Transcript Presentatie

MAP 5 en fosfor in de bodem
Jan Bries
Inhoud
• 1) Fosfor en plantengroei, algemeen
• 2) Fosfor bemestingsadviezen: BEMEX
• Nutriëntenbehoefte teelt
• Bodemvoorraad – beschikbaarheid
• 3) Actuele toestand P-beschikbaarheid
• 4) Bemestingsadviezen versus P-normen
• 5) Besluit
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
P
1) Fosfor en plantengroei
Suikerbieten
Graan
Aardappel
Maïs
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
1) Fosforbeschikbaarheid voor plantengroei
P
 Lage temperatuur.
Bij 13 ºC is de opname slechts 30% van de
opname bij 21 ºC.
 Gronden met een lage pH.
Bij pH 4,5 is de opname slechts 50% van de
opname bij pH 6 à 7.
 Slecht wortelgestel.
Wortels moeten dichter bij P komen voor
opname dan bijvoorbeeld N of K.
 Weinig organische stof, slechte structuur
 Droogte.
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
2) Fosfor bemestingsadviezen: BEMEX
Gewas
Export teelt
gewasrespons
Bodemvoorraad
Beschikbaarheid
Streefzone
Analysemethodiek
Proefveldonderzoek
BEMEX:
Landbouwkundig
Optimaal
Bemestings
-advies
Meststoffenkeuze
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
2.1 Nutriëntenbehoefte teelt
Marktbaar
product
+
Oogstrest
+
=
.....
Totale
Behoefte
 Luxeconsumptie, opname efficiëntie
 Relatie bodemtype
Aardappel
kg :
50 ton knollen
20 ton loof
N
P2O5
K2O
MgO
170
50
57
11
290
138
19
25
108
112
72
28
185
196
37
28
Suikerbieten
60 ton wortelen
35 ton koppen
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
2.1 Gewasrespons
Bodem A: bemesting > gewasexport
Bodem B: bemesting < gewasexport
opbrengst
streefzone
bodemfosforgehalte
risico op P-verlies
Geen bemesting
opbrengst
B
A
Veel bemesting
bodemfosforgehalte
Bron: F. Amery
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
2.2 Bodemvoorraad-beschikbaarheid
 AL-extract :
P-water < P-CaCl2
< P-Olsen < P-AL < P-ox
< P-totaal
De voedingselementen P, K,
Mg, Na, Ca worden bepaald
in een
ammoniumlactaatextract,
met ICP.
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
2.2 Bodemvoorraad-beschikbaarheid
 AL-extract :
 bodemtype, pH
Meerjarige
onderzoeksreferentie in
onze bodems en
klimaatomstandigheden
 correctie voor uitspoelingsverliezen
 verhoudingen elementen
 antagonisme K/Mg, K/Na, Ca/Mg
 gewaseigenschappen
 beworteling, schijnbare benutting,
teeltduur
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
2.2 Beoordelingsklassen P-gehalte (BDB)
Beoordeling
zeer laag
laag
tamelijk laag
streefzone
tamelijk hoog
hoog
zeer hoog
Akkers (0-23 cm)
Weiland (0-6 cm)
mg P per 100 g droge grond (AL-extract) - alle texturen
<8
<5
8 – 13
5-8
14 – 18
9 - 11
19 – 25
12 - 18
26 – 40
19 - 30
41 – 60
31 - 50
> 60
> 50
MAP 5
P-beschikbaarheidsklassen
Akkers
(mg P/100 g droge bodem)
Grasland
(mg P/100 g droge bodem)
Klasse I (lage P-beschikbaarheid)
≤ 12
≤ 19
Klasse II (P streefzone)
13-18
20-25
Klasse III (matige P-beschikbaarheid)
19-40
26-50
Klasse IV (hoge P-beschikbaarheid)
> 40
> 50
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
Standaardgrondontleding
Klasse III
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
3. Actuele toestand P-beschikbaarheid
MAP 5
Klasse
1
2
3
4
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
Akker fosfor
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
Weiland fosfor
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
3. Evolutie P-beschikbaarheid
Procentuele verdeling van fosforgehalte van de akkerbouwstalen in 7 beoordelingsklassen gedurende
verschillende perioden in de Kempen.
