in het verslagjaar op basis van de sterftegrondslagen van het fonds.
Kortleven
Kortleven betreft het risico dat zich voordoet bij verzekeringen waarbij de (periodieke) uitbetaling
voorwaardelijk is van het overlijden van de verzekerde vóór een vooraf overeengekomen moment van
uitbetaling. Dit is bijvoorbeeld het geval bij een nabestaandenpensioen. Indien er in werkelijkheid minder
verzekerden overlijden dan verwacht, kan het fonds minder reserveren dan verwacht en maakt het een
winst op kortleven. De maximale winst treedt op indien er in het betreffende verslagjaar geen
overlijdengevallen plaatsvinden onder de betreffende groep verzekerden. De risicopremie kortleven
(vrijval technische voorzieningen) is gelijk aan de maximale winst in het verslagjaar. De maximale winst
in het verslagjaar wordt berekend als de verwachte toevoeging aan de voorziening door overlijden in het
verslagjaar op basis van de sterftegrondslagen van het fonds.
Het begrip “risicopremie kortleven” heeft betrekking op het pensioen waarvoor in de technische
voorzieningen is gereserveerd. De “risicokoopsom overlijden” heeft betrekking op het pensioen waarvoor
niet gereserveerd is in de technische voorzieningen.
Vraag 6.1.1 Door overlijden vrijgevallen uit de technische voorziening (langleven)
Het fonds vermeldt het bedrag dat in het verslagjaar door overlijden (langleven) is vrijgevallen uit de
technische voorzieningen als negatief bedrag onder vraag 6.1.1.
N.B. Onder langleven valt niet de vrijval van de voorziening voor latent partnerpensioen. Deze vrijval
wordt onder kortleven bij vraag 6.1.5 verantwoord.
Vraag 6.1.2 Risicopremie langleven
Het fonds vermeldt de risicopremie langleven als positief bedrag onder vraag 6.1.2.
Vraag 6.1.3 Subtotaal resultaat op langleven
Het sub resultaat op langleven wordt automatisch berekend aan de hand van de bedragen verantwoord
onder vragen 6.1.1 en 6.1.2.
Vraag 6.1.4 Toevoeging technische voorziening door ingegaan NP
Het fonds vermeldt het bedrag dat in het verslagjaar door overlijden (kortleven, door ingegaan
nabestaandenpensioen) is toegevoegd aan de technische voorzieningen als positief bedrag onder vraag
6.1.4.
Vraag 6.1.5 Door overlijden vrijgevallen uit de technische voorziening (kortleven)
Het fonds vermeldt het bedrag dat in het verslagjaar door overlijden (kortleven, door opgebouwd
nabestaandenpensioen) is vrijgevallen uit de technische voorzieningen als negatief bedrag onder vraag
6.1.5.
Vraag 6.1.6 Risicokoopsom (overlijden)
De risicokoopsom (overlijden) wordt als negatief bedrag overgenomen uit vraag 2.10. Dit heeft
betrekking op het pensioen waarvoor niet in de technische voorzieningen is gereserveerd.
Vraag 6.1.7 Risicopremie kortleven
Het fonds vermeldt de risicopremie (kortleven) als positief bedrag onder vraag 6.1.7. Dit heeft
betrekking op het pensioen waarvoor wél in de technische voorzieningen is gereserveerd.
Vraag 6.1.8 Subtotaal resultaat op kortleven
Het subresultaat op kortleven wordt automatisch berekend aan de hand van de bedragen verantwoord
onder vragen 6.1.4 t/m 6.1.7 door de som van deze bedragen te vermenigvuldigen met min één.
Vraag 6.1.9 Resultaatdeling uhv risicoherverzekering of garantiecontract (overlijden)
Indien van toepassing, vermeldt het fonds een resultaatdeling uit hoofde van een garantiecontract of een
herverzekering voor zover dit resultaatdeling op overlijden betreft. Hierbij wordt ook rekening gehouden
met een eventuele toe- of afname van een vordering uit hoofde van deze resultaatdeling in het
verslagjaar. Eventuele resultaatdeling betreffende intrest of arbeidsongeschiktheid worden elders
verantwoord.
Rapportagekader Pensioenfondsen
68
Indien de uitsplitsing van de technische resultaatdeling tussen overlijden en arbeidsongeschiktheid niet
exact bekend is, wordt de resultaatdeling zo goed mogelijk gesplitst op grond van de betaalde premies of
de bekende resultaten.
Vraag 6.1.10 Ontvangen uitkeringen uhv risicoherverzekering of garantiecontract (overlijden)
Het fonds vermeldt de in het verslagjaar ontvangen uitkeringen uit hoofde van herverzekering van het
overlijdensrisico als positief bedrag onder baten.
Vraag 6.1.11 Subtotaal resultaat uhv risicoherverzekering of garantiecontract
Het subresultaat op risicoherverzekering wordt automatisch berekend aan de hand van de bedragen
verantwoord onder vragen 6.1.9 en 6.1.10.
Vraag 6.2.1 Mutatie TV door arbeidsongeschiktheidsschades
Het fonds vermeldt de mutatie van de technische voorzieningen in verband met
arbeidsongeschiktheidsschades in het verslagjaar. Hieronder vallen ook mutaties in de technische
voorzieningen voor toekomstige arbeidsongeschiktheidsschades (bijvoorbeeld in verband met de
wachttijd na de eerste ziektedag).
Vraag 6.2.2 Risicokoopsom (arbeidsongeschiktheid)
De risicokoopsom (arbeidsongeschiktheid) wordt als negatief bedrag overgenomen uit vraag 2.11.
Vraag 6.2.3 Resultaatdeling uhv risicoherverzekering of garantiecontract
(arbeidsongeschiktheid)
Zie de toelichting onder vraag 6.1.9.
Vraag 6.2.4 Ontvangen uitkeringen uhv risicoherverzekering of garantiecontract
(arbeidsongeschiktheid)
Zie de toelichting onder vraag 6.1.10.
Vraag 6.3 Actuarieel resultaat op mutaties
Het fonds vermeldt de mutatie van de technische voorzieningen in verband met administratieve mutaties
en flexibiliseringsmogelijkheden (bijvoorbeeld uitruil) in het verslagjaar. Verschillen tussen de realisatie
en de reservering in de technische voorzieningen (bijvoorbeeld het aangenomen leeftijdsverschil
man/vrouw in het onbepaald partnerpensioen) worden verantwoord onder vraag 6.4.
Merk op dat onder andere de volgende mutaties / wijzigingen elders verantwoord worden:
- afkoop (vraag 5.5 en 5.6)
- omzetting van aanspraken risico deelnemers in risico fonds (vraag 2.14)
- actuarieel resultaat op overige technische grondslagen (vraag 6.4)
- wijziging van de pensioenregeling (vraag 8.1)
- wijziging van de actuariële grondslagen en methoden alsmede demografische en economische
veronderstellingen (vraag 8.2)
- overige mutaties van de technische voorzieningen (vraag 8.3).
Vraag 6.4 Actuarieel resultaat op overige technische grondslagen
Het fonds vermeldt de mutatie van de technische voorzieningen uit hoofde van overige technische
grondslagen. Dit betreft bijvoorbeeld afwijkingen tussen de verwachting en realisatie met betrekking tot
veronderstelde partnerfrequenties en het leeftijdsverschil tussen man/vrouw.
Het fonds geeft een verplichte toelichting onder vraag 11.2 indien het materiële bedragen onder vraag
6.4 verantwoordt.
Vraag 7.1 tot en met 7.3: Mutatie technische voorzieningen uhv toegekende toeslagen
Het fonds vermeldt de mutatie van de technische voorzieningen in verband met in het verslagjaar
toegekende toeslagen, gesplitst naar deelnemers (actieven), gewezen deelnemers (slapers) en
gepensioneerden.
Onder vraag 7 wordt ook rekening gehouden met toegekende toeslagen die gefinancierd zijn ten laste
van een in het verslagjaar hiertoe ontvangen premiebijdrage (bijvoorbeeld categorie D3 uit de
toeslagenmatrix, zie de toelichting onder vraag 2.9). Verder wordt onder vraag 7 rekening gehouden met
eventuele verschillen tussen de verwachte onvoorwaardelijke toeslagverlening (waarvoor gereserveerd is
in de technische voorzieningen) en de realisatie in het verslagjaar.
Rapportagekader Pensioenfondsen
69
Indien er in het verslagjaar sprake is van een vermindering van de opgebouwde pensioenaanspraken en
–rechten (een korting als bedoeld in artikel 134 Pensioenwet), dan vermeldt het fonds onder de vragen
7.1 tot en met 7.3 eveneens de invloed van deze maatregel op de technische voorzieningen.
7.1 betreft actieven (deelnemers)
7.2 betreft slapers (gewezen deelnemers)
7.3 betreft gepensioneerden
Het betreft hier een specificatie van het bedrag dat in staat J601 (vraag 6.3.1) wordt vermeld als het
bedrag waarmee de technische voorziening is verlaagd vanwege een korting vermeld in staat J604
(vragen 3 en 8).
Vraag 7.4 Premiecomponent bestemd voor toeslagverlening
De premiecomponent bestemd voor toeslagverlening wordt overgenomen uit vraag 2.9 (zie de toelichting
bij vraag 2.9).
Vraag 8.1 Mutatie technische voorzieningen ivm wijziging regeling
Het fonds vermeldt de mutatie van de technische voorzieningen vanwege een wijziging van de
pensioenregeling. Alleen indien het fonds een expliciete (eenmalige) premiebijdrage heeft ontvangen
voor de wijziging van de pensioenregeling, dan vermeldt het fonds dit bedrag als bate.
Onder vraag 8.1 wordt geen rekening gehouden met een eventueel in het verslagjaar doorgevoerde
korting van de pensioenaanspraken en -rechten inclusief een eventuele vermindering van de
onvoorwaardelijke toeslagverlening waarvoor gereserveerd wordt in de technische voorzieningen. Dit
wordt onder vraag 7 verantwoord.
Het fonds geeft een verplichte toelichting onder vraag 11.3 indien het materiële bedragen onder vraag
8.1 verantwoordt.
Vraag 8.2 Mutatie technische voorzieningen ivm wijziging actuariële grondslagen/methoden
Het fonds vermeldt de mutatie van de technische voorzieningen ivm een wijziging van de actuariële
grondslagen/methoden in het verslagjaar (zoals bijvoorbeeld de sterftegrondslagen). Alleen indien het
fonds een expliciete (eenmalige) premiebijdrage heeft ontvangen voor de wijziging van de actuariële
grondslagen, dan vermeldt het fonds dit bedrag als bate.
Het fonds geeft een verplichte toelichting onder vraag 11.3 indien het materiële bedragen onder vraag
8.2 verantwoordt.
Vraag 8.3 Overige mutaties technische voorzieningen
Het fonds vermeldt alleen bedragen onder vraag 8.3 die niet onder andere (meer specifieke) vragen in
staat J605 verantwoord kunnen worden. Het fonds vermeldt de mutatie van de technische voorzieningen
uhv overige mutaties. Alleen indien het fonds een expliciete (eenmalige) premiebijdrage heeft ontvangen
in verband met overige mutaties van de technische voorzieningen, dan vermeldt het fonds dit bedrag als
bate.
Onder vraag 8.3 worden evenwel geen bedragen verantwoord die samenhangen met
toeslagverlening/korting of een inkoopregeling VPL.
Het fonds geeft een verplichte toelichting onder vraag 11.3 indien het bedragen onder vraag 8.3
verantwoordt.
Vraag 11.3 Toelichting bij vraag 8.3 Overige mutatie technische voorzieningen
Het fonds geeft een verplichte toelichting onder vraag 11.3 als het bedragen onder de vraag 8.3
verantwoordt. Tevens dient het onder vraag 11.3 een toelichting te geven op materiële posten
verantwoord onder vragen 8.1 en 8.2.
Vraag 9.1 Overige baten
Het fonds vermeldt de overige baten die niet onder een andere (meer specifieke) vraag in staat J605
verantwoord kunnen worden. Het fonds geeft een verplichte toelichting onder vraag 11.1.
Vraag 9.2 Overige lasten
Het fonds vermeldt de overige lasten die niet onder een andere (meer specifieke) vraag in staat J605
verantwoord kunnen worden. Het fonds geeft een verplichte toelichting onder vraag 11.1.
Rapportagekader Pensioenfondsen
70
Vraag 9.3 Mutaties andere voorzieningen
Het fonds vermeldt een eventuele mutatie van de andere voorzieningen onder vraag 9.3 als positief
bedrag onder lasten (dotatie aan andere voorzieningen) of negatief bedrag onder lasten (onttrekking aan
andere voorzieningen). Het fonds geeft een verplichte toelichting onder vraag 11.1. De andere
voorzieningen worden overigens gespecificeerd in staat J306 (specificatie passiva) onder vraag 3.
Vraag 9.5.1 Totaal ontvangen premie uhv regeling voor inhaalpensioen VPL
Het fonds vermeldt de totaal in het verslagjaar ontvangen premie voor een inkoopregeling in het kader
van de wet VPL. Dit sluit in het algemeen aan bij staat J403 (premiegegevens ex-post) vraag 5.3
(tweede kolom) en staat 903 (Inkoopregeling in het kader van de wet VPL) vraag 2.8.
Vraag 9.5.2 Onttrekking (bate) of toevoeging (last) aan VPL-voorziening (als onderdeel
andere voorzieningen)
Indien van toepassing, vermeldt het fonds onder vraag 9.5.2 de onttrekking (positief bedrag onder
baten) en / of de dotatie (positief bedrag onder lasten) aan een VPL-voorziening in het verslagjaar.
Merk op dat dotaties en/of onttrekkingen aan een VPL-reserve (als onderdeel van het eigen vermogen)
worden verantwoord onder vraag 9.5.3.
Vraag 9.5.3 Onttrekking (bate) of dotatie (last) aan VPL-bestemmingsreserve (als onderdeel
gespecificeerde reserves in eigen vermogen)
Het fonds vermeldt onder vraag 9.5.3 de onttrekking (positief bedrag onder baten) en/of de dotatie
(positief bedrag onder lasten) aan een VPL -bestemmingsreserve (als onderdeel van de gespecificeerde
reserves in het eigen vermogen) in het verslagjaar. Een VPL-bestemmingsreserve wordt overigens ook
verantwoord in staat J306 (specificatie passiva) onder vraag 1.2.
Het saldo van de dotatie en de onttrekking aan de bestemmingsreserve sluit in beginsel aan bij staat
J903 (Regeling voor inhaalpensioen met uitstelfinanciering) vraag 4.2.2 (dotatie) en vraag 4.3.2
(onttrekking).
Onttrekkingen en/of dotaties aan reserves (als onderdeel van het eigen vermogen) verlopen in het
algemeen niet via de staat van baten en lasten maar betreffen mutaties binnen het eigen vermogen. Om
het resultaat over het verslagjaar sluitend te krijgen, worden baten en lasten onder vraag 9.5.3
geneutraliseerd onder vraag 9.6 (tegenpost VPL-bestemmingsreserve).
Vraag 9.5.4 Actuarieel benodigd bedrag voor inkoop onvoorwaardelijke aanspraken uhv
regeling voor inhaalpensioen VPL
Het fonds vermeldt de totale toename van de technische voorzieningen door de onvoorwaardelijke
toekenning van pensioenaanspraken en –rechten uit hoofde van een VPL-regeling in het verslagjaar
(inclusief de benodigde opslag voor toekomstige uitvoeringskosten).
Het actuarieel benodigde bedrag wordt bepaald op basis van de RTS en de overige actuariële
grondslagen die per jaareinde van het vorige verslagjaar van toepassing waren.
Vraag 9.6 Tegenpost mutatie VPL-bestemmingsreserve
De bedragen onder vraag 9.6 baten en lasten worden met tegengesteld teken overgenomen uit vraag
9.5.3. Zie de toelichting onder vraag 9.5.3.
Vraag 11.1 Toelichting
Het fonds geeft een verplichte toelichting als het materiële bedragen verantwoordt onder de vragen 9.1
tot en met 9.3. De toelichting is concreet en indien nodig uitgesplitst per oorzaak.
Het fonds kan tevens een toelichting geven bij de overige vragen in staat J605 (toelichtingen bij de
vragen 2 en 8 worden gegeven bij respectievelijk vraag 11.2 en 11.3).
Vraag 11.2 Toelichting bij vraag 2
Het fonds geeft een verplichte toelichting als het materiële bedragen verantwoordt onder de volgende
vragen. De toelichting is concreet en indien nodig uitgesplitst per oorzaak.
2.4 Betaalde premies overig
2.8 Actuarieel benodigd bedrag voor inkoop overig
2.14 Overige posten i.v.m. premie
Vraag 11.3 Toelichting bij vraag 8
Het fonds geeft een verplichte toelichting als het materiële bedragen verantwoordt onder de vragen 8.1
tot en met 8.3. De toelichting is concreet en indien nodig uitgesplitst per oorzaak.
Rapportagekader Pensioenfondsen
71
J606 Actuarieel verslag
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2014
1 februari 2016
Inleiding
Art. 147, vierde lid Pensioenwet respectievelijk art. 142, vierde lid Wet verplichte
beroepspensioenregeling schrijven voor dat de actuaris zich ervan heeft overtuigd dat is voldaan aan art.
126- 140 Pensioenwet respectievelijk aan art. 121 – 135 Wet verplichte beroepspensioenregeling.
In staat J606 legt de actuaris een verklaring af en is hij bevoegd zijn verklaring nader toe te lichten of op
enig punt een voorbehoud te maken. Door ondertekening van deze staat door de actuaris, waarmerkt de
ondertekenaar de staten J601 tot en met J605.
Toelichting
Vraag 1.1: Karakteriseren van de vermogenspositie
Het bestuur legt de solvabiliteitstoets vast in de staten J501 tot en met J503. De actuaris velt een
zelfstandig oordeel over de vermogenspositie van het fonds en legt daarover in deze staat een verklaring
af. De actuaris verklaart of het pensioenfonds zich bevindt in situatie van:
A) dekkingstekort;
B) reservetekort; of
C) toereikende solvabiliteit.
Deze begrippen zijn als volgt gedefinieerd:
Dekkingstekort: de beleidsdekkingsgraad ligt onder de bij of krachtens artikel 131 gestelde eisen ten
aanzien van het minimaal vereist eigen vermogen.
Reservetekort: de beleidsdekkingsgraad ligt boven de bij of krachtens artikel 131 gestelde eisen ten
aanzien van het minimaal vereist eigen vermogen maar onder de bij of krachtens artikel 132 gestelde
eisen ten aanzien van het vereist eigen vermogen.
Toereikende solvabiliteit: de beleidsdekkingsgraad ligt boven de bij of krachtens artikel 132 gestelde
eisen ten aanzien van het vereist eigen vermogen.
Vraag 2.1: Verklaring van de actuaris
De actuaris legt zijn verklaring (al dan niet voorzien van een voorbehoud) uit hoofde van art. 147, derde
lid, sub h Pensioenwet of uit hoofde van art. 142, derde lid, sub h Wet verplichte
beroepspensioenregeling als antwoord bij deze vraag vast.
Indien vraag 1.1 op basis van de feitelijke dekkingsgraad een andere uitkomst geeft als de vermelde
uitkomst op basis van de beleidsdekkingsgraad licht de actuaris dit toe.
Vraag 3.1 en 3.2: Toelichting bij de verklaring van de actuaris
De actuaris geeft onder vraag 3.1 aan of hij zijn verklaring nader wil toelichten.
Indien dit het geval is, dan legt de actuaris zijn nadere toelichting artikelsgewijs vast onder vraag 3.2.
De nadere toelichting onder vraag 3.2 bevat in ieder geval de belangrijkste opmerkingen,
aandachtspunten of aanbevelingen die de waarmerkend actuaris in het actuarieel rapport of het
actuarieel verslag aan het bestuur heeft meegegeven.
Vraag 3.3 en 3.4: Uitsluiting in de verklaring van de actuaris
De actuaris is ingevolge de wet bevoegd één of meerdere artikelen uit te sluiten in de actuariële
verklaring. Bij vraag 3.3 geeft de actuaris aan of hij in de actuariële verklaring heeft bevestigd dat hij
zich ervan heeft overtuigd dat aan één of meerdere artikelen niet is voldaan. Indien dit het geval is, dan
licht de actuaris onder vraag 3.4 artikelsgewijs een eventueel uitsluiting van een artikel in de actuariële
verklaring toe. Wat betreft de toelichting mag worden verwezen naar informatie in het actuarieel rapport
of het actuarieel verslag, in dat geval wordt een concrete verwijzing naar de betreffende paragraaf
opgenomen.
De rapportages van de waarmerkend en adviserend actuaris worden toegezonden als bijlage bij staat
J201. Mogelijk is een definitieve versie van deze rapportages ten tijde van het indienen van de jaarstaten
nog niet beschikbaar. Wanneer deze situatie zich voordoet, dan vragen wij u de betreffende rapportage
zo spoedig mogelijk na gereedkomen alsnog, en bij voorkeur elektronisch, aan DNB toe te zenden. Het
e-mailadres waar pensioenfondsen in dat geval de jaarstukken naartoe kunnen sturen is:
[email protected].
Rapportagekader Pensioenfondsen
72
Deelnemers
J701 Deelnemers
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
2007
15 december 2010
Inleiding
Het pensioenfonds verstrekt in staat J701 informatie over het deelnemersbestand
Toelichting
Vragen 1.1 t/m 1.4: Overzicht deelnemers
Het fonds geeft een overzicht van het verloop van het deelnemersbestand. Het fonds vermeldt daarbij
uitsluitend de collectieve waardeoverdrachten separaat. Het aantal deelnemers worden uitgedrukt in het
aantal natuurlijke personen. Dit betekent dat een deeltijdwerknemer als één persoon meetelt.
Actieven zijn deelnemers voor wie het pensioenfonds premie ontvangt en deelnemers die vanwege
arbeidsongeschiktheid zijn vrijgesteld van premiebetaling en nog pensioenaanspraken opbouwen.
Gewezen deelnemers zijn deelnemers die aanspraken hebben opgebouwd, maar waarvoor geen premie
meer wordt afgedragen. Dit omdat hun dienstbetrekking bij de aangesloten werkgever is beëindigd. Ook
deelnemers van wie de premiebetaling geheel is opgeschort wegens verlof, worden tot de slapers
gerekend.
Pensioengerechtigden ontvangen een pensioenuitkering van het pensioenfonds. Wanneer een natuurlijk
persoon zowel een ouderdomspensioen ontvangt als premie ook betaalt, bijvoorbeeld omdat hij in
deeltijd gepensioneerd is, rekent het pensioenfonds deze persoon wel mee bij de actieven en niet bij de
pensioengerechtigden. Dit om dubbeltellingen te voorkomen. Een natuurlijk persoon wordt wel tweemaal
geteld als hij een partnerpensioen ontvangt en een eigen ouderdomspensioen opbouwt of ontvangt.
Mutaties zijn wijzigingen in de jaar ultimo-stand en opzichte van de primo-stand. Dit betekent dat een
wijziging die door een tweede wijziging binnen het jaar ongedaan wordt gemaakt genegeerd wordt in de
tellingen. Mutaties worden bovendien geteld vanuit het perspectief van het pensioenfonds. Wanneer een
deelnemer van werkgever verandert zonder van pensioenfonds te veranderen, geldt dit niet als een
mutatie.
Vraag 2.1 t/m 2.18: Demografie
Het pensioenfonds rapporteert het aantal deelnemers per leeftijdsklasse. De definitie voor actieven,
gewezen deelnemers en pensioengerechtigden komt overeen met die bij vraag 1. De totalen uit beide
tabellen komen eveneens overeen.
Vraag 3.1, 3.2 en 4: Geografische spreiding deelnemers en premies
Het pensioenfonds rapporteert voor statistische doeleinden informatie over de geografische spreiding van
zowel de deelnemers (daaronder zijn actieven, slapers en gepensioneerden te verstaan) als de premies
op basis van woonplaats van de deelnemers.
De woonplaats van de deelnemer is in beginsel bepalend voor de categorie waartoe hij behoort. Hierop
zijn drie belangrijke uitzonderingen.
Deelnemers die weliswaar niet in Nederland wonen, dienen toch onder de categorie Nederland te worden
opgenomen, indien het betreft:
- Grensarbeiders die langdurig in Nederland werken.
- Werknemers die voor een periode korter dan een jaar naar het buitenland worden uitgezonden.
- Diplomaten.
Rapportagekader Pensioenfondsen
73
Herverzekeringen
J801 Details garantiecontracten
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Uitsluitend pensioenfondsen die één of meer garantiecontract(en)
met een herverzekeraar zijn aangegaan
2007
15 december 2010
Inleiding
Deze staat moet ingevuld worden voor contracten waarbij de verzekerde rechten tenminste 5% van de
totale technische voorzieningen van het fonds uitmaken. Dat geldt ook indien het contract reeds
premievrij is. Tevens moet de staat ingevuld worden voor contracten waaronder tenminste 5% van het
actieve aantal deelnemers verzekerd is, ook als de verzekerde rechten minder dan 5% van de totale
technische voorzieningen van het fonds uitmaken.
Indien een fonds meerdere garantiecontracten heeft waarvoor dit geldt, zal deze staat per contract
ingevuld moeten worden.
Als garantiecontract worden aangemerkt de herverzekeringen waarbij zowel de negatieve
verzekeringstechnische als de negatieve beleggingsrisico´s (in uiterste instantie) voor rekening van de
herverzekeraar komen. De opgebouwde nominale rechten kunnen bij contract beëindiging premievrij
achterblijven en worden door de verzekeraar gegarandeerd. Er moet vaststaan dat het fonds nooit is
gehouden meer te betalen dan de vooraf overeengekomen jaarpremie (uitgezonderd de kosten
voortvloeiend uit mutaties binnen het bestand).
Toelichting
Vraag 2.4: Is sprake van enigerlei vorm van resultaatdeling
Als vormen van resultaatdeling onderscheiden wij premiekorting, bijvoorbeeld op basis van de
rentestand, maatschappijwinstdeling, beleggingswinstdeling op basis van een gesepareerd depot en
deling in de positieve technische resultaten. Indien het fonds hiervoor in aanmerking komt moet vraag
2.4 met ´ja´ beantwoord worden. In de vragen 4, 5 en 6, moeten de nadere details gespecificeerd
worden. Indien vormen van resultaatdeling naast elkaar bestaan moeten deze allemaal ingevuld worden.
Vraag 2.5: Worden de pensioenrechten na ingang ervan overgedragen aan de gerechtigde?
Vraag 2.5 en 2.6 uitsluitend invullen indien feitelijk overdracht plaatsvindt en de betreffende rechten op
pensioen niet meer ten laste van het fonds komen. Indien de herverzekeraar slechts de uitbetaling van
de pensioenen voor zijn rekening neemt, zonder dat sprake is van rechtenoverdracht moet deze vraag
dus niet ingevuld worden.
Vraag 2.6: Omvang technische voorzieningen van de in verslagjaar overgedragen pensioenen
Zie toelichting vraag 2.5.
Vraag 5: Beleggingswinstdeling op basis gesepareerd depot
Er moeten enige bijzonderheden vermeld worden indien het fonds deelt in de positieve
beleggingsresultaten (vraag 5) of verzekeringstechnische resultaten (vraag 6). In de regel wordt
afgerekend per contractperiode. In de vragen 5 en 6 moet het aandeel van het fonds in de resultaten in
het betreffende jaar c.q. het saldo van de vordering van het fonds op de verzekeraar vermeld worden.
Ook indien dat saldo negatief is.
Het aandeel in het resultaat waar het fonds van jaar tot jaar recht op krijgt moet ook via de rekening van
Baten en Lasten worden verantwoord, echter slechts voor zover het totale saldo resultaat groter of gelijk
is aan nul. Tot het moment van daadwerkelijke afrekening zal een positief te verrekenen resultaatsaldo
voor zover dat voor rekening van het fonds komt ook in de balans opgenomen moeten worden als
vordering op de herverzekeraar.
Vraag 6: Verzekeringstechnische resultaten
Zie toelichting vraag 5
Vraag 7.1: Zijn er vorderingen op de verzekeraar in de vorm van fictieve leningen?
Indien het fonds een vordering op de verzekeraar heeft in de vorm van fictieve leningen moet dat hier
gespecificeerd worden. De waarde van de fictieve lening wordt op de balans niet apart gespecificeerd
maar maakt onderdeel uit van de post ´herverzekeringsdeel technische voorzieningen´.
Vraag 7.7
Rapportagekader Pensioenfondsen
74
In sommige gevallen wordt gerekend met een netto premie en worden de administratiekosten separaat
in rekening gebracht. Ook komt het in geval van een gesepareerd depot wel voor dat herverzekeraar een
aparte vergoeding vraagt voor de door hem afgegeven garanties. Indien van toepassing moet dat hier
aangegeven worden.
Vraag 8: Exit-bepalingen
Hier moet informatie verstrekt worden over eventuele bijzondere bepalingen die gelden in geval van
contractsbeëindiging. In de praktijk komt een breed scala aan exit bepalingen voor.
Vraag 9: Kredietrisico
Indien het bestuur van een pensioenfonds besloten heeft en gecommuniceerd heeft geen reserves aan te
houden voor het kredietrisico uit hoofde van de vordering op de verzekeraar dan moet vraag 9.1 met ‘ja’
worden beantwoord.
Bij vraag 9.2 moet worden vermeld op welke wijze in de balans rekening is gehouden met het
kredietrisico op de verzekeraar.
Rapportagekader Pensioenfondsen
75
J802 Details kapitaalcontracten en risicoherverzekering
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen die verzekeringstechnische risico´s hebben
herverzekerd, anders dan door middel van een garantiecontract
2007
15 december 2010
Inleiding
Deze staat moet ingevuld worden voor alle contracten waarvoor het op risicobasis verzekerde kapitaal
(contante waarde van verzekerde rente) of waarvoor de voorziening van de onder het kapitaalcontract
verzekerde rechten ten minste 5% van de technische voorzieningen van het fonds uitmaakt.
Indien een fonds meerdere contracten heeft waarvoor dit geldt, zal deze staat per contract ingevuld
moeten worden.
Een kapitaalcontract is een herverzekeringsvorm waarbij de pensioenopbouw bij de verzekeraar is
ondergebracht maar niet wordt gegarandeerd. De negatieve verzekeringstechnische risico´s (korte
termijn) komen in de regel volledig voor rekening van de herverzekeraar. De beleggingsrisico´s (positief
en negatief) en het langleven risico komen in de regel voor rekening van het fonds. De opgebouwde
rechten kunnen bij contract beëindiging niet premievrij achterblijven (men kan uiteraard dan wel
onderhandelen over omzetting in een garantiecontract, in welk geval eerst afgerekend moet worden).
In de onderhavige staat moeten fondsen die risicoherverzekeringen hebben gesloten of een
kapitaalcontract hebben, aangeven welke risico´s verzekerd zijn. Voorts wordt enige aanvullende
informatie gevraagd met betrekking tot de verzekeringen.
Toelichting
Vragen 3 t/m 6: Verzekerde risico’s
In de vragen 3 t/m 6 moet nader toegelicht worden welke risico´s de herverzekeraar zijn gedekt, in
welke mate dat gebeurt en in welke vorm.
Vragen 3 en 4:
Daarbij worden in 3 en 4 onderscheiden:
- rentevorm, waarbij het nabestaandenpensioen of de arbeidsongeschiktheidsuitkering in rentevorm
wordt verzekerd en bij intreden van het risico ook in rentevorm uitgekeerd en gegarandeerd door de
verzekeraar. Ingegane uitkeringen uit hoofde van een dergelijke risicoverzekering moeten bij de
invulling van de staten behandeld worden als garantiecontracten. (Staat J801 hoeft hiervoor echter
niet ingevuld te worden). Fondsen moeten voor deze uitkeringen ook rekening houden met krediet
risico;
- kapitaalvorm waarbij een risicokapitaal verzekerd is.
Vraag 5: Stop loss verzekeringen.
Hier moet informatie gegeven worden over eventuele stop loss verzekeringen
Vraag 6: Andere verzekerde risico’s
Hier moet informatie gegeven worden over eventuele andere verzekerde risico´s.
Vraag 7: (Verzekeringstechnische) resultaten
Indien het fonds deelt in de positieve verzekeringstechnische resultaten wordt in de regel afgerekend per
contractperiode. In vraag 7.5 en 7.6 moet het aandeel van het fonds in het resultaat in het betreffende
jaar c.q. het saldo van de vordering van het fonds op de verzekeraar vermeld worden. Ook indien dat
saldo negatief is.
Het aandeel in het resultaat waar het fonds van jaar tot jaar recht op krijgt moet ook via de rekening van
Baten en Lasten worden verantwoord, echter slechts voor zover het totale saldo resultaat groter of gelijk
is aan nul. Tot het moment van daadwerkelijke afrekening zal een positief te verrekenen resultaatsaldo
voor zover dat voor rekening van het fonds komt ook in de balans opgenomen moeten worden als
vordering op de herverzekeraar. Indien nog andere vormen van positieve resultaatdeling voorkomen met
betrekking tot het contract moet dat ook toegelicht worden.
Vraag 8: Exit-bepalingen
Hier moet men denken aan bepalingen die een inperking inhouden ten opzichte van de aanspraken en
rechten die gegolden zouden hebben bij voortzetting van het contract of aan additionele
kortingsbepalingen bij waardeoverdracht bij contracteinde etc..
Rapportagekader Pensioenfondsen
76
Vraag 9: Bijzondere afspraken kapitaalcontracten
Fictieve leningen kunnen verschillende oorsprong hebben, bijvoorbeeld:
- om lasten van grondslagverzwaring te neutraliseren;
- een nog niet door verzekeraar terugverdiende rentestandkorting of andere kortingen die op het
moment van omzetting van garantiecontract in het kapitaalcontract;
- ínbrengleningen´ in relatie tot de overgang van garantiecontract met een (fictief) gesepareerd depot
naar een kapitaalcontract.
Fictieve leningen dienen op marktwaarde gewaardeerd te worden en in de balans opgenomen te worden
onder óverig´ binnen de ´Beleggingen´. Bij deze vraag moet nadere informatie over deze verschillende
leningen verstrekt worden.
Vraag 10: Kredietrisico
Bij een kapitaalcontract berust het juridisch eigendom van de beleggingen bij de verzekeraar. Het fonds
loopt derhalve kredietrisico. Ook uit andere hoofde kan het fonds kredietrisico lopen met betrekking tot
de herverzekeraar. Bij vraag 10 moet worden vermeld op welke wijze in de balans rekening is gehouden
met het kredietrisico op de verzekeraar.
Rapportagekader Pensioenfondsen
77
Overige
J901 Regelingen voor risico deelnemers
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen die een regeling uitvoeren, waarbij het
beleggingsrisico berust bij de individuele deelnemer (ook als er een
rendementsgarantie wordt gegeven, waardoor het neerwaartse risico
van de deelnemer begrensd is)
2007
15 december 2010
Inleiding
Bij staat J901 gaat het om regelingen waarbij aanspraken van de individuele deelnemer afhangen van de
gerealiseerde rendementen op de beleggingen. Het beleggingsrisico is tot aan pensioendatum voor
rekening van de deelnemer. Ook als er een rendementsgarantie wordt gegeven, waardoor het
neerwaartse risico van de deelnemer begrensd is, moet deze staat worden ingevuld.
Gerapporteerd moet worden over alle regelingen voor risico deelnemers waarvan de technische
voorzieningen ten minste 5% van de totale technische voorzieningen van het fonds uitmaken en/of het
aantal actieve deelnemers ten minste 5% uitmaakt van het totaal aantal actieve deelnemers.
Indien het fonds meerdere regelingen heeft waarbij de beleggingsvrijheid voor de deelnemers in die
regelingen op dezelfde wijze wordt ingevuld, moet over de regelingen samen worden gerapporteerd. In
dat geval moet bovengenoemde norm beoordeeld worden aan de hand van het totaal van de technische
voorzieningen c.q. het aantal deelnemers in de betreffende regelingen.
Indien er geen beleggingsvrijheid is voor de individuele deelnemer of gewezen deelnemer (het fonds
bepaalt het beleggingsbeleid) dient in een tekstveld de actuele beleggingsmix ultimo verslagjaar te
worden vermeld.
Indien de beleggingsvrijheid van de individuele deelnemer of gewezen deelnemer zover reikt dat de
deelnemer in beginsel vrij is in de samenstelling van de beleggingsportefeuille, zonder gebonden te zijn
aan een keuze uit een beperkt aantal voorgedefinieerde beleggingsportefeuilles of een combinatie
daarvan, dient het fonds toe te lichten op welke wijze de beleggingsvrijheid begrensd wordt omwille van
de zorgplicht van het fonds. (In artikel 52 van de Pensioenwet respectievelijk artikel 63 van de Wet
verplichte beroepspensioenregeling wordt bepaald dat het fonds in dergelijke gevallen in het belang van
de deelnemer en de gewezen deelnemer de beleggingsvrijheid moet begrenzen.)
Indien de individuele deelnemer of gewezen deelnemer kan kiezen uit (een combinatie van) een beperkt
aantal voorgedefinieerde beleggingsportefeuilles, wordt gevraagd dat het fonds de samenstelling van het
belegde vermogen specificeert aan de hand van de gehanteerde beleggingsportefeuilles.
Opsommen in volgorde van aflopend risicoprofiel: te beginnen met de portefeuille met het hoogste
risicoprofiel. Voor elk van de portefeuilles aangeven hoeveel deelnemers hun beleggingen geheel of
gedeeltelijk in deze portefeuille hebben belegd, en wat de totale marktwaarde daarvan is (ultimo
verslagjaar) Een eventueel nog niet belegd bedrag wordt apart vermeld. Omdat deelnemers bij meer dan
één portefeuille kunnen worden meegeteld, hoeft het aantal deelnemers niet te sommeren tot het aantal
deelnemers aan de regeling.
Vraag 5.2: Beschrijving basisportefeuille
In veel gevallen is er sprake van een basisportefeuille, waarin deelnemers participeren tenzij zij zelf tot
een ander beleggingsprofiel besluiten.
Als dat zo is wordt de basisportefeuille hier vermeld.
Rapportagekader Pensioenfondsen
78
J902 VUT-regelingen
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Uitsluitend pensioenfondsen die een VUT overgangs- of uitloopregeling
uitvoeren
2007
15 december 2010
In het kader van de overgang van VUT naar prepensioen is in een aantal gevallen besloten dat ook een
VUT overgangs- of uitloopregeling door het fonds uitgevoerd wordt. Indien daarvan sprake is moet in
staat J902 informatie over de VUT regeling worden verstrekt.
Opgegeven moeten worden de einddatum van de regeling, waarbij onderscheid moet worden gemaakt
naar de reglementaire einddatum en de datum waarop de regeling feitelijk uitgestorven zal zijn (het jaar
waarin de jongste (potentiële) uitkeringsgerechtigde 65 wordt).
Indien de regeling uitsluitend tot uitkeringen kan leiden voor werknemers die op een bepaalde, in het
verleden liggende datum reeds in dienst waren, is sprake van een gesloten regeling.
Indien de regeling zodanig luidt dat deze ook tot uitkeringen kan leiden voor werknemers die pas in de
toekomst in dienst treden, is sprake van een open regeling. De voorwaarden waaronder men nog kan
toetreden moeten in dat geval worden toegelicht.
Indien de kosten van de VUT regeling via een doorsneepremie in rekening worden gebracht dienen het
doorsneepremie percentage en de premiegrondslag in het verslagjaar ingevuld te worden. Indien de
verrekening anders plaatsvindt, moet dat toegelicht worden.
De feitelijke voor de VUT ontvangen premie moet in de rekening van baten en lasten en de toelichting
daarop verwerkt en gespecificeerd worden onder ándere baten´.
Het aantal uitkeringsgerechtigden respectievelijk potentiële uitkeringsgerechtigden betreft het aantal
personen dat ultimo het verslagjaar in het genot was van een VUT uitkering respectievelijk het aantal
werknemers dat te zijner tijd in aanmerking kan komen voor een VUT uitkering. Bij een gesloten regeling
zal dit aantal dus jaarlijks dalen.
Rapportagekader Pensioenfondsen
79
J903 Regeling voor inhaalpensioen met uitstelfinanciering (ook wel VPL- of 15-jarenregeling)
In te vullen door:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Uitsluitend pensioenfondsen die een rol spelen in de uitvoering van
een regeling voor inhaalpensioen n.a.v. de afschaffing van VUT en/of
prepensioen
2012
15 december 2012
Inleiding
De wet VPL9 kent de mogelijkheid om pensioen in te kopen over perioden in het verleden voor zover daar
nog fiscale ruimte bestaat en de financiering daarvan uit te stellen tot uiterlijk 15 jaar na het moment
van toezegging (of eerder tijdstip van pensioeningang). Dit wordt ook wel inhaalpensioen genoemd. Deze
inhaalpensioentoezegging is een arbeidsvoorwaardelijke toezegging. Er ontstaat pas een
onvoorwaardelijk recht op deze aanspraken naar de mate waarin deze toezegging daadwerkelijk op
individueel niveau gefinancierd en ingekocht is. Indien het fonds een dergelijke regeling voor
inhaalpensioen uitvoert, dan moet daarover in deze staat informatie verstrekt worden.
Toelichting
Vraag 1.1: Heeft het fonds een rol in de uitvoering van een regeling voor inhaalpensioen
n.a.v. de afschaffing van VUT en/of prepensioen (ook wel VPL-regeling of 15-jarenregeling)
Antwoord ‘ja’ of ‘nee’. Alleen als het fonds ‘ja’ antwoordt, hoeft het deze staat niet verder in te vullen.
Vraag 2.1: Naam regeling(en)
Het fond vermeldt de naam van de regeling(en) zoals intern gehanteerd.
Vragen 2.2: Einddatum regeling
De regeling heeft een looptijd van maximaal 15 jaar. De einddatum is de datum waarop de regeling
wettelijk uiterlijk gefinancierd moet zijn.
Vraag 2.3 Aantal deelnemers
Het fonds rapporteert het aantal deelnemers dat nog aanspraak kan maken op inkoop van
inhaalpensioen. Dit aantal is dus exclusief de deelnemers waarvoor het inhaalpensioen ultimo verslagjaar
reeds volledig is gefinancierd en opgebouwd en/of reeds is ingegaan.
Vraag 2.4: Contante waarde van de niet gefinancierde/opgebouwde aanspraken op
inhaalpensioen (technische voorziening alsof de aanspraken op inhaalpensioen
onvoorwaardelijk zouden zijn toegekend)
Het fonds geeft de contante waarde van de nog niet gefinancierde (en daarmee nog niet opgebouwde)
aanspraken op inhaalpensioen alsof deze aanspraken ultimo verslagjaar onvoorwaardelijk zouden zijn en
daarmee zouden zijn opgenomen in de technische voorzieningen voor pensioenverplichtingen. Indien er
sprake is van gedeeltelijke financiering / opbouw (bijvoorbeeld in geval van tijdsevenredige inkoop), dan
wordt alleen rekening gehouden met het gedeelte van de totale aanspraak op inhaalpensioen dat nog
niet is gefinancierd / opgebouwd.
Indien de toekenning van de aanvullende aanspraken op ouderdomspensioen ook leidt tot een
aanvullende aanspraak op partnerpensioen, dan houdt het pensioenfonds hier rekening mee bij het
berekenen van de contante waarde. Indien er sprake is van een onvoorwaardelijke stijging van de
aanspraken op inhaalpensioen zolang deze nog niet gefinancierd / opgebouwd zijn, houdt het
pensioenfonds ook hier zo goed mogelijk rekening mee bij het berekenen van de contante waarde.
Het fonds houdt geen rekening met voorwaardelijke elementen zoals ontslagkansen, en saldeert niet met
de gelden in een bestemmingsreserve of nog te ontvangen gelden voor de inkoop van inhaalpensioen.
Bij de berekening wordt gebruik gemaakt van dezelfde grondslagen als voor de normale technische
voorzieningen van het pensioenfonds, waaronder (maar niet uitsluitend) de DNB rentetermijnstructuur,
de gehanteerde sterftegrondslagen en een opslag voor toekomstige uitvoeringskosten per einde
verslagjaar.
9
Zo genoemd naar de Wet aanpassing fiscale behandeling VUT/Prepensioen en introductie levensloopregeling
(wet VPL), waardoor de belastingvoordelen voor VUT en prepensioen met ingang van 2006 zijn afgeschaft.
Rapportagekader Pensioenfondsen
80
Vraag 2.5: Korte omschrijving van de regeling(en) voor inhaalpensioen
Er wordt een toelichting gegeven op de hoofdlijnen van de regeling voor inhaalpensioen, waaronder in
ieder geval:
Voor welke deelnemers geldt de regeling voor inhaalpensioen
Zijn de aanspraken eenmalig vastgesteld of kunnen deze nog worden aangepast (bijvoorbeeld
door toeslagverlening, CAO-stijgingen of garantiebepalingen)
Worden de aanspraken ook toegekend indien de deelname aan de pensioenregeling tussentijds
eindigt (bijvoorbeeld door ontslag of arbeidsongeschiktheid)
Hoe worden de aanspraken ingekocht (wanneer ontstaat een onvoorwaardelijke aanspraak en
vindt dus omzetting plaats naar een pensioentoezegging in de zin van de Pensioenwet)
Zijn er afspraken over wederkerigheid (bijvoorbeeld met andere bedrijfstakpensioenfondsen of
vrijgestelde ondernemingspensioenfondsen)
Welke rol heeft het pensioenfonds in de regeling voor inhaalpensioen?
Wat zijn de contractuele afspraken op basis waarvan het pensioenfonds premie ontvangt en/of
een reserve vormt voor niet gefinancierde/opgebouwde aanspraken voor inhaalpensioen?
Aanpassingen in (het niveau van) de regeling in het verslagjaar voor zover deze niet het gevolg
zijn van bestuursbesluiten (deze worden onder vraag 2.7 toegelicht).
Vraag 2.6 Neemt het bestuur periodiek een besluit over de wijze waarop de aanspraken op
inhaalpensioen worden toegekend/opgebouwd?
Antwoord ‘ja’ of ‘nee’. Wanneer het antwoord ‘ja’ is, geeft het fonds een toelichting onder vraag 2.7.
Vraag 2.7: Toelichting op besluiten mbt de toekenning/opbouw van aanspraken op
inhaalpensioen in het in verslagjaar
Het fonds geeft een toelichting op alle besluiten die het bestuur in het afgelopen verslagjaar heeft
genomen met betrekking tot de toekenning en/of opbouw van aanspraken op inhaalpensioen. Dit kan
bijvoorbeeld besluitvorming betreffen over het onvoorwaardelijk toekennen van de voorwaardelijke VPLtoezegging aan een bepaalde jaarlaag. Ook als het bestuur beslist over de hoogte van de premie voor
inhaalpensioen (VPL), dan wordt dat hier toegelicht.
Financiële opzet regeling voor inhaalpensioen
Bij vraag 3.1 wordt middels een keuzemenu aangegeven op welk wijze de aanspraken op inhaalpensioen
worden gefinancierd:
1. Directe inkoop ten laste van de in het verslagjaar ontvangen premie (volledige aanspraak
zodra deze onvoorwaardelijk wordt)
2. Tijdsevenredige inkoop ten laste van in het verslagjaar ontvangen premie (tijdsevenredige
financiering met eventuele affinanciering bij eerder onvoorwaardelijk worden)
3. Vorming van een bestemmingsreserve door premie en inkoop (verslagjaar en toekomstig) ten
laste van deze bestemmingsreserve
4. Combinatie van directe inkoop ten laste van premie en vorming bestemmingsreserve voor
toekomstige inkoop
5. Andere financiële opzet (toelichting).
Indien voor bij vraag 3.1 voor ‘Andere financiële opzet’ is gekozen, geeft het fonds bij vraag 3.2 een
nadere toelichting op hoe de regeling wordt gefinancierd.
Vraag 4.1.1 t/m 4.1.5: Financiële gegevens voor het verslagjaar
Bij de vragen 4.1.1 t/m 4.1.4 wordt de ontvangen premie in het verslagjaar en de aanwending daarvan
gerapporteerd.
Het fonds rapporteert bij vraag 4.1.1 de totaal ontvangen premie/bijdrage in het verslagjaar voor
inhaalpensioen en specificeert bij vraag 4.1.2 welk deel van deze premie toegevoegd is aan een
bestemmingsreserve en bij vraag 4.1.3 welk deel bestemd is voor directe inkoop inhaalpensioen. De
ontvangen premie in vraag 4.1.1 sluit aan bij de feitelijk ontvangen premie voor de inkoopregeling VPL
die is gerapporteerd in staat J403, vraag 5.3.
In e-line wordt bij vraag 4.1.4 het verschil tussen de ontvangen en aangewende premie berekend. In
beginsel wordt de volledige premie toegevoegd aan de bestemmingsreserve en/of aangewend voor
directe inkoop en is hier geen verschil. Mocht er toch sprake zijn van een overschot of tekort op de
financiering van de regeling in het verslagjaar, dan wordt toegelicht bij vraag 4.1.5. Daarbij geeft het
fonds ook een toelichting op de bestemming (overschot) of bron (tekort) van dit verschil.
Rapportagekader Pensioenfondsen
81
Bij vraag 4.1.5 kan het fonds een toelichting geven op de premie/bijdrage. Een toelichting is verplicht
wanneer er sprake is van een positief of negatief saldo bij vraag 4.1.4.
Vraag 4.2.1 t/m 4.2.8: Bestemmingsreserve
In de vragen onder 4.2.1 t/m 4.2.7 wordt het verloop van de bestemmingsreserve in het verslagjaar
gerapporteerd.
Bij vraag 4.2.1 vermeldt het fonds de omvang van de bestemmingsreserve aan het begin van het
verslagjaar.
Bij vraag 4.2.2 wordt de ontvangen premie die in het verslagjaar is toegevoegd aan de
bestemmingsreserve voor de inkoop van inhaalpensioen overgenomen uit vraag 4.1.2.
Indien het fonds de ontvangen premie eerst aanwendt voor de inkoop van inhaalpensioen en het (niet
vooraf gedefinieerde) overschot toekent aan de bestemmingsreserve, dan vult het fonds (bij vraag
4.1.2) alleen dit overschot in.
Bij vraag 4.2.3 vermeldt het fonds het voor inkoop benodigde bedrag in het verslagjaar als negatief
bedrag (dat daarmee wordt onttrokken aan de bestemmingsreserve).
Indien de inkoop van inhaalpensioen volledig ten laste van de bestemmingsreserve komt (optie 3 bij
vraag 3.1), dan wordt het voor inkoop benodigde bedrag dat wordt onttrokken aan de
bestemmingsreserve niet gesaldeerd met het de ontvangen premie in het betreffende verslagjaar.
Bij vraag 4.2.4 vermeldt het fonds het beleggingsrendement dat in het verslagjaar aan de
bestemmingsreserve is toegerekend. De wijze waarop dit rendement wordt bepaald, licht het fonds toe
bij vraag 5.3.
Als in het verslagjaar een bedrag is onttrokken aan de bestemmingsreserve voor de regeling voor
inhaalpensioen anders dan voor inkoop van inhaalpensioen, dan verantwoordt het fonds dit bedrag bij
vraag 4.2.5 als negatief bedrag. Bij vraag 4.2.8 geeft het fonds een concrete en cijfermatige toelichting
op dit bedrag.
Als er een bedrag is toegevoegd aan de bestemmingsreserve voor de regeling voor inhaalpensioen
anders dan door ontvangen premie, dan verantwoordt het fonds dit bedrag bij vraag 4.2.6 als positief
bedrag. Bij vraag 4.2.8 geeft het fonds een concrete en cijfermatige toelichting op dit bedrag.
In e-line wordt bij vraag 4.2.7 aan de hand van de ingevulde toevoegingen en onttrekkingen (bij vraag
4.2.2 t/m 4.2.6) het saldo van de bestemmingsreserve voor inhaalpensioen ultimo verslagjaar berekend.
Bij vraag 4.2.8 kan het fonds een toelichting geven op de bestemmingsreserve. Een toelichting is
verplicht wanneer bij vraag 4.2.5 en/ 4.2.6 een bedrag is gerapporteerd.
Vraag 4.3.1 t/m 4.3.6: Inkoop in het verslagjaar
In de vragen onder 4.3.1 t/m 4.3.5 wordt de inkoop en de daarvoor beschikbare financiering in het
verslagjaar gerapporteerd.
Bij vraag 4.3.1 wordt de ontvangen premie die in het verslagjaar is bestemd is voor de directe inkoop
van inhaalpensioen overgenomen uit vraag 4.1.3.
Bij vraag 4.3.2 wordt het bedrag dat in het verslagjaar is onttrokken uit de bestemmingsreserve voor
inkoop van inhaalpensioen overgenomen uit vraag 4.2.3.
In e-line wordt bij vraag 4.3.3 het totaalbedrag berekend dat in het verslagjaar beschikbaar is voor de
inkoop van inhaalpensioen.
Bij vraag 4.3.4 geeft het fonds het bedrag dat volgens de in de relevante fondsstukken vastgelegde
financieringsmethodiek nodig was voor de inkoop van inhaalpensioen in het verslagjaar. Het fonds geeft
bij vraag 4.4.3 aan welke uitgangspunten zijn gehanteerd.
In e-line wordt bij vraag 4.3.5 het verschil berekend tussen het voor inkoop beschikbare en benodigde
bedrag. Hierbij is de financieringsmethodiek voor inkoop van inhaalpensioen zoals vastgelegd in de
relevante overeenkomsten en fondsstukken leidend. Indien het beschikbare en benodigde bedrag van
elkaar verschillen, geeft het fonds bij vraag 4.3.6, een toelichting op dit verschil. Daarbij geeft het fonds
in ieder geval aan wat de bestemming is van het overschot dan wel op welke wijze in het tekort is
voorzien.
Rapportagekader Pensioenfondsen
82
Bij vraag 4.3.6 kan het fonds een toelichting geven op de inkoop. Een toelichting is verplicht wanneer er
sprake is van een negatief bedrag bij vraag 4.3.5.
Vraag 4.4.1 t/m 4.4.3: Uitgangspunten inkoop inhaalpensioen
Bij vraag 4.3.1 wordt het benodigde bedrag voor inkoop in haalpensioen in het verslagjaar (volgens de
financieringsmethodiek zoals vastgelegd in de relevante fondsdocumenten) overgenomen uit vraag
4.3.4.
Bij vraag 4.4.2 vult het fonds het bedrag in dat correspondeert met de inkoop van dezelfde aanspraken
op inhaalpensioen als onder vraag 4.3.4 alleen dan op basis van de door DNB gepubliceerde
rentetermijnstructuur per 31 december in het jaar voorafgaand aan het verslagjaar en de sterftetafel en
overige actuariële grondslagen per dat moment. Voor deze berekening wordt geen rekening gehouden
met de opslag voor het vereist eigen vermogen.
Bij vraag 4.4.3 geeft het fonds een toelichting op de uitgangspunten die zijn gehanteerd bij het bepalen
van het benodigde bedrag voor inkoop van inhaalpensioen in het verslagjaar (vraag 4.3.4). Het fonds
geeft in ieder geval het volgende aan:
de rente(termijnstructuur)
de sterftetafel en overige actuariële grondslagen
opslagen voor kosten en/of vereist eigen vermogen
eventueel andere significante elementen
waar deze uitgangspunten vastliggen.
Vraag 5.1 t/m 5.3: Toelichting beleggingen tegenover de bestemde reserve inhaalpensioen
Het fonds vermeldt bij vraag 5.1 of er tegenover de bestemde reserve voor inhaalpensioen aangemerkte
beleggingen staan (antwoord ‘ja’ of ‘nee’). Aangemerkt betekent in deze context dat bekend is welke
beleggingen horen bij de bestemmingsreserve. Indien er alleen sprake is van een gespecificeerd
beleggingsbeleid, beantwoordt het fonds deze vraag met ‘nee’.
Bij vraag 5.2 beschrijft het fonds op hoofdlijnen op welke wijze het fonds de bestemmingsreserve voor
inhaalpensioen ten behoeve van sociale partners wordt belegd.
Bij vraag 5.3 geeft het fonds aan hoe de rendementsvergoeding over de bestemmingsreserve (vraag
4.2.4) is bepaald (bijvoorbeeld op basis van het gerealiseerde fondsrendement in het verslagjaar of
specifieke rendementsvergoeding die overeengekomen is met sociale partners).
Rapportagekader Pensioenfondsen
83
KWARTAALSTATEN
Op basis van de antwoorden die worden gegeven op het vragenblad gaan verschillende onderdelen van
de kwartaalstaten Beleggingen wel of niet open. Pensioenfondsen met beleggingen voor risico deelnemer
vullen alleen een balans en onderdelen van K201 en K205 in. Volledig herverzekerde fondsen
rapporteren alleen een balans. Bij pensioenfondsen met beleggingen voor risico fonds is de inhoud van
de rapportage afhankelijk van het wel of niet hebben van derivaten en/of overlay.
Balans, dekkingsgraad en solvabiliteitswaarde
K101 Balans, dekkingsgraad en solvabiliteitswaarde
In te vullen door:
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
Elk kwartaal
2015 K2
november 2015
Inleiding
In K101 wordt, conform verslagstaat J301, de enkelvoudige balans van het pensioenfonds
gepresenteerd. Een belangrijk startpunt voor deze staat houdt verband met de overdracht van risico´s.
Daarbij worden drie hoofdvormen onderscheiden:
1. de situatie waarbij het fonds de risico´s in eigen beheer houdt;
2. de situatie waarbij het beleggingsrisico bij de deelnemers berust, en aanspraken van de
individuele deelnemer afhangen van de gerealiseerde rendementen op de beleggingen, en
3. de situatie van herverzekering op basis van een garantiecontract.
Het onderscheid wordt zichtbaar gemaakt aan de activa- en passivazijde van de balans.
De waardering van balansposten in deze staat gebeurt uitsluitend op basis van actuele waarde.
Toelichting
Vraag 1.1: Immateriële activa
Immateriële activa zijn vaste activa die niet tastbaar zijn. Immateriële activa kunnen alleen dan op de
balans opgevoerd worden, wanneer zij een objectief bepaalbare marktwaarde hebben. Uitgangspunt van
de waardering is dat er een inschatting moet zijn van de nuttige gebruiksduur.
Vraag 1.2: Deelnemingen
Deelnemingen zijn beleggingen in ondernemingen waarbij sprake is van economische zeggenschap en
een strategische termijn van bezit.
Vraag 1.3: Beleggingen voor risico fonds
Hier worden de totale beleggingen voor risico fonds gerapporteerd.
Vraag 1.4: Beleggingen voor risico deelnemers
Beleggingen waarbij het beleggingsrisico (zowel opwaarts als neerwaarts) ligt bij de individuele
deelnemers dienen hier gerapporteerd te worden. Deze beleggingen tellen niet mee bij de berekening
van de dekkingsgraad.
Vraag 1.5: Herverzekeringsdeel technische voorzieningen
Deze post heeft betrekking op situaties waarbij de verplichtingen zijn herverzekerd op basis van een
garantiecontract. Deze post omvat de gehele, op basis van een garantiecontract herverzekerde,
technische voorziening. De waardering van deze balanspost moet geschieden in overeenstemming met
de uitgangspunten van het Financieel Toetsingskader. Het is niet toegestaan de herverzekerde
pensioenverplichtingen in mindering te brengen op de post technische voorzieningen aan de passiefzijde.
Vraag 1.6: Beleggingen u.h.v. overige regelingen
Onder deze vraag wordt de totale waarde van de beleggingen uit hoofde van VUT en inhaalpensioen VPL
uitgevraagd.
Vraag 1.7: Overige activa
Vorderingen, overlopende activa, liquide middelen die niet voor belegging beschikbaar zijn en overige
activa, behoudens activa uit hoofde van af te wikkelen beleggingstransacties, worden gerapporteerd
onder Overig. Deze categorie activa kan geen activa bevatten waarbij het risico voor de deelnemers is;
Rapportagekader Pensioenfondsen
84
indien dit het geval is dienen zij onder beleggingen voor risico deelnemers vermeld te worden. Activa uit
hoofde van af te wikkelen beleggingstransacties zijn op K201 onderdeel van de categorie ´beleggingen
voor risico fonds´, subcategorie óverig´.
Vraag 2.1: Eigen vermogen
Bij deze vraag wordt het eigen vermogen van het pensioenfonds gerapporteerd. Een uitsplitsing hiervan
naar gespecificeerde reserves enerzijds en overig eigen vermogen anderzijds is in de kwartaalstaten niet
nodig.
Vraag 2.2: Achtergestelde leningen
Achtergestelde leningen zijn schulden van het pensioenfonds. Doorgaans dragen achtergestelde leningen
(of een deel daarvan) bij aan de solvabiliteitspositie van het pensioenfonds. Zie hiervoor vraag 3.3.
Vraag 2.3: Technische voorzieningen
De post technische voorzieningen betreft alleen de voorzieningen uit hoofde van onvoorwaardelijke
pensioenverplichtingen. De post wordt hier, analoog aan de indeling aan de activazijde van de balans,
uitgesplitst naar een deel waarbij het risico voor het fonds is, een deel waarbij het fonds het risico door
middel van een garantiecontract heeft overgedragen aan een herverzekeraar en een deel waarbij het
risico voor de deelnemers is (dat wil zeggen dat het beleggingsrisico bij de deelnemers berust en dat
aanspraken van de individuele deelnemer afhangen van de gerealiseerde rendementen op de
beleggingen).
Indien de technische voorzieningen niet exact kunnen worden berekend, kan het fonds volstaan met een
raming, overeenkomstig onderstaande richtlijnen. Bij de raming van de technische voorzieningen voor
risico van het fonds moeten de volgende aspecten meegenomen worden, voor zover deze betrekking
hebben op, of plaatsgevonden hebben in, het betreffende kwartaal:

