Transcript Ga door naar het artikel

UMC Utrecht doet alle routinelabdiagnostiek ‘cito’
Hilde Dijstelbloem, klinisch chemicus, hoofd patiëntenzorg en plaatsvervangend afdelingshoofd van het Laboratorium Klinische Chemie en Haematologie (LKCH),
was verantwoordelijk voor de introductie van sneldiagnostiek in de kliniek, afgelopen zomer.
‘Snel is de
standaard’
Dankzij sneldiagnostiek zijn alle klinisch chemische en hematologische uitslagen van
routinebepalingen in het UMC Utrecht vanaf ontvangst van het bloedmonster op het lab
binnen één uur bekend. Feitelijk wordt alles nu ‘cito’, ofwel met spoed, verwerkt.
Vincent Hentzepeter | Fotografie: Foodnote
Nummer 8-2014 | Laboratorium Magazine
19-23 LM140816_Spoedanalyses Utrecht MC 19
19
07-11-14 12:09
alle aanvragen binnen het uur beschikbaar.
Wanneer daarnaast rekening wordt gehou­
den met bloed prikken op de poli en het
transport van buizen naar het lab, zijn
uitslagen binnen 1,5 uur bij de behande­
lend arts.
Tien jaar geleden ontstonden de eerste
gedachten over deze sneldiagnostiek.
De daadwerkelijke invoering ervan is de
afgelopen drie jaar gerealiseerd.
Winst
Hilde Dijstelbloem, klinisch chemicus,
hoofd patiëntenzorg en plaatsvervangend
afdelingshoofd van het Laboratorium Klini­
sche Chemie en Haematologie (LKCH),
was verantwoordelijk voor de introductie
van sneldiagnostiek in de kliniek, afgelo­
pen zomer. Toen haar afdeling in 2004 bij
artsen polste of er belangstelling was voor
Analist Janneke Wijers zet bloedbuizen in het preanalytische verdeelstation Automate 2500.
snellere diagnostiek, bleek dit voor een
grote patiëntengroep interessant te zijn.
Voor de écht urgente gevallen is medisch
als vuistregel: hematologie is binnen een
In plaats van zich de ene dag te laten prik­
urgente diagnostiek in het leven geroepen.
kwartier, chemie in 30 minuten en stolling
ken en de andere dag terug te komen voor
En die gaat nog sneller. Het Universitair
binnen 45 minuten bekend. Bij de routine­
een consult, kunnen patiënten nu op de­
Medisch Centrum Utrecht (UMC Utrecht)
diagnostiek, inclusief monsterontvangst en
zelfde dag na 1,5 uur bij de dokter terecht.
hanteert bij medisch urgente diagnostiek
preanalyse, zijn de analyseresultaten van
Winst voor patiënt en dokter. “De dokter
INNOVATIEF, CRE
NI
X-T
HT
GE
■
■
■
■
ONZE MERKEN:
20
Laboratorium Magazine | Nummer 8-2014
19-23 LM140816_Spoedanalyses Utrecht MC 20
07-11-14 12:09
D
s
N
d
K
l
C
c
heeft een uur na het prikken de uitslagen
met spoed. Dan moet je dat technisch en
van klinische chemie en hematologie op
analytisch kunnen borgen, anders kun je je
zijn scherm staan. Hij kan direct conclusies
belofte niet waarmaken.”
trekken en medicatie aanpassen.” De helft
van de patiënten op de poli kan zo sneller
Medisch urgent
geholpen worden. “De andere helft helaas
In de oude situatie waren er van de 1.000
niet, omdat sommige, meer specialistische
orders die het laboratorium binnenkreeg –
onderzoeken of bepalingen langer duren.
goed voor 3.000 buizen en 15.000 bepalin­
Denk aan ingewikkelde beeldvorming of
gen – zo’n 200 orders spoed. Met het ver­
aan bijzondere endocrinologische bepalin­
vallen van de cito’s maakte spoed plaats
gen, waar zo een week overheen kan gaan
voor ‘Medisch urgente diagnostiek’, met
voor de uitslag bekend is.”
een turn-around-tijd van 15 tot 45 minuten,
Lean en robuust
uitsluitend bedoeld voor de écht urgente
gevallen. Uitdaging was het teweegbren­
Om de ambities waar te maken voerde het
gen van een gedragsverandering bij de
laboratorium eerst organisatorische en
spoedaanvragen. Het kon niet zo zijn
technische aanpassingen door. Medewer­
dat met de invoering van sneldiagnostiek
kers gingen een lean traject in om de kwa­
het aantal cito’s gelijk zou blijven.
liteit te verbeteren en efficiënter te werken.
