Transcript Is eigendomssplitsing de moeite waard?

Advisory
Is eigendomssplitsing de
moeite waard?
Eneco Holding N.V. en Delta N.V.
9 juli 2014
Introductie
Wet- en regelgeving beoogt een
betaalbare, betrouwbare en duurzame
energievoorziening
Energie is een basisbehoefte van mens en
economie. Om de maatschappelijke welvaart te
maximaliseren moet de energievoorziening
betaalbaar, betrouwbaar en duurzaam zijn.
Gegeven het grote belang van een goede
energievoorziening is er veel wet- en
regelgeving vanuit Nederland en de EU.
De transport- en distributiemarkten
worden gereguleerd omdat op deze
markten concurrentieprikkels ontbreken
De waardeketen van energie bestaat uit
productie, handel, transport, distributie en
levering. De transport- en distributiemarkten
worden intensief gereguleerd omdat de
eigenaren van de transport- en distributienetten
geen marktprikkels hebben bij afwezigheid van
concurrentie op de netten.
De transportmarkt verschilt van de
distributiemarkt waardoor andere weten regelgeving van toepassing is
TenneT en Gasunie beheren het landelijk
transportnetwerk voor elektriciteit en gas
(zogenoemde TSO’s). Zij zijn onder andere
verantwoordelijk voor de aansluiting van
energiecentrales en interconnectie (capaciteit).
De regionale netbeheerders (ook DSO’s
genoemd) zijn eigenaar van de regionale
distributienetwerken en beheren deze. In dit
document spreken wij verder over distributie en
niet over transmissie.
Er is al lange tijd discussie over wet- en
regelgeving voor de distributiemarkt –
specifiek over eigendomssplitsing
Er zijn vele vormen van ‘splitsing’ waaronder
management splitsing, boekhoudkundige
splitsing, juridische splitsing en
eigendomssplitsing. Splitsing in de context van
de Europese Richtlijnen heeft betrekking op
juridische splitsing – een separate entiteit die
het beheer van de netten verzorgt. Behoudens
eigendomssplitsing, zijn alle vormen van
splitsing in Nederland al succesvol doorgevoerd,
ook bij de op holdingniveau geïntegreerde
netbeheerders DNWB en Stedin.
Eigendomssplitsing gaat verder dan juridische
splitsing en is een verbod voor aandeelhouders
van distributiebedrijven om actief te zijn in de
productie of levering van energie (en vice
versa). Met eigendomssplitsing wordt beoogd
de leveringszekerheid verder te verbeteren en
meer concurrentie te creëren op de retailmarkt.
Verschillende partijen – waaronder de
EC – vinden eigendomssplitsing op
distributieniveau disproportioneel
De academische literatuur geeft – mede
vanwege de het gebrek aan internationale
ervaringen in energiemarkten– geen eenduidig
beeld over de voordelen van eigendomssplitsing
op distributieniveau (in tegenstelling tot
transport waar de voordelen worden erkend).
De Europese Commissie acht gedwongen
eigendomssplitsing op distributieniveau
disproportioneel.
Is eigendomssplitsing de moeite waard? • Eneco Holding N.V. en Delta N.V.
PwC
Ondanks het standpunt van de EC en dat
van andere EU-lidstaten kiest Nederland
voor eigendomssplitsing
Noch binnen de EU, noch binnen de OESO is
sprake van gedwongen eigendomssplitsing van
distributiebedrijven. Nederland is het enige
land dat eigendomssplitsing op
distributieniveau doorvoert. Andere EU-landen
volgen de Europese Richtlijnen en kiezen niet
voor gedwongen eigendomssplitsing.
Dit rapport beoogt de discussie rondom
gedwongen eigendomssplitsing te
faciliteren op objectieve gronden
Dit rapport gaat in op de relevante vragen voor
beleidsmakers, politici en andere
belanghebbenden die zich beraden over de
voor- en nadelen van gedwongen
eigendomssplitsing. Dit document is opgesteld
in opdracht van Eneco Holding N.V. ("Eneco")
en Delta N.V. ("Delta") en moet bijdragen aan
een op feiten gebaseerde discussie.
Europese Commissie (2007):
• “The benefits of further unbundling at the
distribution level are not overwhelmingly
higher than the costs. […] it would seem to
be disproportionate to go a step further in
forcing unbundling in this activity.“
• “Enhancement of retail competition can be
achieved by other measures than DSO
unbundling.”