reglementaire opbouw (zie hieronder);

toename of afname door collectieve waardeoverdrachten of andere bestands-wijzigingen die een
aanzienlijke invloed op de technische voorzieningen hebben;

aanpassing van de technische grondslagen;

toekenning van toeslagen;

kortingsbesluiten;

verrichte uitkeringen;

benodigde interest (zie hieronder);

wijzigingen van de rentetermijnstructuur (zie hieronder).
De omvang van de reglementaire opbouw kan benaderd worden door per kwartaal 25 procent te nemen
van de actuarieel benodigde premie voor de ´jaarinkoop´ van de onvoorwaardelijke onderdelen van de
pensioenovereenkomst voor risico van het fonds. Deze premiecomponent wordt door het fonds
gerapporteerd in staat K401.
Onder ´benodigde intrest´ wordt hier verstaan de intresttoevoeging aan de technische voorzieningen in
het betreffende kwartaal. Deze wordt geraamd aan de hand van de technische voorzieningen ultimo
vorig verslagjaar en het rentepercentage voor het 1e jaar van de rentetermijnstructuur zoals die gold per
31 december van het vorige verslagjaar. Rente over de toe- en afname van de technische voorzieningen
tijdens het lopende verslagjaar mag buiten beschouwing gelaten worden.
Effecten van een gewijzigde rentetermijnstructuur moeten te allen tijden geraamd worden aan de hand
van de kasstromen bij de technische voorzieningen en de rentetermijnstructuur per rapportagedatum.
Het fonds past alleen een benaderingsmethode o.b.v. het verschil in rentepercentages toe voor posten
die in de raming worden opgeteld bij de technische voorzieningen ultimo het vorige verslagjaar indien en
voor zover dit noodzakelijk is omdat deze posten nog niet zijn vertaald in kasstromen. Het fonds
vergewist zich er in dat geval van dat de mogelijke afwijkingen (door niet parallelle veranderingen van
de rentetermijnstructuur) op totaalniveau niet materieel zijn.
Vraag 2.4: Andere voorzieningen
Hieronder dienen, indien van toepassing, voorzieningen opgenomen te worden die geen direct verband
houden met de uitvoering van de pensioenregeling(en).
Vraag 2.5: Overige passiva
Hier worden de overige passiva vermeld. Passiva uit hoofde van af te wikkelen beleggingstransacties
vallen onder ´beleggingen voor risico fonds´ of ‘beleggingen voor risico deelnemer’, en worden dus aan
de actiefzijde gerapporteerd. Deze worden gesaldeerd met de vorderingen uit hoofde van af te wikkelen
beleggingstransacties vermeld.
Rapportagekader Pensioenfondsen
85
Vraag 3: Aanwezige solvabiliteit
De solvabiliteitspositie bij regel 3 resulteert uit een vijftal elementen. Deze worden hieronder toegelicht.
Vraag 3.1: Eigen vermogen
Het eigen vermogen zoals vermeld onder vraag 2.1 wordt automatisch overgenomen in vraag 3.1.
Vraag 3.2: Immateriële activa
In vraag 3.2 worden immateriële activa zoals gerapporteerd bij vraag 1.1 overgenomen.
Vraag 3.3: Achtergestelde leningen, voor zover bijdragend aan de solvabiliteit
Achtergestelde leningen mogen onder bepaalde voorwaarden geheel of gedeeltelijk bij de eerder
berekende totale beschikbare middelen worden opgeteld. Achtergestelde leningen nemen bij de
solvabiliteitsberekeningen een bijzondere positie in. De mate waarin dergelijke leningen kunnen
bijdragen aan de solvabiliteit is begrensd in het Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen (artikel
8); zie ook de Q&A op open boek toezicht op http://www.toezicht.dnb.nl/3/50-203414.jsp.
In het Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen staan nadere regels voor de bepaling van het
minimaal vereist eigen vermogen en het vereist eigen vermogen. In het betreffende besluit staat ook
welke vermogenscomponenten meetellen áls onderdeel van het eigen vermogen´. In de jaarstaten
wordt het totaal van de aanwezige vermogenscomponenten die aldus zijn aangemerkt aangeduid als de
aanwezige solvabiliteit. Deze toelichting op het begrip ‘solvabiliteit’ is overeenkomstig staat J501.
Vraag 3.4: VPL overschot
De reserve, die door de inkoopregeling Wet VPL is ontstaan, telt niet mee bij de berekening van de
aanwezige solvabiliteit. Het fonds neemt voor deze reserve een correctiepost op voor zover de reserve is
meegenomen in het eigen vermogen.
Vraag 3.5: Andere correctieposten (indien van toepassing)
Voor een zorgvuldige bepaling van de geraamde dekkingsgraad kan het nodig zijn om het eigen
vermogen verder te corrigeren. Reden kan bijvoorbeeld zijn dat bepaalde reserves bij de bepaling van de
solvabiliteit niet mogen worden meegeteld. Het pensioenfonds vermeldt eventuele andere
correctieposten op het eigen vermogen onder vraag 3.5. Het pensioenfonds beoordeelt zelf – gegeven de
bestaande weten regelgeving – welke correcties noodzakelijk zijn. Een correctiepost die een lagere
solvabiliteit tot gevolg heeft, moet als een negatief bedrag worden vermeld. Een correctiepost die een
hogere solvabiliteit tot gevolg heeft, moet als een positief bedrag worden vermeld. Indien het fonds van
oordeel is dat een positieve correctie mag worden toegepast, wordt dit vooraf ter instemming voorgelegd
aan DNB. Als andere correctieposten van toepassing zijn, dan worden deze toegelicht in het
toelichtingenveld.
Vraag 4.1: Dekkingsgraad (%)
Dit percentage wordt berekend uit de bedragen van vraag 3 (aanwezige solvabiliteit) en vraag 2.3.1
(technische voorzieningen voor risico fonds). De formule luidt als volgt. Het bedrag van de aanwezige
solvabiliteit wordt gedeeld door de technische voorzieningen voor risico fonds. Bij de uitkomst van deze
deling wordt 1 opgeteld en vervolgens met 100% vermenigvuldigd.
Let op. Omdat de onder 4.1 berekende dekkingsgraad alleen betrekking heeft op de technische
voorzieningen voor risico van het fonds, geven gedeeltelijk herverzekerde fondsen een nadere toelichting
op de financiële positie onder vraag 8.
Vraag 4.2.1: Vereiste dekkingsgraad (%) feitelijke mix
Het fonds rapporteert de vereiste dekkingsgraad op basis van de feitelijke beleggingsmix per
kwartaaleinde.
Vraag 4.2.2: Vereiste dekkingsgraad (%) strategische mix
Het fonds rapporteert de vereiste dekkingsgraad op basis van de strategische beleggingsmix per
kwartaaleinde.
Vraag 4.3: Beleidsdekkingsgraad (%)
Het fonds rapporteert de beleidsdekkingsgraad als het voortschrijdende gemiddelde van de
gerapporteerde dekkingsgraden van de afgelopen 12 maanden.
Vraag 4.4: Toelichting op (verschil) strategische en feitelijke vereiste dekkingsgraad
Het fonds wordt gevraagd een toelichting te verstrekken op materiële verschil tussen de vereiste
dekkingsgraad op basis van de feitelijke mix en de strategische mix per kwartaaleinde. Met name wordt
gevraagd aan te geven waarom de feitelijke beleggingen afwijken van de strategische mix, zoals
Rapportagekader Pensioenfondsen
86
vastgelegde in het beleggingsbeleid, en op welke termijn het fonds verwacht naar de strategische mix
toe te groeien.
Vraag 5: Modified duration van de technische voorzieningen voor risico fonds (in jaren)
Het fonds rapporteert de modified duration van de technische voorzieningen voor risico fonds op totaal
niveau met één decimaal achter de komma. De modified duration van de technische voorzieningen wordt
bepaald door de door DNB gepubliceerde rentecurve met 1 basispunt te schokken. De
waardeverandering van deze schok dient vervolgens met 100 vermenigvuldigd te worden en moet
worden uitgedrukt als percentage van de actuele technische voorzieningen.
Vraag 6: Feitelijke afdekking renterisico (%)
Het fonds rapporteert hier de actuele mate van renteafdekking volgens de eigen definities. Hierbij dienen
de aanwijzingen bij vraag 7 met betrekking tot swaptions in acht te worden genomen.
Vraag 7: Normweging rente-afdekking (%)
Hier rapporteert het fonds de strategisch bepaalde mate van renteafdekking en de opgelegde boven en
ondergrenzen op basis van de eigen definities in overeenstemming met het feitelijke
afdekkingspercentage uit vraag 6. Deze consistentie tussen vraag 6 en 7 geldt expliciet ook voor
ondergenoemde situaties:
1.
RTS zonder of met toepassing UFR: Indien het fonds volgens de eigen definitie afdekt op basis
van de swap curve (zonder UFR) dan dient het deze definitie zowel te hanteren voor de berekening van
het feitelijke afdekkingspercentage als voor de strategische normwegingen.
2.
Swaptions: Indien het fonds (een deel van de) risico’s afdekt door middel van swaptions dan
dienen zowel het feitelijke afdekkingspercentage als de normwegingen te worden bepaald op basis van
de onderliggende mate van afdekking (bij een delta van 1).
In de toelichting bij vraag 8 geeft het fonds aan welke definitie is gehanteerd bij de rapportage, inclusief
de gebruikte curve. Indien het fonds gebruik maakt van swaptions dan kan het hier ook de effectieve
afdekking en begrenzingen toelichten.
Indien het fonds een dynamisch rente afdekkingsbeleid hanteert dan rapporteert het fonds het
strategische afdekkingspercentage en de bijbehorende bandbreedtes op basis van de dan geldende
rentestand en dekkingsgraad. In de toelichting bij vraag 8 dient het fonds het dynamische beleid toe te
lichten en dient de gehanteerde staffel worden te opgenomen.
Indien het fonds geen normweging hanteert op de rente-afdekking of geen onder- en bovengrenzen
definieert voor de renteafdekking dient dit ook toegelicht te worden onder vraag 8.
Vraag 8: Algemene toelichting balans en solvabiliteitswaarde
Het fonds geeft in ieder geval een toelichting indien de vragen 1.7, 2.4, 2.5, 3.3, 3.4 en/of 3.5 zijn
ingevuld.
Vraag 9: Toets waarde solvabiliteit
Onder vraag 9.1 tot en met 9.8 rapporteert het fonds de uitkomst de afzonderlijke schokken per risico,
initieel en in de evenwichtssituatie, en zowel op basis van de feitelijke beleggingen als voor het
strategische beleggingsbeleid.
De berekening van ‘S1 Renterisico’ bij vraag 9.1.1, 9.1.2 en 9.1 heeft betrekking op het meest negatieve
scenario voor het fonds van een rentedaling of een rentestijging. De impact van de schokken wordt in
9.1.1 en 9.1.2 gerapporteerd als positieve getallen; ook als het een waardedaling van de categorieën
betreft in het geval van een rentestijging. Het netto verlies bij het meest negatieve scenario wordt
gerapporteerd als ‘Totaal S1 renterisico’ onder vraag 9.1. Voor een rentedaling betekent dit: ‘Totaal S1
renterisico’ = max (‘Effect op passiva’ – ‘Effect op activa’ ; 0). In het geval van een rentestijging geldt:
‘Totaal S1 renterisico’ = max (‘Effect op activa’ – ‘Effect op passiva’ ; 0).
Een eventueel partieel intern model moetn onder ‘overige risico's’ worden gerapporteerd. Wanneer het
fonds een waarde invult bij vraag 9.8 ‘totaal overig risico’, dan geeft het bij vraag 10 een nadere
toelichting op de onderliggende scenario’s. Ook worden daarbij subtotalen nader toegelicht.
De toetswaarde solvabiliteit wordt gerapporteerd bij vraag 9. In de berekening van de toetswaarde
solvabiliteit hangen de correlaties tussen S1 en S2 en tussen S1 en S5 af van het scenario (rentestijging
of rentedaling) dat is gehanteerd voor de berekening van het renterisico, zie
http://www.toezicht.dnb.nl/2/50-202138.jsp. De toetswaarde solvabiliteit uit de kolom
Rapportagekader Pensioenfondsen
87
‘evenwichtssituatie’ is tevens input voor de berekening van de vereiste dekkingsgraad onder vraag 4.2.1
(feitelijk) en vraag 4.2.2 (strategisch), waarbij de vereiste solvabiliteit wordt uitgedrukt als percentage
van de verplichtingen voor risico van het fonds.
Voor een uitgebreide toelichting op de berekening van de toetswaarde solvabiliteit wordt verwezen naar
open boek toezicht op http://www.toezicht.dnb.nl/2/50-202138.jsp en in het bijzonder de links op deze
en onderliggende webpages naar de Q&A’s over de verschillende onderdelen van het vereist eigen
vermogen. Het fonds houdt bij de berekening van de toetswaarde rekening met de bepalingen in artikel
24 tot en met 26 Regeling Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling en bijlage 3 bij deze
regeling.
Rapportagekader Pensioenfondsen
88
Beleggingen
K201 Beleggingen voor risico fonds
In te vullen door:
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen met technische voorzieningen voor risico van
het pensioenfonds
Elk kwartaal
Eerste kwartaal 2015
1 januari 2015
Algemeen
In deze kwartaalstaat wordt een specificatie van de beleggingen naar subcategorieën voor rekening en
risico van het fonds gerapporteerd. Beleggingen voor risico deelnemers en beleggingen uit hoofde van
een garantiecontract worden hier niet gerapporteerd. Het doel van K201 is inzicht te verschaffen op de
risicoposities van een pensioenfonds. Daarnaast bevat K201 een check op de mate van het uitvoeren van
het strategische beleggingsbeleid door de feitelijke allocatie te vergelijken met de strategische
normwegingen.
De beleggingen moeten op marktwaarde worden gerapporteerd. De aandelen worden inclusief dividend
claims gerapporteerd en de vastrentende waarden worden inclusief de opgelopen rente gerapporteerd.
Daarnaast moet bij het rapporteren van de beleggingen de zogenoemde ´look through´-regel worden
toegepast voor de indeling naar beleggingscategorie. Door toepassing van deze regel wordt een zo zuiver
mogelijk beeld verkregen van de beleggingsrisico´s.
De kwartaalstaat K201 bestaat uit 8 kolommen indien het fonds geen overlaybeleggingen heeft (zoals
bijvoorbeeld een renteswap-overlay). Als het fonds wel overlaybeleggingen heeft, dan bestaat
kwartaalstaat K201 uit 20 kolommen: dit betreffen twee keer 8 kolommen voor respectievelijk de
mandaat- en overlaybeleggingen en 4 kolommen met de optelsom van de mandaat- en
overlaybeleggingen.

De kolommen één tot en met vier, respectievelijk negen tot en met twaalf, bevatten de
marktwaarde en exposures van de beleggingen en derivaten.

