Transcript Editie 1 - VVD Bestuurdersvereniging

HERINDELING
BETUWE
2
DUBBELE
VERKIEZINGEN
4
EUROPESE
AANBESTEDING
5
LASTENVERLAGINGEN!
6
JAARGANG 65
NUMMER 1
7 FEBRUARI 2014
Voorbereiding zeer belangrijk
Een goede informateur kent het speelveld
VOORTOUW - Op 3 maart 2010 werd
VERKIEZINGEN!
de VVD in de gemeente Wijk bij Duurstede met 5 van de 19 zetels de grootste
partij. Hierdoor kon de VVD het voortouw nemen in het formatieproces.
De fractie vroeg het zittend bestuurslid
van de VVD Wijk bij Duurstede Ferry
Heeneman om als informateur de
benodigde verkenningen te voeren en
advies uit te brengen over de mogelijkheden tot een te vormen coalitie. In dit
stuk worden zijn ervaringen gedeeld
waar u na de aankomende gemeenteraadsverkiezingen uw voordeel mee kan
doen.
K
omende week heeft het Algemeen Bestuur van de bestuurdersvereniging
voor
het eerst een retraite. Tal van punten zullen we bespreken en we nemen wat meer de tijd voor zaken
die te snel blijven liggen. Het gaat
goed met onze vereniging! We zijn
al lang geen netwerkclub meer
waar het gezellig borrelen is. Toch
zijn sommige gezelschappen of provincies te inactief en daar moeten
we elkaar op aanspreken.
Voorbereiding
Een succesvol informateurschap vindt
zijn oorsprong in een goede voorbereiding. De fractie had Ferry al ruim voor
de verkiezingen benaderd voor een rol
als informateur wanneer de VVD als
grootste partij uit de bus zou komen.
Dit gaf Ferry de mogelijkheid om zich
te informeren over belangrijke lokale
politieke thema’s en knelpunten, de
verschillende verkiezingsprogramma’s,
maar ook over de persoonlijke verhoudingen. Een belangrijk resultaat van
de voorbereiding was een strakke planning, dit bleek essentieel om de vaart in
het proces te houden en is daarom een
belangrijke factor voor succes. Toen de
overwinning van de VVD eenmaal een
feit was, werden de informateur en zijn
opdracht op 4 maart bekend gemaakt.
Op dezelfde dag werden direct afspra-
ken gemaakt voor gesprekken met alle
politieke partijen.
Verkennen
De opdracht aan Ferry was om de scenario’s te onderzoeken die zouden leiden
tot een coalitie met de VVD en advies
uit te brengen over deze scenario’s. De
eerstvolgende stap was het aangaan van
verkennende gesprekken met alle partijen die hadden deelgenomen aan de
verkiezingen. Is je partij een winnaar of
verliezer? Is er een rol voor je partij in
een toekomstig college en zo ja, hoe zie
je die rol? Dat zijn de vragen die de deelnemers aan deze gesprekken moesten
Informateurs gezocht
De voorbereidingen voor de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart
2014 zijn inmiddels in volle gang.
Verkiezingsprogramma’s worden geschreven, kandidaten worden geselecteerd en de campagne wordt voorbereid.
Het voordeel is dat de leider van de
partij die het initiatief neemt tot de
onderhandelingen meer als een neutraal voorzitter kan optreden en de
informateur in eerste instantie kan
aftasten waar de mogelijkheden voor
een nieuw college liggen.
Direct na de gemeenteraadsverkiezingen starten de onderhandelingen
voor de nieuwe colleges van B&W.
Hopelijk zorgt de verkiezingsuitslag
ervoor dat de VVD evenals in 2010 in
een flink aantal gemeenten als grootste partij het initiatief mag nemen
voor deze onderhandelingen. Wanneer dat het geval is zal dat voor een
aantal fracties een nieuwe ervaring
zijn. In een aantal andere gemeenten
heeft de VVD ook bij voorgaande onderhandelingen het initiatief genomen en de collegeonderhandelingen
geleid.
Beroep
Steeds vaker wordt ook op gemeentelijk niveau, zeker na de invoering
van de Wet Dualisering Gemeentebestuur, bij collegeonderhandelingen
gewerkt met een informateur.
Om als VVD zo goed mogelijk voorbereid te zijn op de onderhandelingen
wil de Bestuurdersvereniging, evenals in 2010, weer een poule van informateurs vormen. We zijn daarom op
zoek naar VVD leden die deze taak in
één of meerdere gemeenten op zich
willen nemen. VVD-fracties in de gemeenteraad kunnen een beroep doen
op leden van de informateurspoule,
mochten zij geroepen worden de leiding te nemen in de onderhandelingen. Uiteraard kan het ook zo zijn dat
een fractie niet de leiding hoeft te nemen in de onderhandelingen, maar
er wel aan deelneemt en daarover
advies wil inwinnen. Op dat moment
is er geen sprake van een informateur
maar is de rol van adviseur aan de
orde.
Voor deze functie(s) zoeken we VVDleden die kennis en ervaring hebben
met het vormen van nieuwe colleges.
Bijvoorbeeld burgemeesters, voormalig wethouders/gedeputeerden, oudraadsleden enzovoort. Voorop staat
dat men als onafhankelijk wordt
gezien en als zodanig kan optreden.
Ervaringen in een aantal gemeenten
in 2010, en ook na de laatste verkiezingen voor Provinciale Staten, laten
zien dat het werken met een informateur succesvol is geweest.
Een goede campagne is essentieel
voor een goede verkiezingsuitslag.
Het echte werk begint daarna. Want
hoe regelen we dat we zoveel mogelijk punten uit de verkiezingsprogramma’s in de collegeakkoorden
opgenomen krijgen? Laten we er met
elkaar voor zorgen dat we ook daar
goed op voorbereid zijn.
Heeft u interesse of wilt u informatie
neem dan contact op met:
beantwoorden. Maar door de uitgebreide voorbereiding was het ook mogelijk
per partij een paar specifieke inhoudelijke vragen te stellen waardoor er snel
een selectie kon worden gemaakt met
welke partijen de gesprekken werden
voorgezet Het resultaat was dat Ferry
met de VVD, de SP, GroenLinks, het CDA
en de lokale partijen PCG en BBNU nadere gesprekken aanging. Partijen als de
PvdA en D66 gaven in het eerste gesprek
al aan dat ze geen rol zagen in de coalitievorming.
Na de eerste verkennende gesprekken
zag Ferry de mogelijkheid om mogelijke
coalities te gaan onderzoeken. De meer
inhoudelijke vraagstukken konden verder worden onderzocht: is een coalitieakkoord op hoofdlijnen gewenst, of is
er meer behoefte aan een akkoord met
gedetailleerde afspraken? Wat zijn de
belangrijkste punten die de partijen willen meenemen in het coalitieakkoord
en wat willen ze er liever niet inzien? Op
deze manier kon een afweging worden
gemaakt tussen de overeenkomsten en
de verschillen tussen de partijen. Op papier komen de eerste coalities dan al bovendrijven en kunnen er weer partijen
worden weggestreept. Ferry is na deze
gesprekken verder gegaan met de VVD,
de SP, GroenLinks en het CDA.
Chemie
Persoonlijke verhoudingen kunnen een
college maken of breken. Dit aspect
vraagt dus veel aandacht van de informateur. In de verdere onderhandelingen
hebben de partijen aangegeven welke
Jaap Lodders, [email protected]
Nanning Mol, [email protected]
Ook de verkiezingen voor de gemeenteraad staan op de agenda.
De meeste leden van onze vereniging zijn actief in de ruim 400 gemeenten van ons land. Landelijk
wordt de campagne goed aangestuurd door Tweede kamerlid Klaas
Dijkhof. Toch zijn er nog afdelingen
die denken dat je met suikerzakjes, bloemzaadjes, stickers en een
kraam op de zaterdagmiddag victorie haalt… . Maar in de meeste gemeenten is de campagne toch weer
professioneler dan vier jaar geleden
en op het terrein van de sociale media worden we steeds creatiever.
Ik maak me echter zorgen over de
periode na 19 maart. En dan doel ik
op de onderhandelingen, het selecteren en het voordragen van goede
wethouderskandidaten.