9 juli 2014
2
Samenvatting
De Nederlandse energiemarkt is een van
de best presterende energiemarkten in
Europa wanneer wordt gekeken naar de
betaalbaarheid en betrouwbaarheid
•
•
•
•
De prijs-kwaliteitverhouding van de
Nederlandse energievoorziening is in
Europees opzicht hoog – Nederland staat in
de top-5 van Europa (en daarmee van de
wereld) op zowel betrouwbaarheid als
betaalbaarheid
Daarnaast is zowel de betaalbaarheid als
betrouwbaarheid stabiel en laten beiden zelfs
een licht positieve trend zien
Er is geen relatie zichtbaar tussen
eigendomssplitsing op distributieniveau en
de prestaties van landen op het gebied van
de betaalbaarheid en betrouwbaarheid van
de energievoorziening.
Ook binnen Nederland is er geen verband
tussen eigendomssplitsing en de prestaties
van netbeheerders
De bestaande wet- en regelgeving borgt
het publieke belang van de
distributienetten en zorgt ervoor dat
DSO’s het juiste marktgedrag vertonen
•
•
•
De Nederlandse wet- en regelgeving bevat
een grote verscheidenheid aan instrumenten
die gericht zijn op een betaalbare en
betrouwbare energievoorziening, zoals de
Elektriciteitswet en de Gaswet, de I&I-wet,
de Wet Onafhankelijk Netbeheer en het
Besluit Financieel Beheer Netbeheerder
De distributienetten zijn op korte en lange
termijn door deze wetten geborgd onder
verschillende marktscenario’s zoals een
(buitenlandse) overname of een faillissement
van de holding
Wet- en regelgeving maakt kruissubsidiëring
en bevoordeling van commerciële activiteiten
door netbeheerders onmogelijk, wat
bevestigd wordt door toegenomen
concurrentie en waarnemingen van de ACM
Gedwongen eigendomssplitsing lost het
ongelijke speelveld in Nederland niet op
en zet Nederlandse bedrijven bovendien
op achterstand
•
•
•
•
Leveranciers die onderdeel uitmaken van
geïntegreerde energiebedrijven - zowel in
Nederland als in Europa - hebben een
kredietvoordeel ten opzichte van
alleenstaande leveranciers en hebben
hiermee meer investeringskracht
Er is sprake van een ongelijk speelveld op de
Nederlandse retailmarkt wanneer gekeken
wordt naar het bezit van netwerkactiviteiten
binnen de holding
Ook na eigendomssplitsing van Nederlandse
energiebedrijven blijven Europese
geïntegreerde energiebedrijven actief op de
Nederlandse markt met een kredietvoordeel
uit netwerkactiviteiten
De (financiële) prestaties van de NEM tonen
echter aan dat het ontplooien van
netwerkactiviteiten niet van cruciaal belang
is om te kunnen concurreren op de markt
Eigendomssplitsing is niet de moeite waard
•
•
•
•
Nederland is het enige Europese land dat kiest voor gedwongen eigendomssplitsing op distributieniveau en gaat daarmee verder dan de EU-richtlijnen
Gedwongen eigendomssplitsing zet gesplitste Nederlandse energiebedrijven op achterstand tegenover geïntegreerde Europese energiebedrijven
De EC geeft aan dat er andere effectieve methoden zijn om voldoende concurrentie op retailmarkten te stimuleren
Het verlies van netwerkactiviteiten geeft een lagere kredietwaardigheid waardoor (duurzame) investeringen achtergesteld kunnen worden
Is eigendomssplitsing de moeite waard? • Eneco Holding N.V. en Delta N.V.
PwC
9 juli 2014
3
Binnen welk kader van wet- en regelgeving valt eigendomssplitsing?
Eigendomssplitsing is onderdeel van een vergaand pakket aan wetten en
regels
Wet- en regelgeving*
* Niet limitatief
1998
Elektriciteitswet
Productie**
** Handel buiten beschouwing
•
•
2000
Gaswet
•
Samenwerkende
energieproducenten (SEP)
opgeheven
Geliberaliseerde
elektriciteitsproductie
Introductie toezichthouder
Transmissie
Distributie
TenneT en GTS
Regionale netbeheerders
•
•
•
Oprichting onafhankelijke
landelijke netbeheerders
TenneT/GTS
Introductie
(tarief)regulering en nondiscriminatierichtlijnen
Introductie toezichthouder
•
•
•
2004
2006
2008
2011
2013
2014
?