De kolommen vijf tot en met acht, respectievelijk dertien tot en met zestien, bevatten de
normwegingen behorend bij de betreffende mandaat- en overlaybeleggingen.
Uitsplitsing beleggingscategorieën
Vraag 2:
Vastgoedbeleggingen
De directe beleggingen in vastgoed omvatten directe belangen alsmede belangen via deelnemingen of
andere participatievormen die niet als beleggingsinstelling aangemerkt worden. Bij directe
vastgoedbeleggingen is in ieder geval geen sprake van leverage door externe financiering. Verder dienen
de indirecte beleggingen uitgesplitst te worden over beursgenoteerde en niet-beursgenoteerde
beleggingen. Van belang hierbij is dat ook de beleggingen via aandelenfondsen en/of -mandaten in
beursgenoteerd vastgoed (bijvoorbeeld via Real Estate Investment Trusts (REIT’s), en/of beleggingen in
beursgenoteerde vastgoedondernemingen als Unibail Rodamco en Wereldhave) hier worden
gerapporteerd. Onder residentieel vastgoed worden woningen verstaan; commercieel vastgoed bevat al
het niet-residentiële vastgoed. Als de exposure van de beleggingen in beursgenoteerd vastgoed niet
meer dan 0,5 procent van het totaal belegd vermogen uitmaken hoeven deze beleggingen niet
uitgesplitst te worden over residentieel en commercieel beursgenoteerd vastgoed, maar mogen volledig
onder beursgenoteerd commercieel vastgoed worden gerapporteerd. Als de uitsplitsing tussen
commercieel en residentieel vastgoed per kwartaaleinde waarover gerapporteerd wordt nog niet
beschikbaar is, dan mag de uitsplitsing van het vorige kwartaal gehanteerd worden, tenzij het belang in
commercieel en residentieel vastgoed per kwartaal materieel wijzigt.
Vraag 3:
Aandelen
De beleggingen in aandelen worden verdeeld over aandelenbeleggingen in mature en emerging markets.
Aandelen uit OESO landen worden tot de beleggingen in aandelen mature markets gerekend. Alle overige
Rapportagekader Pensioenfondsen
89
beursgenoteerde aandelen worden aan aandelen emerging markets toegerekend. Wanneer een andere
classificatie van mature en emerging markets dan de OESO-classificatie wordt gebruikt, dan kan deze
worden toegepast (mits de afwijkingen niet materieel zijn).
Vraag 4:
Alternatieve beleggingen
Onder alternatieve beleggingen worden investeringen in private equity, beleggingen in de aandelen van
niet-beursgenoteerde ondernemingen, infrastructuur en microfinanciering verstaan.
Vraag 4.1.1: Private equity, beursgenoteerd
Private equity fondsen die een beursnotering kennen of beursgenoteerde ondernemingen die
voornamelijk op hun beurt voor hun aandeelhouders beleggen in aandelen van niet-beursgenoteerde
ondernemingen worden op regel 4.1.1 gerapporteerd. Voorbeelden van beursgenoteerd private equity
zijn Hal Investments en KKR; ook voor beursgenoteerd private equity moet dus in reguliere
aandelenfondsen en/of -mandaten gekeken worden of er belangen zijn in beursgenoteerd private equity.
Commitments in een private equity mandaat die nog niet zijn aangegaan dienen te worden
gerapporteerd onder de categorie waar deze middelen momenteel in worden belegd.
Vraag 4.1.2: Private equity, niet-beursgenoteerd
Belangen in niet-beursgenoteerde private equity fondsen worden op regel 4.1.2 gerapporteerd.
Vraag 5:
Vastrentende waarden
Vraag 5.1:
Staatsobligaties, niet-index linked
Alle staatsobligaties die niet gekoppeld zijn aan inflatie worden, ongeacht hun credit-rating, op regel 5.1
onder staatsobligaties gerapporteerd.
Vraag 5.1.1: Staatsobligaties, niet-index linked, mature markets
Op regel 5.1.1 worden de staatsobligaties uitgegeven door ontwikkelde landen gerapporteerd.
Staatsobligaties uitgegeven door OESO landen worden onder ontwikkelde markten gerapporteerd.
Obligaties uitgegeven door supranationals als de Wereldbank, ESM etc. worden ook onder
staatsobligaties ontwikkelde markten gerapporteerd, tenzij de supranational overduidelijk betrekking
heeft op opkomende markten. Agency RMBS (Fanny Mae, Freddy Mac etc.) worden niet onder
staatsobligaties, maar onder RMBS gerapporteerd.
Vraag 5.1.2: Staatsobligaties, niet-index linked, emerging markets
Op regel 5.1.2 rapporteert het fonds staatsobligaties (niet-index linked) die zijn uitgegeven door
overheden van zogenoemde emerging countries.
Vraag 5.2:
Index linked bonds
Alle obligaties die gekoppeld zijn aan een inflatie-index worden, ongeacht hun credit-rating, op regel 5.2
onder index-linked bonds gerapporteerd. Dit geldt voor zowel staats- als bedrijfsobligaties.
Vraag 5.3:
Hypothecaire leningen
Hypothecaire leningen en mortgage backed securities worden gerapporteerd op een van de regels 5.3.1
tot en met 5.3.4 onder hypothecaire leningen. Er is een uitsplitsing tussen directe hypotheekleningen en
mortgage backed securities; bij directe hypotheekleningen is, al dan niet via een fonds of mandaat,
sprake van exposure naar volledige hypotheekleningen zonder herstructurering naar andere looptijden,
verschillende klasses van kredietwaardigheid etc. waar bij mortgage backed securities veelal wel sprake
van is. Tevens wordt deze exposure naar hypotheken uitgesplitst naar hypotheekleningen met
commercieel en residentieel onderpand.
Vraag 5.4:
Credits
De post credits op regel 5.4 bevat uitsluitend obligaties en leningen die niet zijn uitgegeven door
overheden. Hieronder vallen onder andere, maar niet uitsluitend: asset backed securities (met
uitzondering van mortgage backed securities, zie hypothecaire leningen), CDO’s, bank loans,
onderhandse leningen, syndicated loans, converteerbare obligaties, achtergestelde obligaties en covered
bonds. Credits kunnen risicokarakteristieken hebben die passen op meerdere regels. Deze dienen echter
slechts op één regel gerapporteerd te worden. Hierbij is de volgende hiërarchie gehanteerd:
1. Allereerst worden ABS en CDO’s op de regels 5.4.5 en 5.4.6 gerapporteerd.
2. Als de credit een onderhands verstrekte lening (of bank loan of syndicated loan), direct verstrekt
door het pensioenfonds zelf of via een beleggingsfonds betreft, dan wordt de lening onder
onderhandse leningen, syndicated loans of bank loans gerapporteerd op een van de regels 5.4.7
tot en met 5.4.9. Hierbij maken we een onderscheid tussen bank loans, leningen die
oorspronkelijk door banken zijn verstrekt en (deels) zijn overgenomen door pensioenfondsen,
Rapportagekader Pensioenfondsen
90
3.
4.
5.
6.
syndicated loans, leningen die door een syndicaat, waar het pensioenfonds deel van uitmaakt,
zijn verstrekt en leningen die het pensioenfonds zelf of via een beleggingsfonds onderhands
heeft verstrekt.
Na de subcategorisering van de onderhandse leningen worden de overgebleven converteerbare
obligaties op regel 5.4.4 gerapporteerd. Hier worden alleen converteerbare obligaties
gerapporteerd die converteerbaar zijn op het initiatief van de investeerder; dus geen
converteerbare obligaties die automatisch omgezet worden in eigen vermogen of op initiatief van
de uitgevende partij. Onderhands verstrekte converteerbare obligaties (leningen) worden
gerapporteerd onder de onderhands verstrekte leningen.
Vervolgens worden de achtergestelde obligaties ingevuld op regel 5.4.2; hieronder vallen ook de
obligaties die op het initiatief van de uitgevende partij of automatisch omgezet worden in
aandelenkapitaal.
Van de resterende producten worden vervolgens de obligaties met onderpand, covered bonds,
op regel 5.4.3 gerapporteerd.
Tot slot worden de resterende, reguliere, obligaties, voor zover dit geen cash of kortlopende
vorderingen betreft, op regel 5.4.1 gerapporteerd.
Vraag 5.5:
Kortlopende vorderingen en liquide middelen
Onder kortlopende vorderingen en liquide middelen (regel 5.5) meldt de rapporteur alle direct opeisbare
gelden en deposito’s die niet aangehouden worden voor margin-verplichtingen en ook niet anderszins
aangehouden worden voor derivatenexposure. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen cash (direct
opeisbare tegoeden) op regel 5.5.2 en kortlopende vorderingen met een looptijd korter dan één jaar op
regel 5.5.1. Kortlopende vorderingen en leningen en die Liquide middelen en kortlopende vorderingen die
wel aangehouden worden voor margin-verplichtingen of anderszins aangehouden worden voor de
exposure naar derivaten worden gerapporteerd op regel 8.3 onder overige liquide middelen.
Vraag 6:
Hedge funds
Beleggingen in (funds of) hedge funds dienen gerapporteerd te worden op regel 6.1. Volledige lookthrough is niet van toepassing voor hedge fund beleggingen; de posities die hedge funds aanhouden
hoeven niet op de betreffende categorie gerapporteerd te worden. Overigens dient een pensioenfonds
wel volledig zicht te hebben op de posities en het risicoprofiel van de hedge fund beleggingen.
Vraag 7:
Commodities
Beleggingen in niet-financiële activa zoals grondstoffen worden gerapporteerd op regel 7.1. De
kortlopende vorderingen en liquide middelen uit hoofde van de derivatenposities voor de exposure naar
grondstoffenderivaten worden niet hier, maar op regel 8.3 onder overige liquide middelen gerapporteerd.
Vraag 8.1:
Onderpandsverplichtingen
Onderpandsverplichtingen die samenhangen met de uitleen van effecten (securities lending en
repurchase agreements (repo)) worden gerapporteerd op de categorie 8.1. Deze transacties worden
gezien als het aangaan van een lening. De omvang van deze lening wordt gerapporteerd op regel 8.1.1
onder securities lending of regel 8.1.2 onder repo. Bij het uitlenen van effecten worden op deze regels
een negatief getal gerapporteerd, omdat het hier een verplichting voor het pensioenfonds betreft. Bij het
inlenen van effecten is dit vice versa en wordt hier een positief getal gerapporteerd. Op regel 8.1.3
worden de onderpandsverplichtingen als gevolg van de waardeontwikkeling van derivaten gerapporteerd.
Bij een positieve marktwaarde van derivaten wordt doorgaans onderpand ontvangen en de marktwaarde
van dit onderpand wordt op regel 8.1.3 in kolom 1 (of 9) gerapporteerd. In kolom 4 (of 12) wordt de
marktwaarde van het derivaat gerapporteerd.
Vraag 8.2:
Herbeleggingen
De herbelegging van hierboven ontvangen leningen wordt gerapporteerd op regel 8.2, mits er geen
sprake is van materiële additionele risico’s die voortvloeien uit deze herbelegging. Dit geldt ook als
ontvangen onderpand uit hoofde van de positieve waarde van derivaten niet wordt herbelegd. Als er wel
sprake is van materiële additionele risico’s worden de herbeleggingen gerapporteerd onder de categorie
waar zij betrekking op hebben en dient de herbelegging te worden toegelicht in het toelichtingenveld.
Hier kan sprake van zijn als bijvoorbeeld bij securities lending cash collateral wordt herbelegd. Als er
sprake is van like-for-like transacties waar securities worden uitgeleend tegen onderpand dat bestaat uit
soortgelijke securities dan worden op de categorie 8.1 en regel 8.2 in kolom 1 gelijke, maar
tegenovergestelde bedragen gerapporteerd. Als het onderpand, ontvangen als gevolg van een positieve
marktwaarde van derivaten, niet wordt herbelegd, dan wordt de marktwaarde van het ontvangen
onderpand in kolommen 1 (of 9) en 4 (of 12) gerapporteerd. In kolom 4 op regel 8.6 wordt het saldo van
het onderpand en de marktwaarde van de derivaten gerapporteerd. Hieronder beschrijven we hoe in een
aantal voorbeeldsituaties securities lending en repo’s gerapporteerd moeten worden.
Rapportagekader Pensioenfondsen
91
Voorbeeld securities lending (like-for-like)
Als voorbeeld voor het rapporteren van securities lending zonder materiële additionele risico’s nemen we
het uitlenen van €100 miljoen aandelen, waarvoor €110 miljoen andere, minder liquide, aandelen
worden ontvangen. De waarde van de onderpandsverplichting (-/- €110 miljoen) wordt op regel 8.1.1 in
de eerste kolom gerapporteerd. De vierde kolom toont de tegenwaarde van de onderliggende,
uitgeleende stukken (€100 miljoen). Het verschil van €10 miljoen is het gevolg van overcollateralisatie.
Feitelijk is dit een verplichting aan de tegenpartij (de inlenende partij). Deze verplichting wordt in de
vierde kolom van regel 8.6 onder ‘overige beleggingen’ gerapporteerd. De waarde van de ontvangen,
minder liquide aandelen (€110 miljoen) wordt als herbelegging op regel 8.2 gerapporteerd.
Categorie
in miljoenen €
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
8.1.1
Sec. lending
-110
-100
8.2
Herbelegging
110
110
8.6
Overig
0
-10
Voorbeeld securities lending (herbelegging)
Als er sprake is van herbelegging van onderpand dan dient dit altijd te worden toegelicht in het
toelichtingenveld. Het uitgangspunt is wederom een aandelenuitleenprogramma van €100 miljoen.
Echter, in dit geval wordt €110 miljoen cash als onderpand ontvangen en dit wordt herbelegd in
geldmarktfondsen. De onderpandsverplichting wordt wederom op regel 8.1.1 gerapporteerd als minus
€110 miljoen in kolom 1 met de tegenwaarde van de uitgeleende aandelen (€100 miljoen) in kolom 4.
Dit is als het ware het exposure van het onderpand. De herbelegging van €110 miljoen in
geldmarktfondsen behoort in dit geval op regel 5.5.1 kortlopende vorderingen gerapporteerd te worden.
Op regel 8.6 ontstaat door de overcollateralisatie een exposure van -/-€10 in kolom 4. In deze situatie
dient ook in het toelichtingenveld vermeld te worden dat het onderpand vanuit securities lending voor
€110 miljoen is herbelegd in kortlopende vorderingen.
Categorie
in miljoenen €
5.5.1
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
110
110
-110
-100
8.2
Kortl. vord.
Sec. lending /
repo
Herbelegging
8.6
Overig
0
-10
8.1.x
Stel nu dat de waarde van de geldmarktfondsen afneemt tot €100 miljoen en de waarde van de
uitgeleende stukken toeneemt tot €125 miljoen. Het verlies op de geldmarktfondsen is voor rekening van
het pensioenfonds en de partij die de aandelen leent hoeft dit ontstane ‘tekort’ van €10 miljoen niet aan
te vullen. Op regel 5.5.1 wordt de waarde van de herbelegging in geldmarktfondsen van €100 miljoen
gerapporteerd. De lenende partij moet wel €25 miljoen aan onderpand bijstorten vanwege de
toegenomen waarde van de geleende aandelen. De resulterende waarde van de uitgeleende aandelen
van €125 miljoen wordt gerapporteerd in de vierde kolom op regel 8.1.1. Het gestorte bedrag aan
onderpand (€135 miljoen) wordt op regel 8.1.1 in de eerste kolom gerapporteerd. Het extra gestorte
onderpand van €25 miljoen wordt niet onmiddellijk herbelegd in geldmarktfondsen. Daarom wordt dit
gerapporteerd op regel 8.2. Er is nog altijd sprake van overcollateralisatie, zoals blijkt uit het verschil
tussen kolom 1 en kolom 4 op regel 8.1.1.
Rapportagekader Pensioenfondsen
92
Categorie
in miljoenen €
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
5.5.1
Kortl. vord.
100
100
8.1.1
Sec. lending
-135
-125
8.2
Herbelegging
25
25
8.6
Overig
0
-10
In dit voorbeeld tellen de totalen van de kolommen op tot -/- €10 miljoen. Dit komt overeen met het
verlies van €10 miljoen voor rekening van het pensioenfonds. Als in bovenstaand voorbeeld het
additionele onderpand van €25 miljoen overigens nog niet is gestort, dan wordt dit gerapporteerd als een
vordering op de tegenpartij ter grootte van €25 miljoen op regel 8.6.
Categorie
in miljoenen €
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
5.5.1
Kortl. vord.
100
100
8.1.1
Sec. lending
-135
-125
8.2
Herbelegging
8.6
Overig
25
15
Voorbeeld repo
Als een pensioenfonds €90 miljoen liquide middelen leent en daarvoor voor €100 miljoen onderpand (in
de vorm van staatsobligaties) verstrekt in een repurchase agreement (repo), dan komt dat als volgt naar
voren in staat K201:
Categorie
in miljoenen €
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
5.5.1
Kortl. vord.
90
90
8.1.2
repo
-90
-100
8.2
Herbelegging
8.6
Overig
0
10
De liquide middelen worden gerapporteerd op regel 5.5.1 (kortlopende vorderingen) ter waarde van €90
miljoen. De waarde van de opgenomen lening wordt op regel 8.1 in kolom 1 gerapporteerd. Dit heeft een
exposure van €100 miljoen waaruit derhalve overcollateralisatie ter waarde van €10 miljoen blijkt. Deze
overcollateralisatie wordt in kolom vier van regel 8.6 als vordering gerapporteerd. Deze invulling is
gebaseerd op de veronderstelling dat de lening wordt aangehouden in cash; als deze in een andere (sub)categorie wordt belegd, dan dient deze vanzelfsprekend op de regel van de betreffende (sub-)categorie
gerapporteerd te worden. Als de staatsobligaties in waarde dalen tot €80 miljoen en er (nog) geen
additioneel onderpand is gestort door het pensioenfonds, ziet de rapportage er als volgt uit:
Rapportagekader Pensioenfondsen
93
Categorie
in miljoenen €
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
5.5.1
Kortl. vord.
90
90
8.1.2
repo
-90
-80
8.2
Herbelegging
8.6
Overig
0
-10
In deze situatie resteert in kolom vier op regel 8.4 een verplichting van €10 miljoen door de daling van
de waarde van het onderpand.
Vraag 8.3:
Overige liquide middelen
Op regel 8.3 onder overige liquide middelen worden alle kortlopende vorderingen en liquide middelen
gerapporteerd die aangehouden worden voor margin-verplichtingen of anderszins ten grondslag liggen
aan de exposure die middels derivaten wordt gerealiseerd.
Vraag 8.4:
Structured notes
De marktwaarde van structured notes wordt gerapporteerd op regel 8.4; structured notes kenmerken
zich veelal door zowel exposure naar de uitgevende partij als exposure naar een specifieke
beleggingscategorie, zoals bijvoorbeeld aandelen of grondstoffen. In kolom 1 wordt de marktwaarde van
de structured note gerapporteerd, maar de exposure naar de uitgevende partij wordt in kolom onder
vastrentende waarden gerapporteerd afhankelijk van de eigenschappen van de uitgevende partij en de
structured note. Als er bijvoorbeeld sprake is van onderpand, dan wordt de exposure gerapporteerd
onder covered bonds op regel 5.4.3. Overigens moet ook de exposure naar de beleggingscategorie
worden gerapporteerd als een positieve exposure op de betreffende regel en een negatieve exposure op
regel 8.3.
Vraag 8.5:
Total return swaps
De marktwaarde van een total return swap wordt op regel 8.5 in kolom 2 gerapporteerd; de exposure
van de total return swap wordt gerapporteerd in kolom 3 op de regel van de beleggingscategorie waar
exposure naar is verkregen, terwijl er ook een rho-equivalent in kolom 3 op regel 8.3 moet worden
gerapporteerd. Veel (synthetische) Exchange Traded Funds (ETF’s) kennen een total return swap;
vanwege de volledige look through moet deze total return swap afzonderlijk worden gerapporteerd.
Vraag 8.6:
Overig
De post overig onder overige beleggingen op regel 8.6 bevat alle beleggingen die niet onder een van de
eerder genoemde subcategorieën gerapporteerd kunnen worden. De beleggingen die op regel 8.6
gerapporteerd worden dienen altijd te worden toegelicht in het tekstveld op regel 12.1.
Vraag 10.1:
Currency overlay
Valutaderivaten dienen gerapporteerd te worden op regel 10.1. Voor een nadere toelichting op het
invullen van valutaderivaten wordt verwezen naar pagina 105 Currency overlay. Op pagina 113 wordt
beschreven hoe de valutaderivaten uitgesplitst dienen te worden over mandaat- en overlaybeleggingen.
Vraag 11: Rente-afdekking
Op regel 11.1 onder de post ‘waarvan (producten aangehouden voor) rente-afdekking TV’ worden
nogmaals alle beleggingen gerapporteerd die worden aangehouden ter afdekking van het nominale
renterisico van de verplichtingen. Dit valt buiten de totaaltelling op regel 11, omdat dit een waarvan post
betreft. Beleggingen op regel 8.3 (overige liquide middelen) worden overigens niet opgeteld bij de renteafdekking. Deze beleggingen, in het bijzonder de rho-equivalenten, dragen immers ook niet bij aan de
rente-afdekking. Op pagina 109 wordt een voorbeeld gegeven voor het invullen van deze regel.
Derivaten (kolommen 2, 3, 10 en 11)
Deze sectie beschrijft aan de hand van voorbeelden op welke wijze pensioenfondsen hun derivaten
moeten rapporteren in staat K201. De marktwaarde van derivatencontracten dient gesplitst te worden in
een deltaen een rho-equivalent in deze staat. Het delta-equivalent is te omschrijven als de hoeveelheid
onderliggende waarde die aangehouden moet worden om dezelfde exposure als het derivaat te krijgen
voor kleine waardeveranderingen van de onderliggende waarde. Het rho-equivalent is de impliciete vorm
van financiering van deze exposure. Een gevolg hiervan is dat het rho-equivalent voor sommige
Rapportagekader Pensioenfondsen
94
derivaten gezien kan worden als een sluitstuk bij het invullen van K201. Het rho-equivalent van de
derivaten wordt gerapporteerd op regel 8.3 onder overige liquide middelen. Afhankelijk of er bij de
derivaten sprake is van mandaat- of overlay beleggingen worden de derivaten gerapporteerd in de
kolommen twee en drie of de kolommen tien en elf.
Renteswaps
De marktwaarde van een renteswap wordt gerapporteerd in de tweede kolom van K201 op de regel
staatsobligaties. Voor de invulling van een renteswap in K201 beschouwen we deze als een combinatie
van een obligatie met vaste rente (fixed leg) inclusief hoofdsom en een obligatie met variabele rente
(floating leg) inclusief hoofdsom. Het waardeverschil tussen deze twee obligaties is de waarde van de
swap. Het delta-equivalent van een receiver swap is gelijk aan de marktwaarde van de obligatie met
vaste rente en het rho-equivalent is gelijk aan de marktwaarde van de obligatie met variabele rente.
Voorbeeld 1: renteswaps
Als voorbeeld nemen we een 4% receiver swap met een looptijd van 30 jaar en een notional van €100
miljoen. Bij het aangaan van een renteswap heeft deze over het algemeen waarde nul. We
veronderstellen een vlakke rentecurve op 4%. De waarde van een obligatie met coupons van 4% en een
notional van €100 miljoen is bij het aangaan van de swap €100 miljoen en de waarde van de floating leg
is ook €100 miljoen. Bij het aangaan van deze swap wordt K201 dan als volgt ingevuld:
Categorie
in miljoenen €
5.1.1
Staatsobligaties
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
0
100
100
-100
-100
De delta-exposure van de swap is de waarde van de fixed leg van de swap op regel 5.1.1 en de waarde
van de floating leg is het rho-equivalent onder 8.3. De som van de delta-exposure en het rho-equivalent
tellen op tot de marktwaarde van nul.
Als in het komende kwartaal de rente stijgt tot 5% voor alle looptijden, dan daalt de waarde van deze
receiver swap. Deze waardedaling is toe te schrijven aan de waardedaling van de obligatie met de vaste
rente, de fixed leg van de swap, tot ongeveer €85 miljoen. De waarde van de obligatie met de variabele
rente, de floating leg van de swap, verandert niet of nauwelijks. De waarde van de receiver swap daalt
dus van €0 miljoen tot minus €15 miljoen. In deze situatie ziet K201 er als volgt uit:
Categorie
in miljoenen €
5.1.1
Staatsobligaties
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
-15
85
85
-100
-100
De som van de deltaen de rho-equivalenten is gelijk aan de marktwaarde van minus €15 miljoen.
Bij een rentedaling tot 3% stijgt de waarde van de swap tot €20 miljoen als gevolg van de
waardestijging van de fixed leg van de swap tot €120 miljoen. De waarde van de floating leg blijft gelijk
aan €100 miljoen. Deze situatie vertaalt zich tot de volgende rapportage in K201:
Categorie
in miljoenen €
5.1.1
Staatsobligaties
8.3
Ov. liq. middelen
Rapportagekader Pensioenfondsen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
20
120
120
-100
-100
95
Renteswaptions
Voor het invullen van renteswaptions worden deze gezien als opties op (forward starting) renteswaps.
Wederom geldt dat de marktwaarde van de swaptions wordt ingevuld in de tweede of tiende kolom van
K201 op de regel staatsobligaties. Het delta-equivalent van de swaption komt overeen met het deltaequivalent van een positie in de (forward starting) renteswap, waar de swaption recht op geeft, die
dezelfde basis point value (DV01) heeft. Het rho-equivalent op de regel overige liquide middelen is min
of meer een sluitstuk en is het verschil tussen de marktwaarde van de swaption en het delta-equivalent.
Op die manier tellen de tweede en derde (of tiende en elfde) kolommen marktwaarde en deltaen rhoequivalenten weer op tot hetzelfde bedrag.
Voorbeeld 2: renteswaptions
Als voorbeeld nemen we een 5-30 4% receiver swaption met een notional van €100 miljoen die het recht
geeft over 5 jaar een 30-jaars receiver swap aan te gaan waarin jaarlijks 4% wordt ontvangen over €100
miljoen. De waarde van de forward starting swap is ook het verschil tussen een obligatie met vaste rente
(fixed leg) en een obligatie met variabele rente (floating leg) met beiden een looptijd van 30 jaar, maar
die pas over 5 jaar 'beginnen'. Bij een vlakke rentecurve van 4% is de swaption forward-at-the-money
en op dit moment heeft de forward starting swap dan ook waarde nul, omdat zowel de fixed leg als de
floating leg ongeveer €82 miljoen waard zijn. Het delta-equivalent van de forward starting swap is dan
dus ook €82 miljoen. De marktwaarde van de swaption is (afhankelijk van het model, aannames etc.)
€9,5 miljoen en dit bedrag vullen we in in de tweede of tiende kolom van K201 op de regel
staatsobligaties. Het delta-equivalent van de swaption dient overeen te komen met een equivalente
positie in de 5-30 forward starting swap. Hiervoor bepalen we van zowel de swaption als de
onderliggende 5-30 forward starting swap de basis point value (BPV) of DV01, de waardeverandering van
deze contracten als de relevante rentecurve 1 basispunt stijgt of daalt. Onderstaande tabel geeft de
waarde van de swaption en de forward starting swap als de rente met 1 basispunt stijgt of daalt (in
miljoenen €):
3,99%
swaption
€9,54
(forward starting) swap
€0,14
4,00%
€9,46
€0,00
4,01%
BPV / DV01
€9,39
0,07
-€0,14
0,14
De BPV van de swaption is 0,07, wat betekent dat bij een stijging of daling van de rente met 1
basispunt de swaption €70.000 in waarde daalt of stijgt. De BPV van de forward starting swap is 0,14.
Dit betekent dat één positie in de swaption overeenkomt met 0,07 / 0,14 = 0,5 positie in de forward
starting swap. Het delta-equivalent van de swaption komt daarmee uit op €41 miljoen, omdat dit gelijk is
aan 0,5 X €82 miljoen (het delta-equivalent van de forward starting swap). Het rho-equivalent tenslotte
is het verschil tussen de waarde van de swaption en het delta-equivalent van de swaption: €9,5 - €41 =
-€31,5 miljoen. In K201 wordt deze swaption als volgt gerapporteerd:
Categorie
in miljoenen €
5.1.1
Staatsobligaties
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
9,5
41
41
-31,5
-31,5
Als in het kwartaal daarop de rente stijgt tot 5% voor alle looptijden, dan daalt de waarde van de
receiver swaption tot €4,3 miljoen. Daarnaast verandert ook het delta-equivalent, omdat de swaption
meer out-of-the-money geraakt. Hiervoor berekenen we wederom de BPV van de swaption en de
onderliggende forward starting swap:
4,99%
swaption
€4,31
forward starting swap
-€11,94
5,00%
€4,28
-€12,04
5,01%
BPV / DV01
€4,24
0,03
-€12,15
0,10
Rapportagekader Pensioenfondsen
96
Hieruit volgt dat één positie in de swaption overeenkomt met 0,03 / 0,10 = 0,3 positie in de forward
starting swap. Het delta-equivalent van de forward starting swap is door de rentestijging ook gedaald tot
ongeveer €66 miljoen. Hiermee komt het delta-equivalent van de swaption op 0,3 X €66 = €19,8
miljoen. Het rho-equivalent is in dit geval dan €4,3 - €19,8 = -€15,5 miljoen. De rapportage in K201 is
nu:
Categorie
in miljoenen €
5.1.1
Staatsobligaties
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
4,3
19,8
19,8
-15,5
-15,5
Cross-currency interest rate swaps
Cross-currency interest rate swaps worden op dezelfde wijze behandeld als reguliere swaps: fixed legs
van de swaps worden in Euro’s gerapporteerd op regel 5.1.1 onder staatsobligaties en floating legs van
de swaps worden in Euro’s gerapporteerd op regel 8.3 onder overige liquide middelen. We beschrijven
hieronder hoe drie varianten van cross-currency interest rate swaps in K201 gerapporteerd moeten
worden.
Voorbeeld 3: Cross-currency interest rate swaps
Als eerste scenario nemen we een cross-currency interest rate swap met een looptijd van vijf jaar waar
de Japanse 6-maands rente wordt betaald en de 6-maands USD-LIBOR wordt ontvangen over een
notional van respectievelijk ¥1000 miljoen en $12,5 miljoen. Voor het invullen van K201 zien we deze
swap als een floating rate lening van ¥1000 miljoen ter financiering van een positie in een Amerikaanse
floating rate note van $12,5 miljoen. Bij aanvang van de swap is de wisselkoers van de Japanse Yen ten
opzichte van de Euro ¥100/€ en de wisselkoers van de Amerikaanse Dollar $1,25/€. Hiermee komt de
waarde in Euro’s van de short positie in de Japanse floating rate note uit op €10 miljoen (rho-equivalent)
en de long positie in de Amerikaanse floating rate note is ook €10 miljoen (delta-equivalent): bij
aanvang van de cross-currency interest rate swap heeft deze dus marktwaarde nul. Aangezien zowel de
long als short leg een positie in een (fictieve) floating rate note is, worden beide posities gerapporteerd
op regel 8.3 onder overige liquide middelen. Dit betekent dat zowel het rho- als het delta-equivalent hier
in de derde of elfde kolom wordt gerapporteerd; de marktwaarde van nul komt in de tweede of tiende
kolom. Dit ziet er in K201 als volgt uit:
Categorie
in miljoenen €
5.1.1
Staatsobligaties
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
0
0
0
Stel nu dat de wisselkoersen wijzigen in ¥80/€ en $1,5/€. Renteveranderingen laten we buiten
beschouwing, omdat deze een kleinere rol spelen vanwege de long en short positie in een (fictieve)
floating rate note. In dit geval neemt de waarde van de short positie in de Japanse floating rate note toe
tot €12,5 miljoen (¥1000 miljoen gedeeld door ¥80/€). De waarde van de long positie in de Amerikaanse
floating rate note neemt dan af tot €8,3 miljoen ($12,5 miljoen gedeeld door $1,5/€). Hiermee komt de
marktwaarde van de cross-currency interest rate swap door de depreciatie van de US dollar en de
appreciatie van de Japanse Yen uit op -€4,2 miljoen, is het delta-equivalent €8,3 miljoen en het rhoequivalent -€12,5 miljoen. In K201 wordt dit als volgt gerapporteerd:
Rapportagekader Pensioenfondsen
97
Categorie
in miljoenen €
5.1.1
Staatsobligaties
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
-4,2
-4,2
-4,2
Het tweede scenario beschrijft de situatie waar sprake is van dezelfde swap, maar waar over een looptijd
van vijf jaar niet de 6-maands Japanse rente wordt betaald, maar een vast percentage van 1 procent
over de Japanse notional in ruil voor het ontvangen van de 6 maands USD-LIBOR. In dit geval is het
delta-equivalent, de long positie in de (fictieve) Amerikaanse floating rate note die de 6 maands USDLIBOR betaalt over $12,5 miljoen, bij een wisselkoers van $1,25/€, ongewijzigd op €10 miljoen. Het rhoequivalent is nu niet de short positie in een (fictieve) Japanse floating rate note, maar een short positie
in een (fictieve) Japanse staatsobligatie met een vaste rente van 1 procent. Als we uitgaan van een
vlakke Japanse rentecurve op 1 procent, dan is de marktwaarde van de staatsobligatie met een coupon
van 1 procent over een notional van ¥1000 miljoen bij een wisselkoers van ¥100/€ €10 miljoen. In dit
geval is er sprake van een (fictieve) short positie in een Japanse staatsobligatie en wordt deze ook
gerapporteerd in de derde of elfde kolom op regel 5.1.1 onder staatsobligaties. De marktwaarde van
deze swap is bij aanvang ook nul en wordt gerapporteerd onder overige liquide middelen op regel 8.3.
De marktwaarde van derivaten wordt immers altijd op dezelfde regel gerapporteerd als de deltaequivalenten. In K201 ziet dit er als volgt uit:
Categorie
in miljoenen €
5.1.1
Staatsobligaties
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
-10
-10
10
10
0
Stel nu dat de wisselkoersen wederom wijzigen in ¥80/€ en $1,5/€ en dat de Japanse rente stijgt tot 2
procent. De waarde van de (fictieve) long positie in de Amerikaanse floating rate note en daarmee het
delta-equivalent nemen door de verandering van de wisselkoers af tot €8,3 miljoen. Door de toename
van de Japanse rente neemt de waarde van de (fictieve) short positie in de Japanse staatsobligatie af
van ¥1000 miljoen tot ¥953 miljoen. Echter, door de appreciatie van de Japanse Yen ten opzichte van de
Euro tot ¥80/€ is de waarde toegenomen tot €11,9 miljoen. De marktwaarde van deze cross-currency
interest rate swap is dan -€3,6 miljoen (€8,3 miljoen minus €11,9 miljoen). Deze swap wordt in deze
situatie als volgt in K201 gerapporteerd:
Categorie
in miljoenen €
5.1.1
Staatsobligaties
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
-11,9
-11,9
8,3
8,3
-3,6
Als er sprake is van het ontvangen van een vaste rente en het betalen van een variabele rente bij een
cross-currency interest rate swap, dan worden de delta-equivalenten en de marktwaarde van de crosscurrency interest rate swaps op regel 5.1.1 onder staatsobligaties en de rho-equivalenten op regel 8.3
onder overige liquide middelen. Er is immers sprake van de tegenovergestelde situatie als in het hier
geschetste voorbeeld met een long positie in een staatsobligatie die gefinancierd is met een floating rate
note.
Het derde scenario beschrijft de situatie waar onder de cross-currency interest rate swap twee vaste
rentes worden uitgewisseld over een looptijd van vijf jaar. In dit voorbeeld gaan we uit van het betalen
van 1 procent over de notional van ¥1000 miljoen en het ontvangen van 2 procent over een notional van
$12,5 miljoen. Als we veronderstellen dat de Japanse rentecurve vlak is op 1 procent en de rentecurve in
de Verenigde Staten vlak is op 2 procent, dan zijn de waardes van de (fictieve) staatsobligaties met
Rapportagekader Pensioenfondsen
98
vaste rente respectievelijk ¥1000 miljoen en $12,5 miljoen. Bij de huidige wisselkoersen van ¥100/€ en
$1,25/€ komt dit overeen met zowel een rho- als een delta-equivalent van €10 miljoen. Bij het aangaan
van deze swap is de marktwaarde (dus) nul. Aangezien er sprake is van zowel een long als short positie
in een (fictieve) staatsobligatie met vaste rentes worden zowel het rho- als delta-equivalent ingevuld in
de derde of elfde kolom op regel 5.1.1 staatsobligaties. In K201 wordt deze situatie als volgt
gerapporteerd:
Categorie
in miljoenen €
5.1.1
Staatsobligaties
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
0
0
0
Stel nu dat in dit voorbeeld de wisselkoersen ook wijzigen in ¥80/€ en $1,5/€, de Japanse rente stijgt tot
2 procent en de Amerikaanse rente daalt tot 1 procent. In dat geval neemt het delta-equivalent, de
marktwaarde van de (fictieve) Amerikaanse staatsobligatie, toe tot $13,1 miljoen, oftewel €8,7 miljoen
tegen de nieuwe wisselkoers. Het rho-equivalent, de marktwaarde van de (fictieve) Japanse
staatsobligatie, neemt door de rentestijging af tot ¥953 miljoen, oftewel €11,9 tegen de nieuwe
wisselkoers. De marktwaarde van deze positie komt hiermee uit op -€3,2 miljoen. Aangezien het deltaen het rho-equivalent beiden in de derde of elfde kolom op regel 5.1.1 worden ingevuld, wordt de
marktwaarde van deze cross-currency interest rate swap zowel in de tweede of tiende én derde of elfde
kolom ingevuld:
Categorie
in miljoenen €
5.1.1
Staatsobligaties
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
-3,2
-3,2
-3,2
Als een van de twee legs van de cross-currency interest rate swaps in Euro’s is, dan hoeft de betreffende
poot vanzelfsprekend niet geconverteerd te worden naar Euro’s. Als beide legs van de swap in Euro’s
zijn, dan is er sprake van een reguliere renteswap.
Inflation swaps
In het kader van het invullen van K201 beschouwen we inflatieswaps als een combinatie van een
Inflation Linked Bond (ILB) en liquide middelen; als inflatiebescherming wordt gekocht, dan is er sprake
van een long positie in een ILB die gefinancierd wordt met een short positie in staatsobligaties. De
(markt-)waarde van de long leg van de inflatie swap, de positie in de ILB, wordt gerapporteerd op regel
5.2 index-linked bonds in de kolom met de delta-equivalenten. De rho-equivalenten van de inflatie
swaps, de short leg van de swap, worden op regel 8.3 overige liquide middelen gerapporteerd, ondanks
dat de positie equivalent is aan een short positie in staatsobligaties. De marktwaarde van de
inflatieswaps wordt uiteraard gerapporteerd in de tweede of tiende kolom op regel 5.2.
Voorbeeld 4: Inflation swaps
Als voorbeeld nemen we een zero-coupon inflatieswap waarbij aan het einde van de looptijd van 10 jaar
de gerealiseerde inflatie wordt ontvangen en een vaste notional wordt betaald. Deze vaste notional is de
oprenting van de verwachte inflatie (met risicopremie) en in dit geval gaan we uit van 2% op een
notional van €10 miljoen. Hiermee betalen we na 10 jaar €12,1 miljoen. De marktwaarde van een zero
coupon bond met een notional van €12,1 miljoen is bij een vlakke nominale rentecurve van 4% €8,2
miljoen. Het rho-equivalent van de positie in de inflatieswap is hiermee -€8,2 miljoen en wordt
gerapporteerd op de regel overige liquide middelen. Het delta-equivalent is de synthetische long positie
in een zero-coupon ILB met een notional van €10 miljoen. De marktwaarde daarvan is ook €8,2 miljoen
(de verdiscontering van de met 2% opgerente notional van €10 miljoen tegen de vlakke rentecurve van
4%); bij het aangaan van de inflatieswap heeft deze waarde nul. De marktwaarde van deze long positie
in de ILB wordt gerapporteerd op de regel inflation-linked bonds in de kolom met delta-equivalenten. De
marktwaarde van nul van de inflatieswap wordt gerapporteerd in de tweede of tiende kolom in K201.
K201 ziet er als volgt uit bij het aangaan van deze inflatieswap:
Rapportagekader Pensioenfondsen
99
Categorie
in miljoenen €
5.2
8.3
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
0
8,2
8,2
-8,2
-8,2
Index-linked
bonds
Ov. liq. middelen
Stel nu dat de inflatieverwachting toeneemt van 2% tot 3% en dat de reële rente gelijk blijft. Hiermee
stijgt de nominale rente tot 5%. De waarde van de long leg van de swap, de positie in de ILB, verandert
niet of nauwelijks, omdat de reële rente ongewijzigd blijft. Het delta-equivalent in deze nieuwe situatie
blijft dan ook €8,2 miljoen. Het rho-equivalent, de short positie in de zero coupon staatsobligatie met
een notional van €12,1 miljoen verandert wel door de stijging van de nominale rente: deze daalt in
waarde tot €7,5 miljoen. Door de stijging van de inflatie is de marktwaarde van de inflatieswap dus
gestegen tot €8,2 - €7,5 = €0,7 miljoen. In K201 wordt dit dan als volgt gerapporteerd (met het rhoequivalent gerapporteerd op regel 8.3 overige liquide middelen in plaats van op de regel
staatsobligaties):
Categorie
in miljoenen €
5.2
8.3
Index-linked
bonds
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
0,7
8,2
8,2
-7,5
-7,5
Er zijn ook andere vormen van inflatieswaps; deze worden op analoge wijze als een short positie in een
corresponderende (staats-)obligatie op regel 8.3 overige liquide middelen en een long positie in een
corresponderende ILB gerapporteerd.
Credit Default Swaps (CDS)
Voor de invulling van Credit Default Swaps (CDS) in K201 behandelen we deze derivaten als een
combinatie van een risicovrije obligatie met variabele rente en een (fictieve) obligatie met variabele
rente waar bescherming voor is gekocht of verkocht. Een positie in een risicovrije obligatie en een
geschreven CDS hebben tenslotte dezelfde waarde en risico als de onderliggende kredietobligatie met
variabele rente. CDS’ en worden gerapporteerd op een van de regels onder de categorie credits op regel
5.4. Overigens worden ook CDS’en op staatsobligaties gerapporteerd op de regel credits, 5.4.1; enkel
rentederivaten (inclusief rentefutures op rentestanden en staatsobligaties) worden in de kolommen 2 en
3 (of 10 en 11) op de categorie staatsobligaties gerapporteerd. De marktwaarde van de CDS zelf wordt
in de tweede of tiende kolom gerapporteerd op de betreffende regel onder categorie 5.4. Het rhoequivalent is de waarde van de risicovrije obligatie en die is in dit geval altijd gelijk aan de hoofdsom van
de CDS; de risicovrije obligatie met variabele rente loopt immers geen renterisico. In dit geval is het
sluitstuk het delta-equivalent: dit is het verschil tussen de marktwaarde van de CDS en het rhoequivalent. Dit delta-equivalent is de positie in de (fictieve) kredietobligatie met variabele rente en
dezelfde looptijd als de CDS. Deze waarde is alleen afhankelijk van het verschil in de credit spread zoals
die volgt uit de CDS ten tijde van het aangaan van de CDS en de credit spread zoals die op de
rapportagedatum is op de (fictieve) kredietobligatie. Merk op dat we in het voorbeeld hierboven geen
rekening houden met tegenpartijrisico en collateral issues. DNB verwacht dat de fondsen deze risico’s
beheersen en indien deze materieel zijn ook naar voren laten komen in K201.
Voorbeeld 5: Credit default swap
Als voorbeeld nemen we een gekochte CDS met een notional van €10 miljoen die bij het aangaan een
marktwaarde van €0 heeft. Op regel 5.4 in K201 vullen we nu in de tweede of tiende kolom de
marktwaarde van de CDS van €0 in. Het rho-equivalent op regel 8.3 is gelijk aan de notional van €10
miljoen. Het delta-equivalent is het verschil tussen de marktwaarde en het rho-equivalent en is dus €0 €10 = -€10 miljoen. Het delta-equivalent is negatief, omdat we bescherming hebben gekocht en
daarmee de exposure naar credits hebben verlaagd. In K201 ziet dit er als volgt uit:
Rapportagekader Pensioenfondsen
100
Categorie
in miljoenen €
5.4.x
Credits
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
0
-10
-10
10
10
Stel nu dat de credit spread oploopt. In dat geval stijgt de waarde van de gekochte CDS tot bijvoorbeeld
€1 miljoen. De rho-equivalenten blijven ongewijzigd op €10 miljoen; de notional van het contract
verandert immers niet (evenals de waarde van de risicovrije obligatie met variabele rente niet in waarde
verandert als de credit spread verandert). Het delta-equivalent van deze positie is nu dus €1 - €10 = -€9
miljoen. K201 is nu als volgt:
Categorie
in miljoenen €
5.4.x
Credits
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
1
-9
-9
10
10
Aandelenopties
De marktwaarde van aandelen put en call opties komen in de tweede of tiende kolom op regel 3.1
aandelen mature markets (tenzij het opties zijn op emerging market indices of aandelen; deze worden
gerapporteerd op regel 3.2). Het delta-equivalent van aandelenopties is de vermenigvuldiging van de
delta- van de optiepositie met de koers van de onderliggende waarde maal het aantal stukken waarop de
optie recht geeft. De delta-meet de gevoeligheid van de optieprijs voor veranderingen in de
onderliggende waarde. Het delta-equivalent is feitelijk de positie in onderliggende aandelen die bij een
kleine koersverandering dezelfde waardeverandering heeft als de opties. Het rho-equivalent is wederom
de sluitpost; het verschil tussen de marktwaarde van de opties en de delta-equivalenten.
Voorbeeld 6: Aandelen opties
Als voorbeeld nemen we 1 miljoen gekochte put opties op de S&P500 met een uitoefenprijs van 1000,
terwijl de huidige stand van de S&P500 1250 is. De opties hebben een looptijd van 1 jaar en hebben een
waarde van €28,31 (afhankelijk van het gekozen model, aannames, etc.). De totale waarde van deze
positie komt daarmee uit op €28,3 miljoen. De delta- van deze out-of-the-money put optie volgens het
Black-Scholes model bedraagt -0,15. Dit betekent dat een stijging van de index met 1 punt, leidt tot een
daling van de waarde van de put optie met €0,15. Het delta-equivalent van de 1 miljoen put opties komt
daarmee uit op 1 miljoen X -0,15 X 1250 = -€187,5 miljoen. Het rho-equivalent is nu het verschil tussen
de marktwaarde van de 1 miljoen opties en het delta-equivalent: €28,3 - -€187,5 = €215,8 miljoen.
K201 komt er als volgt uit te zien:
Categorie
in miljoenen €
3.1
Aandelen mature
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
28,3
-187,5
-187,5
215,8
215,8
Bij een daling van de S&P500 tot 1000 punten stijgen de opties in waarde en neemt ook de delta- in
absolute zin toe, omdat de opties meer in-the-money komen. De waarde van een enkele optie neemt toe
tot €99,48, waarmee de totale positie nu €99,5 miljoen waard is. De delta- van een enkele optie is na de
koersdaling -0,45. Het delta-equivalent van de 1 miljoen opties is nu 1 miljoen X -0,45 X 1000 = -€450
miljoen. Het rho-equivalent is €99,5 - -€450 = €549,5 miljoen. K201 wordt nu zo ingevuld:
Rapportagekader Pensioenfondsen
101
Categorie
in miljoenen €
3.1
Aandelen mature
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
99,5
-450
-450
549,5
549,5
Grondstoffen (en andere) futures en forwards én Total Return Swaps (TRS)
Doorgaans wordt de exposure naar grondstoffen niet aangegaan door direct te investeren in de
grondstoffen zelf, maar door futures te kopen. Niet alleen exposure naar grondstoffen, maar ook
(tijdelijke) exposure naar aandelen of vastrentende waarden kan worden aangegaan middels futures of
forwards. Er zijn subtiele verschillen tussen futures en forwards die afzonderlijk zullen worden toegelicht.
Het invullen van Total Return Swaps (TRS) in K201 is in de meeste gevallen, afhankelijk van de
contractvoorwaarden, equivalent aan het invullen van forwards. Het invullen van Total Return Swaps
wordt om die reden dan ook niet expliciet toegelicht.
Forwards
Het invullen van forwards in K201 komt ook sterk overeen met het invullen van een renteswap met het
verschil dat de positie in de obligatie met vaste rente is vervangen door een positie in de onderliggende
beleggingscategorie. De marktwaarde van een commodities forward contract wordt ingevuld op regel 7.1
in de tweede of tiende kolom (als er sprake is van forwards op andere assets dan worden deze op de
betreffende regel gerapporteerd). De delta-equivalenten van een dergelijke positie is gelijk aan de
spotprijs prijs maal de notional van het contract. Het rho-equivalent is het verschil tussen de
marktwaarde en het delta-equivalent. Dit komt overeen met de contant gemaakte waarde van de
notional maal de uitoefenprijs van het forward contract. Hiermee is het aangaan van een forward
contract in feite niets anders dan het kopen van de onderliggende grondstoffen met een lening ter
grootte van de uitoefenprijs met vaste rente. Hieruit volgt ook de analogie met receiver swaps waar een
korte lening tegen variabele rente wordt aangegaan (floating leg) om de aankoop van een obligatie met
langere looptijd en vaste rente (fixed leg) te financieren.
Voorbeeld 7: Forwards
Als voorbeeld willen we €15 miljoen investeren in goud. Hiervoor maken we €15 miljoen cash vrij voor
onder andere de collateral verplichtingen. Als we het restant van de €15 miljoen dat niet gebruikt wordt
voor de margin verplichtingen in andere assets beleggen is er sprake van leverage, omdat met minder
dan €15 miljoen toch een exposure van €15 miljoen naar goud wordt opgebouwd. Voor de totale
exposure sluiten we 100 forward contracten op 100 troy ounce per contract af. Bij het aangaan van het
contract is de forward prijs €1575 per troy ounce, terwijl de spotprijs van goud €1500 is. De
marktwaarde bij het aangaan van het contract is uiteraard nul en dit komt in de tweede kolom op regel
7.1 onder commodities. De delta-equivalenten van deze positie zijn 100 contracten X €1500 (spotprijs) X
100 en zijn gelijk aan de €15 miljoen exposure. Dit wordt ook gerapporteerd op regel 7.1, maar dan in
de derde of elfde kolom. Het rho-equivalent in kolom drie of elf op regel 8.3 bij overige liquide middelen
is het verschil tussen de marktwaarde en de delta-equivalenten: €0 - €15 = -€15 miljoen. De cash die
aangehouden wordt voor de contracten van samen ook €15 miljoen wordt gerapporteerd in de eerste
overige liquide middelen op regel 8.3. Als de resterende cash niet achter de hand wordt gehouden, maar
wordt geïnvesteerd (en er dus sprake is van leverage), dan wordt deze investering gerapporteerd onder
de betreffende categorie waar in geïnvesteerd is. In K201 ziet de positie in goud er als volgt uit:
Categorie
in miljoenen €
7.1
Commodities
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
15
15
-15
0
0
15
Stel nu dat de goudprijs met 10% is gestegen tot €1650 en dat de prijs van de forward daardoor is
toegenomen tot €1700 (naast de stijging van de goudprijs is ook de rente gedaald). De waarde van één
forward contract is nu €12.132. De 100 contracten samen hebben nu een marktwaarde van €1,2 miljoen
die in de tweede of tiende kolom op regel 7.1 wordt gerapporteerd. De delta-equivalenten op dezelfde
regel in de derde of elf kolom zijn nu 100 contracten X €1650 X 100 is €16,5 miljoen exposure. Het rhoequivalent op regel 8.3 is het verschil tussen de marktwaarde en de delta-equivalenten: €1,2 - €16,5 = Rapportagekader Pensioenfondsen
102
€15,3 miljoen. Door de renteverandering is ook de waarde van de lening waarmee exposure naar goud is
gekocht in waarde veranderd. K201 wordt nu op de volgende manier ingevuld:
Categorie
in miljoenen €
7.1
Commodities
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
16,5
16,5
-15,3
-0,3
1,2
15
Futures
De behandeling van futures is analoog aan de behandeling van de forwards met enkele kleine verschillen