Landelijk, provinciaal, maar ook bij
onze bestuurdersvereniging zijn er
gelukkig ‘lijstjes’ met mensen die
capabel en ‘van buiten’ beschikbaar
zijn. En daar ligt helaas het probleem…. Er zijn namelijk nogal wat
gemeenten waar ze nu niet, maar
na de verkiezingen wél een wethouder kunnen leveren.
Met regelmaat is de lokale lijsttrekker van mening dat die de beste
kandidaat is (terwijl al lang informeel bij anderen bekend is dat ‘we’
dan dus geen wethouder leveren).
Hier ligt een taak voor het afdelingsbestuur of desnoods het Kamercentrale bestuur om te monitoren of we geen kansen verspelen….
In de meeste gevallen is een lijsttrekker een prima kandidaat, maar
als het krachtenspel dat vraagt
moeten ‘lijstjes’ op tafel komen.
We kunnen niet louter met lijsttrekkers de strijd voor het wethouderschap aangaan.
Mijn advies is: Voer een volwassen
discussie met elkaar in het belang
van een meer liberaal gemeentebestuur. Pas dan kunnen we het aantal van 259 VVD wethouders overstijgen!
Arno Brok
Voorzitter VVD-Bestuurdersvereniging en
vervolg op pagina 3
Burgemeester van Dordrecht
2
P&G 01
» 2014
Herindeling van het rivierengebied is alleen nog een kwestie van tijd.
Onlangs
werd
Carola
Meuwissen geïnstalleerd
als wethouder van de gemeente Cranendonck.
Carola heeft de nodige ervaring op bestuurlijk vlak.
Zij heeft diverse managementfuncties vervuld, onder meer bij een woningbouwcorporatie.
Ze kent het politieke
milieu omdat zij gemeenteraadslid geweest is in GeldropMierlo en in Cranendonck deel uitmaakte van de schaduwfractie van de VVD. Als zelfstandig ondernemer heeft zij
diverse gemeenten geadviseerd. Naast haar werk als parttime wethouder in Cranendonck is Carola ook parttime als
adviseur vastgoed verbonden aan de gemeente Veere.
Is het wethouderschap altijd
al een ambitie geweest?
Sinds ik actief politiek actief ben heeft
een rol als wethouder voor mij op mijn
lijstje gestaan.
Hoe is het zo gekomen?
We hebben als VVD Cranendonck begin september 2013 de verkiezingslijst
vastgesteld en daarbij de beoogd wethouder aangegeven. Kort daarop legde
onze wethouder zijn functie neer en
heeft mijn fractie mij gevraagd om per
direct wethouder te worden.
Je hebt politieke ervaring als
raadslid en lid van de schaduwfractie. Nu zit je aan de
bestuurlijke kant. Hoe heb je
je op je nieuwe functie voorbereid?
Tja, als je hiervoor wordt gevraagd en
je dient binnen een week aan te geven
of je je als kandidaat wethouder per direct beschikbaar wil stellen, is van een
echte voorbereiding nauwelijks sprake.
Uiteraard heb ik door mijn ervaring
als gemeenteraadslid zicht op de rol
van de wethouder in het bestuur. Daarnaast ben ik ruim 2,5 jaar lid geweest
van de steunfractie en dit maakt dat
ik inzicht heb in de lopende dossiers
en projecten in de gemeente Cranendonck. Tenslotte, niet het minst belangrijke, heb ik zicht op de politieke
verhoudingen en speerpunten van de
verschillende fracties.
is. De gemeente is gelegen op het snijvlak Brabant-Limburg- België en zoekt
daarom aan alle kanten verbinding.
Het bieden van een veilige omgeving
met aandacht voor werkgelegenheid,
denk aan Hof van Cranendonck en
Duurzaam industrieterrein Cranendonck (DIC), is daarbij van evident belang.
Om de verbinding met Eindhoven,
als Brainport, goed te houden is een
doorstroming op de A2 noodzakelijk.
In tegenstelling tot de opinie van Rijkswaterstaat ervaren wij, en omliggende
gemeenten in Brabant en Limburg,
daar een congestie en dus verminderde bereikbaarheid. Graag vraag ik daar
aandacht voor.
Betuwe herindelen is onvermijdelijk
SAMEN - Er wordt meer en meer samen
Reductie
uitgevoerd door gemeentes in rivierenland. De afvalinzameling, bibliotheken,
brandweer, basisscholen, leerplichtcontroles, beleid rond werk en inkomen,
vergunningverlening en milieucontroles: alles doen gemeenten al samen. Het
beheer van de buitenruimte gaat nu ook
naar de AVRI. En veel gemeenten fuseren
nu ook de interne ambtelijke dienstverlening binnen de gemeentehuizen, zoals
juridische zaken, financiën, ICT, communicatie en personeelsbeleid.
Onderzoek laat zien dat samenwerking
vaak goedkoper uitpakt dan individueel
maatwerk. Samenwerking levert gemiddeld een reductie op van zo’n 25 procent
van de kosten. Ook leidt samenwerking
tot een beter resultaat. En je verlaagt de
kwetsbaarheid, in kleine gemeenten is
kans op uitval van beleidsterreinen door
afwezigheid van individuele ambtenaren
groter.
Raadsleden hebben nu alleen indirecte
betrokkenheid in het regiobestuur. Het
toezicht van raadsleden op het regionaal beleid is beperkt, lokale insteek
ontbreekt. Invloed van collegeleden op
uitvoering is ook beperkt, wethouders
kijken vaak vanuit een minderheidspositie toe.
Inwoners en bedrijven vragen steeds
meer kwaliteit en expertise van de gemeente. Vroeger konden kleine gemeenten zelf wegen, kruispunten en bijvoorbeeld riolering aanleggen. Tegenwoordig
moeten ze voldoen aan ingewikkelde
(inter)nationale regelgeving, normering,
inspraak en beleidskwaliteit. Inwoners
willen goede service op maat, bedrijven
willen snel worden geholpen.
Voor raadsleden en inwoners is er geen
touw meer aan vast te knopen hoe beleid, uitvoering en financiering in elkaar
zit. De huidige regionale samenwerking
ondermijnt democratische zeggenschap
van inwoners. Raadsleden kunnen niet
Gevolg is dat kleinere gemeenten expertise vooral inhuren. Gevolg is ook dat
der reizen voor je paspoort? Het open
houden van loketten kun je gemakkelijk
oplossen. Sommige raadsleden krijgen
misschien een gevoel van miskenning
van hun werk: doen ze het dan nu niet
goed? Voor ambtenaren haalt herindeling ook veel overhoop, maar de ervaring
is dat ze loyaal zijn en toe aan verfrissing.
Herindelen in het rivierengebied betekent een schaal kiezen die cultureel goed
past: Bommelerwaard en Maas en Waal
zijn anders dan de Betuwe. Qua geloof,
oriëntatie en economie. De nieuwe clusters liggen al klaar dus.
De Betuwe is een sterk merk, inwoners
zeggen eerder dat ze uit de Betuwe komen dan dan uit rivierenland. Tel je de
inwoners van de West Betuwe op, dan
heb je er ruim 167.000, genoeg voor een
robuuste gemeente. In die zeven herindelingsgemeenten kost een raadsvergadering gemiddeld 50.000 euro. Reduceer
je dat tot 1, dan scheelt je dat al 300.000
euro per maand. Geen 34 wethouders
meer, maar 5 met maar één burgemeester, levert 3 miljoen per jaar op. Secreta-
Hoe heb je je eerste maanden
ervaren?
Ik heb het Hof van Cranendonck een
paar stappen verder gezet, contacten
gelegd met alle stakeholders. Ik vind
het wethouderschap een uitdagende
rol, waarbij ik mijn hart op kan halen
aan schakelen op alle niveaus. Belangen van partijen inschatten en daarop
anticiperen. Ik heb een afwisselende portefeuille: economie, openbare
ruimte en verkeer en genoemde projecten, waarbij mijn eigen juridische kennis en kennis van gebiedsontwikkeling
goed van pas komt. Tenslotte kan een
dosis humor helpen om zaken te relativeren en tot de kern terug te brengen.