Klasse
zeer laag
laag
tamelijk laag
streefzone
tamelijk hoog
hoog
zeer hoog
’89-‘91
2,1
1,9
3,0
13,7
44,1
30,3
4,9
’92-‘95
0,7
1,5
2,5
12,8
44,7
33,0
4,8
’96-‘99
0,4
1,3
2,0
10,7
39,8
38,9
6,9
’00-‘03
0,2
1,0
1,7
9,0
35,9
42,7
9,5
’04-‘07
0,4
0,8
1,5
9,8
40,4
41,1
6,0
’08-‘11
0,5
1,2
2,3
13,6
44,8
33,4
4,2
’12-‘15
0,3
1,1
2,1
12,3
41,7
37,1
5,3
Procentuele verdeling van fosforgehalte van de weilandstalen in 7 beoordelingsklassen gedurende
verschillende perioden in de Kempen.
Klasse
zeer laag
laag
tamelijk laag
streefzone
tamelijk hoog
hoog
zeer hoog
’89-‘91
1,1
5,2
10,5
24,1
42,2
14,3
2,6
’92-‘95
1,4
5,4
10,6
22,7
44,0
13,6
2,3
’96-‘99
0,8
5,0
9,3
23,5
44,1
14,9
2,4
’00-‘03
1,2
4,3
10,1
20,9
43,6
17,4
2,5
’04-‘07
1,0
5,6
9,5
22,1
43,0
16,5
2,3
’08-‘11
1,5
7,4
12,8
24,3
38,6
13,5
1,9
’12-‘15
1,2
6,0
10,6
21,3
39,6
18,0
3,3
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
3. P-beschikbaarheid:
gangbaar versus biologische landbouw
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
3. P: landbouw versus particulier
fosfor groentetuin (2009-2015)
50
50
% van de tuinen
% van de percelen
fosfor akker (2012-2015)
40
30
20
10
40
30
20
10
0
0
fosfor weiland (2012-2015)
fosfor gazon (2009-2015)
40
30
20
10
0
50
% van de tuinen
% van de percelen
50
40
30
20
10
0
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
3. P-beschikbaarheid in MAP 5- klassen
100%
80%
60%
40%
Klasse IV
Klasse III
20%
Klasse II
Klasse I
0%
akker weiland
akker weiland
Vl. Zandstreek
Kempen
akker weiland
Zandleemstreek
akker weiland
Leemstreek
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
4. Bemestingsadviezen versus P-normen
• MAP5:
Klasse I
Klasse II
Klasse III
Klasse IV
Laag
Streefzone
Tamelijk hoog
Hoog
Gras (gras/maïs)
115
95
90
70
Maïs
100
80
70
55
95
75
70
55
85
65
55
45
Granen
Aardappelen
Bieten
Andere gewassen
extra opbouw
≈ gewasexport
ref 2015-16
ref 2017-…
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
Consumptieaardappelen
Zandleemstreek (2012-2015)
Bodemvruchtbaarheid
P O -advies
2
5
Bemestingsnorm
mg/100 g
%
zeer laag
<5
0.3
224
Klasse 1
95
laag
5-8
1.4
199
Klasse 1
95
tamelijk laag
9-11
3.2
180
Klasse 1
95
normaal - streefzone
12-18
17.6
135
Klasse 2
75
tamelijk hoog
19-30
35.1
75
Klasse 3
70
hoog
31-50
32.8
40
Klas. 3-4
55-70
zeer hoog
> 50
9.7
0
Klasse 4
55
Globaal gemiddelde (kg P2O5/ha)
72
68
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
Deeg- of voedermaïs
Vlaamse Zandstreek (2012-2015)
Bodemvruchtbaarheid
P O -advies
2
5
Bemestingsnorm
mg/100 g
%
zeer laag
<5
0.1
197
Klasse 1
100
laag
5-8
0.6
174
Klasse 1
100
tamelijk laag
9-11
1.1
160
Klasse 1
100
normaal - streefzone
12-18
6.1
114
Klasse 2
80
tamelijk hoog
19-30
28.5
56
Klasse 3
70
hoog
31-50
50.7
33
Klas. 3-4
55-70
zeer hoog
> 50
12.9
0
Klasse 4
55
Globaal gemiddelde (kg P2O5/ha)
43
59
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016
5. Besluit en bedenkingen
• Beredeneerde P-bemesting vereist een uitgebreid
referentiekader
• Staalnamediepte: 23 cm akker, 6 cm weide
• P-toestand:
Vlaanderen > n. Frankrijk/Wall.
groentetuin > akkers
gazons > weide
• Merendeel landbouwpercelen onterecht in klasse
IV ingedeeld.
• Bemestingsnormen op perceelsniveau en balans
op bedrijfsniveau: een contradictio in terminis?
Bodemkundige Dienst van België - “Bodemvruchtbaarheid en bemestingsadviezen anno 2016” – 25 februari 2016