veroorzaakt door de daily settlement van de futures contracten. De belangrijkste consequentie is dat de
spotprijs geen rol speelt bij het invullen. De delta-exposure van de futures positie is de notional maal de
futures prijs. Aangezien veranderingen van de futures prijs direct worden verrekend via de margin
account onder kortlopende vorderingen op banken is de marktwaarde van de futures positie altijd nul.
Het rho-equivalent is daarmee altijd gelijk aan minus het delta-equivalent. Als er geen sprake is van
leverage dan zijn de kortlopende vordering op banken altijd gelijk aan de delta-equivalenten; de waarde
van de futures contracten wordt volledig gereflecteerd in de cash positie onder kortlopende vorderingen
op banken.
Voorbeeld 8: Futures
Als we via futures €15 miljoen exposure naar goud willen bij een futures prijs van €1500 (de spotprijs is
niet van belang) dan gaan we 100 futures contracten op 100 troy ounce per contract aan. De €15
miljoen cash die we hiervoor vrij maken rapporteren we onder kortlopende vorderingen op banken;
tenzij we deze niet alleen voor de margin verplichting beschikbaar maken, maar een gedeelte ervan in
andere assets investeren. In dat geval is er sprake van leverage en dient de investering van de cash
onder de betreffende categorie inzichtelijk te worden gemaakt. De marktwaarde bij het aangaan van het
contract is uiteraard nul en dit komt in de tweede of tiende kolom op regel 7.1 onder commodities. De
delta-equivalenten van deze positie zijn 100 contracten X €1500 (futures prijs) X 100 en gelijk aan de
€15 miljoen exposure. Het rho-equivalent in kolom drie of elf op regel 8.3 bij overige liquide middelen is
het verschil tussen de marktwaarde en de delta-equivalenten: €0 - €15 = -€15 miljoen. Het geld op de
margin account en de resterende cash die aangehouden wordt voor de contracten van samen ook €15
miljoen wordt gerapporteerd in de eerste of negende kolom onder overige liquide middelen op regel 8.3.
In K201 ziet de positie in goud er als volgt uit:
Categorie
in miljoenen €
7.1
Commodities
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
0
15
15
-15
0
15
Stel nu dat de futures prijs met 10% is gestegen tot €1650. De 100 contracten samen zijn nu met €1,5
miljoen in waarde gestegen. Deze waardestijging wordt bijgeschreven op de margin account en wordt
daarmee gerapporteerd onder overige liquide middelen op regel 8.3. Deze komt samen met de al
aanwezige cash van €15 miljoen uit op totaal €16,5 miljoen. De marktwaarde van het contract is
hiermee direct verrekend waardoor de marktwaarde van de commodities op regel 7.1 in de tweede of
tiende kolom nul blijft. De delta-equivalenten op dezelfde regel in de derde of elfde kolom zijn nu 100
contracten X €1650 X 100 is €16,5 miljoen exposure. Het rho-equivalent op regel 8.3 is het verschil
tussen de marktwaarde en de delta-equivalenten: €0 - €16,5 = -€16,5 miljoen, oftewel minus €16,5
miljoen. K201 wordt nu als volgt ingevuld:
Rapportagekader Pensioenfondsen
103
Categorie
in miljoenen €
7.1
Commodities
8.3
Ov. liq. middelen
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
16,5
16,5
-16,5
0
0
16,5
Stel dat in voorgaande voorbeelden de margin verplichting 25% van de notional van de contracten is en
de overige 75% van de cash of het cash collateral herbelegd wordt, dan dient deze herbelegging ook als
afzonderlijke belegging op de regel van de betreffende categorie gerapporteerd te worden. Als voorbeeld
voor de herbelegging investeren we de 75% in reguliere bedrijfsobligaties. In dat geval rapporteren we
25% van de €15 miljoen als margin-verplichtingen in de eerste kolom onder kortlopende vorderingen op
banken en het restant van de €15 miljoen in de eerste kolom onder credits. De deltaen rhoequivalenten van de forwards of de futures blijven ongewijzigd op €15 miljoen. K201 ziet er bij deze
herbelegging als volgt uit:
Categorie
Mandaat | Overlay
in miljoenen €
5.4.1
corporates/financials
7.1
Commodities
8.3
Ov. liq. middelen
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
11,25
11,25
0
3,75
15
15
-15
-11,25
Op deze manier komt de balansverlenging als gevolg van de herbelegging duidelijk naar voren, omdat de
totale exposures van €15 miljoen belegging uitkomt op een totale exposure van €26,3 miljoen; €11,3
miljoen exposure naar credits plus €15 miljoen exposure naar commodities.
Structured notes
Een structured note heeft vaak het risicokarakter van een obligatie en een derivaat. Als voorbeeld nemen
we een structured note afgesloten met een investment bank met een hoofdsom van €10 miljoen die op
de einddatum de hoofdsom maal het rendement op een commodity index uitbetaalt; de waarde van de
structured note wordt door de investment bank gedekt met onderpand. Tot de vervaldatum betaalt de
investment bank jaarlijks 3 procent over de hoofdsom. Deze structured note is een combinatie van een
obligatie met hoofdsom €10 miljoen uitgegeven door de investment bank en een commodity forward met
een hoofdsom van €10 miljoen. De marktwaarde van de (vergelijkbare) obligatie is €9 miljoen en initieel
is de marktwaarde van de commodity forward nul. De totale waarde van de structured note minus de
waarde van het derivaat is daarmee initieel €9 miljoen en wordt op regel 8.4 in kolom 1 gerapporteerd;
de exposure is echter naar een gedekte obligatie en wordt in kolom 4 op regel 5.4.3 gerapporteerd. De
K201-rapportage ziet er in deze situatie als volgt uit:
Categorie
in miljoenen €
5.4.3
Covered bonds
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
0
7.1
Commodities
8.3
Ov. liq. middelen
0
8.4
Structured Notes
9
9
0
10
10
-10
-10
0
Stel nu dat de credit spread van de investment bank oploopt en de marktwaarde van de (vergelijkbare)
obligatie daalt tot €8 miljoen. Veronderstel ook dat daarnaast de commodity index met 50 procent is
gestegen, waardoor de marktwaarde van de forward toeneemt tot €5 miljoen. De rapportage ziet er in
deze situatie als volgt uit:
Rapportagekader Pensioenfondsen
104
Categorie
in miljoenen €
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
5
10
10
-10
-10
5.4.3
Covered bonds
7.1
Commodities
0
8.3
Ov. liq. middelen
0
8.4
Structured Notes
8
8
0
Vraag 10.1: Valutaderivaten
Bij valutaderivaten worden zowel de delta- als de rho-equivalenten op regel 10.1 onder currency overlay
gerapporteerd. De marktwaarde van de valutaderivaten worden in kolom twee of tien ingevuld.
Aangezien zowel de deltaen rho-equivalenten in de derde of elfde kolom op dezelfde regel worden
ingevuld is het bedrag in deze kolom gelijk aan de marktwaarde van de valutaderivaten in de tweede of
tiende kolom. De invulling van valutaderivaten in K201 is dus geheel onafhankelijk van de looptijd,
valuta, notional etc.; enkel de marktwaarde hoeft bekend te zijn. Voor het toepassen van de
valutaschokken in staat K204 is deze informatie wel nodig. Als de marktwaarde van de valutaderivaten
van de mandaatbeleggingen (of de valuta-overlay op portefeuilleniveau) €10 miljoen is, dan wordt dat
als volgt gerapporteerd in K201:
Categorie
in miljoenen €
10.1
currency overlay
Mandaat | Overlay
MW ex.
der
MW der
δ/ρ eq.
Exp.
01 | 09
02 | 10
03 | 11
04 | 12
0
10
10
10
Exposure (kolom 4 & 12)
De kolommen vier en twaalf betreffen de totale exposure van de beleggingen. Dit is in veel gevallen de
optelsom van respectievelijk kolommen één en drie of kolommen negen en elf. De totale exposure van
de beleggingen op een regel wordt immers gevormd door de marktwaarde exclusief derivaten en de
delta-gevoeligheden van de beleggingen op de betreffende regel. De additionele exposure als gevolg van
leverage door het aangaan van leningen binnen mandaat- of overlay-beleggingen dient ook
gerapporteerd te worden. Ook hier is het look-through principe van toepassing.
Voorbeeld exposure
We beschrijven twee voorbeeldsituaties voor een indirecte vastgoedbelegging en een belegging in een
private equity fund of fund. Als voorbeeld nemen we een deelneming in een vastgoedfonds ter waarde
van €50 miljoen. Dit vastgoedfonds gaat een lening aan bij een externe financier ter waarde van €50
miljoen. Hiermee blijft de totale waarde van de deelneming onveranderd, maar is de gevoeligheid van de
waarde van de deelneming verdubbeld tot €100 miljoen. Een restant van €450 miljoen wordt belegd in
staatsobligaties. De marktwaarde van de vastgoedbelegging van €50 miljoen wordt gerapporteerd in
kolom één op regel 2.3 onder indirect niet-beursgenoteerd vastgoed. De totale exposure naar vastgoed
van het mandaat bedraagt €100 miljoen; deze wordt op dezelfde regel in kolom vier gerapporteerd. De
additionele exposure van €50 miljoen als gevolg van de externe financiering in het mandaat wordt als
minus €50 miljoen gerapporteerd in kolom vier op regel 8.3 onder overige liquide middelen. De
rapportage in K201 ziet er nu als volgt uit:
Rapportagekader Pensioenfondsen
105
Categorie
in miljoenen €
ind vastg niet2.3.x
gnt
5.1.1 Staatsobligaties
8.3
Ov. liq. middelen
11
Totaal
11.1 Rente-afdekking
Mandaatbeleggingen
MW
ex.
der
MW
der
δ/ρ
eq.
01
02
03
Wegingen
Overlay beleggingen
Norm Norm MW
Feit Norm
Exp.
%
%
ex.
%
%
(min) (max) der
09
MW
der
10
Totaal beleggingen
MW
δ/ρ
Exp. ex.
eq.
der
11
12
17
MW
der
18
δ/ρ
Exp.
eq.
04
05
06
07
08
19
20
50
100
20
10
5
15
50
100
450
450
90
90
85
95
450
450
-50
-10
500
500
100
450
450
-50
100
500
500
450
450
Een ander voorbeeld is een private equity fund of fund belegging ter waarde van €50 miljoen. Middels
een lening van €50 miljoen wordt het beschikbaar vermogen van dit fonds om te beleggen in private
equity funds verhoogd tot €100 miljoen. Het private equity fund of fund commit vervolgens €25 miljoen
aan vier private equity funds. Twee van deze private equity funds gaan vervolgens ook zelf weer
leningen aan ter grootte van €25 miljoen. Hiermee wordt met de inleg van €50 miljoen een totaal
exposure naar private equity aangegaan van €150 miljoen. Oftewel, in totaal is er sprake van €100
miljoen exposure door externe financiering. Merk hierbij op dat de leverage binnen de bedrijven niet
worden meegenomen om de totale exposure te bepalen, net zoals dit bij beursgenoteerde aandelen niet
het geval is. De leverage binnen de bedrijven leidt mogelijk wel tot additionele risico’s. Deze private
equity fund of fund belegging dient als volgt gerapporteerd te worden in K201:
Categorie
in miljoenen €
4.1.2
Private Equity
5.1.1 Staatsobligaties
Mandaatbeleggingen
Totaal
11.1 Rente-afdekking
Overlay beleggingen
δ/ρ
eq.
Exp.
01
02
03
04
05
06
07
08
150
30
10
5
15
50
90
85
95
450
50
450
Norm Norm MW
Feit Norm
%
%
ex.
%
%
(min) (max) der
Totaal beleggingen
MW
der
450
90
-100
-20
500
500
100
450
450
8.3 Ov. liq. middelen
11
Wegingen
MW
ex.
der
09
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
MW
ex.
der
10
11
12
17
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
17
19
20
150
450
-100
100
500
500
450
450
Normwegingen en bandbreedtes (kolom 6 t/m 8 (of 14 t/m 16))
In de kolom zes, zeven en acht (en 14, 15 en 16) worden achtereenvolgens de normwegingen én de
ondergrens en de bovengrens van deze normwegingen gerapporteerd. Deze normwegingen en
begrenzingen dienen overeen te komen met de normwegingen zoals die in de ABTN gehanteerd worden.
Voor het invullen van de normwegingen en de bandbreedtes is een scherp beeld van het strategische
beleggingsbeleid en begrenzingen binnen mandaten en fondsbeleggingen vereist.
Als in de fondsvoorwaarden of in de beschrijving van het mandaat in de vermogensbeheerovereenkomst
bepaalde beleggingen in subcategorieën niet zijn uitgesloten (of expliciet is benoemd dat uitsluitend in
een bepaalde subcategorie belegd mag worden), dan moeten de boven- en ondergrens van de
betreffende categorie weerspiegelen tot welke weging naar deze subcategorieën gealloceerd kan worden.
Stel dat een pensioenfonds 30 procent alloceert naar aandelen, wereldwijd; zowel emerging als mature
markets. De bandbreedte voor de totale allocatie naar aandelen bedraagt plus en min 3 procent. Er is
echter geen expliciete begrenzing op de beleggingen in mature en emerging markets, waardoor de
boven- en ondergrens voor zowel de subcategorie emerging als mature markets 0 en 33 procent
bedragen.
Als er sprake is van een mandaat- of fondsbelegging die in meerdere subcategorieën belegt, waar voor
de subcategorieën normwegingen en begrenzingen beschikbaar zijn, dan worden deze doorvertaald naar
normwegingen en bandbreedtes voor de subcategorieën in K201. Als voorbeeld nemen we een fonds dat
50 procent alloceert naar vastrentende waarden en 50 procent naar aandelen ontwikkelde markten van
een totale portefeuille van €200 miljoen. De bandbreedte om deze normwegingen zijn plus en min 10
procent, oftewel tussen 40 en 60 procent. Het vastrentende waarden mandaat heeft een normweging
van 60 procent naar staatsobligaties en 40 procent naar credits. In het mandaat zijn bandbreedtes
gesteld aan de beleggingen in het vastrentende waarden mandaat van plus of min 10 procentpunt. Dit
Rapportagekader Pensioenfondsen
106
betekent voor de ondergrens dat van de minimale allocatie van 40 procent minimaal 50 procent naar
staatsobligaties en minimaal 30 procent naar credits wordt gealloceerd. Dit betekent een ondergrens
voor de beleggingen in staatsobligaties van 40 procent maal 50 procent is 20 procent. De ondergrens
voor de beleggingen in credits komt volgens de overeenkomstige berekening uit op 12 procent. De
bovengrens van de allocatie naar staatsobligaties komt uit op 42 procent: 60 procent allocatie naar
vastrentende waarden maal 70 procent allocatie naar staatsobligaties binnen het mandaat. De
bovengrens voor de beleggingen in credits bedraagt 30 procent als deze berekening voor credits wordt
toegepast. K201 ziet er in deze situatie als volgt uit:
Categorie
Mandaatbeleggingen
Wegingen
Overlay beleggingen
MW
ex.
der
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
01
02
03
04
05
06
07
08
100
100
50
50
40
60
100
100
100
100
50
50
40
60
100
100
5.1.x Staatsobligaties
60
60
30
30
20
42
60
60
5.4.x
Credits
40
40
20
20
12
30
40
40
5.6
Totaal VRW
100
100
50
50
40
60
100
100
11
Totaal
200
200
100
100
200
200
100
100
100
100
in miljoenen €
Aandelen
mature
Totaal aandelen
3.1
3.3
11.1 Rente-afdekking
Feit Norm
%
%
Norm Norm MW
%
%
ex.
(min) (max) der
Totaal beleggingen
09
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
MW
ex.
der
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
10
11
12
17
17
19
20
Als er binnen het vastrentende waarden mandaat geen expliciete begrenzingen zijn aan de
normwegingen van 60 procent staatsobligaties en 40 procent credits, dan behoort een allocatie van nul
of honderd procent naar credits of staatsobligaties tot de mogelijkheden binnen het mandaat. Deze
situatie in het strategische beleggingsbeleid dient naar voren te komen in de staten en wel als
ondergrens van de beleggingen in staatsobligaties van nul procent (40 procent allocatie naar
vastrentende waarden met daar binnen een minimale allcotie van nul procent) en om dezelfde reden een
ondergrens van nul procent naar credits. De bovengrens voor staatsobligaties en credits bedraagt 60
procent in deze situatie. K201 ziet er bij het ontbreken van begrenzingen binnen het mandaat als volgt
uit:
Categorie
Mandaatbeleggingen
Wegingen
Overlay beleggingen
MW
ex.
der
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
01
02
03
04
05
06
07
08
100
100
50
50
40
60
100
100
100
100
50
50
40
60
100
100
5.1.x Staatsobligaties
60
60
30
30
0
60
60
60
5.4.x
Credits
40
40
20
20
0
60
40
40
5.6
Totaal VRW
100
100
50
50
40
60
100
100
11
Totaal
200
200
100
100
200
200
100
100
100
100
in miljoenen €
3.1
3.3
Aandelen
mature
Totaal aandelen
11.1 Rente-afdekking
Feit Norm
%
%
Norm Norm MW
%
%
ex.
(min) (max) der
Totaal beleggingen
09
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
MW
ex.
der
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
10
11
12
17
17
19
20
Feitelijke wegingen die buiten de gerapporteerde bandbreedtes komen, dienen te worden toegelicht in
het daarvoor bestemde tekstveld.
Als voor de overige categorieën op de regels 8.1 tot en met 8.7 geen normwegingen en begrenzingen
beschikbaar zijn, dan hoeven deze vanzelfsprekend ook niet te worden ingevuld.
De ABTN dient (de normwegingen en boven- en ondergrenzen van) de beleggingen altijd voldoende te
expliciteren, zodat het mogelijk is op basis van die informatie de onderverdeling van de beleggingen en
normwegingen én boven- en ondergrenzen in K201 te herleiden.
Rapportagekader Pensioenfondsen
107
Het is mogelijk dat voor (een gedeelte van) de portefeuille een buy-and-hold strategie van toepassing is
waarbij het pensioenfonds er voor heeft gekozen de allocatie niet te herbalanceren. Dit kan bijvoorbeeld
het geval zijn als er sprake is van minder liquide beleggingen zoals private equity, hedge funds en
vastgoed, waar aan- en verkopen niet snel te realiseren zijn. Een buy-and-hold strategie kan echter ook
zijn vastgesteld voor andere, liquide categorieën of voor de gehele balans. Als er sprake is van een buyand-hold strategie, dan zijn de onder- en bovengrens gelijk aan de normwegingen. Als voorbeeld voor
deze situatie nemen we een pensioenfonds met een allocatie van 20 procent naar indirect, nietbeursgenoteer vastgoed, 30 procent aandelen en 50 procent vastrentende waarden van de totale
beleggingen van €100 miljoen. Het strategische beleggingsbeleid schrijft voor dat de allocatie van €20
miljoen naar vastgoed niet actief vergroot of verkleind zal worden. Verder schrijft het beleid voor dat de
50-50 procent allocatie naar vastrentende waarden en zakelijke waarden, aandelen en vastgoed, een
bandbreedte heeft van 10 procentpunt. Dit impliceert een begrenzing aan de aandelenbeleggingen van
minimaal 20 procent en maximaal 40 procent, want de allocatie van 20 procent naar vastgoed staat
vast. In K201 ziet deze situatie er als volgt uit:
Categorie
in miljoenen €
ind vastg niet2.3
gnt
Aandelen
3.1
mature
5.1.x Staatsobligaties
11
Totaal
11.1 Rente-afdekking
Mandaatbeleggingen
Wegingen
Overlay beleggingen
Norm Norm MW
Feit Norm
%
%
ex.
%
%
(min) (max) der
Totaal beleggingen
MW
ex.
der
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
01
02
03
04
05
06
07
08
20
20
20
20
20
20
20
20
30
30
30
30
20
40
30
30
50
50
50
50
40
60
50
50
100
100
100
100
100
100
50
50
50
50
09
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
MW
ex.
der
10
11
12
17
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
17
19
20
Stel nu dat in bovenstaand voorbeeld de waarde van de vastgoed beleggingen toeneemt tot €30 miljoen,
de waarde van de aandelenbeleggingen zijn toegenomen tot €40 miljoen en de waarde van de
staatsobligaties is nog steeds €50 miljoen. In dit geval bedraagt de normweging naar vastgoed 25
procent: €30 miljoen van de totale beleggingen van €120 miljoen. De normweging voor aandelen
bedraagt dan ook 25 procent; 50 procent allocatie naar zakelijke waarden minus 25 procent normweging
voor vastgoed. De boven- en ondergrens van de aandelenbeleggingen bedragen respectievelijk 15 en 35
procent om de allocatie naar zakelijke waarden te begrenzen tussen 40 en 60 procent. K201 wordt na
deze koerswijzigingen als volgt ingevuld:
Categorie
in miljoenen €
ind vastg niet2.3
gnt
Aandelen
3.1
mature
5.1.x Staatsobligaties
11
Totaal
11.1 Rente-afdekking
Mandaatbeleggingen
Wegingen
Overlay beleggingen
Norm Norm MW
Feit Norm
%
%
ex.
%
%
(min) (max) der
Totaal beleggingen
MW
ex.
der
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
01
02
03
04
05
06
07
08
30
30
25
25
25
25
30
30
40
40
33
25
15
35
40
40
50
50
42
50
40
60
50
50
120
120
100
100
120
120
50
50
50
50
09
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
MW
ex.
der
10
11
12
17
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
17
19
20
Als in bovenstaand voorbeeld het fonds in tegenstelling tot het strategische beleggingsbeleid besluit €10
miljoen extra vastgoed aan te kopen gefinancierd met de verkoop van €10 miljoen staatsobligaties, dan
blijven de normwegingen en begrenzingen onveranderd. Deze reflecteren immers het strategische
beleggingsbeleid dat uitgevoerd zou moeten zien; het feit dat het fonds afwijkt van dit beleid komt nu op
de volgende manier naar voren in K201:
Rapportagekader Pensioenfondsen
108
Categorie
in miljoenen €
ind vastg niet2.3
gnt
Aandelen
3.1
mature
5.1.x Staatsobligaties
11
Totaal
11.1 Rente-afdekking
Mandaatbeleggingen
Wegingen
Overlay beleggingen
Norm Norm MW
Feit Norm
%
%
ex.
%
%
(min) (max) der
Totaal beleggingen
MW
ex.
der
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
01
02
03
04
05
06
07
08
40
40
33
25
25
25
40
40
40
40
33
25
15
35
40
40
40
40
33
50
40
60
40
40
120
120
100
100
120
120
40
40
40
40
09
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
MW
ex.
der
10
11
12
17
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
17
19
20
De feitelijke wegingen worden bepaald door de totale exposure in kolom vier te delen door de som van
de totale exposures in kolom vier op regel 11. Als de normwegingen in de ABTN niet op basis zijn van de
totale exposures zoals deze in K201 worden bepaald, dan wijken de feitelijke wegingen als gevolg van
leverage mogelijk af van de gerapporteerde normwegingen. Ook deze afwijking dient toegelicht te
worden in het toelichtingenveld. DNB hanteert intern zowel de feitelijke weging zoals die in K201
zichtbaar wordt gemaakt als de feitelijke weging exclusief de leverage effecten van het aangaan van
additionele leningen.
Producten aangehouden ter afdekking van het renterisico
Als voorbeeld voor het invullen van regel 11.1 rente-afdekking nemen we een pensioenfonds dat het
belegd vermogen van €500 miljoen voor 20 procent in aandelen belegt, 50 procent in staatsobligaties,
10 procent in hypotheken en 20 procent in bedrijfsobligaties. De €250 miljoen exposure naar
staatsobligaties wordt gerealiseerd door €150 miljoen staatsobligaties te kopen én voor €100 miljoen
cash aan te houden en hiermee voor €100 miljoen exposure renteswaps aan te gaan. De €100 miljoen
cash aangehouden voor de exposure naar staatsobligaties middels swaps wordt gerapporteerd in kolom 1
op regel 8.3 De €300 miljoen exposure naar staatsobligaties en hypotheken worden volledig
aangehouden ter afdekking van het renterisico (bijvoorbeeld in de match portefeuille). De beleggingen in
bedrijfsobligaties bestaan uit twee mandaten; één mandaat van €50 miljoen draagt bij aan de renteafdekking (in de match portefeuille) en het andere mandaat wordt niet aangehouden voor de renteafdekking (maar valt bijvoorbeeld in de return portefeuille). Hiermee bedraagt de marktwaarde van de
mandaatbeleggingen die aangehouden worden voor de rente-afdekking €250 miljoen (€150 miljoen
staatsobligaties, €50 miljoen hypotheken en €50 miljoen credits). Het delta-equivalent van €100 miljoen
van de swaps voor de exposure naar staatsobligaties draagt ook bij aan de rente-afdekking en wordt ook
op regel 11.1 opgeteld. Hiermee komt de totale exposure van de mandaatbeleggingen aangehouden voor
de afdekking van het renterisico op €350 miljoen. De beleggingen op regel 8.3 worden niet meegeteld bij
het bepalen van de producten aangehouden ter afdekking van het renterisico. Aanvullend heeft het fonds
in de overlay voor €150 miljoen renteswaps afgesloten om de afdekking van het renterisico te vergroten.
De exposure van €150 miljoen die hieruit voortvloeit telt volledig mee voor de rente-afdekking en wordt
ook op regel 11.1 gerapporteerd. Ook binnen de overlay beleggingen worden de exposures op regel 8.3
niet opgeteld bij de producten aangehouden voor afdekking van het renterisico.
Categorie
in miljoenen €
Aandelen
3.1
mature
5.1.x Staatsobligaties
Mandaatbeleggingen
δ/ρ
eq.
Exp.
01
02
03
04
05
06
07
08
100
20
20
15
25
250
50
50
45
55
50
10
10
5
10
100
20
20
15
25
100
150
Hypotheken
50
5.4
Credits
100
0
100
8.3 Ov. liq. middelen 100
0
-100
0
11
500
0
0
500
250
0
100
350
11.1 Rente-afdekking
Overlay beleggingen
MW
der
5.3.x
Totaal
Wegingen
MW
ex.
der
Rapportagekader Pensioenfondsen
Norm Norm MW
Feit Norm
%
%
ex.
%
%
(min) (max) der
09
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
10
11
12
17
17
19
20
100
0
0
100
150
0
250
400
50
0
0
50
100
0
0
100
100
0
0
0
100
100
Totaal beleggingen
MV
ex.
der
150
150
-150 -150
Mv
der
δ/ρ
eq.
Exp.
-250 -150
0
0
0
500
0
0
500
0
150
150
250
0
250
500
109
De voorbeelden in de volgende sectie over de uitsplitsing van de beleggingen over mandaat en overlay
laten zien op welke wijze in andere, regelmatig voorkomende situaties regel 11.1 over de renteafdekking ingevuld dient te worden.
Verschil tussen mandaat- en overlaybeleggingen
Een van de doelen van K201 is inzicht te verkrijgen in de mate van uitvoering van het strategische
beleggingsbeleid. Hiervoor wordt in K201 de feitelijke allocatie vergeleken met de strategische
normwegingen. Deze feitelijke allocatie in kolommen 5 en 13 in K201 is op basis van de exposure van de
beleggingen inclusief derivaten. De exposure van de derivaten die gebruikt worden in de overlay voor
bijvoorbeeld de afdekking van het rente- en/of aandelenrisico kan de feitelijke weging doen afwijken van
de normwegingen als de strategische normwegingen (i) zijn gebaseerd op de marktwaardes van de
beleggingen en (ii) de normwegingen exclusief de marktwaarde en/of exposure van de
overlaybeleggingen zijn.
Als er sprake is van normwegingen op basis van exposures dan worden alle beleggingen onder
mandaatbeleggingen gerapporteerd. Bij de afweging of beleggingen onder mandaat of overlay
beleggingen gerapporteerd moeten worden dient gekeken te worden of de strategische norm
overeenkomt met de feitelijke exposure bij de invulling van het strategische beleggingsbeleid. De
marktwaarde van een belegging in LDI-achtige fondsen of mandaten komt meestal niet overeen met de
exposure; immers er is extra exposure ter afdekking van het renterisico. Dergelijke mandaten worden
dan ook onder overlay beleggingen gerapporteerd. Als een fonds of mandaat leningen bevat om extra
exposure te genereren, zoals bij vastgoed en private equity voorkomt, dan vallen deze nog wel onder
mandaatbeleggingen. Hoewel bij deze vorm van leverage de feitelijke weging buiten de strategische
bandbreedte kan komen, beoordeelt DNB in deze gevallen de uitvoering van het beleggingsbeleid op
basis van de marktwaarde van de beleggingen; desalniettemin verwacht DNB dat pensioenfondsen wel
rekening houden met de leverage in deze beleggingen.
De voorbeelden in de volgende subsecties beschrijven hoe in de meest voorkomende situaties de
afweging tussen mandaat en overlay beleggingen gemaakt dient te worden. Als uitgangspunt voor de
voorbeelden nemen we een pensioenfonds met een belegd vermogen van €200 miljoen. Het strategische
beleid schrijft voor dat 50 procent van de beleggingen wordt gealloceerd naar aandelen en 50 procent
naar staatsobligaties. Deze beleggingen worden geherbalanceerd op het moment dat de feitelijke weging
meer dan 5 procent afwijkt van de strategische allocatie.
Geen overlay beleggingen
Als het pensioenfonds geen gebruik maakt van overlay beleggingen, dan blijven kolommen 9 tot en met
20 verborgen. De beleggingen van het voorbeeldfonds zonder overlay beleggingen dat 50 procent van
het belegd vermogen van €200 miljoen in aandelen ontwikkelde markten belegt en de overige 50
procent in staatsobligaties worden als volgt gerapporteerd:
Categorie
in miljoenen €
3.1
Aandelen mature
5.1.x Staatsobligaties
11
Totaal
11.1 Rente-afdekking
Mandaatbeleggingen
MW
ex.
der
MW
der
δ/ρ
eq.
01
02
03
Wegingen
Overlay beleggingen
Norm Norm MW
Feit Norm
Exp.
%
%
ex.
%
%
(min) (max) der
09
MW
der
10
Totaal beleggingen
MW
δ/ρ
Exp. ex.
eq.
der
11
12
17
MW
der
17
δ/ρ
Exp.
eq.
04
05
06
07
08
100
100
50
50
45
55
100
100
100
100
50
50
45
55
100
100
200
200
100
100
200
200
100
100
100
100
Geen overlay beleggingen, derivaten in de mandaatbeleggingen
Stel dat het pensioenfonds uit bovenstaand voorbeeld de exposure naar staabsobligaties voor 50 procent
aangaat via renteswaps. In dat geval is €50 miljoen direct geïnvesteerd in staatsobligaties en is €50
miljoen cash omgezet middels renteswaps in exposure naar staatsobligaties. Allereerst kan vraag 1.1
met nee worden beantwoord, omdat geen sprake is van overlay beleggingen. Kolommen negen tot en
met twintig blijven verborgen. De €50 miljoen aan cash wordt gerapporteerd in kolom 1 op regel 8.3
onder overige liquide middelen. Bij het aangaan van de renteswaps hebben deze over het algemeen een
marktwaarde van €0 miljoen. Dit wordt ingevuld in kolom 2 op regel 5.1 onder staatsobligaties De €50
miljoen exposure van de renteswaps wordt gerapporteerd in kolom 3 op regel 5.1 onder staatsobligaties.
Het rho-equivalent van de renteswaps van -€50 miljoen wordt gerapporteerd in kolom 3 op regel 8.3
onder overige liquide middelen. De volledige exposure naar staatsobligaties van zowel de renteswaps als
Rapportagekader Pensioenfondsen
110
19
20
de fysieke staatsobligaties telt mee voor de rente-afdekking, waarbij de beleggingen op regel 8.3 onder
overige liquide middelen niet worden meegeteld bij de rente-afdekking. K201 ziet er in deze situatie als
volgt uit:
Categorie
in miljoenen €
Aandelen
mature
5.1.x Staatsobligaties
3.1
8.3 Ov. liq. middelen
11
Totaal
11.1 Rente-afdekking
Mandaatbeleggingen
Wegingen
Overlay beleggingen
MW
ex.
der
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
01
02
03
04
05
06
07
08
100
50
50
45
100
50
50
100
50
0
50
50
0
-50
200
50
50
Feit Norm
%
%
0
0
0
200
100
100
Norm Norm MW
%
%
ex.
(min) (max) der
Totaal beleggingen
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
MV
ex.
der
Mv
der
δ/ρ
eq.
Exp.
10
11
12
17
17
19
20
55
100
0
0
100
45
55
50
0
50
100
0
0
09
100
50
0
-50
0
200
0
0
200
50
0
50
100
LDI-achtige beleggingen
Pensioenfondsen hebben de mogelijkheid om via LDI-achtige mandaten (een deel van) de renteafdekking in te regelen. Stel dat het pensioenfonds uit de voorgaande voorbeelden naast een allocatie
van 25 procent in staatsobligaties kiest voor een LDI mandaat ter grootte van 25 procent van de balans.
Dit LDI mandaat draagt zorg voor een rente-afdekking van 100 procent, met in acht name van de 25
procent allocatie naar staatsobligaties. De 25 procent allocatie naar staatsobligaties mag variëren tussen
20 procent en 30 procent van de balans. Het LDI mandaat heeft meer exposure dan 25 procent om tot
100 procent afdekking van het renterisico te komen. Om deze reden vallen de beleggingen van het LDI
mandaat onder overlay beleggingen. Het LDI mandaat wordt ingevuld met €25 miljoen staatsobligaties
en €25 miljoen cash. Deze cash wordt gebruikt om middels renteswaps tot 100 procent rente-afdekking
te komen. Het LDI mandaat gaat renteswaps aan met een notional van €125 miljoen en een initiële
marktwaarde van €0 miljoen. De vraag of er sprake is van overlay beleggingen wordt in dit geval
beantwoord met ja. Al deze beleggingen worden als volgt gerapporteerd in K201:
Categorie
in miljoenen €
Aandelen
3.1
mature
5.1.x Staatsobligaties
Mandaatbeleggingen
MW
ex.
der
MW
der
δ/ρ
eq.
01
02
03
Wegingen
04
05
06
07
08
100
100
50
50
45
55
50
50
25
25
20
30
8.3 Ov. liq. middelen
11
Totaal
11.1 Rente-afdekking
Overlay beleggingen
Norm Norm MW
Feit Norm
Exp.
%
%
ex.
%
%
(min) (max) der
150
150
50
50
75
75
MW
der
Wegingen
δ/ρ
Feit Norm
Exp.
eq.
%
%
Norm Norm
%
%
(min) (max)
09
10
11
12
13
14
15
16
25
0
125
150
75
25
20
30
25
0
-125 -100
-50
50
0
0
50
25
0
125
150
25
25
Rente swap-overlay
Stel dat het pensioenfonds uit de uitgangssituatie, buiten eventuele derivaten in de mandaatbeleggingen,
daarnaast streeft naar een totale rente-afdekking van 75%. Daarvoor maakt het gebruik van renteswaps
met een notional van €50 miljoen, een initiële marktwaarde van €0, een delta-equivalent van €50
miljoen en (daarmee) een rho-equivalent van minus €50 miljoen. Als de marktwaarde van de renteswaps
meer dan plus of min 5 procent van de beleggingen uitmaakt, dan wordt de swap overlay aangepast om
bijvoorbeeld het tegenpartijrisico te beperken. Allereerst wordt vraag over de overlaybeleggingen met ja
beantwoord. De kolommen negen tot en met twaalf komen nu beschikbaar om in te vullen. Deze situatie
wordt als volgt gerapporteerd in staat K201:
Rapportagekader Pensioenfondsen
111
Categorie
in miljoenen €
Aandelen
3.1
mature
5.1.x Staatsobligaties
Mandaatbeleggingen
MW
ex.
der
MW
der
δ/ρ
eq.
01
02
03
Wegingen
Overlay beleggingen
Norm Norm MW
Feit Norm
Exp.
%
%
ex.
%
%
(min) (max) der
04
05
06
07
08
100
100
50
50
45
55
100
100
50
50
45
55
09
8.3 Ov. liq. middelen
11
Totaal
200
200
11.1 Rente-afdekking 100
100
100
100
MW
der
10
Wegingen
δ/ρ
Feit Norm
Exp.
eq.
%
%
11
12
Norm Norm
%
%
(min) (max)
13
14
15
16
0
-5
5
0
50
50
25
0
-50
-50
-25
0
0
0
0
0
125
150
0
Match- en returnportefeuille
Het is nadrukkelijk niet de bedoeling volledige match portefeuilles te rapporteren onder de overlay
beleggingen wanneer er sprake is van een beleggingsbeleid met een match en return portefeuille. Enkel
de LDI-achtige beleggingen in de match portefeuille en de overlay worden onder overlay gerapporteerd.
Elk LDI mandaat (binnen de match portefeuille) dat gebuik maakt van leverage wordt onder overlay
gerapporteerd..
Als voorbeeld voor het invullen van een match en return portefeuille nemen we een pensioenfonds met
een match portefeuille die een omvang heeft van 80 procent van de technische voorzieningen met een
bandbreedte van plus en min 10 procentpunt. Deze match portefeuille bestaat voor de helft uit
staatsobligaties en voor de ander helft uit een LDI-mandaat. De return portefeuille bestaat volledig uit
aandelen. Bij een belegd vermogen van €120 miljoen, technische voorzieningen van €100 miljoen en dus
een dekkingsgraad van 120 procent betekent dit een normweging van 33 procent naar staatsobligaties;
50 procent van 80 procent van 120 procent (de dekkingsgraad, om de 80 procent ten opzichte van de
technische voorzieningen te vertalen naar een percentage ten opzichte van de totale beleggingen). De
allocatie naar het LDI-mandaat komt op gelijke wijze ook uit op 33 procent ten opzichte van de totale
beleggingen. De return portefeuille is het restant van de beleggingen dat overblijft na de allocatie naar
de match portefeuille: 33 procent allocatie naar aandelen. Binnen het LDI-mandaat is geen sprake van
leverage; maar er wordt gebruik gemaakt van €40 miljoen cash in combinatie met €40 miljoen
renteswaps om de rentegevoeligheid te vergroten. In dit geval kunnen de match en return portefeuille
beiden gewoon onder de mandaatbeleggingen in K201 gerapporteerd worden:
Categorie
in miljoenen €
Aandelen
3.1
mature
5.1.x Staatsobligaties
8.3 Ov. liq. middelen
11
Totaal
11.1 Rente-afdekking
Mandaatbeleggingen
MW
ex.
der
MW
der
δ/ρ
eq.
01
02
03
40
40
0
40
Wegingen
Overlay beleggingen
Norm Norm MW
Feit Norm
Exp.
%
%
ex.
%
%
(min) (max) der
04
05
06
07
08
40
33
33
25
42
40
80
67
67
58
75
-40
0
0
0
0
0
100
100
120
0
0
120
40
0
40
80
09
MW
der
10
Wegingen
δ/ρ
Feit Norm
Exp.
eq.
%
%
11
12
13
Norm Norm
%
%
(min) (max)
14
Als het LDI mandaat binnen de match portefeuille wel leverage toestaat om bijvoorbeeld tot 100 procent
rente-afdekking te komen door renteswaps met een notional van €60 miljoen aan te gaan, dan wordt
alleen het LDI mandaat onder overlay gerapporteerd. De normweging van de staatsobligaties binnen de
match portefeuille en de normwegingen van de aandelen in de return portefeuille worden aangepast voor
het feit dat de €40 miljoen LDI-beleggingen van de totale €120 miljoen niet langer tot de
mandaatbeleggingen behoren. De normweging naar aandelen komt uit op 50 procent; 33 procent van 67
procent (67 procent van de totale beleggingen zijn mandaatbeleggingen; immers 33 procent, €40
miljoen van de totale beleggingen €120 miljoen, wordt onder overlay gerapporteerd). De normweging
voor de staatsobligaties komt ook uit op 50 procent; 33 procent van 67 procent. Bij deze invulling van de
match- en return portefeuille ziet K201 er als volgt uit:
Rapportagekader Pensioenfondsen
112
15
16
Categorie
in miljoenen €
Aandelen
3.1
mature
5.1.x Staatsobligaties
Mandaatbeleggingen
MW
ex.
der
MW
der
δ/ρ
eq.
01
02
03
Totaal
11.1 Rente-afdekking
Overlay beleggingen
Norm Norm MW
Feit Norm
Exp.
%
%
ex.
%
%
(min) (max) der
04
05
06
07
08
40
40
33
33
25
42
40
40
33
33
25
0
0
0
67
67
8.3 Ov. liq. middelen
11
Wegingen
80
0
0
80
40
0
0
40
MW
der
Wegingen
δ/ρ
Feit Norm
Exp.
eq.
%
%
09
10
11
12
42
0
0
60
0
40
0
-60
40
0
0
40
33
0
0
60
60
Norm Norm
%
%
(min) (max)
13
14
15
16
60
50
33
25
42
-20
-17
33
Normwegingen op exposure basis
Een uitzondering is als de normwegingen niet gebaseerd zijn op de marktwaarde van de beleggingen,
maar op de exposure van de beleggingen. In dat geval wordt vraag 1.1. met nee beantwoord en blijven
kolommen negen tot en met twaalf verborgen. Als voorbeeld nemen we een pensioenfonds dat een
exposure naar vastrentende waarden (staatsobligaties) nastreeft van 75 procent van de beleggingen en
een exposure naar aandelen van 50 procent van de totale beleggingen. Beide allocaties zijn met een
bandbreedte van plus of min 5 procent. De additionele exposure naar vastrentende waarden wordt
opgebouwd middels renteswaps. Concreet betekent dit dat €100 miljoen aandelen en €100 miljoen
staatsobligaties op de balans staan. Daarnaast zijn renteswaps aangegaan met een notional van €50
miljoen en een initiële marktwaarde van €0 miljoen om de exposure naar vastrentende waarden te
verhogen tot 75 procent van de totale beleggingen. De normwegingen tellen in deze situatie op tot 125
procent; het overschot van 25 procent wordt als minus 25 procent gerapporteerd in kolom 6,
normweging, op regel 8.3 onder overige liquide middelen. De feitelijke en normweging van de overige
liquide middelen op regel 8.3 geven de impliciete balansverlenging aan. In staat K201 wordt als volgt
gerapporteerd:
Categorie
in miljoenen €
Aandelen
mature
5.1.x Staatsobligaties
3.1
Mandaatbeleggingen
MW
ex.
der
MW
der
δ/ρ
eq.
01
02
03
8.3 Ov. liq. middelen
11
Totaal
200
11.1 Rente-afdekking 100
Categorie
in miljoenen €
3.1
5.1
Aandelen
mature
Staatsobligaties
Totaal
11.1 Rente-afdekking
05
06
07
08
100
50
50
45
55
50
150
75
75
70
80
-50
-50
-25
-25
-15
-35
0
200
100
100
50
150
Mandaatbeleggingen
Wegingen
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
01
02
03
04
05
06
07
08
100
50
50
45
150
75
75
100
100
50
Feit Norm
%
%
-50
-50
-25
-25
200
0
200
100
100
100
50
150
09
MW
der
10
Norm Norm MW
%
%
ex.
(min) (max) der
Wegingen
δ/ρ
Feit Norm
Exp.
eq.
%
%
11
12
Overlay beleggingen
MW
ex.
der
8.3 Ov. liq. middelen
11
Overlay beleggingen
Norm Norm MW
Feit Norm
Exp.
%
%
ex.
%
%
(min) (max) der
04
100
100
Wegingen
13
Norm Norm
%
%
(min) (max)
14
16
Totaal beleggingen
MW
der
δ/ρ
eq.
Exp.
MV
ex.
der
Mv
der
δ/ρ
eq.
Exp.
10
11
12
13
14
15
16
55
100
0
0
100
70
80
100
0
50
150
-15
-35
09
0
0
-50
-50
200
0
0
200
100
0
50
150
Currency overlay
De valuta-afdekking binnen de mandaat- en fondsbeleggingen worden gerapporteerd op regel 10.1 in de
kolommen één tot en met vier. De beleggingen voor de valuta-afdekking van het (resterende)
valutarisico op balansniveau worden op regel 10.1 gerapporteerd in de kolommen negen tot en met
Rapportagekader Pensioenfondsen
15
113
twaalf onder de overlay beleggingen. De vraag over de overlay beleggingen dient dus ook met ja te
worden beantwoord als enkel sprake is van een valuta-overlay.
Rapportagekader Pensioenfondsen
114
K201RD Beleggingen voor risico deelnemers
In te vullen door:
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen met technische voorzieningen voor risico
deelnemers
Elk kwartaal
Eerste kwartaal 2015
1 januari 2015
Inleiding
Op dit formulier geeft het pensioenfonds een overzicht van de beleggingen die aangehouden worden voor
risico deelnemers. De beleggingen worden gewaardeerd op marktwaarde. Het look through principe is
van toepassing. In het overzicht moet de marktwaarde van de belegging (kolom 1), de marktwaarde van
derivaten (kolom 2), het deltaen rho-equivalent van de derivaten (kolom 3) en het exposure van de
belegging (kolom 4) gerapporteerd worden. Voor een nadere uitleg over deze vier kolommen wordt
verwezen naar de tekst hierboven over K201 Beleggingen voor risico fonds.
Uitsplitsing
De beleggingen voor risico deelnemers worden uitgesplitst naar acht beleggingscategorieën.
Vraag 1 Vastgoedbeleggingen
Bij vraag 1 meldt het pensioenfondsen de waarde van de vastgoedbeleggingen. Het betreft hierbij
indirect alsmede direct vastgoed.
Vraag 2 Aandelenbeleggingen
Vraag 2 toont de waarde van de aandelenbeleggingen.
Vraag 3 Alternatieve beleggingen
Onder alternatieve beleggingen worden onder meer beleggingen in private equity, microfinanciering en
infrastructuur verstaan.
Vraag 4 Vastrentende waarden
Vastrentende waarden moeten gerapporteerd worden inclusief opgelopen rente.
Vraag 5 Hedgefunds
Bij vraag 5 worden de beleggingen in hedgefunds gerapporteerd. In tegenstelling tot andere
beleggingscategorieën hoeft bij deze categorie het look through principe niet toegepast te worden.
Vraag 6 Commodities
De beleggingen in commodities zullen voornamelijk bestaan uit beleggingen in commoditiesderivaten. De
waarde hiervan komen in de tweede kolom tot uiting. Directe beleggingen in (bijvoorbeeld ) edelmetalen
zullen voornamelijk in de eerste kolom gemeld worden.
Vraag 7 Overige beleggingen
Onder overige beleggingen worden beleggingen gerapporteerd die niet tot andere beleggingscategorieën
gerekend kunnen worden.
Vraag 8 Currency overlay
Vraag 8 toont de waarde van de currency overlay. Hiermee wordt de waarde van de valutaderivaten
bedoeld.
Rapportagekader pensioenfondsen
K202 Beleggingen voor risico fonds, Valuta
In te vullen door:
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen met technische voorzieningen voor risico van
het pensioenfonds
Elk kwartaal
Eerste kwartaal 2015
1 januari 2015
Vraag 1.1 t/m 1.7 Marktwaarde exclusief derivaten
Deze staat heeft uitsluitend betrekking op beleggingen voor risico van het fonds. Om inzicht te verkrijgen
in de mogelijke exposure naar valutarisico wordt de waarde van de beleggingen uitgesplitst naar
munteenheden opgevraagd. Het betreft de waarde van de beleggingen exclusief derivaten. De totale
beleggingen van zowel de mandaat- als overlaybeleggingen exclusief derivaten dienen uitgesplitst te
worden in euro en niet-euro beleggingen voor de verschillende hoofdcategorieën, waarbij de volgende
munteenheden worden onderscheiden: de euro, de Amerikaanse dollar, de Britse pond en de Japanse
yen. De rest van de niet-Euro beleggingen wordt gerapporteerd onder de categorie “overig”. De niet-euro
beleggingen worden wel in euro’s gerapporteerd tegen de op de kwartaal ultimo geldende wisselkoers.
De optelling van de euro en niet-euro beleggingen exclusief derivaten dient per hoofdcategorie overeen
te komen met de totalen per hoofdcategorie in staat K201 in kolom 17.
Directe beleggingen in fysieke grondstoffen, die in K201 in de eerste kolom zijn gerapporteerd worden
altijd als euro beleggingen gerapporteerd.
Vraag 2 t/m 4: Beleggingen gevoelig voor wisselkoersmutaties
In vraag 2 wordt de valuta-afdekking gerapporteerd door de hoofdsommen te rapporteren van de
gebruikte derivaten ter afdekking van het valutarisico, uitgesplitst naar de verschillende munteenheden
uit vraag 1. Hierbij wordt aansluiting gezocht met de hoofdsom van de valutaderivaten die in K204 ook
zijn gerapporteerd. Deze aansluiting wordt in het tekstveld bij vraag 5 toegelicht. Achtergrond bij het
rapporteren van valutaderivaten is dat deze worden gezien als een long en een short positie in twee
verschillende poten/valuta: de poot/valuta die wordt ontvangen beschouwen we als een long positie en
een de poot/valuta die wordt betaald beschouwen we als een short positie. In deze staat K202 worden
poten/valuta waar een long positie in is, als negatief gerapporteerd en poten/valuta waar een short
positie in is als positief gerapporteerd. Net als in K204 hoeven in deze staat de Euro poten niet te worden
gerapporteerd.
Als een van óf beide poten van een valutaderivaat betrekking hebben op een van de valuta Amerikaanse
Dollar, Britse Pond of Japanse Yen, dan wordt de waarde in Euro’s op de rapportagedatum van de poot
waar een long positie in is (de poot, valuta, die profiteert van appreciatie van deze valuta ten opzichte
van de Euro) als negatief gerapporteerd ; de waarde in Euro’s op de rapportagedatum van de poot waar
een short positie in is (de poot, valuta, die profiteert van een depreciatie van deze valuta ten opzichte
van de Euro) wordt als positief op die betreffende valuta gerapporteerd. Per saldo telt dit in deze staat
voor deze derivaten dus op tot de marktwaarde van het valutaderivaat overeenkomstig de rapportage
van de marktwaarde en het saldo van de hoofdsommen van dergelijke derivaten in K204.
Van valutaderivaten waar beide ‘poten’ (valuta) in het derivaat geen betrekking hebben op de Euro,
Amerikaanse Dollar, Britse Pond of Japanse Yen, worden de marktwaardes van dergelijke valutaderivaten
gerapporteerd in kolom 5 onder de overige valuta. Feitelijk wordt dus ook voor deze derivaten de waarde
in Euro’s van de hoofdsommen op de rapportagedatum van beide poten (valuta) gerapporteerd;
aangezien beide poten (valuta) in dezelfde kolom worden gerapporteerd is alleen het saldo, de
marktwaarde, zichtbaar.
In vraag 4.1 wordt het strategisch valuta-afdekkingspercentage opgevraagd, zoals deze in het beleid is
vastgesteld.
Vraag 5: Toelichting
Dit is een vrij invulveld om noodzakelijke verduidelijkingen in aan te geven met betrekking tot de valuta
uitsplitsing.
Rapportagekader Pensioenfondsen
116
K203 Beleggingen voor risico fonds, vastrentende waarden
In te vullen door:
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen met technische voorzieningen voor risico van
het pensioenfonds
Elk kwartaal
Eerste kwartaal 2015
juni 2015
Inleiding
Deze kwartaalstaat geeft een specificatie van de portefeuille vastrentende waarden naar risicoklasse
Deze specificatie wordt gevraagd voor vastrentende waarden voor risico van het fonds van zowel de
mandaat- als de overlaybeleggingen. Van deze beleggingen worden de kredietwaardigheid, spread
duration en (partiële) modified durations gerapporteerd. Hiermee kan DNB:
Een inschatting gemaakt worden van de kredietwaardigheid van de vermogenstitels.
De gevoeligheid van de marktwaarde voor veranderingen van de spread bepalen.
De gevoeligheid van de marktwaarde van de hele portefeuille bepalen bij veranderingen van de
risicovrije rentetermijnstructuur. Naast de modified duration worden ook partiële modified
durations uitgevraagd. Met deze informatie kan DNB de impact schatten van niet-parallelle
veranderingen van de rentetermijnstructuur.
Toelichting
Vraag 1: Credit rating klasse
In deze tabel dienen de marktwaardes per credit rating klasse gerapporteerd te worden. Deze dienen te
worden uitgesplitst per beleggingscategorie conform de uitsplitsing als gehanteerd in de K201 (zie
aanwijzing K201). Voor de credit rating klasses is aansluiting gezocht bij creditrating klasses zoals deze
zijn gedefinieerd door de grotere kredietbeoordelaars (Moody’s, S&P en Fitch). In de K203 dient een
opsplitsing gemaakt naar de credit ratings AAA, AA, A, BBB, lager dan BBB en Geen rating. In
onderstaande tabel vindt u de mapping van de credit ratings van de grote kredietbeoordelaars naar
credit ratings zoals het fonds die dient te rapporteren. Bij beleggingen waarvan de rating niet bekend is,
zal het fonds een adequate inschatting moeten maken. Slechts indien dit niet mogelijk is, kunnen de
beleggingen gerapporteerd worden in de categorie “Geen rating”. Ook liquide middelen moeten op de
categorie ‘Geen rating’ worden gerapporteerd.
Tabel in staten
AAA
AA
Moody’s
Aaa
Aa1
Aa2
Aa3
S&P
AAA
AA+
AA
AA-
Fitch
AAA
AA+
AA
AA-
A
A1
A2
A3
A+
A
A-
A+
A
A-
BBB
Baa1
Baa2
Baa3
BBB+
BBB
BBB-
BBB+
BBB
BBB-
Lager dan BBB
Geen rating
Ba1 en lager
BB+ en lager
BB+ en lager
De totaaltellingen (kolom 7) dienen overeen te komen met het de bedragen die gerapporteerd zijn in de
kolom totale marktwaarde (exclusief derivaten) bij vraag 5 van de K201.
Vraag 2: Toelichting vraag 1
Bijzonderheden in de onder vraag 1 gerapporteerde waarden dienen bij deze vraag te worden toegelicht.
Indien van toepassing dienen in ieder geval de volgende bedragen te worden toegelicht:
De bedragen die in de categorie bij vraag 1 onder de categorie “Geen rating” worden
gerapporteerd.
De bedragen waarvoor een schatting is gemaakt van de credit rating, omdat er geen credit
rating bekend is en hoe deze schatting is gemaakt
Vraag 3: Spread durations
In deze tabel dienen de spread duration per credit rating klasse te worden gerapporteerd. De spread
duration geeft de procentuele waardeverandering weer van vastrentende waarden bij een verandering
Rapportagekader Pensioenfondsen
117
van de credit spread met 100 basispunten. De spread duration wordt weergegeven in jaren (met één
decimaal). De spread duration dient berekend te worden als de waardeverandering als gevolg van een
daling/stijging van de spread met 1 basispunt en deze dient vervolgens opgeschaald te worden naar 100
basispunten (door te vermenigvuldigen met 100). De duration op basis van 1 basispunt kan met de
volgende formule worden berekend:
Dspread 
1 P
1 P1bp  P1bp