Culemborg
Buren
Neder-Betuwe
Geldermalsen
Tiel
Lingewaal
Neerijnen
Je bent parttime wethouder.
Is dat te doen, of is het stiekem toch een fulltime functie?
Als ik het in het verleden wel eens de
benaming ‘parttime wethouder’ zag
dacht ik altijd al… dat kan nooit. Inderdaad ervaar ik nu ook dat het hard
werken is, zeker omdat in mijn twee
andere dagen nog gevuld worden met
een adviseurschap voor de gemeente
Veere.
kleine gemeenten ambtelijke expertise
niet opbouwen en daarmee vrij duur uit
zijn, tot wel 5 keer de reguliere kosten.
Wat zijn je ambities voor
Cranendonck?
Cranendonck verder op de kaart zetten
als een gemeente waar het goed toeven
COLOFON
Sluipenderwijs blijven er nauwelijks tot
geen zelfstandige taken voor gemeenten
over. Beleid en uitvoering komen samen
in een ratjetoe aan gemeentelijke samenwerkingsmodellen. Aansturing, beleid en
financiering zijn complex en onduidelijk
georganiseerd. Lokale bestuurders hebben weinig grip op beleid en de organisatie, raadsleden hebben nauwelijks inzicht of toezicht.
PERSONALIA
P&G (ISSN: 1384-7562) is een uitgave van de VVD
Bestuurdersvereniging en verschijnt 8 maal per
jaar. Het blad wordt als bijlage bij Liber gratis toegezonden aan (buitengewonen) leden van de VVDBestuurdersvereniging.
Voor niet-leden bedraagt de abonnementsprijs
€ 53,00 per kalenderjaar.
Opzeggingen: [email protected]
Redactie:
Algemeen Secretariaat en het netwerk van leden
van de VVD-Bestuurdersvereniging i.s.m.
Saffier Public Relations, Leidschendam
Bladmanagement: Iris van Delden
Fotografie: VVD, Shutterstock.com
Grafische vormgeving en pre-press:
Meere Reclamestudio, Den Haag
Kopij volgende editie vóór 26 februari 2014
Druk: Janssen/Pers Rotatiedruk, Gennep
Samenstelling en productie
VVD Algemeen Secretariaat
Laan Copes van Cattenburch 52, Den Haag
Postbus 30836, 2500 GV Den Haag
Telefoon: (070) 3613041
E-mail: p&[email protected]
Website: www.vvdbv.nl
Verspreiding: Sandd B.V., Apeldoorn
Advertenties: p&[email protected]
GEMEENTEN
Anne Lize van der Stoel is benoemd tot waarnemend burgemeester
van Teylingen.
Henk Aalderink start op 1 januari
weer als burgemeester van Bronckhorst.
Remco Kouwenhoven stopt per 1
februari als wethouder van Haren. Per
COPYRIGHTS HET AUTEURSRECHT OP DE IN DEZE KRANT
VERSCHENEN ARTIKELEN WORDT DOOR DE VVD-BESTUURDERSVERENIGING VOORBEHOUDEN.
deze datum is hij direct benoemd tot directeur van de Stichting Veiligheidszorg
Noord.
meer uitleggen aan hun kiezers welke
besluiten om welke reden genomen zijn.
Gemeenten hebben het financieel zwaar.
En de kosten en het takenpakket nemen
toe, neem alleen al de gevolgen van vergrijzing en krimp op het platteland. Kostenreductie door samenwerking is dus
geen wens, maar ook een noodzaak.
Democratisch
Op dit moment is er soms sprake van
halfslachtige keuzes in de samenwerking
tussen gemeenten. Er wordt wel fors geinvesteerd in regionale samenwerking,
maar de angst voor herindeling zorgt
voor een ratjetoe aan onduidelijke en
tijdelijke regionale samenwerkingsverbanden. Daarmee nemen kosten eerder
toe. En democratisch toezicht verzwakt
er juist door! Vervolgens krijgt ‘de regio’
de schuld, maar raadsleden weigeren te
beseffen dat zij zelf die regio zijn.
Op rijksniveau wordt geadviseerd om qua
schaalgrootte minimaal te streven naar
meer dan 100.000 inwoners. Het rijk wil
geen herindeling opleggen, maar stimuleert wel herindeling ‘van onderaf’, op
eigen initiatief. Opschaling naar een grotere gemeente levert nog een belangrijk
winstpunt op: je staat samen veel sterker
richting provincie en rijk.
riaten en griffies snoeien: 4 miljoen per
jaar.
Kortom, herindeling is onvermijdelijk,
alleen nog maar een kwestie van tijd. De
grootste hobbel is psychologisch: kunnen
de huidige bestuurders dit proces wel
leiden? Er spelen tenslotte ook persoonlijke belangen. Geld, maar ook aanzien,
invloed en status voor raadsleden en wethouders.
De komende raadsperiode (2014-2018)
vraagt om transitie en maatschappelijk leiderschap. Er is geen behoefte aan
dikke externe rapporten. We hebben een
tijdelijke, doch indringende impuls nodig voor dit noodzakelijke proces. Zonder
impuls zakt de bestuurskracht van het
lokaal bestuur in de Betuwe steeds verder
weg. Meer kosten, minder dienstverlening en bovenal minder democratie.
In de aanloop naar de verkiezingen willen we met een initiatiefgroep het Hwoord (herindelen) veel explicieter op tafel leggen. Er komt een digitaal platform
en in februari volgt een inspirerende debatavond. Inwoners en bedrijven van de
West Betuwe verdienen het mee te praten
over hun eigen toekomst en hun democratische rechten.
Melvin Könings is zelfstandig organisa-
Herindelen is geen zaligmakende oplossing. Er zijn ook hobbels op de weg. Ver-
tieadviseur en raadslid voor de VVD in
Geldermalsen
P&G 01
vervolg van pagina 1
wethouderskandidaten zij op het oog
hadden. Vervolgens begint het afwegen.
Natuurlijk wordt er eerst gekeken naar
de expertise en ambities van de kandidaten en hoe dat past in de uitdagingen
die de gemeente in de coalitieperiode
heeft. Chemie tussen personen is echter even belangrijk als de inhoud. Een
college moet bestaan uit personen die
elkaar wat gunnen, die geen tegenstrijdige belangen hebben en met elkaar
door een deur kunnen. Dat betekent ook
dat er partijen zijn verzocht om met een
andere kandidaat te komen. Dat is soms
vervelend, maar wel noodzakelijk.
Vertrouwen
Er zijn veel aspecten die waar informateur rekening mee moeten houden. Zo
is het informateurschap een grote eer,
maar er zullen niet alleen vrienden worden gemaakt. Afvallers zullen informatie lekken, verzuurd in de pers verschijnen of zelfs persoonlijke aantijgingen
maken. De pers kiest daarbij vaak zelf
ook partij. Hierop moet een informateur
voorbereid zijn, want dit is niet altijd
even makkelijk. Juist hierom is vertrouwen een zeer belangrijk deel van het
proces. Wanneer degenen die betrokken zijn bij de onderhandelingen het
vertrouwen hebben in de oprechtheid,
betrouwbaarheid en onafhankelijkheid
van de informateur, dan ontstaat er
geen vijandige sfeer die het informa-
teurproces kan frustreren. Dit betekent
bijvoorbeeld dat vertrouwelijke gesprekken écht vertrouwelijk zijn en met niemand worden gedeeld. Uiteraard geldt
vertrouwen ook omgekeerd: de informateur moet ook de onderhandelaars
van de verschillende partijen kunnen
vertrouwen. Daarom is met hen afgesproken om niet te communiceren met
buitenstaanders, maar ook om twee gemandateerde personen af te vaardigen;
een gekozen gemeenteraadslid en een
bestuurslid van de betreffende partij.
Hierdoor was het vertrouwen hoog en
kon er direct daadkrachtig zaken worden gedaan.