Interventie &
Implementatiewet
•
Wet Onafhankelijk
Netbeheer***
***Exclusief groepsverbod
•
Kwaliteitsregulering
•
•
Overdacht HS-netten aan
TenneT
•
•
Oprichten juridische ,
boekhoudkundige en
management onafhankelijke
netbeheerder
Introductie (tarief)
regulering en nondiscriminatierichtlijnen
Introductie toezichthouder
Retail
•
•
•
Geliberaliseerde
leveringsmarkt, vrije keuze
leverancier (vanaf 2004)
Introductie vangnetregeling
(toetsen redelijke prijzen
door toezichthouder)
Introductie toezichthouder
Economisch eigendom
netten bij netbeheerder
Kwaliteitsregulering
Overdacht HS-netten aan
TenneT
Creatie ‘vette’ netbeheerder
Besluit financieel
beheer
netbeheerder
•
Introductie minimumeisen
financiële ratio’s
netbeheerder
Wet Marktmodel
•
Bepalingen rondom opname
en gebruik meetgegevens
•
Verplicht leveranciersmodel
facturatie
Energieakkoord
Doelen rondom opwekking duurzame energie en energiebesparing
Herziening E & G
wet (STROOM)
In ontwikkeling. Stroomlijnen, optimaliseren en moderniseren van de wetgeving met als doel een duidelijkere en eenvoudigere wetgeving,
met minder regeldruk voor bedrijven en minder lasten voor de overheid (Kamerbrief minister Kamp). Onderdeel van de wetgevingsagenda
STROOM is ook om duurzame, decentrale energieopwekking te stimuleren door toe te staan dat op kleine schaal wordt geëxperimenteerd
met volledig geïntegreerde energieproductie, distributie en levering
Inwerkingtreding
eigendomssplitsing?
Is eigendomssplitsing de moeite waard? • Eneco Holding N.V. en Delta N.V.
PwC
9 juli 2014
4
Wordt gedwongen eigendomssplitsing op distributieniveau als
aanvulling op bestaande wet- en regelgeving vereist vanuit de EU?
Nee, Nederland is het enige land in Europa dat kiest voor gedwongen
eigendomssplitsing op distributieniveau en gaat daarmee verder dan de
EU-richtlijnen vereisen
Zijn er andere EU-lidstaten die gedwongen
eigendomssplitsing toepassen?
Wat is de status van de implementatie van EU richtlijnen
voor DSO’s in andere EU-lidstaten?
Nee, omdat de EU-richtlijnen dit niet voorschrijven is Nederland
het enige land in Europa dat eigendomssplitsing toepast
Slechts vier EU-lidstaten hebben de EU richtlijnen rondom
DSO’s volledig geïmplementeerd
Status wettelijke eigendomssplitsing voor DSO’s in EU
Status invoering EU richtlijnen voor DSO’s
= EU landen met gedwongen
eigendomssplitsing DSO’s
4
= Volledige implementatie
3e EU energiepakket DSO’s
= Onvolledige implementatie
3e EU energiepakket DSO’s
= EU landen zonder gedwongen
eigendomssplitsing DSO’s
Onvolledige
transpositie
in wetgeving
Onvolledige
branding DSO’s
o.a.
20
Onvoldoende
financiën DSO’s
Onvoldoende
personeel DSO’s
“The benefits of further unbundling at the distribution level
are not overwhelmingly higher than the costs. (..) it
would seem to be disproportionate to go a step further in
forcing unbundling in this activity.”
Bron: EC (2007)
“Enhancement of retail competition can be achieved by
other measures than DSO unbundling.”
Is eigendomssplitsing de moeite waard? • Eneco Holding N.V. en Delta N.V.
PwC
0
1
2
3 4
5
6 7
8
9 10 11 12 13
Aantal landen in overtreding*
Bron: CEER (2013) *Aantal landen in overtreding telt op tot meer dan 20, omdat sommige landen
op meerdere punten niet voldoen
9 juli 2014
5
Geeft de huidige prijs-kwaliteitverhouding van de Nederlandse
energievoorziening aanleiding tot eigendomssplitsing?
Nee, de prijs-kwaliteitverhouding van de Nederlandse energievoorziening
is in Europees opzicht hoog en vertoont een positieve en stabiele
ontwikkeling
Heeft Nederland een betaalbare en betrouwbare
energievoorziening?
Is dit een consistent beeld over tijd?