100
P s
P
2
Met
P
P1bp
=
de huidige marktwaarde van de vastrentende waarden is
=
de marktwaarde van de vastrentende waarden als gevolg van een
stijging/daling van de spread met 1 basispunt.
De spread duration voor vermogenstitels met een vaste rentevoet is normaalgesproken gelijk zijn aan
de modified duration van de titel. Voor vermogenstitels met een variabele rente component wijkt de
spread duration af van de modified duration. Cash posities, die geen spread duration kennen, dienen op
regel 3.6 te worden gerapporteerd.
Vraag 4: Modified duration
De modified duration geeft de waardeverandering van de mandaat- en overlayportefeuille vastrentende
waarden weer als gevolg van een parallelle verandering van de rentetermijnstructuur met 1 procentpunt.
De modified duration dient per kwartaaleinde voor enkel de vastrentende waarden exclusief derivaten
(eerste kolom), vastrentende waarden inclusief derivaten (tweede kolom) en voor de totale beleggingen
inclusief derivaten (derde kolom) gerapporteerd te worden. De modified duration wordt weergegeven in
jaren (met één decimaal). De modified duration geeft de rentegevoeligheid voor kleine veranderingen
van de rentecurve weer; het is de relatieve waardeverandering van de vastrentende waarden bij een
verandering van de rentecurve met één basispunt vermenigvuldigd met 100. Het is dus uitdrukkelijk niet
de bedoeling de rentecurve te schokken met 100 basispunten. Voor de berekening van de duration
worden niet alleen Euro rentes met één basispunt aangepast, maar ook alle andere niet-Euro rentecurves
worden met één basispunt aangepast. Alle producten, ongeacht hun rating en het niveau van hun credit
spread, worden meegenomen bij de berekening van de duration (dus ook high yield obligaties en
emerging market debt).
DNB maakt gebruik van modified durations om de duration gap tussen de assets en liabilities in kaart te
brengen. Hierbij is de modified duration van de vastrentende waarden portefeuille exclusief derivaten
(eerste kolom) de procentuele waardeverandering van de vastrentende waarden portefeuilles:
MDVRW (exculsief derivaten) 
MWVRW 1bp  MWVRW 1bp
MWVRW
1
1

100
MWVRW
s
MWVRW
2
De modified duration van de vastrentende waarden portefeuille inclusief derivaten is de
waardeverandering van de vastrentende waarden en rentederivaten gedeeld door som van de
marktwaarde van de vastrentende waarden en rentederivaten :
MDVRW (inculsief derivaten) 
1
MWVRWrentederivaten
MWVRWrentederivaten 1bp  MWVRWrentederivaten 1bp
MWVRWrentederivaten
1

100
s
MWVRWrentederivaten
2
De modified duration van de totale beleggingen inclusief derivaten slaat niet terug op enkel de
marktwaarde van de vastrentende waarden portefeuille en de marktwaarde van de rentederivaten, maar
op de totale balans. Dit geeft de waardeverandering van de totale beleggingen voor risico fonds inclusief
derivaten (zoals gerapporteerd op regel 1.1 onder beleggingen voor risico pensioenfonds in staat K101)
weer bij een parallelle verandering van de rentecurve met 1 basispunt vermenigvuldigd met 100. De
Rapportagekader Pensioenfondsen
118
formule voor het bepalen van de modified duration van de totale beleggingen inclusief derivaten is als
volgt:
MDTotableBeleggingen 
1 MWTB
1 MWTB 1bp  MWTB 1bp

100
MWTB s
MWTB
2
De duration van de totale beleggingen verhoudt zich tot de duration van de vastrentende waarden
inclusief derivaten conform de verhouding tussen de waarde van de vastrentende waarden en totale
beleggingen.
Vraag 5: Partïele modified duration
De partiële duration geeft inzicht in de rentegevoeligheid van de totale portefeuille (inclusief derivaten)
bij niet-parallelle bewegingen van de rentetermijn structuur. Hiervoor dient het fonds de partiële duration
per looptijdsegment te rapporteren. Het aantal en de grootte van de looptijdsegmenten zijn niet vooraf
door DNB vastgesteld. Hiermee wordt het fonds in de mogelijkheid gesteld om aan te sluiten bij eigen
risicorapportages. Er geldt echter wel een minimum van 8 en een maximum van 25 looptijdsegmenten.
Daarnaast is het fonds vrij om de grootte per looptijdsegment vast te stellen.
In de eerste en tweede kolom dienen de grenswaarden van de looptijdsegmenten te worden
gerapporteerd. Deze grenswaarden dienen in jaren (afgerond naar halve jaren) te worden gerapporteerd.
Hierbij dienen de grenswaarden voor “looptijd vanaf “(eerste kolom) direct aan te sluiten met de
grenswaarde voor “looptijd tot” van het vorige looptijdsegment. Dit geldt niet voor het eerste
looptijdsegment. Hier dient de “looptijd vanaf” gelijk te zijn aan 0. Daarnaast dient de “looptijd tot” voor
laatste looptijdsegment minimaal gelijk te zijn aan de timing van de laatste kasstroom. Het fonds dient
alleen het aantal regels in te vullen waarvoor een looptijd door het fonds gedefinieerd te vullen.
De partiële duration dient berekend te worden als de waardeverandering als gevolg van een
daling/stijging van de rente met 1 basispunt per looptijdsegment. Deze dient vervolgens opgeschaald te
worden naar 100 basispunten (door te vermenigvuldigen met 100) en met één decimaal nauwkeurigheid
worden gerapporteerd. De partiële duration per looptijdsegment op basis van 1 basispunt kan met de
volgende formule worden berekend:
𝑃𝑎𝑟𝑡𝑖ë𝑙𝑒 𝑑𝑢𝑟𝑎𝑡𝑖𝑜𝑛𝑖 =
met
1 𝜕𝑃 1 𝑃𝑓𝑖−1𝑏𝑝 − 𝑃𝑓𝑖+1𝑏𝑝
=
𝑥100
𝑃 𝜕𝑓𝑖 𝑃
2
𝑃 = 𝐻𝑢𝑖𝑑𝑖𝑔𝑒 𝑚𝑎𝑟𝑘𝑡𝑤𝑎𝑎𝑟𝑑𝑒 𝑣𝑎𝑛 𝑑𝑒 ℎ𝑢𝑖𝑑𝑖𝑔𝑒 𝑏𝑒𝑙𝑒𝑔𝑔𝑖𝑛𝑔𝑒𝑛
𝑓𝑖 = 𝑅𝑒𝑛𝑡𝑒𝑡𝑒𝑟𝑚𝑖𝑗𝑛𝑠𝑡𝑟𝑢𝑐𝑡𝑢𝑢𝑟 𝑖𝑛 𝑙𝑜𝑜𝑝𝑡𝑖𝑗𝑑𝑠𝑒𝑔𝑚𝑒𝑛𝑡 𝑖
𝑃𝑓 +1𝑏𝑝 = 𝑀𝑎𝑟𝑘𝑡𝑤𝑎𝑎𝑟𝑑𝑒 𝑣𝑎𝑛 𝑑𝑒 𝑡𝑜𝑡𝑎𝑙𝑒 𝑏𝑒𝑙𝑒𝑔𝑔𝑖𝑛𝑔𝑒𝑛 𝑏𝑖𝑗 𝑒𝑒𝑛 𝑠𝑡𝑖𝑗𝑔𝑖𝑛𝑔 𝑣𝑎𝑛 1 𝑏𝑝 𝑖𝑛 𝑙𝑜𝑜𝑝𝑡𝑖𝑗𝑑 𝑠𝑒𝑔𝑚𝑒𝑛𝑡 𝑖
𝑖
𝑃𝑓 −1𝑏𝑝 = 𝑀𝑎𝑟𝑘𝑡𝑤𝑎𝑎𝑟𝑑𝑒 𝑣𝑎𝑛 𝑑𝑒 𝑡𝑜𝑡𝑎𝑙𝑒 𝑏𝑒𝑙𝑒𝑔𝑔𝑖𝑛𝑔𝑒𝑛 𝑏𝑖𝑗 𝑒𝑒𝑛 𝑑𝑎𝑙𝑖𝑛𝑔 𝑣𝑎𝑛 1 𝑏𝑝 𝑖𝑛 𝑙𝑜𝑜𝑝𝑡𝑖𝑗𝑑 𝑠𝑒𝑔𝑚𝑒𝑛𝑡 𝑖
𝑖
De som van de partiële durations van alle looptijdsegmenten dienen aan te sluiten bij de onder vraag 4
gerapporteerde Modified Duration voor de hele portefeuille (kolom 3).
Ter Illustratie geven wij een voorbeeldrapportage van 10-jaars staatsobligatie met een jaarlijkse coupon
van 3% bij een vlakke rente curve van 2%:
1.
Vaststelling looptijdsegmenten: Eerste belangrijke looptijdpunten van de rentetermijnstructuur
gekozen (“key rates”): 1y, 2y, 5y, 10y, 15y, 20y, 25y, 30+. Op basis van deze punten zijn
looptijdsegmenten. Op basis van deze key rates zijn vervolgens de looptijdsegmenten bepaald
(zie hieronder)
Rapportagekader Pensioenfondsen
119
2.
Berekening van de partiële durations per 1 bp van de portefeuille naar elke looptijd segment. Dit
kan worden bepaald met onderstaande formules voor de looptijdsegmenten 1 tot en met 8:
𝑃𝑎𝑟𝑡𝑖ë𝑙𝑒 𝑑𝑢𝑟𝑎𝑡𝑖𝑜𝑛1 =
𝑃
− 𝑃𝑓 +1𝑏𝑝
1 𝑓1−1𝑏𝑝
1
2
𝑃
∗ 100 , … ,
𝑃
− 𝑃𝑓 +1𝑏𝑝
1 𝑓8−1𝑏𝑝
8
2
𝑃
∗ 100
Voor de eerste 3 looptijdsegmenten zien de rentecurves 𝑓𝑖 −1𝑏𝑝 en 𝑓𝑖 −1𝑏𝑝 om de marktwaardes 𝑃𝑓 +1𝑏𝑝 en
𝑃𝑓 −1𝑏𝑝 te bepalen als volgt uit:
𝑖
𝑖
3.
Partiële durations op basis van 1 bp. opschalen naar 100bp. door te vermenigvuldigen met 100.
Dit resulteert in de onderstaande rapportage.
Vraag 6: Toelichting vraag 5
Bijzonderheden in de onder vraag 5 gerapporteerde waarden dienen bij deze vraag te worden toegelicht.
Indien van toepassing dienen in ieder geval de volgende bedragen te worden toegelicht.
Rapportagekader Pensioenfondsen
120
K204 Beleggingen voor risico fonds, derivatenposities
In te vullen door:
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen met technische voorzieningen voor risico van
het pensioenfonds
Elk kwartaal
Eerste kwartaal 2015
1 januari 2015
Deze kwartaalstaat hoeft alleen ingevuld te worden indien het pensioenfonds gebruik maakt van
derivaten. Als vraag 1.1 met nee wordt beantwoord, dan zullen de invulvelden niet verschijnen. Het doel
van deze staat is, een beter inzicht te verkrijgen in de risico-exposure als gevolg van het gebruik van
(niet-lineaire) derivaten door het fonds.
Deze kwartaalstaat bevat acht kolommen:

De eerste kolom bevat de marktwaarde van de derivaten op de rapportagedatum.