Het resultaat
Op 13 maart 2010, tien dagen na de verkiezingen, rondde Ferry zijn eindrapportage met advies af en presenteerde
deze aan de VVD-fractie. Om zowel inhoudelijke en personele redenen adviseerde Ferry om een formateur aan te
wijzen en een college van VVD, CDA en
SP te formeren. Door de gesprekken was
het ook mogelijk een inhoudelijk kader
mee te geven. Daarom adviseerde de
informateur om komen tot een hoofdlijnenakkoord waarin onderwerpen als
werkgelegenheid, de agrarische sector
en veiligheid aan de orde zouden komen. Vervolgens heeft Ferry een openbare persconferentie belegd waarin hij het
resultaat heeft verantwoord aan aanwezige burgers, politici en pers. Door
zich openbaar te verantwoorden en de
aanwezige mensen de gelegenheid te geven vragen te stellen werd het proces zo
Gemeenteraad ‘nieuwe stijl’
Ferry Heeneman werkt als senior client
MANDAAT - 19 maart 2014, Ge-
director defensie bij KPN en is naast
meenteraadsverkiezingen. De dag
waarop onze inwoners weer hun
mandaat van vier jaar geven aan de
door hen gekozen volksvertegenwoordigers.
voormalig informateur bestuurslid van
de VVD Wijk bij Duurstede.
Twitter: @FerryHeeneman
Praktische tips voor
de informateur
• Zorg voor goede inhoudelijke
voorbereiding en planning
• Zorg voor één vaste locatie
voor de gesprekken
• Laat stukken niet lekken!
Schrijf en bewaar alles zelf
• Maak afspraken met alle partijen over de vertrouwelijkheid
van de gesprekken
• Geef regelmatig terugkoppeling over de voortgang van het
proces aan de opdrachtgever
• Ga op je gevoel af, ook wanneer het over persoonlijke
relaties gaat
• Wees alert op tunnelvisie en
houd jezelf scherp
Doe mee en
werf één lid!
twee verkiezingen te winnen. Daarnaast is het van groot belang te werken aan versteviging van ons ledenaantal. ‘1+1’ is daarbij de centrale
gedachte, werf één lid en help zo mee
het ledenbestand te laten groeien
naar van 33.500 naar 40.000. Leden
staan aan de basis van de VVD en vormen het hart van onze partij.
Het is tijd samen in actie te komen.
Onze Kabinetsleden, leden van de
Tweede-Kamer, leden van het Hoofdbestuur, KC-voorzitters en velen anderen hebben inmiddels toegezegd in
2014 minimaal één lid te werven. Doe
ook mee, werf één lid. De VVD keer
twéé!
Actieplan
Eind 2013 heeft het hoofdbestuur opdracht gegeven een actieplan ledenwerving op te stellen. ‘1+1’ is de kerngedachte van het actieplan geworden.
Doelstelling is om eind 2014 weer
perspectief te hebben op 40.000 leden.
Naast ledenwerving stellen we alles in
het werk om leden die overwegen hun
lidmaatschap op te zeggen of dat al
gedaan hebben bij de VVD te houden.
Kamercentrales werken nu aan acties
om de 1+1 gedachte op de kaart te
zetten. Ze worden daarbij financieel
en anderszins ondersteund door de
landelijke projectgroep van het actieplan. Jeannette Baljeu (wethouder
Rotterdam) is ‘hoofdambassadeur’
van het actieplan. Daarnaast maken
onder meer Wouter Kolff (burgemeester Veenendaal) en Sjoerd Potters (lid Tweede-Kamer) deel uit van
de projectgroep. Christophe van der
Maat coördineert de actie namens het
Hoofdbestuur.
Wouter Kolff: “Het is van groot belang dat juist de VVD-bestuurders
het goede voorbeeld geven in deze
ledenwerfactie. Ik spoor alle collegabestuurders aan om de actie uit te dragen en uiteraard ook zelf een nieuw
lid te werven!”
3
transparant mogelijk gemaakt. Uiteindelijk is het college van VVD, CDA en SP
in mei 2010 gepresenteerd.
Bestuurders:
VOORBEELD - In 2014 hebben we
» 2014
Doe mee!
Als VVD-bestuurder bent u bij uitstek
in staat om anderen te overtuigen van
het nut en het belang van het lidmaatschap van onze partij.
Enthousiasmeer anderen om kennis
te maken met de VVD, zodat ook zij
kunnen deelnemen aan opleidingen
en trainingen, kunnen meepraten
over het liberaler maken van Nederland en kunnen meebeslissen over de
partijkoers. Daarnaast zijn we natuurlijk gewoon de leukste politieke partij
van Nederland!
Help mee de ‘1+1’ actie tot een succes
te maken. Alle Kamercentrales benoemen een contactpersoon en ambassadeur voor de actie. Kijk op de site van
uw KC of neem contact op met een
van de bestuursleden. Wilt u contact
met het landelijke projectteam, neem
dan contact op met Ronald de Rooij
van het Algemeen Secretariaat.
[email protected]
Maar vertegenwoordigt de gemeenteraad haar inwoners eigenlijk nog
wel? Het is immers de regio die de
klok slaat. Daar gebeurt het. Is dat
erg? “Ja”, zullen de bestuurlijke en
politieke elite en enkele hoogleraren
staatsrecht antwoorden. Er ontstaat
namelijk een democratisch gat. Daarmee wil gezegd zijn dat het de regio
ontbreekt aan democratische legitimatie en dat kan niet anders dan vreselijk zijn voor onze inwoners.
Maar diezelfde inwoners interesseert
het doorgaans weinig tot niets waar
de hen geboden dienstverlening vandaan komt. Zolang deze kwalitatief
maar in orde is, tegen een verantwoorde prijs. Waar onze inwoners wél
aan hechten is behoud van een gezamenlijk gedeelde identiteit, behoud
van geborgenheid. Men zegt dan: “Ik
ben weliswaar Roosendaler en woon
in West-Brabant, maar eerst en vooral
leef ik in mijn wijk Kalsdonk, Burgerhout of Westrand, ben ik een Nispenaar of kom ik van De Pin. Dát vinden
mensen essentieel. Dááraan ontlenen
zij betekenis en willen in dat licht iets
doen voor hun dierbare wijk of dorp.
Een goed voorbeeld is de opmars van
de buurtpreventieteams. Mensen organiseren dat zelf met elkaar. Zelfwerkzaamheid, zelfregulering, niets
aan doen verder!
lerend zijn of worden en daarbij niet
onnodig voor de voeten willen worden gelopen.
Ik denk dat de gemeenteraad een
soort Raad van Toezicht wordt, in een
regionaal of subregionaal georganiseerd verbond van gemeenten, dat
samen taken oppakt die niet meer
alleen kunnen worden uitgevoerd.
Denk onder andere aan de drie decentralisaties. De raadzaal als plaats van
lokale besluitvorming lijkt minder
nodig. De raad ‘nieuwe stijl’ houdt
toezicht op het beleid van de bestuurders, doet richtinggevende uitspraken en controleert de besteding van
publiek geld. Er zijn geen uitgekristalliseerde stippen aan de horizon. Dat
kan ook niet: samenlevingen zijn immers niet maakbaar.
Voor de gemeenteraad doemen wenkende perspectieven op. Gaan die gepaard met bedreigingen en onzekerheden? Ja, ongetwijfeld. Maar er zijn
toch vooral kansen en uitdagingen.
Grijp die, experimenteer maar en geef
mee vorm aan een lokale overheid die
het dichtst bij de burger staat.
Mandaat
Binnenkort evalueert onze gemeenteraad zijn mandaat van de afgelopen
vier jaar. Dat is natuurlijk prima.
Terugkijken is van belang om goed
voorbereid te zijn op de toekomst.
Maar kijk vooral vooruit en denk goed
na over de rol van de raad. Deze verandert drastisch in onze netwerksamenleving waarin iedereen naar vermogen actief participeert. De rol van
de overheid is vooral een ordenende
rol, ter zekerheidstelling van gelijkberechtiging en het voorkomen van
eigenrichting. Het zijn vooral onze
inwoners die meer en meer zelfregu-
Jacques Niederer,
Burgemeester van Roosendaal
Deze column is een bewerking van
zijn eindejaarstoespraak 2013 voor
de leden van de gemeenteraad van
Roosendaal
Op weg naar
verkiezingsjaar 2015
VOORBEREIDEN - De secretarissen
van de Kamercentrales zijn onlangs bijeen geweest om de neuzen dezelfde kant
op te zetten richting de aankomende
verkiezingen. En dat zijn er nogal wat.