Ja, zowel de betaalbaarheid en betrouwbaarheid zijn stabiel en
laten zelfs een licht dalende trend zien
Ja, Nederland staat in de top-5 van Europa op zowel
betrouwbaarheid als betaalbaarheid. Er is geen verband tussen
eigendomssplitsing en de prestaties van landen
Ontwikkeling reële elektriciteitsprijs huishoudens en uitvalduur
distributienetwerken elektriciteit
Prijs-kwaliteitverhouding elektriciteitsvoorziening
Consumentenprijzen elektriciteit (in eurocent per kWh)
18
Litouwen
16
Duitsland
Bulgarije
EU gemiddelde
Portugal
Griekenland
Nederland
Oostenrijk
Zweden
12
10
Slovenië
25
Polen
Roemenië
VK
Italië
14
Slowakije
Hongarije
Tsjechië
Spanje
Eigendomssplitsing is geen vereiste
voor een meer betaalbare en
betrouwbare energievoorziening:
• DSO's in de goed scorende landen
Denemarken, Oostenrijk
Frankrijk en Duitsland zijn niet
gesplitst op eigendomsniveau
• DSO's in middelmatig
presterende landen als de VK en
Italië zijn vrijwillig gesplitst
Frankrijk
8
6
4
2
40
60
80
15
10
5
19,6
19,6
20,6
18,4
18,7
19,2
19,1
5 ,2
5 ,1
5 ,3
5 ,7
BTW en belastingen
8 ,4
8 ,1
8 ,1
7 ,5
Leveringsprijs
Netwerkprijs
5 ,1
5 ,1
5 ,2
9 ,1
9 ,1
1 0 ,1
5 ,4
5 ,4
5 ,4
4 ,8
5 ,5
5 ,7
5 ,9
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
35
0
20
20
0
Denemarken
0
Elektriciteitsprijs
(in eurocent per kWh)
Ierland
Jaarlijkse uitvalduur
(in minuten)
20
100
120
140
160
180
640
30
25
20
15
10
5
0
Jaarlijkse ongeplande uitvalduur (in minuten)
Bron: Eurostat Energy Statistics (2013); CEER (2011); Eurelectric (2013)
Is eigendomssplitsing de moeite waard? • Eneco Holding N.V. en Delta N.V.
PwC
Bron: CBS, ACM (2012); Jaarverslagen netbeheerders (2013)
9 juli 2014
6
Is het denkbaar dat de kwaliteit van de netten in gevaar komt?
Nee, de huidige wet- en regelgeving borgt netwerkinvesteringen en zorgt
daarmee dat de kwaliteit op peil blijft
Zijn netwerkinvesteringen geborgd
onder normale
marktomstandigheden?
 Jaarlijks verplicht uitgebreide informatie aan
ACM over kwaliteitsindicatoren aan te leveren
 Tweejaarlijks verplicht uitgebreide informatie
aan ACM over beoogde kwaliteit netten,
kwaliteits-beheersingssysteem en noodzakelijke
investeringen aan te leveren
... en geeft prikkels tot investeringen
 Q-factor in tariefregulering en
compensatieregeling
... en geeft investeringsruimte
 Tariefregulering inclusief redelijk rendement
... wat zichtbaar is in de toenemende investeringen
van zowel gesplitste als geïntegreerde netbeheerders
Index investeringen
Ja, regulering geeft inzicht in investeringen
Ontwikkeling reële netwerkinvesteringen
2 50
2 00
1 50
1 00
Investeringen geïntegreerd
50
Investeringen gesplitst
0
2 007
2 008
2 009
2 01 0
2 01 1
2 01 2
Bron: ACM codatasets, CBS
Ja, er zijn verschillende onafhankelijkheidseisen rondom de netbeheerder..
Zijn netwerkinvesteringen geborgd
bij een (buitenlandse)
overname?
 Volledig bestuur en meerderheid commissarissen onafhankelijk van commercieel energiebedrijf
 Winstuitkering met oog op publieke taken en alleen indien wordt voldaan aan financiële ratio’s
 Economische eigendom en beschikkingsbevoegdheid netten in handen van netbeheerder
..en er is sprake van een privatiseringsverbod
 Aandelen netbeheerder zijn volgens wettelijke verplichting (in)direct in publieke handen
Zijn netwerkinvesteringen geborgd
bij een faillissement of
financiële problemen
van de holding
Ja, er worden zeer specifieke eisen gesteld aan het financieel management van de netbeheerder
 Netbeheerder moet voldoen aan liquiditeit en solvabiliteitsratio’s, onafhankelijk van de holding
 Er mag geen dividend worden uitgekeerd indien niet wordt voldaan aan de financiële ratio’s
 Netbeheerder mag niet garant staan voor schulden van de groep
Is eigendomssplitsing de moeite waard? • Eneco Holding N.V. en Delta N.V.
PwC
9 juli 2014
7
Kunnen we ervan uit gaan dat energiebedrijven zich aan de wet- en
regelgeving houden?
Ja, het ministerie van EZ en de ACM hebben adequate instrumenten om de
wet- en regelgeving te handhaven
Welke instrumenten kunnen EZ en de ACM inzetten om wet- en regelgeving te handhaven?