De tweede kolom bevat de marktwaarde van de derivaten na het toepassen van de schok uit het
standaardmodel op de onderliggende waarde van het derivaat.

De derde en vierde kolom bevatten de notional amounts van respectievelijk de derivaten waarin
het fonds een long positie dan wel een short positie heeft.

De kolommen vijf tot en met acht geven de marktwaarde van de derivaten weer na het
toepassen van vier additionele schokken op de onderliggende waarde van het derivaat.
Als het fonds gebruik maakt van derivaten met exposure naar meerdere risicofactoren, zoals equity
linked swap(tion)s met exposure naar aandelen en rente, cross-currency interest rate swap(tion)s met
exposure naar rente en valuta of total return swaps met exposure naar meerdere risicofactoren, dan
wordt vraag 1.2 met ja beantwoord en zullen additionele velden verschijnen om deze derivaten te
rapporteren. Deze vraag dient ook met ja te worden beantwoord als er gebruik wordt gemaakt van
derivaten die een materieel exposure hebben op risicofactoren anders dan aandelen-, rente-, valuta-,
grondstoffen- of kredietrisico. Deze derivaten kunnen dan onder overige derivaten worden
gerapporteerd. Deze overige derivaten zullen altijd moeten worden toegelicht in het toelichtingenveld op
regel 9.1.
Kolom 1: Marktwaarde derivaten
Het totaal van de marktwaarde van de derivaten in staat K204 in de eerste kolom op regel 8.1 dient
overeen te komen met de totale marktwaarde van de derivaten die in staat K201 gerapporteerd zijn.
Kolom 2: Marktwaarde na standaardschok
De marktwaarde van de derivaten na het toepassen van de schokken uit het standaardmodel worden in
de tweede kolom van K204 gerapporteerd. De schokken dienen te worden toegepast op de
onderliggende waarde van het betreffende derivaat én niet op de marktwaarde van het derivaat. Voor
meer informatie over het standaardmodel en de schokken verwijzen wij naar open boek toezicht op
http://www.toezicht.dnb.nl/2/50-202138.jsp.
Vraag 2.1 t/m 2.8: Rentederivaten
Op de rentederivaten wordt óf een rentedaling óf een rentestijging van de rentetermijnstructuur op de
rapportagedatum toegepast. Deze keuze dient aan te sluiten bij de voor de bepaling van het renterisico
in het vereist eigen vermogen van het fonds gebruikte schok. De rentestijging of rentedaling die per
looptijd van de verschillende kasstromen van de rentederivaten moet worden toegepast staat nader
toegelicht op open boek toezicht.
Vraag 3.1 t/m 3.6: Aandelencontracten
De marktwaarde van de aandelenderivaten na het toepassen van de schok van minus 30 procent op de
onderliggende aandelen, en minus 40 procent als de onderliggende waarde aandelen uit opkomende
markten zijn, wordt gerapporteerd in de tweede kolom onder vraag 3. Meer informatie over het
toepassen van de aandelenschok is te vinden op open boek toezicht op http://www.toezicht.dnb.nl/2/50202102.jsp.
Vraag 4.1 t/m 4.5: Valutacontracten
De marktwaarde van de valutaderivaten na het toepassen van de standaardschok wordt onder vraag 4
gerapporteerd. In het standaardmodel is een risicoscenario voor valutarisico (S3) voorgeschreven.
Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen valuta in ontwikkelde markten (een waardedaling van 20%)
en valuta in opkomende markten (een waardedaling van 35%). Bij de aggregatie van het vereist eigen
vermogen voor valutarisico (S 3) wordt rekening wordt gehouden met een correlatie van 0,50 tussen
Rapportagekader Pensioenfondsen
121
individuele valuta in ontwikkelde markten; 0,75 tussen individuele valuta in opkomende markten en 0,25
tussen het valutarisico voor ontwikkelde markten enerzijds en het valutarisico voor opkomende markten
anderzijds. Voor nadere toelichting over de standaardschok van valutaderivaten verwijzen wij naar Open
Boek Toezicht op http://www.toezicht.dnb.nl/2/50-202274.jsp.
Vraag 5.1 t/m 5.5: Commodities derivaten
De marktwaarde van de grondstoffenderivaten na het toepassen van de standaardschok van minus 35
procent wordt gerapporteerd onder vraag 5. Meer toelichting over de standaardschok voor grondstoffen
is te vinden op open boek toezicht op http://www.toezicht.dnb.nl/2/50-202108.jsp.
Vraag 6.1 t/m 6.3: Kredietderivaten
Onder vraag 6 wordt in de tweede kolom in K204 de marktwaarde van de derivaten na het toepassen
van een stijging van de credit spreads conform de kredietschok in het standaardmodel. Een nadere
toelichting over de kredietschok in het standaardmodel is te vinden op open boek toezicht op
http://www.toezicht.dnb.nl/2/50-202270.jsp.
Vraag 7.1 t/m 7.4 Derivaten met exposures naar meerdere factoren en overige derivaten
Op derivaten met exposures naar meerdere factoren in het standaardmodel worden de betreffende
schokken afzonderlijk toegepast op de onderliggende waarde van deze derivaten. De marktwaarde van
de derivaten na het toepassen van de afzonderlijke schokken uit het standaardmodel wordt op de
daarvoor bestemde regel onder vraag 10 gerapporteerd. De marktwaarde van derivaten die geen
exposure hebben naar de risicofactoren uit het standaardmodel zal gelijk zijn aan de marktwaarde op de
rapportagedatum. Voor deze total return swaps en overige derivaten geldt dat de marktwaarde na de
schokken van het standaardmodel in de tweede kolom van K204 onder vraag 10.3 en 10.4 gelijk is aan
de marktwaarde op de rapportagedatum onder vraag 7.3 en 7.4 in de eerste kolom. Onder vraag 7 in
kolom 2 hoeft niets gerapporteerd te worden; de schokken uit het standaardmodel hoeven niet
tegelijkertijd te worden toegepast op de derivaten met exposures naar meerdere factoren en overige
derivaten met exposures naar andere risicofactoren dan die uit het standaardmodel. Als de overige
derivaten materiële risico’s bevatten naar andere risicofactoren dan in het standaardmodel, dan dient het
pensioenfonds een (partieel) intern model te hanteren voor deze risico’s.
Een Total Return Swap is veelal een bilaterale overeenkomst op de OTC markt waar het rendement op
een portefeuille of één of meerdere beleggingscategorieën wordt uitgewisseld voor een bepaalde
variabele of vaste coupon. Dit kan ook inflatie betreffen.
Kolom 3 & kolom 4: Notional amounts long en short posities
In de kolommen drie en vier worden de notional amounts van de betreffende derivatenposities voor de
verschillende derivatencategorieën gerapporteerd. Het is de bedoeling dat de notional amounts van de
long en short posities afzonderlijk worden gerapporteerd; met betrekking tot de notional amount wordt
geen saldering toegepast voor long en short posities in derivaten. Hierbij sluit de definitie van long en
short aan bij het antwoord op de vraag of de verkregen exposure naar de onderliggende waarde positief
dan wel negatief is. Zo wordt van de derivaten waarvoor in K201 een positieve delta- is gerapporteerd de
notional amount in kolom 3 gerapporteerd en de notional amount van de derivaten met een negatieve
delta- in kolom 4. Onderstaande tabel geeft een overzicht in welke kolom (in welke situatie) de notional
van veelvoorkomende derivaten gerapporteerd dient te worden:
Rapportagekader Pensioenfondsen
122
Regel
Positie in derivaat
Long/Short (3/4)
2.3
Receiver interest rate swap gekocht
Long (3)
2.3
Payer interest rate swap gekocht
Short (4)
2.4
Payer interest rate swaption geschreven
Long (3)
2.4
Payer interest rate swaption gekocht
Short (4)
2.5
Receiver interest rate swaption geschreven
Short (4)
2.5
Receiver interest rate swaption gekocht
Long (3)
3.1
Aandelenfutures gekocht
Long (3)
3.2
Aandelenforwards gekocht
Long (3)
3.3
Aandelen put optie geschreven
Long (3)
3.3
Aandelen put optie gekocht
Short (4)
3.4
Aandelen call optie geschreven
Short (4)
3.4
Aandelen call optie gekocht
Long (3)
5.1
Commodities futures/forwards gekocht
Long (3)
6.1
Kredietderivaten (bescherming) gekocht
Short (4)
Als er sprake is van een verkochte (geschreven) positie in plaats van een gekochte positie in
bovenstaande tabel dan wijzigt een long positie in een short positie en vice versa.
Valutaderivaten
Voor valutaderivaten geldt dat de notional in de derde kolom voor long posities wordt gerapporteerd,
indien het derivaat in waarde toeneemt als de Euro deprecieert ten opzichte van de andere valuta. Voor
K204 beschouwen we een short positie in een valutaderivaat als het derivaat in waarde toeneemt als de
Euro apprecieert ten opzichte van de andere valuta. Als er sprake is van het afdekken van het
valutarisico van niet-Euro beleggingen is er veelal sprake van een short hoofdsom die groter is dan de
long hoofdsom. Van valutaderivaten waar de Euro geen betrekking op heeft worden de waardes in Euro’s
van de hoofdsommen van beide poten (valuta) op de rapportagedatum gerapporteerd; de poot die in
waarde toeneemt als de Euro deprecieert ten opzichte van andere valuta wordt gerapporteerd in de
derde kolom voor long posities en de poot die in waarde afneemt als de Euro deprecieert wordt
gerapporteerd in de vierde kolom voor short posities. In termen van schokken op wisselkoersen worden
de schokken toegepast op een wisselkoers die luidt in aantal Euro per vreemde valuta (bijvoorbeeld
0,80€/$); dit is overeenkomstig het toepassen van de schok op de waarde van de vreemde valuta ‘poot’
in Euro’s van een valutaderivaat.
Cross-currency interest rate swaps
Voor het invullen van K204 beschouwen we cross-currency interest rate swaps waar sprake is van het
ontvangen van een vaste rente (ongeacht in welke valuta) en het betalen van een variabele rente
(ongeacht in welke valuta) als een long positie. Cross-currency interest rate derivaten waar een vaste
rente betaald wordt en een variabele rente wordt ontvangen, worden als een short positie gerapporteerd,
ongeacht de valuta van de uitgewisselde kasstromen.
Cross-currency interest rate swaps waar óf zowel een vaste rente wordt ontvangen als betaald óf zowel
een variabele rente wordt betaald als ontvangen geldt het volgende: een derivaat waarvoor geldt dat
(zonder wijziging van de onderliggende rentecurves) als de marktwaarde toeneemt bij een depreciatie
van de Euro ten opzichte van andere valuta, dan wordt de positie als long beschouwd. Als in deze situatie
een appreciatie van de Euro ten opzichte van de andere valuta een toename van de marktwaarde van
het derivaat impliceert, dan wordt de positie als short beschouwd.
De notional amounts van cross-currency interest rate swaps waar óf zowel een vaste rente wordt
ontvangen als betaald óf zowel een variabele rente wordt betaald als ontvangen, maar die geen
betrekking hebben op de Euro worden niet gerapporteerd.
Rapportagekader Pensioenfondsen
123
Kolom 5 t/m 8: Doorrekening marktwaarde na additionele schokken
In de kolommen vijf tot en met acht in staat K204 worden de marktwaardes van de derivaten
gerapporteerd na het toepassen van vier schokken op de onderliggende waarden van het derivaat. Met
het toepassen van deze additionele schokken op de derivatenposities krijgt DNB zicht op de (nietlineaire) gevoeligheden van de derivaten op de balans van het pensioenfonds. Voor het bepalen van de
marktwaarde na het toepassen van de schokken mag geen benaderingsmethode worden gebruikt, maar
zal de onderliggende waarde daadwerkelijk moeten worden geschokt. De volgende tabel geeft aan welke
schokken dienen te worden toegepast op de onderliggende waarde van de derivaten:
Vraag
Derivaat
Risicofactor
Schok
1
Schok
2
Schok
3
Schok
4
Rente
–1%
– 0.5%
+ 0.5%
+ 1%
Aandelen
– 25%
Valuta
– 25%
Commodities
– 25%
–
12,5%
–
12,5%
–
12,5%
+
12,5%
+
12,5%
+
12,5%
+ 75%
– 25%
– 0,5%
–
12,5%
– 0,5%
–
12,5%
+ 0,5%
+
12,5%
+ 0,5%
+
12,5%
2
Rentederivaten
3
Aandelencontracten
4
Valutacontracten
5
Commodities derivaten
6
Kredietderivaten
Credit
Spread
+
150%
7.1
Cross-currency interest rate
swaps10
Rente
Valuta
– 1%
– 25%
7.2
Equity linked swap(tion)s11
Rente
Aandelen
– 1%
– 25%
7.3
Overig12
+ 25%
+ 25%
+ 25%
– 50%
+ 1%
+ 25%
+ 1%
+ 25%
10.1.1
Renteschok
Rente
–1%
– 0.5%
+ 0.5%
+ 1%
10.1.2
Valutaschok
Valuta
– 25%
–
12,5%
+
12,5%
+ 25%
10.2.1
Renteschok
Rente
–1%
– 0.5%
+ 0.5%
+ 1%
10.2.2
Aandelenschok
Aandelen
– 25%
–
12,5%
+
12,5%
+ 25%
10.3.1
Renteschok
Rente
–1%
– 0.5%
+ 0.5%
+ 1%
10.3.2
Aandelenschok
Aandelen
– 25%
10.3.3
Valutaschok
Valuta
– 25%
10.3.4
Commoditiesschok
Commodities
– 25%
–
12,5%
–
12,5%
–
12,5%
+
12,5%
+
12,5%
+
12,5%
10.3.5
Kredietschok
Credit
Spread
+
150%
+ 75%
– 25%
+ 25%
+ 25%
+ 25%
– 50%
De renteschokken zijn gedefinieerd als een daling, dan wel stijging van de volledige rentecurve met 50 of
100 basispunten. Voor de toepassing van de renteschok op inflatiecontracten wordt uitgegaan dat de
nominale renteschok voor 50 procent wordt veroorzaakt door een verandering van de verwachte inflatie
en voor 50 procent door een verandering van de reële rente.
10
In de kolommen vijf tot en met acht in staat K204 wordt op regel 7.1 de marktwaarde gerapporteerd van een cross-currency
interest rate swap(tion) na het toepassen van zowel de renteschok als de valutaschok. Onder vraag 10.1.1 en 10.1.2 wordt
gevraagd om de marktwaarde na het toepassen van de afzonderlijke rente- en valutaschok.
11
In de kolommen vijf tot en met acht wordt op regel 7.2 de marktwaarde gerapporteerd van een equity linked swap(tion) na het
toepassen van zowel de renteschok als de aandelenschok. Onder vraag 10.2.1 en 10.2.2 wordt gevraagd om de marktwaarde
na het toepassen van de afzonderlijke rente- en aandelenschok op de onderliggende waarde van het derivaat.
12
Op overige derivaten en/of derivaten met exposures naar meerdere risicofactoren worden op vraag 7.3 per kolom de
marktwaarde van deze derivaten gerapporteerd na het toepassen van alle voor het derivaat relevante schokken uit de
betreffende kolom. Op de vragen 10.3.1 tot en met 10.3.5 wordt de marktwaarde na het toepassen van alle afzonderlijke
schokken gerapporteerd.
Rapportagekader Pensioenfondsen
124
De kredietschokken zijn in tegenstelling tot de standaardschokken relatieve schokken: de huidige spread
van het instrument onderliggend aan het derivaat wordt met het percentage uit bovenstaande tabel
vermenigvuldigd en de waarde van het derivaat wordt opnieuw berekend op basis van deze geschokte
spread. Deze waarde wordt gerapporteerd als de marktwaarde na de schokken 1 tot en met 4.
De negatieve valutaschokken komen overeen met een appreciatie van de euro ten opzichte van de
andere valuta. De valutaschok wordt toegepast op een wisselkoers die luidt in het aantal Euro’s per
vreemde valuta (bijvoorbeeld 0,75€/$) en niet op een wisselkoers die luidt in het aantal vreemde valuta
per Euro (bijvoorbeeld 1,33$/€). Als de euro geen rol speelt in een bepaald valutaderivaat, dan hoeft de
onderliggende waarde van dit valutaderivaat niet geschokt te worden. Voor cross-currency interest rate
swaps geldt ook dat de negatieve valutaschokken overeenkomen met een appreciatie van de euro ten
opzichte van de andere valuta. Als de euro geen rol speelt in een cross-currency interest rate derivaat
dan wordt de valutaschok op dit derivaat niet toegepast. De renteschokken voor cross-currency
derivaten worden toegepast op de rentecurves van de onderliggende valuta. De kredietschok betekent
een relatieve schok van de credit spread. Als de credit spread van de onderliggende waarde in het
kredietderivaat 100 basispunten is, dan wordt de waarde van het kredietderivaat berekend als de credit
spread 250 basispunten zou zijn (kolom 5), 175 basispunten (kolom 6), 75 basispunten (kolom 7) en 50
basispunten (kolom 8).
Bij de regels 7.1 t/m 7.3 dient de marktwaarde van het derivaat doorgerekend worden, ervan uitgaande
dat alle schokken tegelijkertijd optreden. Bij de regels van vraag 10 moet de marktwaarde van het
derivaat doorgerekend worden ervan uitgaande dat alleen een schok optreedt van de desbetreffende
factor.
Voorbeeld 1: renteswaps
Voor de invulling van een renteswap in K204 beschouwen we deze als een combinatie van een obligatie
met vaste rente (fixed leg) inclusief hoofdsom en een obligatie met variabele rente (floating leg) inclusief
hoofdsom. Het waardeverschil tussen deze twee obligaties is de waarde van de swap.
Als voorbeeld nemen we een 4% receiver swap met een looptijd van 30 jaar en een notional van €100
miljoen. Bij het aangaan van een renteswap heeft deze over het algemeen waarde nul. We
veronderstellen een vlakke rentecurve op 4%. De waarde van fixed leg kan beschreven worden als een
obligatie met coupons van 4% en een notional van €100 miljoen en is bij het aangaan van de swap €100
miljoen. De waarde van de floating leg is ook €100 miljoen. Bij het aangaan van deze swap wordt K204
dan als volgt ingevuld:
Marktwaarde na Schok van
Categorie
in miljoenen €
2.3
Swaps
Marktwaard
e
0,0
MW na
standaardschok
19,5
Notiona Notiona
MW
l Long l Short
Schok 1
posities posities
-1,0%
100,0
0,0
19,6
MW
Schok 2
MW
Schok 3
MW
Schok 4
-0,5%
0,5%
1,0%
9,2
-8,1
-15,4
De floating leg is gelijk aan de fixed leg, waardoor de marktwaarde bij het afsluiten 0 is. Deze waarde
zou overeen moeten komen met de marktwaarde van de derivaten in K201 bij de betreffende categorie.
De notional long positie is 100 miljoen. Deze zou overeen moeten komen met de delta/rho-equivalent
minus de marktwaarde van de derivaten in K201 bij de betreffende categorie.
De marktwaarde na de standaard schok is gebaseerd op een nieuwe waardering van de van de swap met
de veronderstelling dat de rente curve geschokt is. De schok die toegepast wordt is gelijk aan die in het
VEV. In de meeste gevallen geeft de rente daling het meest negatieve effect op de totale balans, daarom
dient deze gerapporteerd te worden.
De marktwaarde na schok 1, 2, 3 en 4 is gebaseerd op een nieuwe waardering van de swap met de
veronderstelling dat de rente curve in zijn geheel verschoven is met respectievelijk -1,0%, -0,5%,
+0,5% en +1,0%. Afhankelijk van de notional positie long/short, zullen de marktwaardes na schok strikt
aflopend/oplopend zijn. Bovendien ligt de marktwaarde van de swaps (zonder schok) altijd tussen de
marktwaardes na schok 2 en 3.
Als in het komende kwartaal de rente stijgt tot 5% voor alle looptijden, dan daalt de waarde van deze
receiver swap. Deze waardedaling is toe te schrijven aan de waardedaling van de obligatie met de vaste
rente, de fixed leg van de swap, tot ongeveer €85 miljoen. De waarde van de obligatie met de variabele
Rapportagekader Pensioenfondsen
125
rente, de floating leg van de swap, verandert niet of nauwelijks. De waarde van de receiver swap daalt
van €0 miljoen tot minus €15 miljoen. In deze situatie ziet K204 er als volgt uit:
Marktwaarde na Schok van
Categorie
in miljoenen €
2.3
Swaps
Marktwaard
e
-15,4
MW na
standaardschok
4,7
Notiona Notiona
MW
l Long l Short Schok 1
posities posities
-1,0%
100,0
0,0
0,0
MW
Schok 2
MW
Schok 3
MW
Schok 4
-0,5%
0,5%
1,0%
-8,1
-21,8
-27,5
De notional posities van de swap blijven gelijk. De marktwaarde na de standaard schok is gebaseerd op
een nieuwe waardering van de van de swap met de veronderstelling dat de rente curve opnieuw
geschokt is. Dit geldt ook voor de marktwaarde na de schokken 1, 2, 3 en 4. Afhankelijk van de notional
positie long/short, zullen de marktwaardes na schok nog steeds strikt aflopend/oplopend zijn. Bovendien
ligt de marktwaarde van de swaps (zonder schok) nog steeds tussen de marktwaardes na schok 2 en 3.
Voorbeeld 2: renteswaptions
Voor het invullen van renteswaptions worden deze gezien als opties op (forward starting) renteswaps.
Als voorbeeld nemen we een call optie op een 5-30 4% receiver swaption met een notional van €100
miljoen die het recht geeft over 5 jaar een 30-jaars receiver swap aan te gaan waarin jaarlijks 4% wordt
ontvangen over €100 miljoen. De waarde van de forward starting swap is ook het verschil tussen een
obligatie met vaste rente (fixed leg) en een obligatie met variabele rente (floating leg) met beiden een
looptijd van 30 jaar, maar die pas over 5 jaar 'beginnen'. Bij een vlakke rentecurve van 4% is de
swaption forward-at-the-money en op dit moment heeft de forward starting swap dan ook waarde nul,
omdat zowel de fixed leg als de floating leg ongeveer €82 miljoen waard zijn. De marktwaarde van de
swaption is (afhankelijk van het model, aannames etc.) €9,5 miljoen voor de optionaliteiten. Bij het
aangaan van deze swaption wordt K204 dan als volgt ingevuld:
Marktwaarde na Schok van
Categorie
in miljoenen €
2.3
Call optie
Marktwaard
e
9,5
MW na
standaardschok
21,3
Notiona Notiona
MW
l Long l Short Schok 1
posities posities
-1,0%
100,0
0,0
21,4
MW
Schok 2
MW
Schok 3
MW
Schok 4
-0,5%
0,5%
1,0%
14,1
6,9
5,9
De marktwaarde na de standaard schok is gebaseerd op een nieuwe waardering van de swaption met de
veronderstelling dat de rente curve geschokt is. De schok die toegepast wordt is gelijk aan die in het
VEV. In de meeste gevallen geeft de rente daling het meest negatieve effect op de totale balans, daarom
dient deze gerapporteerd te worden.
De marktwaarde na schok 1, 2, 3 en 4 is gebaseerd op een nieuwe waardering van de swaption met de
veronderstelling dat de rente curve in zijn geheel verschoven is met respectievelijk -1,0%, -0,5%,
+0,5% en +1,0%. De impact van de renteschokken bevat convexiteit door de optionaliteiten van de
swaption.
Als in het komende kwartaal de rente stijgt tot 5% voor alle looptijden, dan daalt de waarde van deze
swaption. Deze waardedaling is toe te schrijven aan de waardedaling van de obligatie met de vaste
rente, de fixed leg van de forward starting swap, tot ongeveer €66 miljoen. De waarde van de obligatie
met de variabele rente, de floating leg van de forward starting swap, verandert slechts tot ongeveer €78
miljoen. De forward starting swap krijgt daarmee een negatieve waarde van €12 miljoen, waardoor de
swaption out-of-the money komt. De swaption is daar minder gevoelig voor renteveranderingen. Door de
convexiteit komt de marktwaarde bijvoorbeeld uit op €5,9 miljoen. In deze situatie ziet K204 er als volgt
uit:
Marktwaarde na Schok van
Categorie
in miljoenen €
2.3
Swaps
Marktwaard
e
5,9
MW na
standaardschok
11,7
Rapportagekader Pensioenfondsen
Notiona Notiona
MW
l Long l Short Schok 1
posities posities
-1,0%
100,0
0,0
9,5
MW
Schok 2
MW
Schok 3
MW
Schok 4
-0,5%
0,5%
1,0%
6,9
4,9
4,4
126
De notional posities van de swap blijven gelijk. De marktwaarde na de standaard schok is gebaseerd op
een nieuwe waardering van de van de swaption met de veronderstelling dat de rente curve opnieuw
geschokt is. Dit geldt ook voor de marktwaarde na de schokken 1, 2, 3 en 4.
Voorbeeld 3: Aandelen opties
Als voorbeeld nemen we 1 miljoen gekochte put opties op de S&P500 met een uitoefenprijs van 1000,
terwijl de huidige stand van de S&P500 1250 is. De opties hebben een looptijd van 1 jaar en hebben een
waarde van €28,31 (afhankelijk van het gekozen model, aannames, etc.). De totale waarde van deze
positie komt daarmee uit op €28,3 miljoen. K204 komt er als volgt uit te zien:
Marktwaarde na Schok van
Categorie
in miljoenen €
3.3 Put opties
Marktwaard
e
MW na
standaardschok
28,3
154,1
Notiona Notiona
MW
l Long l Short Schok 1
posities posities
-25,0%
0,0
1000,0
120,4
MW
Schok 2
MW
Schok 3
MW
Schok 4
-12,5%
12,5%
25,0%
61,0
13,0
5,6
De marktwaarde na de standaard schok en de schokken 1, 2, 3 en 4 is gebaseerd op een nieuwe
waardering van de van de optie met de veronderstelling dat de onderliggende index geschokt is. De
impact van de aandelenschokken bevat convexiteit door de optionaliteit van de put.
Bij een daling van de S&P500 tot 1000 punten stijgen de opties in waarde en komen de optie meer inthe-money. De waarde van een enkele optie neemt toe tot €92,7, waarmee de totale positie nu €92,7
miljoen waard is. K204 wordt nu zo ingevuld:
Marktwaarde na Schok van
Categorie
in miljoenen €
3.3 Put opties
Marktwaard
e
MW na
standaardschok
92,7
280,6
Notiona Notiona
MW
l Long l Short Schok 1
posities posities
-25,0%
0,0
1000,0
239,9
MW
Schok 2
MW
Schok 3
MW
Schok 4
-12,5%
12,5%
25,0%
154,1
52,8
28,3
De notional posities van de opties blijven gelijk. De marktwaarde na de standaard schok is gebaseerd op
een nieuwe waardering van de van de opties met de veronderstelling dat de onderliggende
aandelenindex opnieuw geschokt is. Dit geldt ook voor de marktwaarde na de schokken 1, 2, 3 en 4.
Voorbeeld 4: Valutaderivaten
De invulling van valutaderivaten in K204 is meer informatie nodig dan in K201, omdat we hier ook iets
moeten weten over de valuta, notional en looptijd. Als voorbeeld nemen we een FX forward waarbij we
over drie maanden USD 100 miljoen willen verkopen. We hebben hiermee een short positie op vreemde
valuta en dekken daarmee valutarisico af van onze US beleggingen. Met een wisselkoers van
€0,70/$1,00 verwachten we EUR 70 miljoen te ontvangen.
In K204 ziet de short positie in USD er als volgt uit:
Categorie
in miljoenen €
4.1
Termijncontracten of
equivalenten
Marktwaarde na Schok van
Markt- MW na Notiona Notiona
MW
MW
MW
MW
waard standaar l Long l Short
Schok 1 Schok 2 Schok 3 Schok 4
e
d-schok posities posities
-25,0% -12,5% 12,5% 25,0%
0,0
14,0
0,0
70,0
17,5
8,8
-8,8
-17,5
De marktwaarde van het forward contract is op het moment van afsluiten nul. Bij valutaderivaten dienen
marktwaardes na schok berekend te worden op basis van schokken op wisselkoersen die in aantal euro’s
per vreemde valuta luiden (dus bijvoorbeeld €0,70/$1,00). Het is dus niet de bedoeling de marktwaardes
van valutaderivaten na schok te berekenen op basis van wisselkoersen die luiden in aantal vreemde
valuta per euro (dus bijvoorbeeld $1,35/€1,00). Afhankelijk van de notional positie long/short, zullen de
Rapportagekader Pensioenfondsen
127
marktwaardes na schok strikt oplopend/aflopend zijn. Bovendien ligt de marktwaarde van de forwards
(zonder schok) altijd tussen de marktwaardes na schok 2 en 3.
Voorbeeld 5: Forwards
Het aangaan van een forward contract in feite niets anders dan het kopen van de onderliggende
grondstoffen met een lening ter grootte van de uitoefenprijs met vaste rente. Er is daardoor een analogie
met receiver swaps waar een korte lening tegen variabele rente wordt aangegaan (floating leg) om de
aankoop van een obligatie met langere looptijd en vaste rente (fixed leg) te financieren. Het invullen van
forwards in K204 komt daarom sterk overeen met het invullen van een renteswap met het verschil dat
de positie in de obligatie met vaste rente is vervangen door een positie in de onderliggende grondstoffen.
Als voorbeeld willen we €15 miljoen investeren in goud. Voor de totale exposure sluiten we 100 forward
contracten op 100 troy ounce per contract af. Bij het aangaan van het contract is de forward prijs €1575
per troy ounce, terwijl de spotprijs van goud €1500 is. In K204 ziet de positie in goud er als volgt uit:
Categorie
in miljoenen €
5.1
Termijncontracten of
equivalenten
Marktwaarde na Schok van
Markt- MW na Notiona Notiona
MW
MW
MW
MW
waard standaar l Long l Short
Schok 1 Schok 2 Schok 3 Schok 4
e
d-schok posities posities
-25,0% -12,5% 12,5% 25,0%
0,0
-5,3
15,8
0,0
-3,8
-1,9
1,9
3,8
De floating leg (de lening) is gelijk aan de fixed leg (de uitoefenprijs), waardoor de marktwaarde bij het
afsluiten 0 is. Deze waarde zou overeen moeten komen met de marktwaarde van de derivaten in K201
bij de betreffende categorie. De notional long positie is 15,75 miljoen (100 contracten X €1575
(uitoefenprijs) X 100).
De marktwaarde na de standaard schok is gebaseerd op een nieuwe waardering van de van de forward
met de veronderstelling dat de onderliggende goudprijs geschokt is. De schok die toegepast wordt is
gelijk aan die in het VEV.
De marktwaarde na schok 1, 2, 3 en 4 is gebaseerd op een nieuwe waardering van de van de forward
met de veronderstelling dat de onderliggende goudprijs geschokt is met respectievelijk -25,0%, -12,5%,
+12,5% en +25,0%. Afhankelijk van de notional positie long/short, zullen de marktwaardes na schok
strikt oplopend/aflopend zijn. Bovendien ligt de marktwaarde van de forwards (zonder schok) altijd
tussen de marktwaardes na schok 2 en 3.
Stel nu dat de goudprijs met 10% is gestegen tot €1650 en dat de prijs van de forward daardoor is
toegenomen tot €1700 en dat daarnaast ook de rente is gedaald. De waarde van één forward contract is
nu €12.132. De 100 contracten samen hebben nu een marktwaarde van €1,2 miljoen. In deze situatie
ziet K204 er als volgt uit:
Categorie
in miljoenen €
5.1
Termijncontracten of
equivalenten
Marktwaarde na Schok van
Markt- MW na Notiona Notiona
MW
MW
MW
MW
waard standaar l Long l Short
Schok 1 Schok 2 Schok 3 Schok 4
e
d-schok posities posities
-25,0% -12,5% 12,5% 25,0%
1,2
-4,6
15,8
0,0
-2,9
-0,8
3,3
5,3
De notional posities van de forward blijven gelijk. De marktwaarde na de standaard schok is gebaseerd
op een nieuwe waardering van de van de forward met de veronderstelling dat de goudprijs opnieuw
geschokt is. Dit geldt ook voor de marktwaarde na de schokken 1, 2, 3 en 4. Afhankelijk van de notional
positie long/short, zullen de marktwaardes na schok nog steeds strikt oplopend/aflopend zijn. Bovendien
ligt de marktwaarde van de forwards (zonder schok) nog steeds tussen de marktwaardes na schok 2 en
3.
Voorbeeld 6: Futures
Rapportagekader Pensioenfondsen
128
De behandeling van futures is analoog aan de behandeling van de forwards met enkele kleine verschillen
veroorzaakt door de daily settlement van de futures contracten. De belangrijkste consequentie is dat de
veranderingen van de futures prijs direct worden verrekend via de margin account waardoor de
marktwaarde van de futures positie altijd nul is.
Als we via futures €15 miljoen exposure naar goud willen bij een spotprijs van 1500 en een futures prijs
van €1575 dan gaan we 100 futures contracten op 100 troy ounce per contract aan. In K204 ziet de
positie in goud er hetzelfde uit als bij forwards:
Categorie
in miljoenen €
5.1
Termijncontracten of
equivalenten
Marktwaarde na Schok van
Markt- MW na Notiona Notiona
MW
MW
MW
MW
waard standaar l Long l Short
Schok 1 Schok 2 Schok 3 Schok 4
e
d-schok posities posities
-25,0% -12,5% 12,5% 25,0%
0,0
-5,3
15,8
0,0
-3,8
-1,9
1,9
3,8
De marktwaarde is bij futures altijd nul. De notional long positie is €15,75 miljoen (100 contracten X
€1500 (uitoefenprijs) X 100). Afhankelijk van de notional positie long/short, zullen de marktwaardes na
schok 1, 2, 3 en 4 strikt oplopend/aflopend zijn. Bovendien ligt de marktwaarde van de futures (zonder
schok) altijd tussen de marktwaardes na schok 2 en 3.
Stel nu dat de goudprijs met 10% is gestegen tot €1650 en dat de prijs van de future daardoor is
toegenomen tot €1700 en dat daarnaast ook de rente is gedaald. De waarde van één future contract is
nu €12.132. De 100 contracten samen hebben nu een marktwaarde van €1,2 miljoen. Deze wordt echter
direct via een margin account weer op nul gezet. In deze situatie ziet K204 er als volgt uit:
Categorie
in miljoenen €
Marktwaarde na Schok van
Markt- MW na Notiona Notiona
MW
MW
MW
MW
waard standaar l Long l Short
Schok 1 Schok 2 Schok 3 Schok 4
e
d-schok posities posities
-25,0% -12,5%
5.1
Termijncontracten of
equivalenten
0,0
-5,8
17,0
0,0
-4,1
-2,1
12,5%
25,0%
2,1
4,1
De notional posities van de futures past zich aan door de daily settlement. De marktwaarde na de
standaard schok is gebaseerd op een nieuwe waardering van de van de future met de veronderstelling
dat de goudprijs opnieuw geschokt is. Dit geldt ook voor de marktwaarde na de schokken 1, 2, 3 en 4.
Afhankelijk van de notional positie long/short, zullen de marktwaardes na schok nog steeds strikt
oplopend/aflopend zijn. Bovendien ligt de marktwaarde van de forwards (zonder schok) nog steeds
tussen de marktwaardes na schok 2 en 3.
Rapportagekader Pensioenfondsen
129
K205 Beleggingsrendementen, beleggingen voor risico fonds en beleggingen voor risico
deelnemer
In te vullen door:
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen met beleggingen voor risico fonds en/of
deelnemer
Elk kwartaal
2015 K1
1 januari 2015
In deze beleggingsstaat wordt de performance over het afgelopen kwartaal en year-to-date
gerapporteerd, uitgesplitst over de verschillende beleggingscategorieën en afgezet tegen het
benchmarkrendement. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen het rendement op de mandaat- en
overlaybeleggingen. Wanneer het pensioenfonds geen overlay beleggingen heeft, is er sprake van een
vereenvoudigde rapportage. Tevens wordt hier het resultaat van de rente-afdekking ten opzichte van de
wijziging van de technische voorzieningen gerapporteerd. De performance wordt gerapporteerd voor
zowel beleggingen voor risico fonds als beleggingen voor risico deelnemer (indien aanwezig).
Time-weighted return (TWR)
Het rendement op de beleggingen wordt gerapporteerd als het time-weighted return. Dit houdt in dat het
gerapporteerde rendement rekening houdt met wijzigingen in de beleggingsmix gedurende het kwartaal.
Aldus is aangesloten bij de gangbare presentatiestandaarden (GIPS). Het rendement is netto, gemeten
na aftrek van kosten. In deze aanwijzing gaan formules en voorbeelden uit van een situatie waar de
beleggingsmix ongewijzigd blijft en er geen sprake is van externe stortingen en onttrekkingen aan de
beleggingen. Voor de rendementen van de beleggingen voor risico deelnemer kan worden volstaan met
een benaderingsmethode van het rendement (zoals deze ook voor PPI’s is toegestaan) zolang deze niet
tot materiële afwijkingen van het daadwerkelijke rendement leidt.
Vraag 1: Performance beleggingen
Pensioenfondsen zonder overlay beleggingen
Bij vraag 1 in K205 worden de rendementen op de mandaatbeleggingen gerapporteerd. Deze
rendementen zijn wel inclusief currency overlay.
Pensioenfondsen met overlay beleggingen
Bij vraag 1 in K205 worden de rendementen op zowel de mandaatbeleggingen als de overlay
beleggingen gerapporteerd. Voor de uitsplitsing van de rendementen op mandaat en overlay geldt dat
aansluiting moet worden gezocht bij de uitsplitsing tussen mandaat en overlay zoals die in K201 is
gerapporteerd.
Toelichting vraag 1 voor alle pensioenfondsen
Waar in staat K201 volledige look-through moet worden toegepast geldt dat in staat K205 kan worden
volstaan met de uitsplitsing van de rendementen per mandaat- of fondsbelegging mits geen materieel
risico wordt gelopen op meerdere beleggingscategorieën. Het rendement op bijvoorbeeld een
aandelenmandaat met 1 procent van de beleggingen gealloceerd naar beursgenoteerd vastgoed en 2
procent van de beleggingen in liquide middelen hoeft niet te worden uitgesplitst naar een aandelen-,
vastgoed en vastrentende waarden rendement, maar mag volledig gerapporteerd worden onder het
aandelenrendement. Voor een mixfonds met 50 procent van de beleggingen gealloceerd naar aandelen
en vastrentende waarden geldt dat het rendement wel dient te worden uitgesplitst naar een rendement
op aandelen en vastrentende waarden.
Het rendement op mandaat- en fondsbeleggingen met een Euro-hedged benchmark waar binnen het
mandaat of fonds de valuta-afdekking wordt verzorgd hoeft niet te worden uitgesplitst naar een
afzonderlijk rendement op de beleggingen en een rendement op de valuta-afdekking. Het rendement op
een dergelijk Euro-hedged mandaat of fonds wordt gerapporteerd op de regel van de betreffende
categorie (1.1 tot en met 1.7). Het rendement op de valutaderivaten voor de currency-overlay van de
mandaten die in staat K201 afzonderlijk worden gerapporteerd hoeven in K205 dus niet te worden
uitgesplitst. Het is van belang dat voor dergelijke mandaat- en fondsbeleggingen het
benchmarkrendement ook het Euro-hedged rendement weergeeft voor een consistente vergelijking
tussen het feitelijke en benchmarkrendement.
De rendementen gerapporteerd op de vragen 1.1 tot en met 1.7 in K205 corresponderen met de
waardeveranderingen van de beleggingen gerapporteerd in de kolommen één en twee in de categorieën
2 tot en met 8 in K201 plus de gerapporteerde valuta-overlay binnen de mandaat- en fondsbeleggingen
Rapportagekader Pensioenfondsen
130
op regel 10.1. Als er binnen een categorie geen waarde-onttrekkingen of stortingen hebben
plaatsgevonden, dan is het rendement op de categorie:
𝑟1,Cat,𝑡 =
Cat(K1)𝑡 + Cat(K2)𝑡 + Val(K2)𝑡 − Cat(K1)𝑡−1 − Cat(K2)𝑡−1 − Val(K2)𝑡−1
Cat(K1)𝑡−1 + Cat(K2)𝑡−1 + Val(K2)𝑡−1
In bovenstaande formule staat “Cat(K1)t” voor de marktwaarde van de beleggingen in een specifieke
categorie in kolom 1 en “Val(K2)t” voor de marktwaarde van de valutaderivaten op regel 10.1 in kolom 2
die mandaten en fondsen van de specifieke categorie behoren.. Merk nogmaals op dat bovenstaande
formule nog gecorrigeerd moet worden voor onttrekkingen en stortingen zoals dat gangbaar is (volgens
GIPS).
Vraag 2: Waarvan rendement rente-afdekking
Dit geeft aan welk totaalrendement is behaald op de mandaat- en overlaybeleggingen ter afdekking van
het renterisico ten opzichte van de totale beleggingen. Dit betreft het rendement op alle producten,
zowel mandaat als overlay, die in staat K201 ook op regel 11 zijn gerapporteerd. Zonder onttrekkingen
en stortingen binnen de producten aangehouden ter afdekking van het renterisico zou het rendement op
de producten aangehouden ter afdekking van het renterisico er als volgt uit zien:
R11.1K13𝑡 + R11.1K14𝑡 − R11.1K17𝑡−1 − R11.1K18𝑡−1
R11K13𝑡−1 + R11K14𝑡−1
Hiermee geeft dit rendement feitelijk de bijdrage van het rendement op de producten aangehouden voor
de afdekking van het renterisico aan het totaalrendement gerapporteerd op regel 1. Als alle vastrentende
waarden in de mandaat en overlay beleggingen behoren tot de producten aangehouden ter afdekking
van het renterisico (regel 11 is gelijk aan regel 5 in K201), dan is het rendement op de rente-afdekking
op regel 2 gelijk aan de optelling van de performance contributies van de vastrentende waarden
mandaat en overlay beleggingen (regel 3.4).
Het benchmark rendement rente-afdekking is het percentage van de verandering van de technische
voorzieningen ten opzichte van de totale beleggingen dat volgens het strategische beleggingsbeleid
wordt afgedekt. Hierbij is het van belang of het strategische rente-afdekkingspercentage is gebaseerd
ten opzichte van de technische voorzieningen of ten opzichte van de totale beleggingen (inclusief het
eigen vermogen). Als de opbouw van nieuwe aanspraken, pensioenuitkeringen en waarde-overdrachten
buiten beschouwing wordt gelaten, dan is bij een afdekkingspercentage ten opzichte van de technische
voorzieningen het benchmark rendement als volgt gedefinieerd:
𝑟2,benchmark,𝑡 = 𝑅%𝑡 ×
TV𝑡 − TV𝑡−1
R11K17𝑡−1 + R11K18𝑡−1
In deze formule staat “R%t” voor het strategische rente-afdekkingspercentage over het laatste kwartaal,
is “TVt” de technische voorzieningen zoals deze in K101 worden gerapporteerd en komt de term
“R11K13t-1 + R11K14t-1” overeen met de totale beleggingen in het voorgaande kwartaal. Bij een
dynamische rente-afdekkingsstrategie waar het afdekkingspercentage varieert gedurende het kwartaal
dient het benchmark rendement rente-afdekking dit variabele afdekkingspercentage te reflecteren. Bij
een rente-afdekkingspercentage ten opzichte van de totale beleggingen, waar geen sprake is van
waardeoverdrachten, pensioenuitkeringen en opbouw van nieuwe aanspraken, ziet het benchmark
rendement er als volgt uit:
𝑟2,benchmark,𝑡 = 𝑅%𝑡 ×
TV𝑡 − TV𝑡−1
TV𝑡−1
Het benchmark rendement op de rente-afdekking zal voor waardeoverdrachten, pensioenuitkeringen en
nieuwe opbouw van aanspraken moeten worden gecorrigeerd op dezelfde wijze als de
beleggingsrendementen worden aangepast voor stortingen en onttrekkingen (volgens GIPS).
Vraag 3: Performance contributie beleggingen
Vraag 5 geeft de bijdragen weer van de afzonderlijke mandaat- en overlaycategorieën aan het totale
rendement van het pensioenfonds zoals dat is gerapporteerd op regel 1.
Rapportagekader Pensioenfondsen
131
Mandaatbeleggingen
Concreet betekent dit voor de mandaatbeleggingen dat de waardeverandering van een specifieke
categorie in staat K201 niet ten opzichte van de waarde van de categorie bij aanvang van het kwartaal
is, maar ten opzichte van de beginwaarde van de totale beleggingen. De contributies aan het
totaalrendement op de regels 3.1 tot en met 3.7 is in de situatie waar geen stortingen en onttrekkingen
zijn:
𝑟3,Cat,𝑡 =
Cat(K1)𝑡 + Cat(K2)𝑡 + Val(K2)𝑡 − Cat(K1)𝑡−1 − Cat(K2)𝑡−1 − Val(K2)𝑡−1
R11K17𝑡−1 + R11K18𝑡−1
Er wordt dus niet gedeeld door de waarde van de categorie bij aanvang van het kwartaal, maar door de
waarde van de totale beleggingen bij aanvang van het kwartaal.
Op regel 3.8 wordt de contributie aan het totaalrendement van alle mandaatbeleggingen inclusief de
currency overlay die binnen deze mandaat- en fondsbeleggingen plaatsvindt automatisch bij elkaar
opgeteld. In afwezigheid van stortingen en onttrekkingen is deze contributie dan:
𝑟3.8,𝑡 =
R11K1𝑡 + R11K2𝑡 − R11K1𝑡−1 − R11K2𝑡−1
R11K17𝑡−1 + R11K18𝑡−1
Als een fonds geen gebruik maakt van overlaybeleggingen zal dit rendement op regel 3.8 gelijk zijn aan
het rendement op mandaatbeleggingen op regel 1. Als er wel sprake is van overlaybeleggingen hoeven
deze rendementen dus niet gelijk te zijn aan elkaar. De mate van verschil is afhankelijk van het gedeelte
van de balans dat is gerapporteerd onder overlaybeleggingen; op regel 3.8 is enkel de noemer gewijzigd
ten opzichte van regel 1.
Overlaybeleggingen
Op dezelfde regels (3.1 tot en met 3.7) worden de contributies aan het totaalrendement van de overlay
beleggingen gerapporteerd, analoog aan de contributies van de mandaatbeleggingen. Als er geen
stortingen en onttrekkingen zijn binnen een categorie overlaybeleggingen is het rendement als volgt:
𝑟3,Cat,𝑡 =
Cat(K9)𝑡 + Cat(K10)𝑡 − Cat(K9)𝑡−1 − Cat(K10)𝑡−1
R11K17𝑡−1 + R11K18𝑡−1
Performance contributie currency overlay (vraag 3.8)
Op regel 3.8 in staat K205 wordt de bijdrage aan het totaalrendement van de currency overlay op
portefeuilleniveau gerapporteerd. Dit betreft de bijdrage aan het totaalrendement van de beleggingen die
in K201 op regel 10 wordt gerapporteerd. Zonder onttrekkingen en stortingen (én daarmee zonder het
aanpassen van de valuta-afdekking) ziet de bijdrage van de currency overlay op portefeuilleniveau er als
volgt uit (ook onder de veronderstelling dat het resultaat niet direct wordt verrekend via bijvoorbeeld
margin):
𝑟3.8,𝑡 =
R10.1K10𝑡 − R10.1K10𝑡−1
R11K17𝑡−1 + R11K18𝑡−1
Aangezien de marktwaarde van de currency overlay op portefeuilleniveau gemiddeld genomen gering is
ten opzichte van de totale beleggingen, zal de performance contributie gerapporteerd op regel 3.8 min of
meer gelijk zijn aan het verschil tussen het totaalrendement inclusief currency overlay op regel 1 en het
totaalrendement exclusief currency overlay.
Vraag 4: Performance op beleggingen voor risico deelnemer
Onder vraag 4 worden, analoog aan de performance rapportage onder vraag 1, de rendementen op
beleggingen voor risico deelnemer gerapporteerd. Voor de aanwijzingen voor het rapporteren van deze
rendementen wordt verwezen naar de beschrijving onder vraag 1.
Rapportagekader Pensioenfondsen
132
Beleggingen voor risico fonds, Kasstromen vastrentende waarden
Kasstromen vastrentende waarden
In te vullen door:
Selectie grotere pensioenfondsen met technische voorzieningen voor
risico van het pensioenfonds
Elk kwartaal
Eerste kwartaal 2015
15 april 2015
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
In deze beleggingsstaat rapporteert het pensioenfonds een kasstroomoverzicht van alle vastrentende
waarden beleggingen. Het doel van de staat is een nauwkeurig inzicht te krijgen in de (nominale)
rentegevoeligheid van de beleggingen van de geselecteerde pensioenfondsen. Op basis van het
kasstroomoverzicht kunnen de effecten van allerlei rentecurvebewegingen op de financiële positie
inzichtelijk worden gemaakt. De durations in K203 en de schokken op rentederivaten in K204
verschaffen een eerste inzicht op de rentegevoeligheid, maar de kasstroomoverzichten hebben als doel
een voldoende fijnmazig zicht te verkrijgen op de rentegevoeligheid.
Aan de hand van voorbeelden van de meest voorkomende producten beschrijven we op welke wijze het
kasstroomoverzicht ingevuld moet worden. Het centrale idee is dat de uitkomst van de verdiscontering
van de gerapporteerde kasstromen met de marktrentes plus een opslag voor de kredietwaardigheid (en
eventueel een afslag voor de break even inflatie bij inflatie gerelateerde producten) gelijk is aan de
gerapporteerde marktwaardes13.
Obligaties met vaste rente
Voor obligaties met een vaste rente geldt dat de coupons en hoofdsom gerapporteerd worden in het jaar
dat deze ontvangen worden. Als voorbeeld nemen we een staatsobligatie met vervaldatum 31 december
2025, een hoofdsom van €100 miljoen en een vaste coupon van 4 procent per jaar van de hoofdsom.
Deze staatsobligatie wordt op bijvoorbeeld 31 maart 2015 als volgt gerapporteerd bij een dirty price van
€101 miljoen en een clean price van €100 miljoen:
in miljoenen €
1.1 Staatsobligaties
Dirty Clean
101
100
2015 2016 2017
4
4
4
…
4
2023 2024 2025
4
4
104
Obligaties met vaste rente met vervroegde aflossingsmogelijkheden (callable bonds)
Bij obligaties waar de uitgever (of de houder) de optie heeft de obligatie vervroegd af te (laten) lossen
worden gerapporteerd alsof deze optie er niet is. Als voorbeeld nemen we een bedrijfsobligatie met
vervaldatum 31 december 2020, een hoofdsom van €100 miljoen en een vaste coupon van 8 procent per
jaar van de hoofdsom. Deze bedrijfsobligatie wordt op bijvoorbeeld 31 maart 2015 als volgt
gerapporteerd bij een dirty price van €92 miljoen en een clean price van €90 miljoen:
in miljoenen €
Dirty Clean
1.4 Credits
92
90
2015 2016 2017 2018 2019 2020
8
8
8
8
8
108
Indien er sprake is van obligaties met vervroegde aflossingsmogelijkheden wordt de omvang van deze
obligaties opgenomen in de toelichting.
Obligaties met een variabele rente
Van obligaties met een variabele rente wordt alleen de hoofdsom en de reeds vastgestelde rente
gerapporteerd. Dit betekent veelal dat er alleen één kasstroom in hetzelfde jaar als het jaar van de
huidige rapportage wordt gerapporteerd of één kasstroom in het jaar volgend op het jaar van de huidige
rapportage. Als voorbeeld nemen we een bedrijfsobligatie met een vervaldatum van 30 juni 2020, een
variabele rente en een hoofdsom van €100 miljoen, waar de eerstvolgende jaarlijkse coupon voor 30 juni
2015 is vastgesteld op 4. Deze bedrijfsobligatie wordt op 31 maart 2015 bij een dirty price van €96 en
een clean price van €95 als volgt gerapporteerd:
in miljoenen €
Dirty Clean
1.4 Credits
98
95
2013 2014 2015 2016 2017 2018
104
DNB zal op basis van de gerapporteerde nominale kasstromen en marktwaardes per producttype (regel) een
credit spread en/of break even inflatie kunnen bepalen. Vervolgens is DNB in staat om inzicht te verkrijgen in
de waardeontwikkeling van de vastrentende waarden als gevolg van (nominale) renteveranderingen door de
waarde van de vastrentende waarden portefeuille te bepalen bij verschillende marktrentecurves.
13
Rapportagekader pensioenfondsen
Als deze bedrijfsobligatie op 30 september 2015 gerapporteerd wordt en de eerstvolgende jaarlijkse
coupon per 30 juni 2016 is vastgesteld op 5 procent, dan wordt de bedrijfsobligatie bij een dirty price
van 97 en een clean price van €96 als volgt gerapporteerd:
in miljoenen €
Dirty Clean
1.4 Credits
97
2015 2016 2017 2018 2019 2020
96
105
Obligaties met een variabele rente en een vaste opslag
Obligaties met een variabele rente hebben vaak een vaste (risico-)opslag bovenop de variabele rente14.
In deze gevallen wordt de vaste (risico-)opslag wel over de gehele looptijd van de obligatie
gerapporteerd. Als de bedrijfsobligatie uit het eerdere voorbeeld met een variabele rente, een
vervaldatum van 30 juni 2020, een hoofdsom van €100 miljoen én een vastgestelde eerstvolgende
jaarlijkse coupon van 4 procent (inclusief risico-opslag) per 30 juni 2015 een vaste risico-opslag kent van
200 basispunten, dan wordt deze bedrijfsobligatie op 31 maart 2015 als volgt gerapporteerd:
in miljoenen €
Dirty Clean
1.4 Credits
98
95
2015 2016 2017 2018 2019 2020
104
2
2
2
2
2
Perpetuals
Perpetuals zijn niet volledig zuiver in dit kasstroomoverzicht op te nemen. Als benadering worden de
kasstromen zo ‘lang’ mogelijk gerapporteerd. Bij de laatst gerapporteerde kasstroom wordt de hoofdsom
opgeteld. Een perpetual uitgegeven door een overheid met een hoofdsom van €100 miljoen en een
coupon van 3 procent wordt dan als volgt gerapporteerd:
in miljoenen €
1.1 Staatsobligaties
Dirty Clean
100
100
2015
3
2016 2017
3
3
…
3
2133 2134 2135
3
3
103
Hypotheken
Hypotheken worden gerapporteerd als obligaties met een looptijd overeenkomstig het einde van de
rentebedenktijd. Er wordt daarbij geen rekening gehouden met mogelijke opties voor vervroegde
aflossingen. Als voorbeeld nemen we een hypotheek met een hoofdsom van €1 miljoen en een
einddatum van 31 december 2045, waar de jaarlijkse rente van 5 procent vaststaat tot en met 31
december 2025. In dat geval wordt de hypotheek als volgt gerapporteerd:
in duizenden €
1.3 Hypotheken
Dirty Clean
2015
…
1000 1000
50
50
2024 2025 2026
50
…
2045
1050
Als er geen onderscheid (mogelijk) is tussen de clean en dirty price bij de waardering van de hypotheken
kan volstaan worden met het rapporteren van één-en-dezelfde prijs onder dirty price en clean price.
Hypotheken met een variabele rente worden gerapporteerd als obligaties met een variabele rente.
Index-linked bonds
De meest voorkomende index-linked bonds zijn obligaties met een vaste coupon over een hoofdsom die
accumuleert volgens een bepaalde prijsindex (bijvoorbeeld CPI). Deze obligaties worden identiek aan
obligaties met een vaste rente gerapporteerd, waarbij de gerapporteerde hoofdsom overeenkomt met de
geaccumuleerde hoofdsom op de rapportagedatum. Als voorbeeld nemen we een index-linked bond met
een vaste coupon van 2 procent per jaar over een initiële hoofdsom van €100 miljoen die accumuleert
met een inflatie-index. Op de vervaldatum 31 december 2025 ontvangt de houder van de obligatie de
sinds 1 januari 2015 geaccumuleerde hoofdsom. Deze index-linked bond met een dirty price van €101
miljoen en een clean price van €100 miljoen wordt op 31 maart 2015 als volgt gerapporteerd:
in miljoenen €
1.2 Index-linked bonds
Dirty Clean
101
100
2015 2016 2017
2
2
2
…
2
2023 2024 2025
2
2
102
Stel nu dat de prijsindex op 31 maart 2020 op 150 staat; bij aanvang op 1 januari 2015 stond deze
index nog op 100. In dat geval is de hoofdsom toegenomen tot €150 miljoen en wordt jaarlijks 2 procent
14
Denk hierbij bijvoorbeeld aan rentetarieven als “Libor plus 200 basispoints”
Rapportagekader Pensioenfondsen
134
over deze hoofdsom ontvangen, oftewel €3 miljoen. Op 31 maart 2020 ziet de rapportage van deze
index-linked bond er dan als volgt uit:
in miljoenen €
1.2 Index-linked bonds
Dirty Clean
151
2020 2021 2022 2023 2024 2025
150
3
3
3
3
3
153
Index-linked bonds met een variabele coupon die gelijk is aan de gerealiseerde inflatie over een
bepaalde periode, worden op dezelfde wijze gerapporteerd als obligaties met een variabele rente.
Forward Rate Agreements (FRA)
Onder Forward Rate Agreements (FRA) verstaan we de contracten waar een toekomstige rente over een
bepaalde periode reeds is vastgesteld. Voor het invullen van het kasstroomoverzicht beschouwen we een
FRA als een long positie in een obligatie met een coupon gelijk aan de vastgestelde forward rente
gefinancierd met een short positie in een zero coupon bond ter grootte van de notional van het contract
met vervaldatum de aanvangsdatum van de renteperiode vastgelegd in de FRA. Als voorbeeld nemen we
een forward rate agreement die over de periode 31 december 2023 tot 31 december 2024 over een
hoofdsom van €100 miljoen één jaarlijkse coupon van 4 procent betaalt. Als we een vlakke
marktrentecurve veronderstellen van 4 procent op de rapportagedatum van 31 maart 2015, dan heeft
deze FRA op dit moment een marktwaarde van nul. Deze FRA wordt als volgt gerapporteerd:
in miljoenen €
Dirty Clean Long Short 2015
2.2 Termijncontracten, OTC
0
0
100
0
0
…
2023 2024 2025
0
-100
…
104
Stel nu dat de marktrente (vlakke curve) daalt naar 3 procent. In dat geval veranderen de kasstromen
niet van de FRA; enkel de waarde van de FRA neemt toe tot €0,8 miljoen. Deze FRA wordt dan als volgt
gerapporteerd:
in miljoenen €
2.2 Termijncontracten, OTC
Dirty Clean Long Short 2015
0,8
0,8
100
0
0
…
2023 2024 2025
0
-100
…
104
Futures op rente
Voor het invullen van rentefutures beschouwen we deze producten identiek aan FRA’s, hoewel er wel
degelijk verschillen zijn (in de convexiteit). Voor het invullen van een kasstroomoverzicht beschouwen
we futures ook als een long positie in een obligatie met een coupon ter hoogte van de vastgestelde rente
gefinancierd met een short positie ter grootte van de notional in het jaar voor de eerste kasstroom.
Rentefutures op obligaties
Bij rentefutures worden de vaste kasstromen van de onderliggende (op dat moment cheapest to deliver,
CTD) obligatie, voor zover deze na de vervaldatum van het futures contract plaatshebben,
gerapporteerd. Stel nu dat we een rentefuture hebben afgesloten op de staatsobligatie uit het eerste
voorbeeld met vervaldatum 31 december 2025 en een jaarlijkse coupon van 4 procent met een
conversiefactor van 1,1. De vervaldatum van de future is 30 september 2015, de huidige futures prijs is
€100 en de hoofdsom van het totale contract is €100 miljoen. In dit geval vallen alle toekomstige vaste
kasstromen van de onderliggende staatsobligatie na 30 september 2015. Onder de variabele kasstromen
wordt de futures prijs vermenigvuldigd met de conversiefactor van de CTD gerapporteerd. In het
algemeen wordt de variabele kasstroom op de rapportagedata 31 maart, 30 juni en 30 september in het
jaar van de rapportagedatum gerapporteerd en op de rapportagedatum 31 december in het jaar
volgende op het jaar van de rapportagedatum. Op de rapportagedatum 31 maart 2015 ziet de
rapportage er nu als volgt uit:
in miljoenen €
Dirty Clean Long Short 2015 2016 2017
2.1 Termijncontracten, beursverhandeld
6.1 Termijncontracten, beursverhandeld
0
0
100
0
…
2023 2024 2025
4
4
4
4
4
4
104
-110
0
0
0
0
0
0
Een forward op een obligatie zou op identieke wijze worden gerapporteerd, maar daar speelt bij de
floating leg de conversiefactor geen rol; de floating leg is simpelweg forward prijs zoals die bij het
aangaan van het contract is afgesproken.
Rapportagekader Pensioenfondsen
135
Ook voor futures geldt dat een long positie overeenkomt met een positie die in waarde toeneemt als de
rente daalt.
Stel nu dat bovenstaande positie gerapporteerd wordt bij een gedaalde rente. In dat geval wijzigen de
vaste kasstromen niet, tenzij een andere obligatie de CTD is geworden; in dit voorbeeld wijzigt enkel de
futures prijs in €105 miljoen die na vermenigvuldiging met de conversiefactor van de CTD onder de
variabele kasstromen gerapporteerd moeten worden. De waardestijging is immers direct verrekend via
de margin. Het kasstroomoverzicht ziet er nu als volgt uit:
in miljoenen €
2.1 Termijncontracten, beursverhandeld
6.1 Termijncontracten, beursverhandeld
Dirty Clean Long Short 2015 2016 2017
0
0
100
0
…
2023 2024 2025
4
4
4
4
4
4
104
115,5
0
0
0
0
0
0
Als het genoemde contract geen future, maar een forward betrof, dan zou niet de variabele kasstroom
zijn gewijzigd, maar de prijs van de forward. De rapportage zou er dan als volgt uit zien:
in miljoenen €
Dirty Clean Long Short 2015 2016 2017
2.2 Termijncontracten, OTC
5,5
5,5
100
0
6.2 Termijncontracten, OTC
…
2023 2024 2025
4
4
4
4
4
4
104
-110
0
0
0
0
0
0
Renteswaps
Voor het rapporteren van receiver (payer) renteswaps zien we deze producten als een long (short)
positie in een obligatie met een vaste rente en een short (long) positie in een obligatie met een variabele
rente. Als voorbeeld nemen we een receiver swap waar een vaste rente van 4 procent wordt ontvangen
tot en met 31 december 2044 over een hoofdsom van €100 miljoen. De kasstromen die hieruit
voortvloeien worden gerapporteerd op regel 2.3 onder swaps. De hoofdsom plus de eerstvolgende, reeds
vastgestelde variabele rente worden gerapporteerd op regel 6.3 onder swaps in het jaar dat de
kasstroom ontvangen wordt. In dit voorbeeld gaan we er van uit dat er een jaarlijkse, variabele coupon
wordt vastgesteld die op 31 december van ieder jaar betaald wordt. De eerste variabele coupon voor 31
december 2015 is vastgesteld op 4 procent. Bij het aangaan van deze swap is de marktrente vlak op 4
procent; op de rapportagedatum 31 maart 2013 is deze marktrente nog steeds 4 procent en daarmee
blijft de huidige marktwaarde van de swap nul. De rapportage van deze receiver renteswap ziet er als
volgt uit:
in miljoenen €
Dirty Clean Long Short 2015 2016 2017
2.3 Swaps
0
0
100
6.3 Swaps
0
…
2042 2043 2044
4
4
4
4
4
4
104
-104
0
0
0
0
0
0
Stel nu dat de marktrente per 30 juni 2015 daalt tot 3 procent. Geen van de kasstromen wijzigt dan
(tenzij een nieuwe variabele rente is vastgesteld, waar we hier niet van uit gaan); enkel de marktwaarde
van de receiver swap is gestegen tot €18 miljoen:
in miljoenen €
2.3 Swaps
Dirty Clean Long Short
18
18
100
6.3 Swaps
0
2015
2016
2017
4
4
4
… 2042 2043 2044
4
4
4
104
-104
0
0
0
0
0
0
Van een forward starting swap worden de vaste kasstromen gerapporteerd op het moment dat zij ook
ontvangen worden. Voor de variabele kasstromen geldt dat deze nog niet zijn vastgesteld. De variabele
kasstroom die wordt gerapporteerd is het verschil tussen de marktwaarde van de forwarding starting
swap en de met de marktrentes verdisconteerde waarde van de kasstromen. Deze variabele kasstroom
wordt gerapporteerd in het jaar van de rapportagedatum. Als voorbeeld nemen we een forward starting
receiver swap met een vervaldatum van 31 december 2049 jaar die ingaat op 1 januari 2020. De
hoofdsom bedraagt €100 miljoen en de coupon is 4 procent. De marktwaarde van deze forward starting
swap is nul. De variabele kasstroom bedraagt minus de hoofdsom op het tijdstip van de ingangsdatum.
De rapportage van deze forward starting swap ziet er als volgt uit:
Rapportagekader Pensioenfondsen
136
in miljoenen €
Dirty Clean Long Short 2015
2.3 Swaps
0
0
100
0
6.3 Swaps
…
2019 2020
…
2048 2049
0
0
0
4
4
4
104
0
0
-100
0
0
0
0
Stel nu dat de marktrente daalt tot 3 procent (vlakke curve). In dat geval neemt de waarde van de
forward starting swap toe tot €21 miljoen. De gerapporteerde vaste en variabele kasstromen wijzigen
niet. De rapportage ziet er als volgt uit:
in miljoenen € Dirty Clean Long Short
2.3 Swaps
21
21
100
0
6.3 Swaps
2015
…
2019 2020
0
0
0
0
0
-100
…
2048
2049
4
4
4
104
0
0
0
0
Renteswaptions
Renteswaptions worden gezien als opties op de onderliggende forward starting swaps. Van deze
renteswaptions worden de kasstromen van de onderliggende forward starting swaps gerapporteerd
zonder dat gecorrigeerd wordt voor de moneyenss of andere eigenschappen van de optie die invloed
hebben op de rentegevoeligheid. Als voorbeeld nemen we een long positie in een receiver swaption op de
hierboven genoemde forward starting swap. Deze optie geeft het recht op 31 december 2019 een
receiver swap aan te gaan met vervaldatum 31 december 2049. De hoofdsom van de onderliggende
swap is €100 miljoen en de coupon bedraagt 4 procent per jaar. De marktwaarde van de receiver
swaption bedraagt €8 miljoen. De rapportage van de long positie in deze receiver swaption is met
uitzondering van de marktwaardes identiek aan de forward starting swap en ziet er als volgt uit:
in miljoenen € Dirty Clean Long Short
2.5 Call opties
8
8
100
0
6.5 Call opties
2015
…
2019
2020
…
2048 2049
0
0
0
4
4
4
104
0
0
-100
0
0
0
0
Bij een daling van de rente naar 3 procent neemt de waarde van de receiver swaption toe tot €25
miljoen. In dit geval veranderen de vaste en variabele kasstromen wederom niet:
in miljoenen €
2.5 Call opties
Dirty Clean Long Short 2015
25
25
100
0
6.5 Call opties
…
2019 2020
…
2048 2049
0
0
0
4
4
4
104
0
0
-100
0
0
0
0
De classificatie van put of call optie voor receiver en payer swaptions is identiek aan de classificatie van
put en calls in K204. Zie voor de betreffende classificatie de tabel bij de aanwijzing bij staat K204.
Het kasstroomoverzicht alleen is onvoldoende om de rentegevoeligheid van de swaptions te bepalen. Het
probleem is dat de uitoefendatum onbekend is per (gedeelte van een) kasstroom. Door hier een
inschatting van te maken in combinatie met de cijfers over de swaptions uit staat K204 weten we toch
tot een benadering van de rentegevoeligheid van de swaptions te komen.
Inflatieswaps
Als voorbeeld nemen we een inflatieswap waar 2 procent over een te indexeren hoofdsom van €100
miljoen wordt ontvangen en waar een vaste rente van 4 procent wordt betaald over de hoofdsom van
€100 miljoen. De vervaldatum van de inflatieswap is 31 december 2025 en op 31 maart 2015 heeft de
swap nog de aanvangswaarde van nul. Het betalen van een vaste rente van 4 procent over een nominale
hoofdsom van €100 miljoen zien we als een short positie in een staatsobligatie met een vaste rente en
het ontvangen van een vast percentage over een te indexeren hoofdsom komt overeen met een long
positie in de eerder beschreven index-linked bond. De long positie in de fictieve index-linked bond wordt
op regel 2.6 gerapporteerd en de short positie in de fictieve staatsobligatie wordt op regel 2.8 onder
overige instrumenten gerapporteerd. Dit betreffen immers vaste kasstromen. Regel 3.6 wordt gebruik
voor variabele, te indexeren kasstromen binnen inflatieproducten. De rapportage van deze inflation
linked bond ziet er als volgt uit:
in miljoenen €
Dirty Clean Long Short 2015 2016 2017
2.6 Inflatiecontracten
2.7 Overige contracten
Rapportagekader Pensioenfondsen
0
0
100
0
…
2023 2024 2025
2
2
2
2
2
2
102
-4
-4
-4
-4
-4
-4
-104
137
Stel nu dat de prijsindex op 31 maart 2020 op 150 staat; bij aanvang op 1 januari 2015 en op de vorige
rapportagedatum 31 maart 2015 stond deze index nog op 100. In dat geval is de hoofdsom toegenomen
tot €150 miljoen en wordt jaarlijks 2 procent over deze hoofdsom ontvangen, oftewel €3 miljoen. De
vaste kasstromen die betaald worden zijn vanzelfsprekend niet gewijzigd. De rapportage ziet er nu als
volgt uit:
in miljoenen €
2.6 Inflatiecontracten
Dirty Clean Long Short 2020 2021 2022 2023 2024 2025
50
50
150
0
2.7 Overige contracten
3
3
3
3
3
153
-4
-4
-4
-4
-4
-104
Een ander voorbeeld betreft een zero-coupon inflatie swap die op einddatum een geïndexeerde hoofdsom
van €100 miljoen uitkeert, waarvoor op dezelfde datum een vaste som van €122 miljoen wordt betaald.
Dit betreft de hoofdsom van €100 miljoen geïndexeerd met de op dat moment geldende break-even
inflatie van 2 procent. De einddatum van de inflatieswap is 31 december 2025. De rapportage van deze
inflatieswap ziet er per 31 maart 2015 als volgt uit:
in miljoenen €
Dirty Clean Long Short 2015 2016 2017
2.6 Inflatiecontracten
0
0
100
0
2.7 Overige contracten
…
2023 2024 2025
0
0
0
0
0
0
100
0
0
0
0
0
0
-122
Als vervolgens per 30 september 2015 de hoofdsom door de inflatie is opgelopen tot €101 miljoen euro
(conform de verwacht break-even inflatie), dan wordt de inflatieswap als volgt gerapporteerd:
in miljoenen €
Dirty Clean Long Short 2015 2016 2017
2.6 Inflatiecontracten
0
0
101
0
2.7 Overige contracten
…
2023 2024 2025
0
0
0
0
0
0
101
0
0
0
0
0
0
-122
Als de inflatieswaps variabele kasstromen kennen, bijvoorbeeld het betalen of ontvangen van de inflatie
of variabele rente, dan worden deze (gedeeltes van de) kasstromen onder de variabele kasstromen
gerapporteerd op respectievelijk de regels 6.6 en 6.7. De marktwaarde van deze swaps wordt op regel
2.6 gerapporteerd en de eventuele vaste nominale kasstroom op regel 2.7. Als voorbeeld nemen we en
inflatieswap waar de variabele rente plus een vaste opslag van 200 basispunten wordt betaald en de
gerealiseerde inflatie wordt ontvangen. De hoofdsom bedraagt €100 miljoen en de einddatum is 31
december 2025. De rapportage ziet er als volgt uit:
in miljoenen €
Dirty Clean Long Short 2015 2016 2017
2.6 Inflatiecontracten
0
0
100
0
…
2023 2024 2025
0
0
0
0
0
0
0
-2
-2
-2
-2
-2
-2
-2
3.6 Inflatiecontracten
100
0
0
0
0
0
0
3.7 Overige contracten
-100
0
0
0
0
0
0
2.7 Overige contracten
Credit default swaps
Als voorbeeld nemen we een CDS waar 20 basispunten over een te verzekeren hoofdsom van €100
miljoen wordt betaald. De vervaldatum van de CDS is 31 december 2024 en op 31 maart 2015 heeft de
swap nog de aanvangswaarde van nul. Het betalen van een vaste premie van 20 basispunten over een
nominale hoofdsom van €100 miljoen zien we als een short positie in een staatsobligatie met een vaste
rente zonder terugbetaling van de hoofdsom aan het eind. De short positie in de fictieve staatsobligatie
wordt op regel 3.1 gerapporteerd. De rapportage van de credit default swaps ziet er als volgt uit:
in miljoenen €
Dirty Clean Long Short 2015 2016 2017
3.1 Credit default swaps
0
0
0
100
-0,2
-0,2
-0,2
…
-0,2
2022 2023 2024
-0,2
-0,2
-0,2
Stel nu dat de kredietwaardigheid daalt van de partij waarop de CDS betrekking heeft. In dat geval krijgt
de CDS een positieve marktwaarde (dirty). De kasstroom blijft gelijk.
Cross-currency interest rate swaps
Cross-currency interest rate swaps worden gerapporteerd als reguliere swaps, maar dan op de regels 4.1
en 8.1. De vaste en variabele kasstromen van het instrument worden in Euro’s gerapporteerd op
Rapportagekader Pensioenfondsen
138