Allereerst natuurlijk de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart, maar daarop
volgend zijn er in 2015 ook de Provinciale Staten- en Waterschap verkiezingen.
Indirect wordt dan ook de Eerste Kamer
opnieuw samengesteld. De secretarissen
hebben van de landelijke secretaris van
de VVD, Judith Thielen, een uitgebreide
toelichting gehad op alle procedures en
regelmaten die men moet hanteren in
aanloop naar die verkiezingen.
Vruchtbaar
Inmiddels zijn de Kamercentrales begonnen aan de voorbereidingen voor de Staten- en Waterschap verkiezingen. In een
geanimeerde discussie werden alle zaken
en knelpunten met elkaar besproken, onderling werden ook veel praktijk ervaringen uitgewisseld. Judith wijst er op dat
de data in het tijdspad strikt nageleefd
moeten worden. Voor de waterschappen
is de procedure in grote lijnen hetzelfde, wat het iets overzichtelijker maakt.
Een vruchtbare avond waar we allemaal
energie van hebben gekregen en waardoor we ook in 2015 beslagen ten ijs komen!
Dries van Bergeijk
Secretaris KC Noord-Brabant
4
P&G 01
Verkiezingen provincies
en waterschappen op
dezelfde dag
SUCCES - U bent nu druk met de voorbereidingen van de verkiezingscampagne voor de gemeenteraadsverkiezingen
op 19 maart a.s. Op 22 mei volgen de verkiezingen voor het Europees Parlement.
De lat ligt hoog nu de VVD in de Tweede
Kamer de grootste partij van Nederland
is. We moeten ons allemaal stevig inzetten om van beide verkiezingen een succes te maken. Tegelijkertijd zijn de voorbereidingen al gestart voor de Provinciale
Staten- en de waterschapsverkiezingen in
2015. Dat worden verkiezingen op één
dag. Eind vorig jaar heeft de Tweede
Kamer ingestemd met een wetsvoorstel
daarover van VVD-minister Schultz.
Kieswet
Tot op heden worden de waterschapsverkiezingen georganiseerd met briefstemmen volgens de Waterschapswet. De
verkiezingen van andere volksvertegenwoordigers is geregeld in de Kieswet. Met
het voorstel van minister Schultz worden
de waterschapsverkiezingen nu ook grotendeels volgens de regels van de Kieswet
geregeld. Dat past bij het belang van de
waterschappen. Waterschappen beslissen immers over de besteding van veel
belastinggeld (zo’n 2,3 miljard euro per
jaar). Bovendien beslissen waterschappen
over de bescherming tegen hoog water,
wat voor grote delen van Nederland van
existentieel belang is. In een waterschap
met een gesloten huishouding. Waterschappen gaan alleen over waterbeheer.
Op terreinen als ruimtelijke ordening en
natuurbeleid worden de kaders gesteld
door de algemene democratie, zoals provinciale staten. Waterschappen moeten
schoenmakers zijn die bij hun eigen leest
blijven.
Geborgde zetels
Een historisch kenmerk van de waterschappen als functionele belangendemocratie is dat het bestuur niet alleen
bestaat uit gekozen vertegenwoordigers
van de inwoners, maar ook uit vertegenwoordigers van bedrijven, eigenaren van
onbebouwde gronden (landbouw) en natuurorganisaties.
Binnen de VVD is discussie over de wenselijkheid van deze geborgde zetels. Het
huidige wetsvoorstel brengt op dit punt
echter geen verandering in het bestaande
systeem. Het kabinet heeft ervoor gekozen eerst de verkiezing van de inwonersvertegenwoordigers onder de Kieswet
te brengen en later een evaluatie uit te
voeren waarbij ook gekeken kan worden
naar de positie van de geborgde zetels.
Rol burgemeesters en
wethouders
De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de waterschapsverkiezingen
schappen in die gemeente kan worden
gestemd. Daarmee kunnen gemeenten
maatwerk leveren in de stemlokalen
waar zij verwachten dat veel kiezers van
verschillende waterschappen kunnen
komen, zoals bijvoorbeeld op (centrale)
stations. Zo kan worden voorkomen dat
op deze plekken kiezers worden teleurgesteld als zij hun stem voor een bepaald
waterschap niet kunnen uitbrengen.
Als gemeenten het belang van de kiezer
vooropstellen, zullen ze ruimhartig van
deze regeling gebruik maken.
VVD Campagne
Verkiezingen voor twee vertegenwoordigende organen op een en dezelfde dag
vraagt een goede voorbereiding binnen
de VVD. De VVD zal in heel Nederland
meedoen aan beide verkiezingen. De kiezer zal met een eenduidige boodschap
benaderd moeten worden. Dat vraagt de
komende tijd afstemming van onze VVDboodschap. Onze kiezers hebben immers
een hekel aan onderlinge meningsverschillen.
Binnen de Bestuurdersvereniging wordt
al gewerkt aan onderling afgestemde leidraden voor de verkiezingsprogramma`s.
De vertaling van die leidraden op provinciaal en regionaal niveau zal weer zo`n
afstemming vragen, zodat we als VVD
een eenduidig geluid afgeven over, bijvoorbeeld, de taken of de schaal van de
waterschappen.
Die eenduidigheid strekt zich ook uit
over het waarom van verkiezingen voor
de twee verschillende organen. Op voorstel van kabinet-Rutte 2 is immers besloten tot deze twee verkiezingen op één dag
plaatsvinden. Dan is het logisch dat we
Lokale belastingen,
eerlijk verdelen?
Belang lokale belastingen
Een gemeente is meestal voor meer
dan 80% van haar inkomsten afhankelijk van de Rijksoverheid. Bezuinigt het Rijk, dan ontvangen de
gemeenten conform afspraken automatisch minder geld. Daarnaast
komen er nieuwe taken op het bord
van de gemeente, waarbij de bijbehorende geldstromen niet 100 % kostendekkend zijn. Lokale belastingen
verhogen is biedt niet voldoende
mogelijkheden omdat er een macro-OZB-plafond bestaat, waardoor
gemeenten geen ruimte hebben
om de belastingen fors te verhogen.
Om deze reden vindt de VNG dat
opnieuw discussie moet worden gevoerd over een verruiming van het
lokaal belastinggebied.
De vraag die ik hier aan de orde wil
stellen is: hoe kunnen we de belastingen, binnen de huidige wettelijke
kaders, zo eerlijk mogelijk verdelen?
Vrijheid
Wij kennen in Nederland een gesloten stelsel van lokale belastingen.
Dat wil zeggen dat alleen die belastingen mogen worden geheven, die
expliciet in de (meestal Gemeente)
wet worden genoemd. Daarnaast
zijn er nog diverse regels en wetten
die de vrijheid van gemeenten verder inperken. De belangrijkste is de
macronorm, de maximale jaarlijkse
verhoging van de OZB-tarieven van
alle gemeenten gezamenlijk. Andere
voorbeelden zijn verplichte vrijstellingen, en tarieven die qua hoogte
slechts de kosten mogen verhalen.
De gemeente is vrij in het wel of niet
invoeren van een belasting, mits die
een wettelijke basis heeft. Deze vrijheid lijkt groter dan het is. Als bijvoorbeeld geen rioolheffing wordt
ingevoerd, dan moeten de kosten
van de rioleringszorg op een andere manier worden gedekt. Echter,
zoals hiervoor opgemerkt, heeft de
gemeente relatief weinig eigen inkomsten. Bij de belangrijkste lokale
belastingen is er dus eigenlijk geen
keus tussen wel of niet invoeren. Immers, de gemeente moet bepaalde
voorzieningen tot stand brengen en
dus kosten maken. Binnen deze heffingen zijn er echter nog wel keuzes
te maken om de lasten zo eerlijk mogelijk te verdelen.
Eerlijk verdelen van
de lasten
worden dagelijks belangen afgewogen
tussen bijvoorbeeld landbouw en natuur.
Ook wordt afgewogen wat het ons waard
is om de waterveiligheid of de waterkwaliteit te vergroten.
wordt gelegd bij de gemeenten. Er zijn
zo’n 70 gemeenten waarbij de waterschapsgrens niet gelijk loopt met de
gemeentegrens. Die gemeenten hebben
dus te maken met twee of zelfs drie waterschappen.