De laboratorium­organisatie zou volledig
Daarnaast werd er een robuust analyse­
ontregeld worden. “Van die 200 cito-or­
traject opgetuigd en een speciaal buizen­
ders was natuurlijk een deel medisch ur­
postsysteem geïnstalleerd. “We wilden
gent, maar we wisten ook dat er aanvragen
geen tijd verliezen met het monstertrans­
waren om meer logistieke redenen, zoals
port en altijd binnen het uur uitslagen leve­
het eerder met ontslag kunnen gaan van
ren. Alle Nederlandse ziekenhuizen doen
een patiënt. Dan is een uur snel genoeg.
cito’s binnen een uur, maar wij gingen in
Dat soort aanvragen kan nu in de gewone
de nieuwe opzet alles cito doen. Dus alles
stroom mee, zodat we medisch urgente
EF, CREATIEF EN KWALITATIEF
NIEUW!
X-TUBEPROCESSOR VAN
HTI BIO-X, EEN OP MAAT
GEMAAKTE OPLOSSING
■
■
■
■
Duits bedrijf gespecialiseerd in klantspecifieke automation oplossingen
NovaVeth biedt u de veelzijdige capper/
decapper voor schroefdoppen
Kan ook voorzien worden van een tube
labelling of tube filling systeem
Compatibel met verschillende soorten
cryo tubes en tubes van Micronic
Hilde Dijstelbloem: “Sneller en gerichter resultaat betekent een snellere diagnose, dus sneller een behandeling
starten of aanpassen, met uiteindelijk gezondheidswinst
voor de patiënt.”
NovaVeth
Innovative Science Supplier
NIEUW!
STABILISATIEPRODUCTEN VAN
GENTEGRA VOOR OPSLAG BIJ
KAMERTEMPERATUUR
■
■
■
■
Stabilisatieproducten van Amerikaanse bodem
voor de opslag van RNA en DNA onder kamertemperatuur
Laboratoria zijn niet meer afhankelijk van
vriezers of droog ijs
De stabiliteit van RNA is getest voor 7+ jaar en
de stabiliteit van DNA is getest voor 20+ jaar
zonder kwaliteitsverlies van het sample
Vraag nu uw sample aan!
WWW.NOVAVETH.COM
Nummer 8-2014 | Laboratorium Magazine
19-23 LM140816_Spoedanalyses Utrecht MC 21
21
07-11-14 12:09
diagnostiek kunnen reserveren voor pati­
en iPad-doekjes met de boodschap ge­
guliere proces in, de andere draaien we
ënten die het echt nodig hebben – iemand
maakt. En we hebben een kleine incentive
meteen hard af, zodat we dat materiaal
die met een trauma op de Spoed­eisende
ingebouwd. Bij medisch urgente diagnos­
snel beschikbaar hebben voor een re-run
Hulp binnenkomt of op de IC ontspoort.”
tiek geldt een dubbel ordertarief. Heel
of om een verdunning te maken. Bij lastige
logisch, want je moet er een analist voor
monsters krijg je zo meestal alsnog een
vrijmaken.”
uitslag en verlies je weinig tijd.”
tot twintig écht urgente gevallen per dag te
Lastige monsters
Gezondheidswinst
zijn. Het aantal spoedaanvragen kon dus
Stollingstesten zijn het meest kritisch in
Juli 2014 was het moment van de waar­
drastisch naar beneden, maar dat besef
het traject, gezien de relatief lange pre­
heid. Het laboratorium moest de belofte
moest bij de aanvragers nog doordringen.
analyse- en analysetijd. “Maar een bepa­
van uitslagen binnen het uur waarmaken.