respectievelijk regel 4.1 en regel 8.1. Bij de uitwisseling van twee vaste rentes, wordt enkel regel 4.1
ingevuld en bij de uitwisseling van twee variabele rentes wordt alleen regel 8.1 ingevuld.
Rapportagekader Pensioenfondsen
139
Beleggingen voor risico fonds, Geografie
Geografie
In te vullen door:
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Selectie grotere pensioenfondsen met technische voorzieningen voor
risico van het pensioenfonds
Elk kwartaal
Eerste kwartaal 2015
15 april 2015
Deze verslagstaat toont een geografische uitsplitsing van de beleggingen. Het betreft de waarde per
ultimo kwartaaleinde van de beleggingen exclusief derivaten. Het totaal van de geografisch uitgesplitste
beleggingen moet aansluiten bij de gegevens die in kolom 13 van verslagstaat K201 worden opgevraagd.
De rubricering van de beleggingen naar instrument is identiek aan kwartaalstaat K201. Dat houdt in dat
de volgende zeven hoofdcategorieën onderscheiden worden:
-
Vastgoed
-
Aandelen
-
Alternatieve beleggingen
-
Vastrentende waarden
-
Hedgefunds
-
Commodities
-
Overige beleggingen
De geografische uitsplitsing dient naar land van emittent plaats te vinden. Uitzondering hierop vormen
beleggingen in effecten die geëmitteerd zijn door EU-instellingen. Hiervoor is een aparte kolom
opgenomen. Overige niet-EU internationale instellingen, zoals het IMF, de Wereldbank en dergelijke
dienen te worden gerapporteerd onder Overig, overig. Op deze verslagstaat is, evenals op de
Kwartaalstaten Beleggingen (K201 t/m K205), het look through principe van toepassing. Alleen voor
Hedgefunds en Commodities geldt dat deze beleggingen altijd onder Overig, overig moeten worden
geplaatst.
In deze verslagstaten worden de meest voorkomende landen in beleggingsportefeuilles apart
weergegeven. De landen zijn onderverdeeld in 7 regio’s:
1)
EU, eurozone
2)
EU, niet-eurozone
3)
Niet-EU
4)
Noord-Amerika
5)
Midden- en Zuid-Amerika
6)
Azië
7)
Overige
Voor sommige regio’s zijn de daartoe behorende landen uitputtend weergegeven (EU-eurozone, EU-nieteurozone, Noord-Amerika). Bij de andere regio’s zijn een beperkt aantal individuele landen weergegeven
èn een kolom ‘overige landen …zone’.
Rapportagekader Pensioenfondsen
140
Premie
K401 Premiegegevens over het nieuwe verslagjaar
In te vullen door:
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
Jaarlijks, 30 werkdagen na afloop vierde kwartaal
eerste kwartaal 2016
21 januari 2016
Inleiding
Doel van deze staat is om vroegtijdig inzicht te krijgen in de naar verwachting over het gerapporteerde
verslagjaar te ontvangen premie en de verwachte kostendekkende premie over het gerapporteerde
verslagjaar. Het fonds raamt de te ontvangen premie en de kostendekkende premie zo nauwkeurig
mogelijk.
De staat met premiegegevens wordt zowel vooraf (staat K401 premiegegevens ex-ante) als achteraf
(staat J403 premiegegevens ex-post als onderdeel van de jaarstaten) uitgevraagd. Op deze wijze wordt
inzicht verkregen in de mate waarin de realisatie ex-post afwijkt van de verwachting ex-ante.
Toelichting
Vraag 1.1: Gesloten fonds ja/nee
Een “gesloten fonds zonder verdere opbouw van pensioenaanspraken” is een pensioenfonds, dat
uitsluitend pensioenregelingen uitvoert waartoe geen nieuwe deelnemers kunnen toetreden en waarbij
bestaande deelnemers geen nieuwe pensioenaanspraken opbouwen anders dan uit hoofde van
toeslagverlening.
Vraag 2.1: Systematiek kostendekkende premies
Het fonds rapporteert de van toepassing zijnde systematiek bij de vaststelling van de (gedempte)
kostendekkende premie en heeft daarbij de keuze uit:
Gebaseerd op de actuele rentetermijnstructuur (RTS);
Systematiek van gedempte premie op basis van een voortschrijdend gemiddelde RTS;
Systematiek van gedempte premie op basis van een verwacht toekomstig rendement;
Geen premie voor verplichtingen voor risico van het fonds.
Vraag 2.2: Periode van de demping
Het fonds beantwoordt deze vraag uitsluitend indien bij vraag 2.1 is gekozen voor een systematiek van
premiedemping op basis van een voortschrijdend gemiddelde RTS. Het fonds vermeldt de termijn (in
maanden) waarover het voortschrijdende gemiddelde van de RTS is vastgesteld. Het fonds sluit hierbij
aan op de peildatum voor de vaststelling van de premie en de kostendekkendheid (vraag 2.3).
Voorbeeld
De gedempte kostendekkende premie voor het gerapporteerde verslagjaar is berekend op basis van de
36-maands gemiddelde rentetermijnstructuur tot en met 30 september van het jaar voorafgaand aan het
gerapporteerde verslagjaar. Het fonds vermeldt bij vraag 2.2 “36”.
Vraag 2.3: Peildatum vaststelling premie en kostendekkendheid
Het fonds vermeldt per welke datum de premie voor het gerapporteerde verslagjaar en de ex-ante
kostendekkendheid daarvan zijn vastgesteld. Vanwege de beschikbaarheid van een door DNB
gepubliceerde rentetermijnstructuur en een betrouwbare schatting van de dekkingsgraad, vermeldt het
fonds hierbij de peildatum voor de gegevens onderliggend aan dit besluit per maandeinde.
Voorbeeld
Het fonds heeft de premie en de kostendekkendheid daarvan voor het gerapporteerde verslagjaar 2016
vastgesteld in de bestuursvergadering van 14 oktober 2015 op basis van de peildatum 30 september
2015 (zoals vastgelegd in de abtn). Het bestuur is daarbij uitgegaan van de voorhanden zijnde gegevens
(waaronder de schatting van de dekkingsgraad en de rentetermijnstructuur) per 30 september 2015. Het
fonds vermeldt 30.09.15 als peildatum.
Vraag 2.4.1: Datum vastzetten rendement vastrentende waarden
Het fonds beantwoordt deze vraag uitsluitend indien bij vraag 2.1 is gekozen voor een systematiek van
premiedemping op basis van een verwacht rendement. Het fonds vermeldt per welke datum het
rendement op vastrentende waarden voor 5 jaar is vastgezet als bedoeld in artikel 4 lid 3b Besluit FTK.
Rapportagekader Pensioenfondsen
141
Indien bij vraag 2.1 is gekozen voor een systematiek van premiedemping op basis van een verwacht
rendement rapporteert het fonds in K402 (tweede kolom) met welke nominale disconteringscurve is
gerekend bij het vaststellen van de gedempte premie (vraag 3.1 tweede kolom).
Vraag 2.4.2: Toelichting
Wanneer het fonds heeft gekozen voor een systematiek van premiedemping op basis van een verwacht
rendement geeft het fonds bij vraag 2.4.2 verplicht een toelichting op de wijze waarop de
disconteringscurve in K402 (tweede kolom) is vastgesteld. Hierbij wordt in ieder geval vermeld welke
rendementen zijn gehanteerd voor de verschillende beleggingscategorieën. Zijn bijvoorbeeld de
maximale parameters uit artikel 23a Besluit FTK gehanteerd? Of op welke wijze zijn afslagen ten opzichte
van de maximale parameters toegepast?.
Vraag 3: Kostendekkende premie
Het fonds dat een gedempte kostendekkende premie hanteert, rapporteert de kostendekkende premie
zowel op basis van de actuele rentetermijnstructuur (in de eerste kolom) als de voor het betreffende
fonds geldende methodiek van premiedemping (in de tweede kolom). Het fonds dat de kostendekkende
premie op basis van de actuele rentetermijnstructuur vaststelt, rapporteert uitsluitend volgens deze
methodiek. De actuele rentetermijnstructuur is de door DNB gepubliceerde rentetermijnstructuur per
jaareinde van het jaar voorafgaand aan het gerapporteerde verslagjaar.
Premie voor verplichtingen voor risico fonds
Het fonds rapporteert onder vraag 3.1 tot en met vraag 3.6 de actuarieel benodigde premie vanwege de
aangroei van pensioenverplichtingen voor risico van het pensioenfonds in het gerapporteerde
verslagjaar. Het fonds gaat daarbij uit van de rentetermijnstructuur en de overige actuariële grondslagen
zoals die jaarultimo van het jaar voorafgaand aan het gerapporteerde verslagjaar van kracht waren.
Vraag 3.1: Actuarieel benodigde premie onvoorwaardelijk pensioen
Het fonds rapporteert de actuarieel benodigde premie voor de inkoop van de onvoorwaardelijke
onderdelen van de pensioenovereenkomst. Daaronder wordt verstaan, de premie benodigd voor:
de opbouw van pensioenaanspraken (coming service en backservice) over het gerapporteerde
verslagjaar inclusief onvoorwaardelijke indexatie van deze pensioenaanspraken en overige
onvoorwaardelijk toegekende aanspraken
de in het gerapporteerde verslagjaar toegekende toeslagen die direct ten laste van de premie
gefinancierd zijn (zoals een koopsom voor indexatie betaald door de werkgever)
de risicodekking van bijvoorbeeld het overlijdens- en/of arbeidsongeschiktheidsrisico gedurende
het gerapporteerde verslagjaar (voor zover dit niet gedekt wordt uit eventueel opgebouwde
pensioenen)
de opslag voor toekomstige uitvoeringskosten horend bij de in het gerapporteerde verslagjaar
toegekende onvoorwaardelijke aanspraken (deze opslag wordt toegevoegd aan voorziening voor
uitvoeringskosten die onderdeel is van de technische voorzieningen).
Voor fondsen die hebben gekozen voor een systematiek van premiedemping op basis van een verwacht
rendement wordt bij vraag 3.1 geen rekening gehouden met de opslag die nodig is voor voorwaardelijke
toeslagverlening zoals bedoeld in artikel 4 lid 3a en lid 4 Besluit FTK. Deze opslag wordt verantwoord
onder vraag 3.4.
Indien het pensioenfonds een inkoopregeling in het kader van de wet VPL uitvoert, geldt het volgende.
Zowel de ínkoop´ (dus: de toevoeging aan de technische voorzieningen) als de, in verband met deze
regeling, ontvangen premies, worden buiten beschouwing gelaten bij de onderdelen 3 en 4 van deze
staat. Het fonds rapporteert uitsluitend in onderdeel 5 en 7 over de regeling voor inhaalpensioen(VPL) en
de daaraan gerelateerde premie.
Indien het pensioenfonds meer dan één regeling uitvoert, rapporteert het fonds bij vraag 3.1 de
resultante van afzonderlijke berekeningen voor de verschillende regelingen.
Vraag 3.2: Opslag instandhouding vereist eigen vermogen
Het fonds rapporteert de opslag voor het in stand houden van het vereist eigen vermogen op basis van
het strategische beleggingsbeleid. Als peildatum voor het vereist eigen vermogen geldt het jaareinde van
het jaar voorafgaand aan het gerapporteerde verslagjaar.
De opslag voor instandhouding van het vereist eigen vermogen (vraag 3.2) sluit aan bij het volledige
bedrag verantwoord onder vraag 3.1 (het actuarieel benodigde bedrag voor onvoorwaardelijk pensioen).
Indien het fonds een gedempte premie hanteert, kan het fonds de opslag voor de instandhouding van
het vereist eigen vermogen in de 2e kolom baseren op vraag 3.1 (2e kolom, gebaseerd op een gedempte
premie). Voor fondsen die naast verplichtingen voor risico fonds ook verplichtingen voor risico deelnemer
en/of verplichtingen onder garantiecontract inkopen moet het percentage vereist eigen vermogen
Rapportagekader Pensioenfondsen
142
worden bepaald als de “toetswaarde solvabiliteit in situatie ultimo kwartaal” (staat K101, vraag 9, kolom
strategisch/schok in evenwicht) gedeeld door de technische voorziening voor risico fonds. Als hier van
afgeweken wordt moet dit worden toegelicht.
Vraag 3.3: Opslag voor uitvoeringskosten
Het fonds rapporteert de beste schatting voor de benodigde opslag ter dekking van de uitvoeringskosten
in het gerapporteerde verslagjaar (exclusief kosten vermogensbeheer) voor zover die niet gefinancierd
worden uit de voorziening voor uitvoeringskosten (onderdeel van de technische voorziening). Het fonds
houdt bij vraag 3.3 geen rekening met de opslag in verband met aangroei van de voorziening voor
toekomstige uitvoeringskosten (zoals reeds verantwoord onder vraag 3.1).
De systematiek van de kostendekkende premie (rentetermijnstructuur of gedempt) heeft geen invloed
op de opslag voor uitvoeringskosten in het gerapporteerde verslagjaar. Deze kosten hebben immers een
horizon van maximaal 1 jaar.
Voorbeeld
Het fonds raamt, op het moment van de vaststelling van de premie en de kostendekkendheid voor het
betreffende verslagjaar, de totale uitvoeringskosten (exclusief vermogensbeheer) op 100. Vanuit de
voorziening voor toekomstige uitvoeringskosten (onderdeel technische voorziening) wordt naar
verwachting 30 gefinancierd. Het fonds vermeldt derhalve 70 in de ex-ante opgave (K401) van de
kostendekkende premie voor het betreffende verslagjaar.
Vraag 3.4: Actuarieel benodigde premie voor voorwaardelijke onderdelen
Het fonds rapporteert de actuarieel benodigde premie ten behoeve van voorwaardelijke toeslagverlening.
Een fonds dat de onvoorwaardelijke pensioenverplichtingen heeft herverzekerd op basis van een
garantiecontract, en waarbij de voorwaardelijke toeslagverlening in beginsel voor rekening en risico van
het fonds komt, rapporteert de daartoe actuarieel benodigde premie eveneens bij deze vraag.
Indien bij vraag 2.1 is gekozen voor een systematiek van premiedemping op basis van een verwacht
rendement en de opslag voor toeslagverlening zoals bedoeld in artikel 4 lid 3a en lid 4 Besluit FTK hoger
is dan de opslag voor instandhouding van het vereist eigen vermogen zoals gerapporteerd onder vraag
3.2, dan rapporteert het fonds bij deze vraag alleen het verschil tussen beide opslagen.
Voorbeeld (premiedemping op basis van een verwacht rendement)
De opslag voor het vereist eigen vermogen behorend bij de aangroei van de pensioenverplichtingen
bedraagt 20, deze wordt door het fonds vermeld bij vraag 3.2 (kolom 2).
De opslag in de premie die nodig is voor voorwaardelijke toeslagverlening bedraagt 50. Omdat de opslag
voor voorwaardelijke toeslagverlening hoger is dan de opslag voor het vereist eigen vermogen, wordt het
verschil tussen beide, in dit geval 50-20 = 30, gerapporteerd bij vraag 3.4 (kolom 2).
Vraag 3.6: Toelichting
Het fonds geeft een toelichting op de wijze waarop het bedrag bij vraag 3.4 ‘Actuarieel benodigde premie
voor voorwaardelijke onderdelen’ is bepaald. Indien bij vraag 2.1 is gekozen voor een systematiek van
premiedemping op basis van een verwacht rendement vermeld het fonds in de toelichting in ieder geval
de maatstaf en hoogte van de toeslag voor actieven, slapers en gepensioneerden die is gehanteerd in de
berekening van de opslag voor voorwaardelijke toeslagverlening.
Premie voor verplichtingen voor risico deelnemer
Het fonds rapporteert onder vraag 3.7 tot en met vraag 3.13 de benodigde premie vanwege de aangroei
van pensioenverplichtingen voor de pensioenregeling(en) voor rekening en risico van de deelnemers in
het gerapporteerde verslagjaar. Afhankelijk van de financiële opzet kunnen enkele vragen mogelijk met
nul worden beantwoord.
Een beschikbare premieregeling met rendementsgarantie heeft zowel kenmerken van een regeling voor
risico fonds als van een regeling voor risico deelnemers. Om de toereikendheid van de premie te kunnen
beoordelen (waarvoor deze staat bedoeld is) is kennis van de specifieke situatie noodzakelijk. Daarom
dient in dit geval contact opgenomen te worden met de toezichthouder.
Vraag 3.7 t/m 3.13
Het fonds vermeldt bij vraag 3.7 het (netto) bedrag uit de premie dat wordt toegevoegd aan de
beleggingen voor risico van de deelnemer.
Het fonds rapporteert welk bedrag gedurende het gerapporteerde verslagjaar aan de bruto premie voor
verplichtingen voor risico deelnemer onttrokken wordt voor de risicodekking van bijvoorbeeld het
Rapportagekader Pensioenfondsen
143
overlijdens- en/of arbeidsongeschiktheidsrisico (vraag 3.8), ter dekking van de uitvoeringskosten (vraag
3.9) en voor het in stand houden van het vereist eigen vermogen (vraag 3.10).
Wanneer er sprake is van overige premiecomponenten dan worden deze gerapporteerd onder vraag 3.11
en toegelicht onder vraag 3.13.
Premie voor verplichtingen onder garantiecontract
Het fonds rapporteert onder vraag 3.14 tot en met 3.18 de verschuldigde premie vanwege de aangroei
van pensioenverplichtingen die op basis van een garantiecontract herverzekerd zijn.
Vraag 3.14 t/m 3.18
Het fonds rapporteert bij vraag 3.14 de aan de verzekeraar verschuldigde totale premie over het
gerapporteerde verslagjaar.
Het fonds rapporteert de premie, benodigd om de uitvoeringskosten te dekken, die over het
gerapporteerde verslagjaar ten laste van het fonds komen onder vraag 3.15.
Wanneer er sprake is van overige premiecomponenten dan worden deze gerapporteerd onder vraag 3.16
en toegelicht onder vraag 3.18.
Vraag 3.19: Uitsplitsing actuarieel benodigde premie (rentetermijnstructuur en eventueel
gedempt).
Bij vraag 3.19 geeft het fonds een uitsplitsing (naar aard) van de actuarieel benodigde premie zoals
verantwoord onder vraag 3.1. Hierbij geeft het fonds een uitsplitsing naar de volgende componenten van
de actuarieel benodigde premie:
coming service ouderdoms- en partnerpensioen;
backservice ouderdoms- en partnerpensioen;
opslag voor onvoorwaardelijke toeslag (met verplichte toelichting in vraag 3.19.11 of
3.19.12)
overige onvoorwaardelijk toegekende aanspraken (met verplichte toelichting in vraag
3.19.11 of 3.19.12);
risicopremie voor partner- en wezenpensioen;
risicopremie voor arbeidsongeschiktheidspensioen en premievrijstelling bij
arbeidsongeschiktheid;
opslag voor toekomstige uitvoeringskosten (als onderdeel technische voorzieningen);
overige componenten als totaalbedrag met een uitsplitsing van de verschillende
componenten onder vraag 3.19.10 (met verplichte toelichting op de overige componenten in
vraag 3.19.11 of 3.19.12). Er kunnen extra regels worden toegevoegd door een aantal
nieuwe rijen te kiezen en vervolgens op ‘toevoegen’ te drukken.
Afhankelijk van de financiële opzet kunnen enkele vragen mogelijk met nul worden beantwoord.
Indien het fonds meerdere regelingen uitvoert, kan het fonds bij vraag 3.19 – evenals bij vraag 3.1 –
uitgaan van som over de verschillende regelingen (bijvoorbeeld één bedrag voor risicodekking
overlijden).
Benodigde premie
Bijzondere omstandigheden bij het pensioenfonds kunnen ertoe leiden dat een opslag nodig is boven de
voor het fonds relevante kostendekkende premie. Dit kan bijvoorbeeld zijn omdat contractueel een
bijstorting verschuldigd is, een inhaalfinanciering voor nog niet toegekende aanspraken of een opslag in
verband met een herstelplan. Het fonds rapporteert hierover bij vragen 4.1 tot en met 4.4.
Vraag 4.1 t/m 4.3: Vermeerdering vanwege herstelpremies of bijstortingen in herstelplan
Indien er sprake is van een vermeerdering van de benodigde premie in verband met herstelpremies of
bijstortingen dan rapporteert het fonds het bedrag aan extra premies in het betreffende jaar zoals volgt
uit het herstelplan onder vraag 4.2. Het fonds geeft een verplichte concrete toelichting bij vraag 4.3.
Vraag 4.4 t/m 4.6: Vermeerdering vanwege extra premies op andere gronden
Indien er sprake is van een vermeerdering van de reguliere premie met extra premies op andere
gronden dan rapporteert het fonds het bedrag aan extra premies op andere gronden in het betreffende
jaar onder vraag 4.5. Het fonds geeft een verplichte concrete toelichting bij vraag 4.6.
Vraag 4.7: Benodigde premie
Dit bedrag is een optelling van de vragen 3.20 of 3.21, 4.2 en 4.5.
Feitelijk overeengekomen premie
Vraag 5.1 en vraag 5.2: Hoogte werkgevers- en werknemerspremie
Rapportagekader Pensioenfondsen
144
Het fonds rapporteert de feitelijke premie (inclusief eventuele bijstortingen of extra premie in het kader
van een herstelplan) gesplitst naar werkgevers- en werknemerspremie.
Kolommen 1 en 2: Exclusief en inclusief Ínkoopregeling VPL´
Zoals reeds aangegeven bij onderdeel 3.1 van deze staat, is een bijzondere situatie van toepassing voor
pensioenfondsen die een inkoopregeling in het kader van de wet VPL uitvoeren. De met deze regeling
verband houdende premies zijn in de onderdelen 3 en 4 geheel buiten beschouwing gelaten. De feitelijk
overeengekomen premie omvat echter vaak wel een bijdrage die bedoeld is voor deze regeling (vaak
wordt deze VPL-premie toegevoegd aan een in dit verband gecreëerde reserve/voorziening VPL, maar
deze aanspraken uit hoofde van de inkoopregeling VPL kunnen ook direct worden ingekocht). Fondsen
waarvoor dit geldt, vermelden in de eerste kolom de premie exclusief de premie voor de inkoopregeling
VPL en in de tweede kolom apart de premie voor de inkoopregeling VPL. Pensioenfondsen die geen
inkoopregeling in het kader van de wet VPL uitvoeren, vullen in de tweede kolom op beide regels een nul
in.
Vraag 5.3: Hoogte feitelijk overeengekomen premie
Dit bedrag is de optelsom van vraag 5.1. en vraag 5.2. De totaalpremie voor inhaalpensioen (VPL) uit de
tweede kolom wordt overgenomen in vraag 7.1.
Vraag 5.4: Pensioengrondslagsom / salarissom
Het fonds vermeldt de pensioengrondslagsom c.q. de salarissom op grond waarvan de feitelijk
overeengekomen premie is bepaald.
Vraag 5.5: Percentage van pensioengrondslagsom of salarissom
Het fonds geeft aan of de premie, voor de belangrijkste pensioenregeling (gemeten naar feitelijk
overeengekomen premie) die het fonds uitvoert, gebaseerd is op de pensioengrondslagsom, op de
salarissom, op beide, of anders wordt bepaald. Bij de keuze ‘anders’ geeft het fonds onder vraag 5.9.1
een toelichting op de premiemethodiek.
Vraag 5.6: Percentage van de pensioengrondslagsom
Het fonds vermeldt het premiepercentage van de pensioengrondslagsom (keuze vraag 5.5) voor de
belangrijkste pensioenregeling (gemeten naar feitelijk overeengekomen premie) die het fonds uitvoert.
Indien het percentage gedurende het gerapporteerde verslagjaar naar verwachting wijzigt, geeft het
fonds het gewogen gemiddelde percentage.
Voorbeeld
Indien het fonds bijvoorbeeld een basisregeling (90% van de premie), een excedentregeling (6% van de
premie) en een afwijkende regeling voor een specifieke werkgever (4% van de premie) uitvoert, dan
vermeldt het fonds het geldende premiepercentage voor de basisregeling.
Indien het premiepercentage (als % van de pensioengrondslagsom) ten opzichte van het voorgaand jaar
is gewijzigd, vermeldt het fonds het voorgaande percentage bij vraag 5.6.2.
Vraag 5.7: Percentage van de salarissom
Het fonds vermeldt het premiepercentage van de salarissom (keuze vraag 5.5) voor de belangrijkste
pensioenregeling (gemeten naar feitelijk overeengekomen premie) die het fonds uitvoert. Indien het
percentage gedurende het gerapporteerde verslagjaar naar verwachting wijzigt, geeft het fonds het
gewogen gemiddelde percentage.
Indien het premiepercentage (als % van de salarissom) ten opzichte van het voorgaand jaar is gewijzigd,
vermeldt het fonds het voorgaande percentage bij vraag 5.7.2.
Vraag 5.8: Herstelbijdrage en/of de bijstorting voor zover niet opgenomen in
premiepercentage
Het fonds vermeldt het te ontvangen bedrag van een herstelbijdrage en/of bijstorting voor zover dit niet
opgenomen is in het percentage van de pensioengrondslag- of salarissom. Merk op dat het bedrag van
de te ontvangen herstelbijdrage en/of bijstorting ook deel uitmaakt van de feitelijk overeengekomen
premie in het gerapporteerde verslagjaar (vraag 5.1 en 5.2). Bij vraag 5.1 en 5.2 wordt immers de totaal
ontvangen premie verantwoord.
Indien de in het gerapporteerde verslagjaar te ontvangen herstelbijdrage en/of bijstorting betrekking
heeft op contractueel overeengekomen extra betalingen, dan zijn deze betalingen overigens reeds
verantwoord onder vraag 4 als onderdeel van de totaal benodigde premie. Onder vraag 4 is eveneens
een toelichting opgenomen op deze extra betalingen.
Rapportagekader Pensioenfondsen
145
Voorbeeld
In het kader van een herstelplan is een bijstorting door de werkgever overeengekomen per jaareinde ter
grootte van 1/3e van het verschil tussen het minimaal vereist eigen vermogen en het aanwezige eigen
vermogen van het fonds. Op het moment van vaststelling van de premie voor het verslagjaar (ex-ante)
is de verwachte bijstorting ultimo het betreffende verslagjaar 100. Dit bedrag wordt als volgt
verantwoord in K401 (ex-ante):
Vraag 4.2
Vraag 5.1
Vraag 5.8
100 (met toelichting bij vraag 4.3)
het werkgeversdeel van de reguliere pensioenregeling vermeerderd met 100
100
Vraag 5.10: Reglementair opbouwpercentage
Het fonds rapporteert het opbouwpercentage voor de basisregeling zoals dat reglementair is bepaald. Als
een fonds een gesplitste kortingsregel in het reglement heeft opgenomen, dan is dit het
opbouwpercentage waar het fonds in beginsel naar streeft.
Indien het (streef)opbouwpercentage ten opzichte van het voorgaand jaar is gewijzigd, dan vermeldt het
fonds het voorgaande (streef)opbouwpercentage bij vraag 5.11.1.
Vraag 5.12: Tijdelijke aanpassing opbouwpercentage / inzet gesplitste kortingsregeling
Het fonds geeft voor het verslagjaar aan of het reglementaire (streef)opbouwpercentage tijdelijk is
aangepast, of dat de gesplitste kortingsregeling wordt ingezet. Wordt deze vraag met ‘ja’ beantwoord,
dan geeft het fonds onder vraag 5.12.1 een concrete toelichting op de aanpassing en de reden daarvoor.
Vraag 5.13: Feitelijk opbouwpercentage
Het fonds rapporteert het feitelijke opbouwpercentage voor de basisregeling voor het verslagjaar.
Vraag 5.14: Is de reguliere pensioenopbouw zoals vastgelegd in het pensioenreglement tov
vorig verslagjaar aangepast (anders dan via het opbouwpercentage)?
Wordt deze vraag met ‘ja’ beantwoord, dan geeft het fonds onder vraag 5.14.1 een concrete toelichting
op de aanpassing en de reden daarvoor.
Vraag 5.15: Premie staat langer dan één jaar vast
Het fonds vult bij vraag 5.15 ‘ja’ in als het premiepercentage voor langer dan één jaar vaststaat en
gedurende deze periode niet kan worden aangepast. Het fonds vult ‘nee’ in als dat niet zo is. Indien het
fonds bij vraag 5.15 ‘ja’ heeft ingevuld, dan geeft het fonds bij vraag 5.15.1 een korte omschrijving van
de vast premiesystematiek en geeft daarbij ook de periode aan dat de premie nog vaststaat.
Voorbeeld
De premie is voor een periode van 3 jaar vastgezet. Het gerapporteerde verslagjaar is het laatste jaar
van deze periode en de premie zal derhalve voor het jaar volgend op het gerapporteerde verslagjaar
opnieuw worden vastgesteld. Het fonds vermeldt bij vraag 5.8 ‘1’.
Vraag 5.16: Bijstortingsverplichting werkgever
Het fonds vult ‘ja’ in als de werkgever een contractueel vastgelegde bijstortingsverplichting heeft die
afhankelijk is van de vermogenspositie van het fonds. Het fonds vult ‘nee’ in als dat niet zo is. Indien het
fonds bij vraag 5.16 ‘ja’ heeft ingevuld, dan geeft het fonds bij vraag 5.16.1 een korte toelichting op de
bijstortingsverplichting.
Vraag 6.1 en 6.2: Toelichting van het verschil
Dit onderdeel wordt binnen e-line berekend aan de hand van de gegevens in onderdeel 5.3 (de totaal
ontvangen premie) en 4.7 (de totaal benodigde premie) met betrekking tot het gerapporteerde
verslagjaar. Indien blijkt dat de totaal ontvangen premie lager is dan de totaal benodigde premie, is er
aanleiding te veronderstellen dat de feitelijke premie niet toereikend is. Dit kan onder andere wanneer er
is sprake van premiekorting of terugstorting als bedoeld in artikel 129 Pensioenwet.
Wanneer blijkt dat de totaal ontvangen premie lager is dan de totaal benodigde premie is vereist dat het
fonds onder vraag 6.2 de achtergrond van het verschil toelicht. Daarbij kan bijvoorbeeld worden
ingegaan op de oorzaak van het verschil in totaal benodigde premie op premievaststellingsdatum ten
opzichte van de rapportagedatum 31/12. Indien er sprake is van een premiekorting of terugstorting als
bedoeld in artikel 129 Pensioenwet, moet in de toelichting tevens worden aangetoond dat a. voldaan is
aan de wettelijke vereisten met betrekking tot de premiestelling en b. dit in overeenstemming is met het
beleid zoals opgenomen in de abtn.
Vraag 7.1 t/m 7.5 Premie voor regeling inhaalpensioen (VPL)
Rapportagekader Pensioenfondsen
146
Bij vraag 7.1 wordt automatisch de bij vraag 5.3 gerapporteerde totale premie voor de regeling voor
inhaalpensioen (VPL) overgenomen. Het betreft premie voor opbouw van aanspraken waarvan die
opbouw afhankelijk is van onzekere toekomstige factoren (zoals wel of niet in dienst). Bij de vragen 7.2
en 7.3 vermeldt het pensioenfonds welk deel van deze premie bestemd is voor directe inkoop/toekenning
van inhaalpensioen in het verslagjaar en welk deel wordt toegevoegd aan de bestemmingsreserve voor
VPL.
Wanneer de som van de directe inkoop/toekenning inhaalpensioen (vraag 7.2) en de toevoeging aan de
bestemmingsreserve (vraag 7.3) in het gerapporteerde verslagjaar minder (meer) bedraagt dan de
ontvangen premie voor inhaalpensioen (VPL) resulteert onder vraag 7.4 ‘Overige’ een positief (negatief)
bedrag. Het pensioenfonds licht bij een positief bedrag de bestemming (of bij een negatief bedrag de
herkomst) toe bij vraag 7.5.
Vraag 8.1 t/m 8.5 Premiedekkingsgraad
Vraag 8.1 wordt binnen e-line berekend als de totale feitelijk overeengekomen premie exclusief premie
voor inhaalpensioen VPL (vraag 5.3) minus de premie voor verplichtingen voor risico deelnemers (vraag
3.12) en de premie voor verplichtingen die vallen onder het garantiecontract (vraag 3.17), en
verminderd met de opslag voor de uitvoeringskosten (vraag 3.3) in het gerapporteerde verslagjaar.
Vraag 8.2 wordt binnen e-line berekend als de actuarieel benodigde premie voor de inkoop van
onvoorwaardelijke onderdelen van de pensioenovereenkomst op basis van de rentetermijnstructuur
ultimo van het jaar voorafgaand aan het verslagjaar (vraag 3.1).
Vraag 8.3 wordt binnen e-line berekend als het quotiënt van de beschikbare premie voor inkoop van de
voorwaardelijke onderdelen van de pensioenovereenkomst (vraag 8.1) en het actuarieel benodigde
bedrag voor deze onderdelen (vraag 8.2)
Bij vraag 8.4. antwoordt het fonds ‘ja’ als de eigen berekening van de premiedekkingsgraad
overeenkomt met de berekende waarde onder vraag 8.3. Als uitkomst van de eigen berekening anders
is, antwoordt het fonds met ‘nee’, vult de uitkomst van de eigen berekening in bij vraag 8.5 en geeft het
een concrete en cijfermatig onderbouwde toelichting bij vraag 8.6.
Rapportagekader Pensioenfondsen
147
K402 Kasstromen bij de onvoorwaardelijke onderdelen van de pensioenovereenkomst
In te vullen door:
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen, met uitzondering van gesloten fondsen zonder
verdere opbouw van pensioenaanspraken
Jaarlijks, 30 werkdagen na afloop vierde kwartaal
eerste kwartaal 2016
1 januari 2016
Inleiding
Het doel van deze staat is om inzicht te geven in de kasstromen (verwachte toekomstige uitkeringen)
horend bij de onvoorwaardelijke onderdelen van de pensioenovereenkomst.
Toelichting
Vraag 1.1 kolom 1: Toekomstige uitkeringen
In staat K401 vraag 3.1 heeft het fonds de actuarieel benodigde premie voor de inkoop van de
onvoorwaardelijke onderdelen van de pensioenovereenkomst verantwoord. In staat K402 vraag 1.1
rapporteert het fonds de bijbehorende kasstromen. Het fonds houdt hierbij geen rekening met de opslag
voor toekomstige uitvoeringskosten.
Bij de netto kasstromen (zonder opslag voor toekomstige uitvoeringskosten) wordt rekening gehouden
met:
de opbouw van pensioenaanspraken (coming service en backservice) over het gerapporteerde
verslagjaar inclusief onvoorwaardelijke indexatie van deze pensioenaanspraken en overige
onvoorwaardelijk verleende aanspraken;
de in het gerapporteerde verslagjaar toegekende toeslagen die direct ten laste van de premie
gefinancierd zijn (zoals een koopsom voor indexatie betaald door de werkgever);
de risicodekking van bijvoorbeeld het overlijdens- en/of arbeidsongeschiktheidsrisico gedurende
het gerapporteerde verslagjaar.
In aansluiting op staat K401 vraag 3.1 houdt het fonds bij de kasstromen geen rekening met de inkoop
uit hoofde van een inkoopregeling VPL.
Verdiscontering van de onder vraag 1.1 kolom 1 verantwoorde kasstromen geeft – na vermeerdering
met de opslag voor toekomstige uitvoeringskosten – het actuarieel benodigde bedrag voor de inkoop van
de onvoorwaardelijke onderdelen van de pensioenovereenkomst (staat K401 vraag 3.1). Hierbij gaat het
fonds uit van de rentetermijnstructuur per jaareinde van het jaar voorafgaand aan het gerapporteerde
kalenderjaar (vraag 3.1 kolom 1) en indien van toepassing de geldende systematiek voor de gedempte
premie (vraag 3.2 kolom 2).
Vraag 1.1 kolom 2: Verwacht rendement
Wanneer het fonds heeft gekozen voor een systematiek van premiedemping op basis van een verwacht
rendement geeft het fonds in kolom 2 aan met welk nominaal verwacht rendement is gerekend bij het
vaststellen van de ‘actuarieel benodigde premie voor onvoorwaardelijk pensioen’ (staat K401 vraag 3.1
tweede kolom). Bij vraag 2.5 in K401 geeft het fonds een toelichting op de wijze waarop dit verwacht
rendement is vastgesteld.
Verdiscontering van de onder vraag 1.1 kolom 1 verantwoorde kasstromen met het verwacht rendement
zoals gerapporteerd in kolom 2 geeft – na vermeerdering met de opslag voor toekomstige
uitvoeringskosten – het actuarieel benodigde bedrag voor de inkoop van de onvoorwaardelijke
onderdelen van de pensioenovereenkomst in staat K401 vraag 3.1 kolom 2.
Vraag 1.2 Modified duration opbouw
Het fonds vermeldt de modified duration van de onder vraag 1.1 kolom 1 vermelde kasstromen. De
modified duration is de procentuele waardeverandering de contante waarde van een uitkeringsstroom als
gevolg van een parallelle verandering van de RTS van 100 basispunten.
Rapportagekader Pensioenfondsen
148
Herstelplan
K501 Herstelplan
In te vullen door:
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen met technische voorzieningen voor risico van
het fonds, die aan het einde van het afgelopen boekjaar in tekort
waren.
Jaarlijks, uiterlijk 1 april
2015
1 januari 2016
Let op:
In de rapportages over 2016 en de jaarstaten over 2015 zullen alle fondsen de (beleids)dekkingsgraad
en vereiste dekkingsgraad moeten berekenen aan de hand van het totale vermogen en de totale
technische voorzieningen van het fonds met inbegrip van de pensioenverplichtingen die zijn herverzekerd
of betrekking hebben op een premieovereenkomst. Gedeeltelijk herverzekerde pensioenfondsen en
fondsen die, naast een uitkeringsovereenkomst, ook een premieovereenkomst uitvoeren hebben echter
wel de mogelijkheid om een herstelplan in te dienen dat uitsluitend betrekking heeft op de in eigen
beheer (risico fonds) uitgevoerde pensioenregeling(en). Dit is slechts toegestaan indien een eventuele
voor herstel benodigde korting uitsluitend wordt toegepast op de in eigen beheer opgebouwde
pensioenaanspraken. De dekkingsgraden, beleidsdekkingsgraden en vereiste dekkingsgraden in deze
staten sluiten in dat geval dus niet aan bij de definities zoals gegeven in staat J501, daarom zijn extra
toelichtingen door het fonds vereist, in het bijzonder bij vraag 2.7 en 2.8 in K501.
Inleiding
Deze staat vormt samen met staat K502 en de bijlagen het herstelplan. Doel van deze staat is inzicht te
krijgen in de ontwikkeling van de vermogenspositie en de beleidsinterventies door het fondsbestuur.
De ontwikkeling van de dekkingsgraad wordt in deze staat gerapporteerd aan de hand van de volgende
zes elementen:
1. Premie (M1)
2. Uitkeringen (M2)
3. Toeslagverlening (voorwaardelijk) ten laste van fonds dan wel een korting (M3)
4. Verandering rentetermijnstructuur (M4)
5. Rendement (M5)
6. Overige oorzaken en kruiseffecten (M6)
De staat volgt hiermee de indeling van het Dekkingsgraadsjabloon zoals gerapporteerd in staat K502. Bij
alle zes elementen wordt gevraagd om de invloed op de dekkingsgraad te rapporteren in procentpunten.
Het gaat hier om de invloed van maatregelen op de dekkingsgraad, dus niet de beleidsdekkingsgraad.
Aanvullende maatregelen, zoals een premieverhoging, aanpassing van de pensioenregeling, het
omzetten van een achtergestelde lening in een bijstorting, of een extra bijstorting mogen alleen worden
opgenomen indien deze definitief zijn en contractueel vastgelegd. Maatregelen die op het moment dat
het fonds de actualisatie bij DNB indient nog niet definitief zijn – en die daarmee nog onvoldoende
concreet en haalbaar zijn – kan het fonds eventueel meenemen in de volgende actualisatie.
Deze staat bevat de volgende kolommen:
Kolom 1:
Kolom 2:
het fonds rapporteert de realisatie over het verslagjaar.
het fonds rapporteert de verwachting voor het lopende jaar o.b.v. de meest recente
inzichten.
Onder ´verslagjaar´ wordt het afgelopen verslagjaar verstaan; met ´lopend jaar´ wordt het jaar volgend
op het verslagjaar aangeduid. Daarbij moet worden bedacht dat deze staat wordt ingediend aan het
begin van het (lopend) jaar dat volgt op het verslagjaar. Alle jaren die in de staten K501 en K502
worden gerapporteerd betreffen volledige kalenderjaren.
Voor zover de gegevens over de realisatie in het verslagjaar (kolom 1) nog niet definitief bekend zijn,
moeten deze zo nauwkeurig mogelijk geraamd worden.
Toelichting
Rapportagekader Pensioenfondsen
149
Vraag 1.1: Datum in herstel
Bij deze vraag rapporteert het fonds de datum waarop het fonds formeel volgens het nieuwe FTK in
tekort is geraakt (einde kalenderkwartaal).
Vraag 1.2 en 1.3: Gekozen hersteltermijn (in jaren) en onderbouwing gekozen hersteltermijn
Het fonds rapporteert bij vraag 1.2 de gekozen looptijd van het herstelplan. Bij vraag 1.3 onderbouwt
het fonds waarom vanuit het belang van deelnemers, gewezen deelnemers, andere
aanspraakgerechtigden en pensioengerechtigden een bepaalde looptijd van het herstelplan is gekozen.
Vraag 1.4: Is beleidsdekkingsgraad ultimo verslagjaar lager dan de minimaal vereiste
dekkingsgraad? Ja/Nee
Het fonds rapporteert of de beleidsdekkingsgraad ultimo verslagjaar al dan niet onder het minimaal
vereist eigen vermogen lag. Indien deze vraag met ‘nee’ wordt beantwoord, dan vervalt vraag 1.5
(moment inwerkingtreding backstop).
Vraag 1.5: Op welk moment treedt de backstop in werking?
Het fonds rapporteert op welk kwartaal einde de “maatregel minimaal vereist eigen vermogen” (zoals
beschreven in artikel 140 Pensioenwet) in werking zal treden wanneer financiële positie van het fonds
niet verbetert.
ALGEMEEN
Vraag 2.1: Primo stand (beleids)dekkingsgraad
Het fonds rapporteert de hoogte van de dekkingsgraad en de beleidsdekkingsgraad aan het begin van de
periode.
Vraag 2.2: Mutatie dekkingsgraad
Op deze regel wordt automatisch het verschil tussen vraag 2.1a (primo stand dekkingsgraad) en vraag
2.3a (ultimo dekkingsgraad) berekend.
Vraag 2.3a: Ultimo dekkingsgraad
Het fonds rapporteert de ultimo dekkingsgraad. De ultimo stand van kolom 1 wordt automatisch
gekopieerd als primostand van het lopende jaar in kolom 2 (zie vraag 2.1a).
Vraag 2.3b: Ultimo stand beleidsdekkingsgraad
Hier wordt de hoogte van de beleidsdekkingsgraad aan het einde van de periode gerapporteerd. De
verwachte beleidsdekkingsgraad ultimo lopend jaar kan worden berekend door het gemiddelde te nemen
van de primo en ultimo stand van de dekkingsgraad van het desbetreffende jaar. Indien maatregelen
niet halverwege het jaar worden genomen maar op een ander moment, mag hier in de berekening van
de beleidsdekkingsgraad rekening mee worden gehouden.
Vraag 2.4: Technische voorzieningen
Het fonds rapporteert de totale technische voorzieningen waarop het herstelplan betrekking heeft.
Vraag 2.5: Vereiste dekkingsgraad
Het fonds rapporteert de vereiste dekkingsgraad volgens de feitelijke (a) en de strategische (b)
beleggingsmix.
De vereiste dekkingsgraad wordt berekend door de som van vraag 2.4 (technische voorzieningen) en het
berekende vereist eigen vermogen te delen door vraag 2.4 (technische voorzieningen).
Vraag 2.6: Minimaal vereiste dekkingsgraad
Voor de berekening van de minimaal vereiste dekkingsgraad dient eerst het minimaal vereist eigen
vermogen (MVEV) te worden berekend. Het MVEV wordt berekend conform artikel 11 van het besluit
FTK. De minimaal vereiste dekkingsgraad wordt berekend door de som van vraag 2.4 (technische
voorzieningen) en het MVEV te delen door vraag 2.4 (technische voorzieningen).
Vraag 2.7: Toelichting op realisatie verslagjaar
Het fonds geeft een toelichting op alle opvallende zaken met betrekking tot de realisatie in het
verslagjaar voor zover die niet worden geadresseerd onder de elementen M1 t/m M6 en zet deze
realisatie af tegen de verwachtingen volgens het herstelplan van vorig jaar. Het is niet nodig hier een
woordelijke beschrijving te geven van de ontwikkelingen zoals weergegeven onder M1 (premie), M2
(uitkeringen), M3 (toeslagen/korting), M4 (rente), M5 (rendement) en M6 (overige).
Indien de (beleids)dekkingsgraad of vereiste dekkingsgraad afwijkt van de gerapporteerde waarden in
K101 dan licht het fonds de verschillen hier toe.
Rapportagekader Pensioenfondsen
150
Let op: (Gedeeltelijk) herverzekerde pensioenfondsen en fondsen die een premieovereenkomst
uitvoeren en een herstelplan indienen dat uitsluitend betrekking heeft op de in eigen beheer (eigen risico
fonds) uitgevoerde pensioenregeling(en) geven een cijfermatige (en waar nodig uitgesplitste) toelichting
onder vraag 2.7 op de dekkingsgraad, beleidsdekkingsgraad, vereiste dekkingsgraad en minimaal
vereiste dekkingsgraad.
Vraag 2.8: Toelichting op verwachting lopend jaar (verslagjaar + 1)
Het fonds geeft een toelichting op alle opvallende zaken met betrekking tot de geactualiseerde
verwachting voor het lopende jaar voor zover die niet worden geadresseerd onder de overige elementen
M1 t/m M6 Het is niet nodig hier een woordelijke beschrijving te geven van de verwachtingen zoals
weergegeven onder M1 (premie), M2 (uitkeringen), M3 (toeslagen/korting), M4 (rente), M5 (rendement)
en M6 (overige).
Let op: (Gedeeltelijk) herverzekerde pensioenfondsen en fondsen die een premieovereenkomst
uitvoeren en een herstelplan indienen dat betrekking heeft op het gehele fonds lichten hier toe hoe de
technische voorzieningen afgedekt door garantiecontact en/of technische voorzieningen voor risico
deelnemers zijn meegenomen in het herstelplan, inclusief een toelichting op het verloop in de tijd.
PREMIE
Vraag 3.1: Actuarieel benodigde premie voor de ínkoop´ van de onvoorwaardelijke
onderdelen van de pensioenovereenkomst, vermeerderd met opslag voor uitvoeringskosten
en ten laste werkgever toegekende toeslagverlening
Het fonds rapporteert naar analogie van de bij staat K401 gegeven aanwijzingen. Het betreft hier de
onderdelen van de premie voor verplichtingen voor risico fonds gebaseerd op de rentetermijnstructuur
zoals genoemd in vragen 3.1 en 3.3 uit staat K401. Hierbij wordt opgemerkt dat bij deze vraag de
premie exclusief solvabiliteitsopslag is. Wanneer het fonds een herstelopslag heeft opgenomen of gaat
opnemen in de premie, dient dit te worden toegelicht bij vraag 3.4 of 3.5.
In tegenstelling tot wat de vraagstelling aangeeft, nemen (gedeeltelijk) herverzekerde pensioenfondsen
en fondsen die een premieovereenkomst uitvoeren en een herstelplan indienen dat betrekking heeft op
het gehele fonds, ook de totaal beschikbare premie voor risico deelnemers (vraag 3.12 staat K401) en /
of de totale premie voor verplichtingen onder garantiecontract (vraag 3.17 staat K401) mee onder deze
vraag. Het fonds geeft een cijfermatige uitsplitsing van de premie onder vraag 3.4 en 3.5.
Vraag 3.2: Feitelijke premie
Het fonds rapporteert de feitelijke premie inclusief eventuele herstelpremies en bijstortingen door de
sponsor en exclusief premie i.v.m. de uitvoering van een VPL-regeling. Een bijstorting of herstelpremies
mogen alleen worden meegenomen indien deze definitief zijn vastgesteld en contractueel zijn
vastgelegd.
Vraag 3.3: Invloed premie op dekkingsgraadverschil (%-punt)
Het fonds rapporteert de invloed van de premie op de primostand van de dekkingsgraad.
Vraag 3.4 en 3.5: Toelichting op realisatie verslagjaar en op verwachting lopend jaar
Het fonds geeft een toelichting en specificatie als in het verslagjaar of in het lopende jaar sprake is van
herstelpremie of bijstortingen of indien sprake is van premie voor risico deelnemers en / of premie voor
verplichtingen onder garantiecontract. Het fonds geeft in vraag 3.4 tevens een toelichting als de
realisatie over het verslagjaar materieel afwijkt van de verwachting voor het betreffende verslagjaar uit
de vorige actualisatie (M1 voor het lopend jaar in K501 van een jaar eerder).
UITKERINGEN
Vraag 4.1: Uitkeringen
Het fonds rapporteert de omvang van de gedane pensioenuitkeringen.
Vraag 4.2: Omvang solvabiliteitsvrijval
Het fonds rapporteert de omvang van de solvabiliteitsvrijval.
Vraag 4.3: Invloed solvabiliteitsvrijval op dekkingsgraad (%-punt)
Het fonds rapporteert de invloed van de solvabiliteitsvrijval op de primostand van de dekkingsgraad.
Vraag 4.4 en 4.5: Toelichting op realisatie verslagjaar en op verwachting lopend jaar
Rapportagekader Pensioenfondsen
151
Het fonds geeft een toelichting als er in het verslagjaar of in het lopende jaar sprake is van materiële
incidentiele uitkeringen die van invloed waren op vraag 4.3.
TOESLAGVERLENING/KORTING
Vraag 5.1: Toeslagverlening actieven
Het fonds rapporteert de voorwaardelijke toeslagverlening voor actieve deelnemers ten laste van het
fonds. De lasten voor onvoorwaardelijke toeslagverlening of backservice en de lasten voor
toeslagverlening ten laste van de werkgever zijn immers al verwerkt in de actuariële premie zoals
opgenomen onder vraag 3.1.
Vraag 5.2: Toeslagverlening inactieven
Het fonds rapporteert de voorwaardelijke toeslagverlening voor inactieven (gewezen deelnemers en
pensioengerechtigden) ten laste van het fonds.
Vraag 5.3: Invloed lasten toeslagverlening op dekkingsgraad (%-punt)
Het fonds rapporteert de invloed van de toeslagverlening op de dekkingsgraad.
Vraag 5.4 en 5.5: Korting actieven en inactieven
Het fonds rapporteert het kortingspercentage voor actieven en inactieven (gewezen deelnemers en
gepensioneerden) en licht het kortingsbesluit toe onder vraag 10.2 (uitvoering herstelplan).
Vraag 5.6: Invloed korting op dekkingsgraad (%-punt)
Het fonds rapporteert de invloed van de korting op de dekkingsgraad.
Een onvoorwaardelijk vastgestelde korting wordt pas na definitieve besluitvorming hiertoe doorgevoerd
in de dekkingsgraad. Het fonds dient deze korting in het dekkingsgraadsjabloon te verwerken onder M3
als negatieve toeslag.
Vraag 5.7: Toelichting op realisatie verslagjaar
Het fonds geeft een toelichting indien een toeslag is verleend. Het fonds rapporteert in ieder geval de
datum van het toeslagbesluit, de hoogte van de gehanteerde maatstaf, welk gedeelte van de maatstaf is
toegekend en het maximaal toe te kennen deel van de maatstaf op basis van de indexatieregel volgend
uit artikel 15 besluit FTK.
Indien het fonds in het verslagjaar dan wel lopende jaar een definitieve korting doorvoert, dient het
fonds bij 5.7, en waar nodig cijfermatig onderbouwd, toe te lichten op welke wijze het deze korting
doorvoert. U dient daarbij in ieder geval de volgende gegevens te rapporteren:
de datum waarop de korting onvoorwaardelijk wordt doorgevoerd
de wijze waarop het kortingspercentage is bepaald (bijvoorbeeld of uniform gekort wordt of dat
bij korting gedifferentieerd wordt tussen verschillende groepen); als u daarbij differentieert
tussen verschillende groepen, dan dient u een concrete en cijfermatige onderbouwing te geven
per groep, alsmede inzicht in het effect op de dekkingsgraad voor het fonds als geheel
welke aanspraken eventueel niet worden gekort.
Vraag 5.8: Toelichting op verwachting lopend jaar (verslagjaar + 1)
Het fonds geeft een toelichting indien naar verwachting een toeslag wordt verleend. Het fonds
rapporteert in ieder geval de hoogte van de gehanteerde maatstaf, welk gedeelte van de maatstaf naar
verwachting wordt verleend en de het maximaal toe te kennen deel van de maatstaf op basis van de
indexatieregel volgend uit artikel 15 besluit FTK.
Indien het fonds een korting opneemt in het lopend jaar dan licht het fonds concreet en cijfermatig
onderbouwd toe op welke wijze het effect van deze voorgenomen korting is berekend.
VERANDERING RENTETERMIJNSTRUCTUUR
Vraag 6.1: Wijziging technische voorziening a.g.v. verandering rentetermijnstructuur
Het fonds rapporteert het bedrag van de wijziging van de technische voorzieningen als gevolg van de
wijziging van de rentetermijnstructuur. Bedragen kunnen zowel positief (rentedaling) als negatief
(rentestijging) zijn. Uitsluitend kolom 1 (realisatie verslagjaar) wordt ingevuld, omdat ex ante
onverwachte wijzigingen in de rentetermijnstructuur niet ingeprijsd mogen worden.
Wij merken op dat de wijziging van de rentetermijnstructuur, naast invloed op de technische
voorzieningen, ook invloed heeft op de waarde van de vastrentende waarden (koersresultaat). Deze
invloed wordt gerapporteerd bij onderdeel 7 (Rendement).
Rapportagekader Pensioenfondsen
152
Vraag 6.2: Invloed van verandering rentetermijnstructuur op dekkingsgraad (%-punt)
Het fonds rapporteert de invloed van de wijziging van de rentetermijnstructuur op de primostand van de
dekkingsgraad. Wijzigingen in de rentetermijnstructuur komen alleen in de eerste kolom (realisatie
verslagjaar) tot uiting. Een stijging van de technische voorziening heeft een negatief effect op de
dekkingsgraad en vice versa.
RENDEMENT
Vraag 7.1: Benodigde interesttoevoeging technische voorzieningen (%)
Onder het benodigde rendement wordt verstaan de interesttoevoeging aan de technische voorzieningen.
Het fonds stelt deze interesttoevoeging vast op basis van de éénjaarsrente volgens de
rentetermijnstructuur primo het verslagjaar (voor de realisatie) respectievelijk primo het lopende jaar
(voor de verwachtingen over het lopende jaar).
Vraag 7.2: Feitelijk rendement (%)
Het feitelijke rendement dient op identieke wijze vastgesteld te worden als in staat K205. Het betreft het
jaarrendement op het belegde vermogen inclusief derivaten. De meetkundige bepaling van het te
verwachten portefeuillerendement voor kolom 2 dient in principe te gebeuren op basis van de
strategische beleggingsmix. Het gehanteerde verwachte portefeuillerendement moet passen binnen de
maximale rendementsparameters geldend per 1-1-2015.
Vraag 7.3: Invloed rendementsverschil op dekkingsgraad (%-punt)
Het fonds rapporteert de invloed van het rendementsverschil tussen vraag 7.2 en 7.1 ten opzichte van
de primostand van de dekkingsgraad.
Vraag 7.4: Toelichting op realisatie verslagjaar
Het fonds geeft in ieder geval een toelichting bij een significante afwijking tussen het gerealiseerd
rendement en het benchmark-rendement (zowel positief als negatief).
Vraag 7.5: Toelichting op verwachting lopend jaar
Het fonds geeft in ieder geval een toelichting als het verwachte jaarrendement (in kolom 2) hoger is dan
de verwachting die vorig jaar werd aangehouden. Bij een opwaartse bijstelling geeft het fonds tevens
een onderbouwing dat dit rendement past binnen de maximale parameters en dat er geen sprake is van
verhoging van het risicoprofiel.
OVERIGE OORZAKEN EN KRUISEFFECTEN
Vraag 8.1: Overige oorzaken en kruiseffecten
Dit onderdeel behelst de overige, veelal incidentele, oorzaken van een mutatie in de hoogte van de
dekkingsgraad en een correctie voor het weglaten van alle kruiseffecten tussen de verschillende
oorzaken.
Vraag 8.2: Toelichting op realisatie verslagjaar
Het fonds geeft een gekwantificeerde toelichting indien de gerapporteerde overige oorzaken en
kruiseffecten een materiële invloed op de dekkingsgraad van het gerealiseerde verslagjaar (kolom 1)
hebben. Indien er meerdere invloeden zijn, worden deze afzonderlijk gespecificeerd en gekwantificeerd.
Om een beoordeling van de (mogelijke verandering van de) technische voorziening in verband met
actuariële grondslagen te ondersteunen, dient het fonds tevens de verzekeringstechnische grondslagen
te verantwoorden. Hierin dient het fonds de volgende gegevens op te nemen m.b.t. de
sterftegrondslagen:
De gehanteerde overlevingstafel;
De gehanteerde correctiemethode voor ervaringssterfte;
De eventueel gehanteerde procentuele opslag op de technische voorziening;
In hoeverre deze gegevens in het verslagjaar gewijzigd zijn.
De overige actuariële, demografische en economische grondslagen dient het fonds alleen toe te lichten
indien het fonds deze in het verslagjaar heeft gewijzigd ten opzichte van het vorige jaar. Hieronder
vallen bijvoorbeeld (maar niet uitsluitend) de veronderstelde partnerfrequenties bij overlijden en de
reserveringsmethode voor het arbeidsongeschiktheidspensioen.
Rapportagekader Pensioenfondsen
153
Vraag 8.3: Toelichting op verwachting lopend jaar
Het fonds geeft een gekwantificeerde toelichting indien de gerapporteerde overige oorzaken en
kruiseffecten een materiële invloed op de dekkingsgraad van het van het lopende verslagjaar (kolom 2)
hebben. Indien er meerdere invloeden zijn worden deze afzonderlijk gespecificeerd en gekwantificeerd.
Indien er in staat K502 over latere jaren dan het lopende jaar sprake is van een substantieel
andere/grotere post onder M6, dan licht het fonds dat hier toe.
SOM VAN ALLE VERANDERINGEN VAN DE DEKKINGSGRAAD
Vraag 9.1: Som van alle veranderingen van de dekkingsgraad
Het onder deze vraag vermelde percentage betreft een automatische optelling van de zes voorliggende
invloeden op de dekkingsgraad (i.c. de vragen 3.3, 4.3, 5.3, 5.6, 6.2, 7,3 en 8.1). Behoudens kleine
afrondingsverschillen dient de uitkomst overeen te komen met de gegevens uit vraag 2.2 (mutatie
dekkingsgraad).
UITVOERING HERSTELPLAN
Vraag 10.1 en 10.2:Uitvoering herstelplan
Het fonds rapporteert of de maatregelen uit het herstelplan die betrekking hebben op het verslagjaar zijn
uitgevoerd. Indien deze vraag met ‘nee’ wordt beantwoord, vult het fonds verplicht een toelichting bij
vraag 10.2 in.
MAATREGELEN GEWIJZIGD T.O.V. VORIGE HERSTELPLAN
Vraag 11.1 t/m 11.6
Bij dit onderdeel wordt gevraagd naar beleidsaanpassingen in het geactualiseerde herstelplan ten
opzichte van het in voorgaande jaren geschetste beleid. Het betreft hier alle gewijzigde uitgangspunten
die materieel van invloed zijn op het herstel van de vermogenspositie. Bij een beleidswijziging
beantwoordt het fonds de vraag met ‘ja’ en verstrekt het hierop een toelichting bij vraag 11.8 en/of
vraag 11.9.
In onderdeel 11.1 gaat het om mutaties in het betreffende jaar in de achtergestelde lening. Hierbij kan
gedacht worden aan:
een nieuwe achtergestelde lening
verhoging van het nominale bedrag
omzetting van de achtergestelde lening in een bijstorting
(gedeeltelijke) aflossing
verandering in het deel van de achtergestelde lening dat mag meetellen bij de aanwezige
solvabiliteit a.g.v. een wijziging in het verschil tussen de nominale en marktwaarde van deze
lening (t.g.v. wijziging van het renteprofiel)
verandering in het deel van de achtergestelde lening dat mee mag tellen bij de aanwezige
solvabiliteit door wijziging van de vermogenspositie van het fonds.
Bij de vragen 11.2 t/m 11.6 gaat het om overige beleidswijzigingen zoals premie, pensioenregeling en
beleggingen. Het fonds beantwoordt deze vragen met ‘ja’ indien de beleidswijziging (materieel) relevant
is voor het herstel. Het fonds geeft bij elke vraag die met ‘ja’ is beantwoord, een concrete toelichting bij
de vragen 11.8 (verslagjaar) of 11.9 (lopend jaar). Ter illustratie is onderstaande voorbeeld opgenomen:
Voorbeeld (fonds antwoordt ‘ja’)
Door een verandering van het strategische beleggingsbeleid, zoals onder andere vastgelegd in de abtn, is
het verwachte rendement dan wel het VEV materieel gewijzigd. Het fonds dient de vraag in dat geval
met "ja" te beantwoorden omdat een wijziging van het strategische beleggingsbeleid ook relevant is voor
het verloop van het herstelplan voor wat betreft het te bereiken VEV en het verwachte
beleggingsrendement.
Vraag 11.7: Heeft één van bovengenoemde beleidsmaatregelen een ongunstig effect?
Onderdeel 11.7 dient met ‘ja’ beantwoord te worden indien minimaal een van de beleidswijzigingen op
zichzelf een ongunstig effect heeft op de dekkingsgraad. Dit geldt ook wanneer de nadelige effecten van
deze maatregel(en) op het herstel door andere maatregelen of exogene ontwikkelingen volledig
gecompenseerd worden.
Rapportagekader Pensioenfondsen
154
K502 Dekkingsgraadsjabloon
In te vullen door:
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen met technische voorzieningen voor risico van
het fonds, die aan het einde van het afgelopen boekjaar in tekort
waren.
Jaarlijks, uiterlijk 1 april
2016
1 februari 2016
Let op:
In de rapportages over 2016 en de jaarstaten over 2015 zullen alle fondsen de (beleids)dekkingsgraad
en vereiste dekkingsgraad moeten berekenen aan de hand van het totale vermogen en de totale
technische voorzieningen van het fonds met inbegrip van de pensioenverplichtingen die zijn herverzekerd
of betrekking hebben op een premieovereenkomst. Gedeeltelijk herverzekerde pensioenfondsen en
fondsen die, naast een uitkeringsovereenkomst, ook een premieovereenkomst uitvoeren hebben echter
wel de mogelijkheid om een herstelplan in te dienen dat uitsluitend betrekking heeft op de in eigen
beheer (risico fonds) uitgevoerde pensioenregeling(en). Dit is slechts toegestaan indien een eventuele
voor herstel benodigde korting uitsluitend wordt toegepast op de in eigen beheer opgebouwde
pensioenaanspraken. De dekkingsgraden, beleidsdekkingsgraden en vereiste dekkingsgraden in deze
staten sluiten in dat geval dus niet aan bij de definities zoals gegeven in staat J501.
Inleiding
Deze staat vormt samen met staat K501 en de bijlagen het herstelplan. Ze verschaft inzicht in het
verwachte herstelpad naar een situatie waarin het fonds beschikt over het vereist eigen vermogen.
De beleidsdekkingsgraad vormt het uitgangspunt in het herstelplan. Omdat de toekomstige
beleidsdekkingsgraad wordt afgeleid uit de toekomstige dekkingsgraden, wordt er een prognose gemaakt
van de dekkingsgraad. De beleidsdekkingsgraad wordt uit deze prognoses afgeleid en aan het einde van
de looptijd van het herstelplan afgezet tegen het vereist vermogen.
In het dekkingsgraadsjabloon “regulier beleid” rapporteert het fonds het herstelpad conform regulier
beleid, zonder gebruik te maken van de mogelijkheid om de indexatie in deze prognose op nul te
veronderstellen. Mocht het strategische vereist eigen vermogen volgens de prognose niet binnen de
hersteltermijn worden gehaald, dan geeft het fonds dit aan bij vraag 3. In dat geval vult het fonds het
dekkingsgraadsjabloon “berekening korting” in, waar wordt berekend of en hoeveel het fonds in het
eerste jaar moet korten. In dit tweede sjabloon mag de indexatie op nul worden verondersteld.
Pensioenfondsen die kiezen voor een hersteltermijn korter dan 10 jaar (in het kader van het
overgangsrecht is dit 11 jaar in 2016), dienen het dekkingsgraadsjabloon volledig in te vullen (dus voor
alle jaren in het sjabloon). De daadwerkelijke looptijd van het herstelplan wordt gerapporteerd in K501
vraag 1.2. Ook wanneer het fonds naar verwachting het vereist vermogen eerder bereikt dan de duur
van het herstelplan, rapporteert het fonds de prognose ook voor de resterende jaren.
Pensioenfondsen die een kortingsmaatregel voorzien, omdat de beleidsdekkingsgraad zonder deze
korting niet binnen de gestelde termijn boven de vereiste dekkingsgraad (op basis van het strategische
beleid) ligt, vullen – indien deze kortingsmaatregel wordt gespreid over (een deel van) de looptijd van
het herstelplan – het dekkingsgraadsjabloon in alsof alle kortingen in deze jaren ook daadwerkelijk
doorgevoerd gaan worden.
Aanvullende maatregelen
Aanvullende maatregelen, zoals een premieverhoging, aanpassing van de pensioenregeling, het
omzetten van een achtergestelde lening in een bijstorting als er daadwerkelijk gekort moet worden, of
een extra bijstorting mogen alleen worden opgenomen indien deze definitief zijn vastgesteld en
contractueel zijn vastgelegd. Maatregelen die op het moment dat het fonds de actualisatie bij DNB
indient nog niet definitief zijn – en die daarmee nog niet concreet en haalbaar zijn – kan het fonds
eventueel meenemen in de volgende actualisatie.
Dekkingsgraadsjabloon
In de dekkingsgraadsjabloon wordt de deterministische ontwikkeling van de dekkingsgraad vanuit de
situatie aan het begin van het verslagjaar gedurende maximaal 10 (in het kader van het overgangsrecht
is dit 11 jaar in 2016) jaar gepresenteerd aan de hand van een uitsplitsing naar de belangrijkste
onderliggende oorzaken.
Het verslagjaar van de dekkingsgraadsjabloon (vraag 1) sluit aan bij het verslagjaar op K501.
Rapportagekader Pensioenfondsen
155
Alle jaren in de dekkingsgraadsjabloon (vraag 2.1 tot en met 2.15) komen overeen met gehele
kalenderjaren (januari tot en met december). De ontwikkeling van de dekkingsgraad in het verslagjaar
en het lopende jaar (regel 2.1 en 2.2), dienen overeen te komen met de gerapporteerde ontwikkeling in
staat K501.
Speciaal ten behoeve van de dekkingsgraadsjabloon moet vanuit de situatie aan het begin van het
verslagjaar een samenhangend deterministisch scenario worden doorgerekend met toepassing van het
voorgenomen (herstel)beleid en met het meetkundige portefeuillerendement als input voor het jaarlijkse
beleggingsrendement. Om de interne consistentie te waarborgen, is het nadrukkelijk niet de bedoeling
dat er als input gebruik wordt gemaakt van de output (gemiddelden of medianen) uit een stochastische
analyse van bijvoorbeeld de haalbaarheidstoets.
Als een pensioenfonds niet in staat is om bezien vanuit de beleidsdekkingsgraad binnen de gestelde
termijn het vereist eigen vermogen te bereiken (na inzet van aanvullende herstelmaatregelen) dient het
fonds een voorgenomen korting op te nemen in K502. Het fonds dient de korting in de
dekkingsgraadsjabloon te verwerken onder M3 als negatieve toeslag. Eventuele rest- en kruiseffecten
met de andere M-waarden worden onder M6 verantwoord.
Toelichting op de sjabloon:
De mutaties van de dekkingsgraad die voortkomen uit deze oorzaken, en kortweg M1 t/m M6 zijn
genoemd, worden alle uitgedrukt in procentpunten van de dekkingsgraad. Dit maakt de mutaties
onderling vergelijkbaar en maakt een analyse van de ontwikkeling van de dekkingsgraad mogelijk.
M1 = Δ DG(premie)
Het gaat om de combinatie van enerzijds nieuwe onvoorwaardelijke aanspraken die in het verslagjaar
ontstaan en anderzijds de daar tegenover staande premie-inkomsten. Ook andere premie-inkomsten
worden in M1 meegenomen, zoals herstelpremies en bijstortingen door de sponsor.
M2 = Δ DG(uitkeringen)
Het effect M2 is een maat voor de solvabiliteitsvrijval, uitgedrukt als percentage van de voorziening.
M3 = Δ DG(indexering/korting)
Hierbij gaat het om de impact van de voorwaardelijke indexatie en kortingen (negatieve
toeslagverlening). De onvoorwaardelijke indexatie is namelijk al meegenomen bij de bepaling van de
voorziening en dus al in de bestaande dekkingsgraad verwerkt.
M4 = Δ DG(rentetermijnstructuur)
Oorzaak M4 betreft de impact die een mutatie van de technische voorziening, enkel als gevolg van een
onverwachte wijziging van de rentetermijnstructuur, heeft op de dekkingsgraad. Deze kolom kan voor de
toekomstige jaren worden gezien als een pro memorie kolom, waarin de effecten 0%-punt zijn, omdat ex
ante geen rentevisie die afwijkt van de door de markt ingeprijsde renteontwikkeling in de
rentetermijnstructuur mag worden toegepast.
M5 = Δ DG(overrendement)
Hierbij gaat het om het effect van het extra rendement dat wordt gegenereerd door de
beleggingsportefeuille ten opzichte van het benodigde rendement ten behoeve van de technische
voorziening (deze is gelijk aan de éénjaarsrente in de rentetermijnstructuur van het betreffende jaar).
Voor de beleggingsportefeuille wordt uitgegaan van het strategische beleid.
M6 = Δ DG(overig)
M6 behelst de overige veelal incidentele oorzaken van een mutatie in de hoogte van de dekkingsgraad en
een correctie voor het weglaten van alle kruiseffecten tussen de verschillende oorzaken, dus:
M6 = Δ DG(overige oorzaken) + Δ DG(kruiseffecten).
Beleidsdekkingsgraad ultimo
De beleidsdekkingsgraad ultimo jaar kan in het dekkingsgraad sjabloon worden berekend door het
gemiddelde te nemen van de primo en ultimo stand van de dekkingsgraad van het desbetreffende jaar.
Indien maatregelen niet halverwege het jaar worden genomen maar op een ander moment, mag hier in
de berekening van de beleidsdekkingsgraad rekening mee worden gehouden.
Vereiste dekkingsgraad
Wanneer een fonds een dynamisch beleid hanteert wordt dit meegenomen in het dekkingsgraadsjabloon.
In deze kolom vult het fonds de vereiste dekkingsgraad (op basis van de strategische mix) in
overeenkomstig het beleid dat het fonds voert bij de geprognotiseerde dekkingsgraad en/of rentestand.
Hierbij hoeft geen rekening te worden gehouden met de impact van de ontwikkeling van de rente
Rapportagekader Pensioenfondsen
156
volgens de forwards op de hoogte van de S1 schok (dit zou leiden tot jaarlijkse wijzigingen in S1). Als
het fonds geen dynamisch beleggingsbeleid hanteert, dan kunnen de prognoses van de vereiste
dekkingsgraden in alle jaren gelijk worden verondersteld aan de vereiste dekkingsgraad uit K501 vraag
2.5b.
Gehanteerde veronderstellingen
In de vier rechterkolommen van de dekkingsgraadsjabloon worden de waarden van vier belangrijke
parameters vermeld. Dit zijn de premiehoogte, het percentage voorwaardelijke indexatie voor actieve
deelnemers, het percentage voorwaardelijke indexatie voor inactieven en het meetkundig gemiddelde
portefeuillerendement. Een korting in het tweede dekkingsgraadsjabloon wordt gerapporteerd als
negatieve indexatie.
Te hanteren formularium
De mutatie in de dekkingsgraad kan als volgt in formulevorm worden weergegeven:
met:
Δ DG
TV
V
TV
DGvoor
 V
  TV 
 DG  
 DGvoor  * 