Functionele democratie
De regeling in de Kieswet van inwonersvertegenwoordigers in waterschapsbesturen betekent zonder enige twijfel een
verbetering van het kiessysteem. We moeten er echter voor waken dat de waterschappen inhoudelijk opschuiven in de
richting van een algemene democratie.
Een waterschap is en blijft een overheid
Uitgangspunt van het wetsvoorstel is dat
de kiezer voor zijn eigen waterschap kan
stemmen in elk geval in alle stembureaus
die liggen in het eigen waterschapsgebied in zijn eigen gemeente. Het wetsvoorstel biedt daarnaast de mogelijkheid
voor gemeenten om te organiseren dat in
(bepaalde) stembureaus voor alle water-
helder uitleggen waarom er twee verkiezingen zijn voor twee organen met een
duidelijk te onderscheiden karakter, te
weten een algemene democratie en een
functionele democratie voor waterbeheer. In beide organen is een sterk VVDgeluid van groot belang voor een goed en
doelmatig bestuur, waarbij ieder orgaan
zich richt op een doelmatige uitoefening
van de eigen kerntaken met lage lasten.
Huub Hieltjes,
Lid dagelijks bestuur van waterschap Brabantse Delta en kandidaat voor het Europees parlement
» 2014
Bij het verdelen van de lasten vindt
men het vaak eerlijk dat degene die
de kosten veroorzaakt, deze ook betaalt. Hierbij kan worden gedacht
aan de leges voor een vergunningaanvraag, of de afvalstoffenheffing
voor het ophalen van huisvuil. Hier
speelt vaak ook mee dat er een aanwijsbaar persoon is, die profijt heeft
van de dienstverlening. Bij de rioolheffing ligt het accent meer op het
profijt dat men heeft van het feit dat
de woning is aangesloten op de riolering.
Heffingen waarbij de kostenveroorzaking of het individuele profijt
direct zichtbaar is, noemen we ook
wel retributies en bestemmingsheffingen. Bij deze retributies geldt
de wettelijke voorwaarde dat de tariefstelling er nooit toe mag leiden
dat de geraamde opbrengsten hoger
worden dan de geraamde kosten. De
jurisprudentie van het afgelopen
jaar heeft zichtbaar gemaakt dat er
nog veel gemeenten zijn waar deze
kostenonderbouwing en kostentoerekening niet in orde zijn. Het
gevolg kan dan zijn dat de belastingrechter, de gehele belastingverordening onverbindend verklaart.
Het gevolg hiervan is dat de gehele
belastingopbrengst kan wegvallen
voor dat jaar. Het komt ook voor dat
niet alle kosten die toegerekend kunnen worden aan de retributies ook
daadwerkelijk in de tarieven worden
verwerkt. Het gevolg hiervan is dat
degenen die het profijt hebben van
de dienst, of degenen die de kosten
veroorzaken dus te weinig betalen.
De overige kosten worden dan gedekt door de algemene heffingen zoals de onroerende zaakbelastingen.
Is dat eerlijk?
Let dus op!
Omdat er een beperking is in de
totale kosten die de gemeente kan
verhalen bij deze heffingen, is het
belangrijk de mogelijkheden van
iedere heffing zo goed mogelijk te
gebruiken, om de lasten zo eerlijk
mogelijk te verdelen. Men kan dan
denken aan de volgende keuzes:
• Wie wordt belastingplichtig
(eigenaar en/of gebruiker)?
• Wat wordt belast (inwoners en/of
niet-inwoners?)
• Wel of geen vrijstellingen?
• Welke tariefstructuur (tarieven voor
woningen en/of niet woningen,
WOZ-waarde)?
Iedere keuze beïnvloedt de lastenverdeling. Wanneer er geen directe
relatie is te leggen tussen een individu en de kosten of het profijt, dan
spreken we van algemene voorzieningen die voor alle inwoners en bedrijven van belang zijn. Hierbij kan
worden gedacht aan: infrastructuur,
groenvoorzieningen, ruimtelijke
ordening, parkeergelegenheid, leefbaarheid, veiligheid, openbare orde,
bibliotheek, zwembad, enzovoort.
Deze algemene voorzieningen, voor
zover niet betaald uit rijksgelden,
kunnen worden betaald uit belastingopbrengsten waarover de gemeente zelf kan beslissen en die
meestal geen plafond kennen. Denk
aan bijv. de onroerendezaakbelastingen, hondenbelasting, forensen- en
toeristenbelasting, parkeerbelastingen, reclame- en precariobelasting,
etc.
Ook bij deze belastingen is de belastingdruk te beïnvloeden door de
keuze van belastingobject, belastingplicht, maatstaf en tarief. Op die
wijze kan de gemeenteraad de afwegingen maken, die het best passen
bij de lokale situatie en de bezuinigingstaakstelling.
Samenvatting.
Om de belastingdruk “eerlijk” te
verdelen moet eerst in beeld worden
gebracht welke lokale belastingen
in uw gemeente mogelijk zijn. Maak
gebruik van de hiervoor geschetste
mogelijkheden om de lasten zo eerlijk mogelijk te verdelen en communiceer hierover. Lokale belastingen
kun je ook zien als de contributie
bij een vereniging; je betaalt mee
omdat je in de gemeente woont en
profiteert van alle voorzieningen die
de gemeente biedt!
Peter van den Bosch is kandidaatraadslid in Giessenlanden. Hij schreef
deze column op persoonlijke titel.
P&G 01
» 2014
5
Nieuwe Europese aanbestedingsrichtlijnen
WIJZIGINGEN - De nieuwe Europese
aanbestedingsrichtlijnen zijn sinds medio januari een feit. Het Europees Parlement heeft toen met ruime meerderheid ingestemd met een pakket van drie
nieuwe aanbestedingsrichtlijnen. Het
gaat om een richtlijn voor klassieke aanbestedingen, een voor publieke nutsfuncties en een voor concessies. Nederland
en de andere Europese lidstaten hebben
nu twee jaar de tijd om de richtlijnen
te implementeren. Daarna moeten ook
decentrale overheden de nieuwe regels
toepassen.
kan worden door makkelijk verkrijgbare
oplossingen.
daten moeten wel dezelfde tijd krijgen
om hun aanbieding voor te bereiden en
in te dienen.
ook kwaliteit, milieueffecten, sociale factoren en innovatiepotentieel een rol te
laten spelen bij de selectie.
bespaard. Daarom zijn onder meer de
minimumtermijnen bij het gebruik van
elektronisch aanbesteden verkort.
MKB
Zo is een nieuwe procedure, het innovatiepartnerschap, toegevoegd waarin aanbieders kunnen worden aangemoedigd
met innovatieve oplossingen voor specifieke problemen te komen. Daarbij wordt
de ruimte geboden dat de contractpartijen samen nieuwe oplossingen ontwikkelingen. Het gebruik van labels wordt ruimer toegestaan. Aanbestedende diensten
kunnen sociale- en milieucriteria opnemen in de aanbestedingsstukken zolang
deze verband houden met het voorwerp
van de opdracht.
Verder kan elektronisch aanbesteden ook
leiden tot lagere prijzen en lagere transactiekosten. Dit kan bijvoorbeeld via
vraagbundeling.
Regime
De lidstaten hebben de keuze om een
lichter aanbestedingsregime voor subcentrale overheden in te voeren. Decentrale overheden zouden dan bij gebruik
van een niet-openbare- of mededingings-
De nieuwe richtlijnen moeten het gemakkelijker maken voor middelgrote en kleine bedrijven om mee te dingen naar overheidsopdrachten. Zo mag als omzeteis
Wat verandert er voor gemeenten en provincies door de nieuwe richtlijnen? En
welke kansen biedt het nieuwe pakket de
decentrale overheden? Een overzicht van
de belangrijkste noviteiten.
Het akkoord met betrekking tot concessieverlening erkent de vrijheid van lidstaten om te kiezen hoe ze publieke werken
of diensten willen realiseren: met eigen
personeel of via uitbesteding. De richtlijn
concessies moet de transparantie, gelijkheid en rechtszekerheid bij de gunning
van concessies waarborgen. De richtlijn
bevat minimumcoördinatie voorwaarden voor nationale procedures voor de
gunning van concessies. Voor de gunning
van concessies zal een licht aanbestedingsregime gaan gelden.