”We zijn in gesprek gegaan met de artsen
ling als troponine op de DxI [immunoche­
“Dat was een spannend moment. Doen
PR-campagne
Er bleken bij nadere analyse slechts tien
wat je belooft, is essentieel voor het creë­
ren van een draagvlak. Het is verschrikke­
‘Doen wat je belooft, is essentieel voor
het creëren van draagvlak’
lijk goed gegaan, blijkt uit onze evaluatie.
Het vertrouwen is groot. Na drie maanden
zitten we nog steeds op slechts 10 tot 20
medisch urgente aanvragen per dag.
Dat is volgens afspraak. We gaan nu een
klanttevredenheidsonderzoek doen bij
aanvragers en patiënten. De eerste indruk
van de Spoedeisende Hulp, de afdelingen
mieanalyser van Beckman Coulter, red.]
is dat ook zij heel tevreden zijn. En we
en de anesthesisten op de OK over wat er
wordt snel beïnvloed door preanalytische
gaan onderzoeken of bepaalde patiënten­
wel en wat niet onder medisch urgente di­
factoren, dat is een bekend probleem. Bij
groepen inderdaad baat hebben bij deze
agnostiek valt. Er zijn afspraken gemaakt
een sterk hemolytisch monster of een
aanpak.”
om alleen medisch urgente aanvragen te
slechte afname, zoals kan voorkomen bij
Dijstelbloem is benieuwd welke winst de
doen bij patiënten in levensgevaar, om de
een patiënt met een hartinfarct, kun je
sneldiagnostiek heeft opgeleverd. “Sneller
aantallen beperkt te houden. Anders zou­
soms niet meteen een goede troponine-
en gerichter resultaat betekent een snellere
den we de kwaliteit niet meer kunnen bor­
uitslag genereren. Wanneer een troponine
diagnose, dus sneller een behandeling
gen.” Een pr-campagne zette deze bood­
is aangevraagd als medisch urgente diag­
starten of aanpassen, met uiteindelijk ge­
schap kracht bij. “Er is een nieuwsbrief
nostiek, splitsen we het monster daarom
zondheidswinst voor de patiënt. Dat willen
verschenen en er zijn handzame kaartjes
bij binnenkomst. De ene buis gaat het re­
we inzichtelijk maken.” LM
Technische uitdagingen
Om uitslagen binnen het uur te kunnen garanderen, waren er naast organisatori­
sche een aantal technische aanpassingen nodig. Het moest allemaal robuuster.
Hematologie was al snel, maar bij chemie en stolling was het hard werken om de
kortere doorlooptijden te halen. In 2006 kwam er een compleet nieuwe Beckman
Coulter-straat met automaten voor preananalyse en chemie en immunochemie­
analyse. De overname van Olympus door Beckman Coulter bood nieuwe mogelijk­
heden. Met name de Automate 2500 voor preanalyse en de AU5811 voor high
throughput chemie-analyses maakten volgens Hilde Dijstelbloem het verschil.
De ‘Dynamic inlet’ maakte het mogelijk om monsters een selectievere route te
laten volgen, bijvoorbeeld het direct doorsturen van een monster naar een analy­
zer als deze al eerder gecentrifugeerd is. Alle systemen werden dubbel uitgevoerd
om ook bij storingen snelle doorlooptijden te kunnen garanderen. Verder werden
een aantal logistieke optimalisaties doorgevoerd, zoals de plaats en toegankelijk­
heid van de centrifuges. Dat was van belang om lastige monsters een speciale
behandeling te kunnen geven. Een speciaal ontwikkeld buizenpostsysteem voor
continu en volledig automatisch transport van buizen van de poli naar het lab
leverde nog extra tijdwinst op, een investering die zich nu al terugbetaalt.
Buizenpost brengt buizen zo snel naar het laboratorium dat serumbuizen even in de wacht moeten
om er voor te zorgen dat de stolling volledig heeft plaatsgevonden. Hiervoor is een stoplichten­module
ontwikkeld. Wat door mag gaat op groen, wat nog tijd nodig heeft staat op rood.
22
Laboratorium Magazine | Nummer 8-2014
19-23 LM140816_Spoedanalyses Utrecht MC 22
07-11-14 12:09
WT_adv_Ch