 TV
  TV  TV 
=
=
=
=
=
toename van de dekkingsgraad in procentpunten als gevolg van een mutatie
technische voorziening vóór mutatie
mutatie van de waarde van de activa (vermogen) als gevolg van een bepaalde oorzaak
mutatie van de technische voorziening als gevolg van een bepaalde oorzaak
dekkingsgraad vóór mutatie
Onderstaande tabel geeft voor elk van de in de sjabloon onderscheiden mutatiefactor een specifieke
uitwerking van deze formule.
V
TV
V/TV
TV /
(TVprimo + TV)
ΔDG
M1
Feitelijke
premie
(Prfeit)
Actuariële bruto
premie
(Pract)
PremieD
G=
Prfeit /
Pract
Pract /
(TVprimo + Pract)
(PremieDG – DGprimo) * Pract /
(TVprimo + Pract)
M2
Uitkeringen
(-U)
100%
-U / (TVprimo - U)
(DGprimo – 100%) * U / (TVprimo –
U)
M3
0
Uitkeringen
(-U)
TVind =
TV act * ind% act +
TVniet-act * ind%
0%
TVind /
(TVprimo + TVind)
- DGprimo * TVind / (TVprimo
+TVind)
M4
0
TVRTS
0%
TVRTS /
(TVprimo + TVRTS)
- DGprimo * TVRTS / (TVprimo +
TVRTS)
M5
p * Vprimo
b * TVprimo
b / (1+b)
DGprimo * (p–b) / (1+b)
M6
onbepaald
onbepaald
onbepaald
Δ DG(overige oorzaken )
+ Δ DG(kruiseffecten )
niet-act
p/b*
DGprimo
onbepaal
d
Toelichting symbolen:
DGprimo
= dekkingsgraad per primo boekjaar
Vprimo
= vermogen per primo boekjaar
TVprimo
= technische voorziening per primo boekjaar
TVRTS
= TV als gevolg van de wijziging van de rentetermijnstructuur
TVind
= TV als gevolg van indexatie.
TVact
= deel van de voorziening primo voor de actieve deelnemers
TVniet-act = deel van de voorziening primo voor de niet actieve deelnemers
p
= het totale meetkundige rendement (%) van de gehele beleggingsportefeuille;
b
= het benodigde rendement voor de technische voorziening (%).
Bijlagen Herstelplan
Op dit formulier voegt het fonds de gevraagde vragenformulieren toe in Excel-format en in pdf
(ondertekend). Tevens heeft het fonds de mogelijkheid om andere bijlagen toe te voegen.
Rapportagekader Pensioenfondsen
157
Pensioenregelingen
K602 Kenmerken pensioenregelingen
In te vullen door:
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen
Jaarlijks per 1 april
1 januari 2016
1 januari 2016
Inleiding
Deze staat moet ingevuld worden voor alle regelingen waarvan de omvang van de technische
voorzieningen tenminste 5% van de totale omvang van de technische voorzieningen van het fonds is
en/of het aantal actieve deelnemers in de regeling ten minste 5% is van het totale aantal actieve
deelnemers van het fonds.
Een fonds rapporteert een wijziging van de regeling zodra deze van kracht is. Wanneer de wijziging
alleen voor bepaalde groepen deelnemers geldt, dient deze wijziging als een nieuwe regeling opgevoerd
te worden zodat ook de ongewijzigde regeling behouden blijft. Hierbij geldt dat deze groep aan de 5%limiet moet voldoen.
De regels voor indiening van deze kwartaalstaat zijn voor volledig herverzekerde fondsen met een
garantiecontract niet anders dan voor andere pensioenfondsen.
Regeling
Onder een regeling verstaan wij een voor de deelnemer samenhangende set pensioenaanspraken. Een
deelnemer is normaal gesproken slechts in één regeling (per fonds) actief. In veel gevallen zal er een
één op één relatie zijn tussen de pensioenregeling en een pensioenreglement. Soms kunnen meerdere
reglementen samen een pensioenregeling vormen. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer er een apart
pensioenreglement is voor het tijdelijke ouderdomspensioen of het overbruggingspensioen, dan wel het
arbeidsongeschiktheidspensioen.
De rapportage wordt voor elke regeling apart ingevuld. Een uitzondering wordt gemaakt wanneer de
administratie van het pensioenfonds geen onderscheid maakt tussen verschillende regelingen. In dat
geval mogen de verschillende regelingen samengevoegd worden tot een regeling.
Verschillende staten hanteren een uitsplitsing naar pensioenregeling. Ten einde de consistentie tussen
deze staten te waarborgen moeten pensioenregelingen in staat K602 worden opgevoerd voordat zij in
jaarstaat J604 kunnen worden gebruikt.
Toelichting
Bestaande varianten
Het fonds vult hier de naam in waaronder de regeling bij het fonds zelf bekend staat. De naam moet
consistent gebruikt worden over de verschillende staten en rapportageperioden.
Wanneer de administratie van het pensioenfonds geen onderscheid maakt tussen verschillende
regelingen, bijvoorbeeld ten aanzien van het indexatiebeleid, mogen de verschillende regelingen
samengevoegd worden tot één regeling. Het fonds maakt voor elke regeling een aparte variant aan.
De vragen die voor een bepaalde regeling niet van toepassing zijn worden door de applicatie automatisch
verborgen.
Vraag 1: Premies en uitkeringen
Het fonds rapporteert de ontvangen premies en de betaalde uitkeringen in het voorafgaande jaar (het
verslagjaar) die bij het getoonde reglement horen. De bedragen luiden in duizenden euro’s.
Vraag 2: Technische voorzieningen
Het fonds rapporteert de omvang van de technische voorzieningen ultimo van het voorafgaande jaar
(verslagjaar) die bij het getoonde reglement behoren. De bedragen luiden in duizenden euro’s.
Vraag 3: Aantallen deelnemers
Er wordt bij vraag 3 naar deelnemersaantallen gevraagd. Hierbij wordt onderscheid gemaakt naar
geslacht van de deelnemers en naar actieven, slapers en pensioengerechtigden.
Rapportagekader Pensioenfondsen
158
Bij de actieve deelnemers wordt een drietal subcategorieën onderscheiden:
- Regel 3.1.1: Actieven waarvoor het pensioenfonds premie ontvangt en die niet tevens een
ouderdomspensioenuitkering ontvangen.
- Regel 3.1.2: Arbeidsongeschikten zijn actieven waarvoor het pensioenfonds geen premie ontvangt
wegens arbeidsongeschiktheid. Indien een deelnemer gedeeltelijk arbeidsongeschikt is en de
ontvangen premie hiervoor verminderd maar niet nul is, wordt de deelnemer niet hier maar bij de
actieven opgevoerd.
- Regel 3.1.3: Deeltijdgepensioneerden zijn actieven waarvoor het pensioenfonds zowel premie
ontvangt als waaraan het pensioenfonds een uitkering verstrekt uit hoofde van het
ouderdomspensioen.
Op regel 3.2 meldt het pensioenfonds alle zogenoemde slapers die tot dit reglement behoren. Slapers
zijn personen die pensioenaanspraken hebben opgebouwd maar nu geen aanspraken meer opbouwen bij
het fonds.
Pensioengerechtigden worden onderverdeeld naar de volgende vier typen pensioenuitkering:
- ouderdomspensioen
- arbeidsongeschiktheidspensioen
- partnerpensioen
- wezenpensioen
Het totale aantal deelnemers over deze subcategorieën en de verschillende regelingen kan afwijken van
het totale aantal deelnemers in staat J701. Een deelnemer die in meerdere regelingen actief is, zal in
K602 voor elke regeling meetellen. Een deelnemer kan actief zijn in meerdere regelingen door
bijvoorbeeld deel te nemen aan een excedentregeling. In J701 zal elke deelnemer aan het pensioenfonds
slechts één keer meegeteld mogen worden. De definities van actieven, slapers en gepensioneerden zijn
equivalent aan de in staat J701 gehanteerde definities.
Vraag 4: Is het reglement in het lopende jaar nog van toepassing?
Het fonds geeft aan of het reglement per primo van het lopende jaar (het jaar waarin deze rapportage
wordt uitgevraagd) nog van toepassing is. Afhankelijk van het antwoord op deze vraag zijn de vragen 5
t/m 15 al dan niet relevant.
Kenmerken pensioenregeling
De vragen uit dit onderdeel gaan in op het karakter van het fonds.
Algemene gegevens
De vragen uit onderdeel 5 gaan in op een aantal algemene zaken betreffende de regeling van het fonds.
Vraag 5.1: Ingangsdatum reglement
Het fonds geeft de datum aan waarop het reglement is ingegaan
Vraag 5.2.1: Worden er nog actieve deelnemers opgenomen?
Het fonds geeft aan of instroom van deelnemers in deze regeling mogelijk is of dat het hier om een
gesloten regeling gaat.
Vraag 5.2.2: Vindt er nog pensioenopbouw plaats?
Het fonds vult hier in of de deelnemers nog pensioen opbouwen. Dit kan dus ook gelden indien de
regeling al gesloten is.
Vraag 6.1: Vrijstelling van verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds van toepassing
Het fonds rapporteert of de werkgever vrijgesteld is van deelneming in een verplicht gesteld
bedrijfstakpensioenfonds.
Vraag 6.2: Naam bedrijfstakpensioenfonds (indien meerdere alleen de meest relevante
opgeven)
Hierbij vult het fonds de naam van het bedrijfstakpensioenfonds is dat vrijstelling heeft verleend. Bij
vrijstelling van meer bedrijfstakpensioenfondsen gaat het om het meest relevante
bedrijfstakpensioenfonds.
Vraag 7.1: Doelgroep
De meeste pensioenregelingen gelden voor alle medewerkers van een bedrijf(stak). Indien een regeling
voor een beperkte groep werknemers geldt kan hier opgegeven worden welke groep dit is.
Rapportagekader Pensioenfondsen
159
Uta-personeel is het uitvoerend, technisch, administratief personeel in de bouwsector. Wanneer er
aparte regelingen bestaan voor werknemers geboren voor 1950 en voor werknemers geboren vanaf
1950 dienen deze apart te worden opgevoerd. Bij de doelgroep kan dan worden aangegeven voor welke
groep deelnemers een regeling bestemd is.
Ingeval het fonds een beroepspensioenfonds is, geldt het volgende. Als de pensioenregeling van
toepassing is op alle medewerkers die bij de beroepspensioenvereniging zijn aangesloten, dan dient hier
“alle medewerkers” te worden geantwoord. Indien dat niet het geval is, dan moet hier “anders” worden
ingevuld.
Pensioenovereenkomst
De vragen uit onderdeel twee gaan in op de verschillende pensioensoorten die in de pensioenregeling zijn
opgenomen.
Vraag 8.1.1: Ouderdomspensioen
Het fonds rapporteert of levenslang ouderdomspensioen een onderdeel van de regeling is.
Vraag 8.1.2: Tijdelijk ouderdomspensioen
Het tijdelijk ouderdomspensioen gaat vooraf aan het levenslang ouderdomspensioen, het eindigt
wanneer het ouderdomspensioen ingaat.
Vraag 8.1.3: Overbruggingspensioen
Het overbruggingspensioen is een tijdelijke aanvulling op het levenslange ouderdomspensioen voor de
periode dat de gepensioneerde nog geen AOW-uitkering ontvangt. Het onderscheidt zich van het tijdelijk
ouderdomspensioen doordat de periode van uitkering die van het ouderdomspensioen overlapt. De
uitkeringen van het levenslang ouderdomspensioen en het overbruggingspensioen beginnen tegelijk.
Vraag 8.1.4: Partnerpensioen
Hier rapporteert het fonds of de regeling partnerpensioen kent.
Vraag 8.1.5: Tijdelijk nabestaandenpensioen
Een tijdelijk nabestaandenpensioen is een uitkering bij overlijden van de partner tot de pensioenleeftijd,
of anders, indien het pensioenreglement hier iets over zegt.
Vraag 8.1.6: Wezenpensioen
Hier vult het fonds in of de regeling wezenpensioen voor de kinderen van de deelnemer omvat.
Vraag 8.1.7: Arbeidsongeschiktheid pensioen
Een arbeidsongeschiktheidspensioen zorgt voor een uitkering bij langdurige arbeidsongeschiktheid (meer
dan 2 jaren). Het dient vaak als pensioen over het salarisdeel boven het maximum SV-loon. Daarnaast is
een arbeidsongeschiktheidspensioen onder het maximum SV-loon onder voorwaarden mogelijk. Merk op
dat óude´ gevallen gebruik maken van de Wet op de Arbeidsongeschiktheid (WAO).
Ouderdomspensioen
De vragen uit onderdeel 9 gaan in op de kenmerken van het ouderdomspensioen.
Vraag 9.1.1: Uitkeringsovereenkomst
Een pensioenovereenkomst inzake een vooraf vastgestelde pensioenuitkering.
Vraag 9.1.2: Kapitaalovereenkomst
Een pensioenovereenkomst inzake een vastgesteld kapitaal dat uiterlijk op de pensioendatum wordt
omgezet in een pensioenuitkering.
Vraag 9.1.3: Premieovereenkomst
Een pensioenovereenkomst inzake een vastgestelde premie die uiterlijk op de pensioendatum wordt
omgezet in een pensioenuitkering.
Vraag 9.2.1: Scheiding tussen verschillende pensioensystemen
Indien de regeling verschillende pensioensystemen voor dezelfde deelnemer kent, geeft het fonds hier
aan wat de grondslag voor de splitsing is.
Vraag 9.3.1: Uitkeringsovereenkomst op basis van
Rapportagekader Pensioenfondsen
160
Hier vult het fonds in wat de grondslag van de opbouw is. Het kan ook een combinatie van twee
grondslagen zijn.
Vraag 9.3.2: Scheiding tussen eind- en middellooncomponent
Hier geeft het fonds aan wat het criterium is voor de scheiding tussen de twee componenten.
Vraag 9.4.1 Toeslagen op pensioenaanspraken
Het fonds vult hier de soort toeslagverlening in die van toepassing is op deze pensioenaanspraken.
Vraag 9.4.2: Ex ante bepaalde maatstaf
Bij deze vraag rapporteert het fonds op welke vooraf vastgestelde maatstaf de toeslagen gebaseerd zijn.
Vraag 9.5.1 Beperkingen op de eindloonregeling
Hier vult het fonds in of er sprake is van een zuivere eindloonregeling of dat een er beperking van kracht
is.
Vraag 9.6.1: Hoogte jaarlijks opbouwpercentage in eindloonregeling
Hier vult het fonds het opbouwpercentage in.
Vraag 9.6.2: Hoogte jaarlijks opbouwpercentage in middelloonregeling
Hier vult het fonds het opbouwpercentage in.
Vraag 9.6.3: Hoogte jaarlijks opbouwpercentage tijdelijk ouderdomspensioen
Hier vult het fonds het opbouwpercentage in.
Vraag 9.6.4: Hoogte jaarlijks opbouwpercentage overbruggingspensioen
Hier vult het fonds het opbouwpercentage in.
Vraag 9.7.1: Winstdeling
Hier rapporteert het fonds of er een winstdelingsregeling van toepassing is.
Vraag 9.7.2 Basis voor vaststelling kapitaal
Hier vult het fonds in wat de grondslag voor de berekening van het kapitaal is dat voor inkoop van
pensioenrechten op de inkoopdatum beschikbaar komt.
Vraag 9.8.1: Premie wordt na storting aangewend voor
Hier vult het fonds wat er gebeurt met de ontvangen premie. De premie kan gebruikt worden voor
belegging, als storting in een kapitaalverzekering of voor directe inkoop van pensioenaanspraken.
Vraag 9.8.2: Premiebedrag
Hier vult het fonds in hoe het premiebedrag is samengesteld.
Vraag 9.8.3: Premiepercentage
Hier vult het fonds in hoe de premie voor de deelnemer is vastgesteld.
Vraag 9.9.1: Deelnemersbijdrage ouderdomspensioen
Hier geeft het fonds aan of er een deelnemersbijdrage is en zo ja, waaraan deze gekoppeld is.
Vraag 9.9.2: Hoogte deelnemersbijdrage ouderdomspensioen (in procenten)
Hier vult het fonds het percentage in dat de deelnemers verschuldigd zijn.
Vraag 9.9.3: Maximering premie
Hier rapporteert het fonds of er een maximum premie van toepassing is en zo ja, waaraan deze
gekoppeld is.
Vraag 9.9.4: Maximale premie in procenten
Hier rapporteert het fonds het percentage in dat als hoogste verschuldigd.
Vraag 9.9.5: Premiekorting
Hier geeft het fonds aan of premiekorting toegestaan is.
Vraag 9.10.1: Toeslagen voor inactieven
Het fonds vult hier de soort toeslagverlening in die van toepassing is op deze pensioenaanspraken.
Vraag 9.10.2: Ex ante bepaalde maatstaf
Rapportagekader Pensioenfondsen
161
Bij deze vraag rapporteert het fonds op welke vooraf vastgestelde maatstaf de toeslagen gebaseerd zijn.
Vraag 9.11.1: Normale toetredingsleeftijd
Hier rapporteert het fonds de leeftijd waarop de deelnemer met de opbouw van ouderdomspensioen
start.
Vraag 9.11.2: Is er een wachttijd, die niet meetelt bij de pensioenopbouw
Het fonds geeft aan of er een wachttijd is voor de opbouw van het ouderdomspensioen waarover na
toetreding niet alsnog pensioen wordt toegekend.
Vraag 9.11.3: Is er een drempeltijd die wel meetelt bij de pensioenopbouw
Het fonds vermeldt hier of er een drempeltijd is voor de opbouw van het ouderdomspensioen waarover
na toetreding alsnog pensioen wordt toegekend.
Vraag 9.11.4: Duur wachttijd of drempeltijd (in maanden)
Hier rapporteert het fonds het aantal maanden dat de wacht- of drempeltijd bedraagt.
Vraag 9.12.1: Pensioenrichtleeftijd
Hier vermeldt het fonds de leeftijd waarop zonder bijzondere omstandigheden het ouderdomspensioen
ingaat.
Vraag 9.12.2: Minimum pensioenleeftijd
Hier rapporteert het fonds de vroegste leeftijd waarop het ouderdomspensioen kan ingaan.
Vraag 9.12.3: Maximum pensioenleeftijd
Hier rapporteert het fonds de uiterste leeftijd waarop het ouderdomspensioen kan ingaan.
Vraag 9.13.1: Basis berekening pensioen
Hier rapporteert het fonds de basis van het pensioengevende salaris waarover het pensioen wordt
berekend. Het gaat hier om de termijnen van vaststelling van het salaris of een andere grondslag.
Vraag 9.14.1: Is er een maximum gesteld aan het pensioengevende salaris of de –grondslag
Hier rapporteert het fonds of de pensioenregeling een maximum salaris kent dat pensioengevend is. Het
wettelijk maximum pensioengevend salaris dient bij beantwoording van deze vraag buiten beschouwing
te worden gelaten.
Vraag 9.14.2: Hoe wordt dit maximum vastgesteld?
Hier vermeldt het fonds op welke wijze het maximum pensioengevend salaris wordt bepaald.
Vraag 9.14.3 Hoogte maximaal pensioengevend salaris
Het pensioenfonds geeft de hoogte van het maximaal pensioengevend salaris. Dit bedrag wordt in euro’s
ingevuld (dus niet in duizenden euro’s). Het wettelijk maximum pensioengevend salaris dient bij
beantwoording van deze vraag buiten beschouwing te worden gelaten.
Vraag 9.15.1: Soort franchise
Hierbij rapporteert het fonds wat de basis is van de franchise. Dit is het bedrag (anders dan een
maximaal meetellend salaris) dat afgetrokken wordt van het pensioengevend salaris om de grondslag te
berekenen waarop pensioen wordt opgebouwd.
Vraag 9.15.2: Toeslag op franchise
Hier rapporteert het fonds of de franchise door de jaren aangepast wordt en zo ja, volgens welke
methodiek.
Vraag 9.15.3: Ex ante bepaalde maatstaf
Hier geeft het fonds aan volgens welke vooraf vastgelegde maatstaf de aanpassing van de franchise
plaatsheeft.
Vraag 9.15.4: Hoogte individuele franchise (in euro’s)
Het fonds rapporteert de hoogte van de individuele franchise in euro’s.
Vraag 9.16: Hoogte maximale pensioengrondslag (in euro’s)
Het fonds rapporteert hier de hoogte van de maximale pensioengrondslag. Dit wordt in euro’s
gerapporteerd (dus niet in duizenden euro’s).
Rapportagekader Pensioenfondsen
162
De vragen uit onderdeel 10 gaan in op de kenmerken van het nabestaandenpensioen. Indien de regeling
niet voorziet in een nabestaandenpensioen zijn deze vragen niet beschikbaar.
Vraag 10.1.1: Deelname aan partnerpensioen
Hier rapporteert het fonds of de regeling voor partnerpensioen voor de deelnemer al dan niet verplicht is.
Vraag 10.1.2: Geldt partnerpensioen voor alle partners?
Hier geeft het fonds aan of de pensioenregeling ook partnerpensioen kent voor een partner met wie de
deelnemer niet gehuwd is, noch een geregistreerd partnerschap heeft gesloten.
Vraag 10.1.3: Hoe wordt de hoogte van het partnerpensioen vastgesteld?
Hier vermeldt het fonds waaraan de hoogte van het partnerpensioen gekoppeld is.
Vraag 10.1.4; Hoogte partnerpensioen (in procenten tov het ouderdomspensioen)
Hier vult het fonds een percentage in.
Vraag 10.1.5: Toezegging partnerpensioen voor actieve deelnemers
Opbouwbasis: zowel de partners van deelnemers als gewezen deelnemers als gepensioneerden kunnen
aanspraak maken op het partnerpensioen;
Risicobasis: alleen de partners van deelnemers kunnen aanspraak maken op het partnerpensioen.
Voor pensioendatum op risicobasis, na pensioendatum op opbouwbasis: De partners van deelnemers en
gepensioneerden kunnen aanspraak maken op het partnerpensioen. De partners van gewezen
deelnemers kunnen hier geen aanspraak op maken.
Een en ander moet beoordeeld worden aan de hand van het geldende reglement. Veelal zullen regelingen
waarbij het partnerpensioen thans op risicobasis verzekerd is nog wel premievrije rechten kennen op in
het verleden opgebouwd partnerpensioen. Hier moet geen rekening mee worden gehouden bij de
invulling van deze vraag. Ook een aanspraak op partnerpensioen ontstaan uit uitruil van het
ouderdomspensioen blijft hier buiten beschouwing.
Vraag 10.1.6: Indien partnerpensioen op risicobasis, is de hoogte dan afhankelijk van
diensttijd?
Hier rapporteert het fonds of het partnerpensioen gerelateerd is aan de diensttijd indien het
partnerpensioen op risicobasis is.
Vraag 10.1.7: Gelden voor de toeslagen op ingegaan nabestaandenpensioen andere
toezeggingen dan voor het ouderdomspensioen?
Hier vermeldt het fonds of de wijze waarop de toeslagen op het partnerpensioen worden vastgesteld en
gefinancierd, afwijkt van de wijze waarop dit voor het ingegaan ouderdomspensioen gebeurt.
Vraag 10.2.1: Deelname wezenpensioen
Hier rapporteert het fonds of de regeling voor wezenpensioen voor de deelnemer al dan niet verplicht is.
Vraag 10.2.2: Hoe wordt de hoogte van het wezenpensioen vastgesteld?
Hier vermeldt het fonds waaraan de hoogte van het wezenpensioen gekoppeld is.
Vraag 10.2.3: Hoogte wezenpensioen (in procenten tov het ouderdomspensioen of
partnerpensioen
Hier vult het fonds een percentage in.
De vragen in onderdeel 11 hebben betrekking op het arbeidsongeschiktheidspensioen. Indien de regeling
niet voorziet in een arbeidsongeschiktheidspensioen zijn deze vragen niet beschikbaar.
Vraag 11.1.1: Deelname arbeidsongeschiktheidspensioen
Hier geeft het fonds aan of de deelname aan het arbeidsongeschiktheidspensioen al dan niet verplicht is.
Vraag 11.1.2: Arbeidsongeschiktheidspensioen boven maximum SV-loon
Hier rapporteert het fonds of het arbeidsongeschiktheidspensioen alleen wordt toegekend boven het
maximum SV-loon.
Vraag 11.1.3: Arbeidsongeschiktheidspensioen beneden maximum SV-loon
Hier rapporteert het fonds of het arbeidsongeschiktheidspensioen alleen wordt toegekend beneden het
maximum SV-loon.
Vraag 11.1.4: Anders
Rapportagekader Pensioenfondsen
163
Hier kan het fonds aangeven of er een andere relatie is dan die onder de vorige twee vragen.
Vraag 11.1.5: Uitkeringspercentage arbeidsongeschiktheidspensioen boven maximum SV-loon
Hier vult het fonds een percentage in.
Vraag 11.1.6: Uitkeringspercentage arbeidsongeschiktheidspensioen beneden maximum SVloon
Hier vult het fonds een percentage in.
Vraag 11.1.7; Franchise arbeidsongeschiktheidspensioen
Hier rapporteert het fonds over welk deel van het salaris het geen arbeidsongeschiktheidspensioen
toekent.
Vraag 11.1.8: Gelden voor de toeslagen op het ingegaan arbeidsongeschiktheidspensioen
andere toezeggingen dan voor het ouderdomspensioen?
Het fonds vermeldt hier of de wijze waarop de toeslagen op het arbeidsongeschiktheidspensioen worden
vastgesteld en gefinancierd, afwijkt van de wijze waarop dit voor het ingegaan ouderdomspensioen
gebeurt.
Vraag 11.1.9: Voortzetting pensioenopbouw bij arbeidsongeschiktheid
Hier geeft het fonds aan of en zo ja, op welke wijze de pensioenopbouw wordt voortgezet tijdens de
periode van arbeidsongeschiktheid.
Flexibilisering
De vragen in dit onderdeel hebben betrekking op individuele keuzes die deelnemers aan de
pensioenregeling kunnen maken en op de voortzetting van de pensioenopbouw bij bijzondere vormen
van verlof.
Vraag 12.1.1 Hoog/laag constructie ouderdomspensioen
Het fonds geeft aan of de deelnemer de mogelijkheid heeft om gedurende een beperkt aantal jaren een
hoger of lager ouderdomspensioen te ontvangen, gevolgd door een lager of hoger ouderdomspensioen in
de periode daarna.
Vraag 12.1.2: Conversie in het kader van verevening: een zelfstandig recht op
ouderdomspensioen
De rapporteur antwoord op deze vraag met ja of nee.
Vraag 12.1.3: Deeltijdpensioen voor pensioenrichtleeftijd
Hier vermeldt het fonds of het ouderdomspensioen voor de normale pensioenleeftijd al voor een gedeelte
kan ingaan.
Vraag 12.1.4: Deeltijdpensioen na pensioenrichtleeftijd
Hier vermeldt het fonds of het ouderdomspensioen bij uitstel van de normale pensioenleeftijd al voor een
gedeelte kan ingaan.
Vraag 12.1.5: Anders
Het fonds geeft aan of de deelnemer wel of geen recht heeft ouderdomspensioen. Deze vraag heeft
betrekking op vraag 12.1.2.
Vraag 12.2: Voortzetting regeling mogelijk bij:
Zie onderstaande opties bij vragen 12.2.1 t/m 12.2.7.
Vraag 12.2.1: Vrijwillig ontslag
Indien een deelnemer na ontslag de regeling kan voortzetten kan het fonds dit hier vermelden.
Vraag 12.2.2: Zorgverlof
Indien een deelnemer tijdens een periode van zorgverlof de regeling kan voortzetten kan het fonds dit
hier vermelden.
Vraag 12.2.3: Ouderschapsverlof
Indien een deelnemer tijdens een periode van ouderschapsverlof de regeling kan voortzetten kan het
fonds dit hier vermelden.
Vraag 12.2.4: Sabbatical leave
Rapportagekader Pensioenfondsen
164
Indien een deelnemer tijdens sabbatical leave de regeling kan voortzetten kan het fonds dit hier
vermelden.
Vraag 12.2.5: Educatief verlof
Indien een deelnemer tijdens een periode van educatief verlof de regeling kan voortzetten kan het fonds
dit hier vermelden.
Vraag 12.2.6: Langdurig verlof
Indien een deelnemer tijdens een periode van niet nader bepaald verlof de regeling kan voortzetten kan
het fonds dit hier vermelden.
Vraag 12.2.7: Anders
Hier kan het fonds een andere vrijwillige voortzetting rapporteren.
Uitruil
De vragen in dit onderdeel hebben betrekking op de uitruil van ouderdomspensioen in partnerpensioen
en vice versa. De vragen zijn alleen beschikbaar indien de regeling beide pensioenvormen kent.
Uitruilfactoren worden in factoren en niet in percentages gegeven. Het gaat hierbij om de factor die geldt
op de pensioen(richt)leeftijd.
Vraag 13.1.1: Ouderdomspensioen in partnerpensioen
Hier rapporteert het fonds of de regeling de mogelijkheid kent om ouderdomspensioen uit te ruilen voor
partnerpensioen.
Vraag 13.1.2: Partnerpensioen in ouderdomspensioen
Hier rapporteert het fonds of de regeling de mogelijkheid kent om partnerpensioen uit te ruilen voor
ouderdomspensioen.
Vraag 13.2.1: Ouderdomspensioen in partnerpensioen op pensioen(richt)leeftijd
Het fonds vermeldt hier de factor die van toepassing is bij de uitruil van ouderdomspensioen in
partnerpensioen als factor en niet als percentage. De factor bepaalt het fonds door de te verkrijgen
euro’s partnerpensioen te delen door de daarvoor in te leveren euro’s ouderdomspensioen.
Vraag 13.2.2: Partnerpensioen in ouderdomspensioen op pensioen(richt)leeftijd
Het fonds vermeldt hier de factor die van toepassing is bij de uitruil van partnerpensioen in
ouderdomspensioen als factor en niet als percentage. De factor bepaalt het fonds door de te verkrijgen
euro’s ouderdomspensioen te delen door de daarvoor in te leveren euro’s partnerpensioen.
Uitsluiting
Dit onderdeel gaat in op de werknemers die uitgesloten zijn van deelname aan de pensioenregeling.
Vraag 14.1.1: Functiegroepen
Hier geeft het fonds aan of bepaalde functiegroepen van deelname aan de pensioenregeling zijn
uitgesloten.
Vraag 14.1.2: Vakantiewerkers
Hier geeft het fonds aan of vakantiewerkers van deelname aan de pensioenregeling zijn uitgesloten.
Vraag 14.1.3: Stagiairs
Hier geeft het fonds aan of stagiairs van deelname aan de pensioenregeling zijn uitgesloten.
Vraag 14.1.4: Oogstmedewerkers
Hier geeft het fonds aan of oogstmedewerkers van deelname aan de pensioenregeling zijn uitgesloten.
Vraag 14.1.5: Anders
Hier geeft het fonds aan of andere groepen van deelname aan de pensioenregeling zijn uitgesloten.
Toeslagverlening
Bij onderdeel 15 wordt informatie over toeslagverlening uitgevraagd.
Vraag 15.1.1: Toekenning van toeslagen aan deelnemers, lopend jaar
Het fonds rapporteert de hoogte van de toeslagverlening aan (actieve) deelnemers alsmede de
ingangsdatum hiervan. De hoogte van de toeslagverlening wordt met twee decimalen weergegeven.
Toeslag kan op meerdere momenten per jaar toegekend worden. Per toekenningsmoment kan dat op
deze staat gerapporteerd worden (15.1.1.1 t/m 15.1.1.3).
Rapportagekader Pensioenfondsen
165
Vraag 15.1.2: Toekenning van toeslagen aan gewezen deelnemers en pensioengerechtigden,
lopend jaar
Het fonds rapporteert de hoogte van de toeslagverlening aan gewezen deelnemers en
pensioengerechtigden (inactieven) alsmede de ingangsdatum hiervan. De hoogte van de toeslagverlening
wordt met twee decimalen weergegeven. Toeslag kan op meerdere momenten per jaar toegekend
worden. Per toekenningsmoment kan dat op deze staat gerapporteerd worden (15.1.2.1 t/m 15.1.2.3).
Vraag 15.2: Vindt er een eenmalige uitkering plaats in het lopende jaar?
Het fonds geeft aan of er al dan niet een eenmalige uitkering plaatsvindt in het lopende jaar.
Vraag 15.3: Is de toekenning een percentage of een vast bedrag?
Het fonds geeft aan of de toekenning een percentage is of een vast bedrag.
Vraag 15.4: Hoogte van het bedrag
Het fonds geeft aan welk bedrag gereserveerd is voor de eenmalige toeslagverlening. Het fonds
rapporteert dit bedrag in duizenden euro’s. Deze vraag is alleen zichtbaar indien bij vraag 15.3 gekozen
is voor vast bedrag.
Vraag 15.5 Verleende uitkering
Het fonds geeft de hoogte van het percentage aan. Deze vraag is alleen zichtbaar indien bij vraag 15.3
gekozen is voor percentage.
Rapportagekader Pensioenfondsen
166
Haalbaarheidstoets
K702 Haalbaarheidstoets
In te vullen door:
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Alle pensioenfondsen met uitzondering van de fondsen die een
melding (inclusief documentatie) van een voorgenomen collectieve
waardeoverdracht hebben gedaan in het kader van een liquidatie
van het fonds.
uiterlijk 30 juni
2015
1 juni 2015
Inleiding
Doel van deze staat is om te toetsen of de aanvangshaalbaarheidstoets correct is uitgevoerd. In staat
K702 moeten enkele belangrijke uitkomsten van de haalbaarheidstoets worden ingevuld (vragen 1 en 2).
Verder bieden wij u gelegenheid om uw input te geven op de wijze van de informatieuitvraag (zie vraag
3). Opmerkingen uit de sector neemt DNB mee bij de evaluatie. Tevens wordt gevraagd om een bijlage
(een vragenlijst en cijferreeksen) in te leveren (vraag 4). Hieronder volgt de toelichting op de gevraagde
onderdelen.
Toelichting
Vraag 1: Vastgestelde ondergrenzen (in percentages)
Bij deze vraag rapporteert het fonds de vastgestelde ondergrenzen (percentages) op fondsniveau.
Bij vraag 1.1 wordt de ondergrens van het verwachte pensioenresultaat gevraagd uitgaande van de
financiële positie waaraan de vereisten van het vereist eigen vermogen wordt voldaan.
Bij vraag 1.2 wordt de ondergrens van het verwachte pensioenresultaat gevraagd uitgaande van de
feitelijke financiële positie per 1 januari 2015.
Bij vraag 1.3 wordt de maximale afwijking gevraagd die het pensioenresultaat in het slechtweerscenario
kan afwijken van het verwacht pensioenresultaat en die het pensioenfonds heeft uitgedrukt als een
percentage dat de afwijking ten opzichte van het verwacht pensioenresultaat aangeeft (uitgaande van de
feitelijke financiële positie per 1 januari 2015).
Vraag 2: Uitkomsten haalbaarheidstoets (in percentages)
Bij deze vraag rapporteert het fonds de uitkomsten van de haalbaarheidstoets op fondsniveau.
Bij vraag 2.1 wordt het verwachte pensioenresultaat gevraagd uitgaande van de financiële positie
waaraan de vereisten van het vereist eigen vermogen wordt voldaan.
Bij vraag 2.2 wordt het verwachte pensioenresultaat gevraagd uitgaande van de feitelijke financiële
positie per 1 januari 2015.
Bij vraag 2.3 wordt de afwijking gevraagd die het pensioenresultaat in het slechtweerscenario afwijkt van
het verwacht pensioenresultaat en die het pensioenfonds heeft uitgedrukt als een percentage dat de
afwijking ten opzichte van het verwacht pensioenresultaat aangeeft (uitgaande van de feitelijke
financiële positie per 1 januari 2015).
Vraag 3: Toelichting/ opmerkingen bij deze rapportage
Hier heeft het fonds de mogelijkheid om een toelichting te geven of om opmerkingen te maken over de
indiening van de haalbaarheidstoets.
Vraag 4: Bijlage Haalbaarheidstoets 2015 (in Excel)
Het fonds voegt tot slot de bijlage ‘Bijlage Haalbaarheidstoets 2015’ toe. Deze bijlage bestaat uit
verschillende tabbladen. In het eerste tabblad is een vragenlijst opgenomen. In de daaropvolgende
tabbladen wordt u gevraagd cijferreeksen in te vullen. De vragenlijst is een hulpmiddel om vast te stellen
of aan de wettelijke vereisten die aan de haalbaarheidstoets worden gesteld is voldaan.
Bij elk tabblad staat nadere uitleg over de in te vullen gegevens.
De bijlage ‘Bijlage Haalbaarheidstoets 2015’ is te vinden op http://www.dnb.nl/statistiek/elinednb/pensioenfondsen/index.jsp.
Rapportagekader Pensioenfondsen
167
MAANDSTATEN
Dekkingsgraad
M101 Dekkingsgraad
In te vullen door:
Alle pensioenfondsen met technische voorzieningen
voor risico van het pensioenfonds
Wanneer in te vullen:
Laatste wijziging staat:
Laatste wijziging aanwijzing:
Elke maand
2016 M1
1 januari 2016
Inleiding
In deze staat worden op maandbasis de dekkingsgraad en de beleidsdekkingsgraad ingevuld. De
gebruikte begrippen sluiten aan bij de hoofdindeling van de balans die moet worden gerapporteerd in de
jaarstaten (J301) en de kwartaalstaten (K101) en bij de solvabiliteitspositie gerapporteerd in J501.
Toelichting
1.1 Technische voorzieningen
Hier worden de technische voorzieningen van het pensioenfonds gerapporteerd, uitgesplitst naar risico
fonds (1.1.1), risico deelnemer (1.1.2) en garantiecontract (1.1.3). Deze posten moeten worden ingevuld
conform formulier K101 van de Kwartaalstaten Beleggingen. Indien de exacte bedragen (nog) niet
bekend zijn, kan worden volstaan met een schatting.
1.2 Aanwezige solvabiliteit
Hier rapporteert het fonds de aanwezige solvabiliteit, conform de aanwijzingen in J501 en K101. Dit
betekent dat de aanwezige solvabiliteit niet per definitie gelijk is aan het eigen vermogen. De waarde van
de immateriële activa behoort daar niet toe en de waarde van (delen van) de achtergestelde leningen
juist weer wel. De reserve, die door de inkoopregeling Wet VPL is ontstaan, behoort tot het eigen
vermogen maar telt eveneens niet mee bij de berekening van de aanwezige solvabiliteit.
Ook zijn nog andere correctieposten mogelijk. Het pensioenfonds beoordeelt zelf – gegeven de
bestaande weten regelgeving – welke correcties noodzakelijk zijn. Indien het fonds een positieve
correctie toepast, legt het fonds dit vooraf ter goedkeuring aan DNB voor.
Aanwezige solvabiliteit =
eigen vermogen
- immateriële activa
+ achtergestelde leningen, voor zover bijdragend aan de solvabiliteit
- reserve VPL
+ andere correctieposten
1.3 Dekkingsgraad (%)
Dit percentage wordt berekend door de technische voorzieningen uit 1.1 en conform vraag 2.3.2 en 2.3.3
van verslagstaat K101 op te tellen bij de solvabiliteit van 1.2 en dit te delen door de technische
voorzieningen uit 1.1 plus de technische voorzieningen conform vraag 2.3.2 en 2.3.3 van verslagstaat
K101 plus 100%, oftewel:
𝐷𝑒𝑘𝑘𝑖𝑛𝑔𝑠𝑔𝑟𝑎𝑎𝑑 = 1 +
𝐴𝑎𝑛𝑤𝑒𝑧𝑖𝑔𝑒 𝑠𝑜𝑙𝑣𝑎𝑏𝑖𝑙𝑖𝑡𝑒𝑖𝑡
𝑇𝑉 𝑣𝑜𝑜𝑟 𝑟𝑖𝑠𝑖𝑐𝑜 𝑓𝑜𝑛𝑑𝑠 + 𝑇𝑉 𝑎𝑓𝑔𝑒𝑑𝑒𝑘𝑡 𝑑𝑜𝑜𝑟 𝑔𝑎𝑟𝑎𝑛𝑡𝑖𝑒𝑐𝑜𝑛𝑡𝑟𝑎𝑐𝑡 + 𝑇𝑉 𝑣𝑜𝑜𝑟 𝑟𝑖𝑠𝑖𝑐𝑜 𝑑𝑒𝑒𝑙𝑛𝑒𝑚𝑒𝑟𝑠
2.0 Beleidsdekkingsgraad
Het fonds rapporteert de beleidsdekkingsgraad als het voortschrijdende gemiddelde van de
gerapporteerde dekkingsgraden van de afgelopen 12 maanden.
Indien achteraf blijkt dat een gerapporteerde maanddekkingsgraad aanpassing behoeft, dient deze
aanpassing bij de berekening van de beleidsdekkingsgraad te worden meegenomen. Het is niet verplicht
hiervoor een herrapportage in te dienen, wel moeten eventuele aanpassingen worden toegelicht in het
toelichtingsveld zodat de hoogte van de beleidsdekkingsgraad verklaard is.
3.0 Toelichting
Rapportagekader pensioenfondsen
In de toelichting dienen eventuele aanpassingen in eerder gerapporteerde maanddekkingsgraden te
worden toegelicht zodat de hoogte van de beleidsdekkingsgraad verklaard is.
Rapportagekader Pensioenfondsen
169
BIJLAGEN
Voorbeeldsjabloon
Bij wijze van handreiking wordt onderstaand een sjabloon getoond die beoogt de bepalingen van artikel
11 van het Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen inzichtelijk te maken.
De sjabloon is slechts een hulpmiddel. De sjabloon vervangt niet de bepalingen van genoemd artikel in
het Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen.
Minim aal vereist eigen verm ogen: berekeningsw ijze voorgeschreven in art 10 van het
Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen
10 lid 2
Indien door het fonds beleggingsrisico w ordt gelopen: de bruto technische voorzieningen aan het
einde van het boekjaar
- technische voorzieningen voor risico fonds
a1
- technische voorzieningen afgedekt door garantiecontract
a2
Resulterende reductiefactor: (a1):(a1+a2), maar niet minder dan 0,85
b
Uitkom st berekening volgens art 10 lid 2
10 lid 3
Indien door het fonds geen beleggingsrisico w ordt gelopen, en de beheerslasten voor een periode
van meer dan vijf jaar zijn vastgelegd:
- technische voorzieningen voor risico deelnemers aan het einde van het boekjaar
Uitkom st berekening volgens art 10 lid 3
10 lid 4
A
c
( c * 0,01)
B
Indien door het fonds geen beleggingsrisico w ordt gelopen, en de beheerslasten voor een periode
van vijf jaar of minder zijn vastgelegd:
- de netto beheerslasten in verband met de bedrijfsuitoefening in het afgelopen boekjaar
Uitkom st berekening volgens art 10 lid 4
10 lid 5
( b * 0,04 * (a1+a2))
d
( d * 0,25)
C
Voor pensioenregelingen met risicokapitaal bij overlijden:
Het risicokapitaal bedraagt
- zonder aftrek herverzekering
e1
- na aftrek herverzekering
e2
Resulterende reductiefactor: (k):(j), maar niet minder dan 0,50
Uitkom st berekening volgens art 10 lid 5
10 lid 6
10 lid 6a
10 lid 6b
D
Indien het pensioenfonds arbeidsongeschiktheidpensioen uitvoert:
Som van de brutoschaden ten laste van de afgelopen drie boekjaren
g1
Som van de schaden eigen rekening ten laste van de afgelopen drie boekjaren
g2
Resulterende reductiefactor: (g2):(g1), maar niet minder dan 0,50
h
Geboekte dan w el verdiende premies in het afgelopen boekjaar, naargelang w elk bedrag het hoogst
is en van de in rekening gebrachte poliskosten:
- voor zover deze premies en kosten niet meer bedragen dan EUR 50 mln
- voor zover deze premies en kosten meer bedragen dan EUR 50 mln (dus: i - j1 maar niet minder
dan nul)
j1
Uitkom st berekening volgens art 10 lid 6a
k
(0,18 * j1 + 0,16 * j2) * h
Gemiddeld geboekte brutoschaden in de afgelopen drie boekjaren plus gemiddelde toevoeging aan
de schadevoorziening in de afgelopen drie boekjaren:
- voor zover deze schaden en toevoegingen niet meer bedragen dan EUR 35 mln
- voor zover deze schaden en toevoegingen meer bedragen dan EUR 35 mln (dus: l - m1 maar niet
minder dan nul)
Uitkom st berekening volgens art 10 lid 6b
10 lid 7
f
( f * 0,003 * e1)
(0,26 * m 1 + 0,23 * m 2) * h
i
j2
l
m1
m2
n
Hoogste van berekeningen volgens art 10 lid 6a en volgens art 10 lid 6b (dus: hoogste van k en n)
p
Hoogste van berekeningen volgens art 10 lid 6a en volgens art 10 lid 6b in vorig boekjaar
q
Indien p<q:
Technische voorzieningen voor te betalen schaden onder aftrek van de overdrachten uit
herverzekering aan het einde van het afgelopen boekjaar
Technische voorzieningen voor te betalen schaden onder aftrek van de overdrachten uit
herverzekering aan het begin van het afgelopen boekjaar
Resulterend verhoudingsgetal: (r):(s), maar niet meer dan 1,00
r
s
t
Uitkom st berekening volgens art 10 lid 7: als p<q dan uitkom st is t*q, anders uitkom st
is p
10 lid 1
E
Minim aal vereist eigen verm ogen (art 10 Besluit financieel toetsingskader
pensioenfondsen)
Uitkomst berekening volgens art 10 lid 2
A
Uitkomst berekening volgens art 10 lid 3
B
Uitkomst berekening volgens art 10 lid 4
C
Uitkomst berekening volgens art 10 lid 5
D
Uitkomst berekening volgens art 10 lid 6 en 7
Totaal bedrag Minim aal vereist eigen verm ogen
Rapportagekader pensioenfondsen
E
= A+B
+C+D+E

01-02-2016 Aanwijzingen jaar-, kwartaal

Transcript 01-02-2016 Aanwijzingen jaar-, kwartaal

Directory