Toepassingsgebied
De nieuwe richtlijnen bevatten wijzigingen van het toepassingsgebied. Het
onderscheid tussen zogenoemde IIA- en
IIB-diensten komt te vervallen. Daarvoor
in de plaats komt een nieuw regime voor
sociale en andere specifieke diensten.
Voor sociale diensten boven een drempel van 750.000 euro gaat een licht aanbestedingsregime gelden. Daarnaast is
de jurisprudentie van het Europese Hof
met betrekking tot onder meer publiekpublieke samenwerking vastgelegd in de
nieuwe klassieke richtlijn. Het doel hiervan is nadere verduidelijking te bieden
op deze vraagstukken.
Hoewel de standaardprocedures de openbare en niet-openbare procedure blijven,
kunnen aanbestedende diensten veel
ruimer gebruik maken van de mededingingsprocedure met onderhandeling en
de concurrentiegerichte dialoog. Deze
procedures kunnen onder andere gebruikt worden wanneer de behoefte van
de aanbestedende dienst niet vervuld
Elektronisch
procedure kunnen volstaan met een
vooraankondiging. Zij hoeven dan voor
aanvang van de aanbesteding geen aparte aankondiging meer te plaatsen.
Daarnaast stelt de nieuwe richtlijn dat
decentrale overheden die gebruik maken van de niet-openbare procedure zelf
de termijn voor het ontvangen van de
inschrijving door wederzijdse overeenstemming tussen aanbestedende dienst
en kandidaat mogen vaststellen. Kandi-
voor een bedrijf maximaal twee maal
de geraamde waarde van de opdracht
gevraagd worden. Daarnaast beogen de
nieuwe regels ook dat grote opdrachten
zoveel mogelijk worden onderverdeeld in
percelen, zodat kleine bedrijven op onderdelen mee kunnen bieden. De nieuwe
richtlijnen bevatten geen verplichtingen
om sociale-, milieu-, of innovatiedoelstellingen te integreren in het aanbestedingsproces. Wel bevatten ze een aantal
nieuwe mogelijkheden om behalve prijs
De richtlijn wil de lidstaten helpen om de
overstap naar elektronisch aanbesteden
verder te bewerkstelligen. Het gebruik
van elektronisch aanbesteden door onder meer gemeenten en provincies kan
leiden tot belangrijke besparingen en
verbeterde aanbestedingsresultaten. Ook
kan het leiden tot het terugbrengen van
verspilling en fouten.
Elektronisch aanbesteden moet de standaard vorm worden voor mededelingen
en uitwisseling van informatie in aanbestedingsprocedures. Hierdoor wordt tijd
Bestemmingsplannen zijn op hun retour
DYNAMIEK - De afgelopen jaren zijn vrijwel
alle gemeenten bezig geweest met het actualiseren van bestemmingsplannen. Sommige
gemeenten hadden nog bestemmingsplannen
die meer dan 40 jaar oud waren. De meeste gemeenten hebben ook deze inhaalslag gebruikt
om het aantal bestemmingsplannen sterk te
dat als een bestemmingsplan is vastgesteld, het
eigenlijk al veranderd is. Dit wordt voor een deel
veroorzaakt door de vaak lange procedure die
voorafgaat aan de vaststelling. In dat proces zie
je vooral dat de huidige rechten beschermd worden. Dat is weliswaar één van de redenen om
een bestemmingsplan te hebben maar zoals al
eerder opgemerkt, hoe kan je sneller en makkelijker inspelen op nieuwe ontwikkelingen?
Zeker in deze tijd is er behoefte aan snelheid en
slagvaardigheid. Door het huidige economische
klimaat zijn meer mensen op zoek naar alternatieve mogelijkheden om aan een inkomen te
komen. En de dynamiek in de samenleving, het
tempo waarin veranderingen zich voltrekken
en de ongekende (digitale) mogelijkheden, maken het noodzakelijk om sneller in te kunnen
spelen op de gewenste veranderingen in onze
openbare ruimte.
Uitdaging
reduceren zodat het in de toekomst makkelijker is om een bestemmingsplan elke 10 jaar te
vernieuwen.
Praktijk
Wat ik wel merk in de dagelijkse praktijk van
de gemeente dat bestemmingsplannen meestal
een conserverend karakter hebben en dat je
onvoldoende kan inspelen op de snel veranderende wereld om ons heen. Meestal is het zo
Het bestemmingsplan zoals wij dat nu kennen
is dan ook op zijn retour. Nagedacht moet worden over een veel minder gedetailleerde opzet
en een veel minder omslachtige procedure om
tot vaststelling over te gaan. Op die manier bied
je veel meer kansen en mogelijkheden om nieuwe dingen te doen, is er minder overheid nodig
en meer ruimte voor het individu om zelf keuzes te maken. Dat klinkt mij als muziek in de
oren en het lijkt mij een mooie uitdaging voor
2014 om hier verder over na te denken!
Toon Mans, burgemeester Castricum
Ook kan elektronisch aanbesteden leiden tot meer concurrentie. In de nieuwe
richtlijn is het gebruik van elektronische
catalogi geregeld. Deze elektronisch catalogi kunnen bijdragen tot meer concurrentie en gestroomlijnde overheidsaankopen. In bepaalde gevallen moeten
aanbestedende diensten de inschrijving
met betrekking tot specifieke aankopen
kunnen openstellen op basis van eerder
ingezonden elektronische catalogi.
Conclusie
Aanbestedende diensten, waaronder provincies en gemeenten, krijgen te maken
met verandering van de aanbestedingsregels zodra de nieuwe Europese richtlijnen in Nederlandse wetgeving zijn geïmplementeerd. Uit het pakket blijkt onder
meer dat Europa werk wil maken van
verduidelijking en vereenvoudiging van
de regelgeving en procedures, meer helderheid wil bieden rond complexe vraagstukken als publieke samenwerking, alleenrecht en inbesteden en meer ruimte
wil bieden voor innovatie. Dit klinkt veelbelovend. Zullen gemeenten en provincies straks in hun aanbestedingspraktijk
hier ook allemaal de vruchten van plukken? Dat blijft op dit moment nog wat
koffiedik kijken. Uiteindelijk zal over enkele jaren uit de uitvoeringspraktijk echt
moeten blijken in hoeverre de mogelijkheden uit de nieuwe richtlijn op decentraal niveau verzilverd kunnen worden.
www.europadecentraal.nl
6
P&G 01
» 2014
‘If mayors ruled the world’: feel-goodstory voor lokale politici
LEESTIP - Op de eerste bladzijde van ‘If
mayors ruled the world’ van Benjamin
Barber staat de conclusie al vast: steden
kunnen de wereld redden. Sterker nog,
ze doen het al! Het nu al veelbesproken
boek van de beroemde Amerikaan ontvouwt zich daarna 360 pagina’s lang als
één groot betoog dat naar deze slotsom
toewerkt. Steden zijn leidend in de wereld, en burgemeesters mogen zich best
daarnaar gedragen.
Steden leidend
Benjamin Barber maakte naam als
schrijver van ‘Jihad vs McWorld’. Hierin
schetst hij de gelijktijdige wereldwijde
tendens van verwestersing en regionalisering. Kreeg de moderne natiestaat in
dat boek al geen glansrol toebedeeld,
in zijn nieuwste werk windt Barber er
al helemaal geen doekjes om: de staten
hebben gefaald om de mondiale problemen het hoofd te bieden. Van de recessie
tot illegaal wapenbezit, de oplossingen
komen niet van de regering.
Nee, dan de steden. Dáár gebeurt het.
Zij hebben zich in de afgelopen decennia ontwikkeld tot toevluchtsoord voor
meer dan de helft van de wereldbevolking. Niet alleen omdat het platteland
steeds minder aantrekkelijk wordt,
maar vooral door de ongekende mogelijkheden die de moderne wereldsteden
bieden. De dynamiek spat er in het verhaal van Barber vanaf: in de economie,
in uitingen van creativiteit, in multiculturele tolerantie, kortom in een informele openheid waar iedereen van
profiteert. Toegegeven, een keerzijde
is er ook. Een derde van alle stadbewoners ter wereld leeft in een sloppenwijk,
in vele steden tiert de corruptie welig,
criminaliteit viert hoogtij en de laatste
restjes groen worden bebouwd – op het
Turkse Taksim plein zelfs redenen om in
opstand te komen.
Lokaal bestuur in heldenrol
En dan komt het lokaal bestuur in beeld:
als er al een overheid is die de problemen het beste kan oplossen, is dat de
gemeente. Waar de natie hopeloos
faalt, komen gemeentebestuurders in
de ogen van Barber heel ver omdat zij
simpelweg uitgaan van de problemen
in hun stad en zoeken naar praktische
oplossingen daarvoor. Wars van ideologieën, maar pragmatisch en innovatief.
Een feel-goodstory voor lokale politici,
lijkt het wel, met name omdat Barber
gemakshalve de fundamentele politieke
verschillen die zich ook lokaal voordoen
achterwege laat. Sterker nog: de held
van het verhaal, de burgemeester zelf,
wordt gekenschetst als “iemand met
een sterke persoonlijkheid gekenmerkt
door trots en humor, een pragmatische
benadering van bestuur, persoonlijke
betrokkenheid in stedelijke aangelegenheden en gehechtheid aan de stad als
een unieke entiteit.” De hoofdstukken
in het boek worden afgewisseld met 11
korte biografieën van wereldberoemde
burgemeesters die één mening delen:
‘getting things done’ is belangrijker dan
het hanteren van ideologische principes.
Internationale netwerken
Misschien staan de ten tonele gevoerde
burgemeesters op eenzame hoogte,
maar alleen zijn ze bepaald niet. Pagina’s lang schetst de schrijver de veelheid
aan internationale netwerken waarin
de huidige steden met elkaar zijn verbonden. Zo is de United Cities en Local
Governments (UCLG) volgens Barber
“’s werelds grootste en invloedrijkste organisatie waar niemand ooit van heeft
gehoord”. Overigens mogen wij als VVD
best trots zijn: de vice-voorzitter van de
UCLG, tevens voorzitter van de Europese
tegenhanger CEMR is onze eigen Annemarie Jorritsma.
‘If mayors ruled the world’ werkt toe
naar een conclusie waarin juist aan de
onderlinge internationale band van
steden grote mogelijkheden wordt toegedicht. De uitwisseling van ‘best practices’ en het eenzijdig doorvoeren van
maatregelen – zoals op het gebied van
milieu – gaan Barber niet ver genoeg.
In een welhaast naïef enthousiasme
roept hij op om een wereldparlement
van burgemeesters te vormen. Daarin
kunnen de wereldwijde problemen door
ruimdenkende burgemeesters worden
besproken en van lokale oplossingen
worden voorzien. Steden kunnen die oplossingen collectief doorvoeren – of niet.
In het slothoofdstuk waarin deze gedachte wordt uitgewerkt bewijst Barber
een filosoof te zijn en geen politicoloog.
Het verlichte gezelschap burgemeesters
dat hem voor ogen staat, zou zich namelijk weleens kunnen ontpoppen als een
Lastenverlaging in Limburg
INITIATIEF - In Limburg is de VVD het jaar goed
begonnen door de lasten op twee fronten te verlagen. Hoewel de provinciale belastingdruk gelukkig relatief laag is, kan het altijd nog beter. Nu is
natuurlijk de financiële uitgangspositie niet in
alle provincies hetzelfde. Limburg bevindt zich
echter in een financieel gezonde situatie.
In 2011 heeft de provincie Limburg, op initiatief
van de VVD en als enige provincie in Nederland,
de opcenten op de motorrijtuigenbelasting met
10% verlaagd. De opcenten waren na Zuid-Holland
de hoogste van Nederland en de verlaging kwam
dus als geroepen. Overigens hebben Zuid-Holland
en enkele andere provincies, dankzij de VVD, besloten om de tarieven te bevriezen, zodat zonder
inflatiecorrectie, de reële tarieven ook voor die
automobilisten dalen.
coalitieperiode niet te innen, maar terug te geven
aan de Limburger. De belastinginning is immers
geen doel op zich, maar slechts een middel om
de provinciale kerntaak infrastructuur mede te financieren. Limburg is hierin uniek in Nederland.
De ANWB riep meteen andere provincies op om
het Limburgse voorbeeld te volgen. Het idee van
Statenlid Clemens Meerts levert de Limburgse automobilist zo’n 10 euro per jaar op.
Meerderheid
Hoewel de VVD vaak alleen lijkt te staan bij het
pleiten voor lastenverlichting, bleek dat als het op
stemming aankomt toch weinig partijen op hun
conto willen schrijven dat zij tégen belastingverlaging waren. Het voorstel werd uiteindelijk met
39-2 aangenomen. Alleen GroenLinks stemde tegen.
Al in het najaar van 2012 zagen wij aankomen dat
in 2014 de belastingvrijstelling voor energiezuinige auto’s zou komen te vervallen. Daarmee zouden deze auto’s ook in aanmerking komen voor
heffing van opcenten op de motorrijtuigenbelasting. Dit is echter niet verplicht! Het zou volgens
onze fractie een raar signaal zijn als we dit belastingopbrengstcadeautje niet zouden doorgeven
aan de Limburgers, maar in de eigen provinciale
zak zouden steken.
Een maand later diende Meerts opnieuw een
amendement in dat, uitgezonderd het CDA,
door een grote meerderheid werd aangenomen.
Ditmaal betrof het een voorstel om in 2014 geen
bouwleges te heffen, om zo de noodlijdende
bouwsector aan te jagen. Het provinciebestuur
stelde aanvankelijk voor om de grondslag van de
bouwleges te verhogen omdat de opbrengsten in
het afgelopen jaar zo tegenvielen, vanwege de ingezakte bouw
Meevaller
Zo zie je maar: hoewel lastenverlichting landelijk en gemeentelijk vaak lastig te realiseren is,
dienen zich af en toe kansen aan die je als VVD
niet moet laten liggen en die ook onze lokale VVDafdelingen in hun gemeenteraadscampagne goed
kunnen gebruiken. Alle campaigners veel succes
in dit verkiezingsjaar!
Het verbaasde de VVD dan ook dat het wegvallen
van de belastingvrijstelling voor energiezuinige
auto’s in 2014 meteen als meevaller voor de provinciale schatkist werd ingeboekt. Juist nu het
consumentenvertrouwen weer toeneemt en de
economie wat lijkt aan te trekken is een extra
provinciale belasting contraproductief en niet
in lijn met eerder beleid. Daarom heeft de VVD
samen met de coalitiefracties een amendement
ingediend om de geraamde meeropbrengsten van
de opcenten voor de resterende twee jaar in deze
Joost van den Akker
Fractievoorzitter in Provinciale Staten
van Limburg
ouderwets herkenbare politieke arena.
Meerwaarde
Het is de vraag of dat erg
is. De meerwaarde van
dit boek zit hem in de leidende rol die het lokaal
bestuur krijgt toegekend,
overal ter wereld. Steden
en regio’s kunnen het
verschil maken; sterker
nog: zij maken reeds het
verschil. Dat schept een
band. Een internationale
band die best sterker
zou mogen. Dat is met
name voor ons VVD’ers
meer dan een loze aanbeveling. Lokale liberalen
moeten zich meer laten
zien in internationaal
verband. Nu daar zoveel
meerwaarde in zit, is dit
circuit te belangrijk om
alleen aan sociaal- en
chisten-democraten over
te laten.
Niet alleen in Nederland, maar evengoed in andere landen maakt uiteindelijk het lokaal bestuur het verschil. Kortom: ‘If mayors ruled the world’ is een
‘must read’ voor alle lokale politici die
toe zijn aan een feel-goodstory. En een
inspiratiebron om eens wat vaker over
de grens te kijken.
Philip van Veller
Barber in Nederland
Benjamin Barber neemt op 18 april
in Amsterdam deel aan de ‘G8 van
de filosofie’: een topconferentie van
acht vermaarde filosofen over de wereldproblemen.
Op 17 juni is hij key-notespeaker op
het jaarlijkse VNG-congres.