Impact van instrument
EZ en de ACM hebben verschillende instrumenten tot hun beschikking met een uiteenlopende impact
..kan een boete geven
..kunnen alle relevante
informatie opvragen
..kunnen bindende
aanwijzingen geven
..kan een netbeheerder
onder curatele stellen
..kunnen een last onder
dwangsom opleggen
..kan de statuten van
de netbeheerder
afkeuren en/of de
aanwijzing van een
netbeheerder
intrekken
Zetten EZ en de ACM deze instrumenten in?
Ja, er zijn verschillende voorbeelden van momenten waarop deze instrumenten zijn ingezet
bijv. Essent
(2010)
Boete van €160.000
voor aanleveren incomplete informatie
– illustreert nadruk
op informatievoorziening
bijv. Stedin
(2009)
Bindende aanwijzing
rondom
onvoldoende actueel
en volledig
bedrijfsmiddelenregister
bijv. Endinet
(2010)
Last onder dwangsom voor gebrekkige
risicoanalyse
rondom kwaliteit
van de netten
Is eigendomssplitsing de moeite waard? • Eneco Holding N.V. en Delta N.V.
PwC
bijv. Greenchoice
(2011)
Boete van €7,2
miljoen voor het niet
of laat sturen van
eindafrekeningen
Geen aanwijzingen
op basis van
publieke bronnen
dat er aanleiding was
om dit instrument in
te zetten
Geen aanwijzingen
op basis van
publieke bronnen
dat er aanleiding was
om dit instrument in
te zetten
9 juli 2014
8
Kunnen geïntegreerde energiebedrijven kruissubsidies toepassen of
discrimineren tussen de eigen retailtak en andere retailers?
Nee, de huidige wet- en regelgeving faciliteert effectieve marktwerking in
de retailmarkt door kruissubsidiëring onmogelijk te maken en
bevoordeling te verbieden
Is kruissubsidiëring mogelijk van de netbeheerder richting
de commerciële activiteiten?
Nee, kruissubsidiëring van netbeheer naar commerciële
activiteiten wordt effectief onmogelijk gemaakt
Zien wij dit terug in de praktijk?
Ja, de NMa heeft reeds in 2007 geconstateerd dat er geen sprake
is van bevoordeling…
 De netbeheerder dient een aparte boekhouding te voeren voor
gereguleerde activiteiten;
“De NMa concludeert dat (..) er geen bevoordeling plaatsvindt door het
verstrekken van gegevens.“
 Kosten en opbrengsten dienen te worden toegewezen aan het
gereguleerde en ongereguleerde domein volgens Regulatorische
Accounting Regels (RAR). De RAR vereist een accountantsverklaring. ACM controleert regelmatig op naleving hiervan
“De NMa concludeert dat (..) er geen bevoordeling plaatsvindt door
misbruik van interne verrekenprijzen.”
“De NMa onderzoekt (..) elk signaal over mogelijke discriminatie door
een netbeheerder. NMa heeft in het verleden signalen ontvangen dat
het realiseren van een aansluiting op het net te lang duurde (..). In al
die gevallen bleken nadere maatregelen niet nodig.”
Is bevoordeling van partijen in retail mogelijk?
 De netbeheerder is verplicht om: een intern reglement op te
stellen met richtlijnen die discriminatie voorkomen, dit reglement
na te leven, hierop toe te zien en dit te rapporteren aan de ACM
Ontwikkeling overstapgedrag en aantal aanbieders van elektriciteit in Nederland
(consumentenmarkt)
14%
50
12%
40
1 0%
30
8%
6%
4%
2%
0%
2 007
Switchgedrag (linker-as)
Aantal aanbieders (rechter-as)
Sinds liberalisering is ruim 40% van de Nederlandse
huishoudens al tenminste éénmalig overgestapt. In 2013 is
ruim 13% overgestapt, versus 6-8% in Europa.
2 008
2 009
2 01 0
2 01 1
2 01 2
20
10
0
2 01 3
Aantal aanbieders op basis van
leveringsvergunningen elektriciteit
 Een bevoordelingsverbod is actief waarin opgenomen is:
• Dat een netbeheerder op geen enkele wijze een verbonden
partij mag bevoordelen boven een niet verbonden partij
• Specifiek verbod op bevoordeling middels informatiegebruik
• Specifiek verbod op bevoordeling middels tarieven
• Specifiek verbod op bevoordeling middels
leveringsvoorwaarden
• Specifiek verbod op bevoordeling middels gebruik
(merk)naam
…en ook de marktcijfers laten een toenemende concurrentie
zien op de Nederlandse retailmarkt
Percentage switcher
(in % van consumenten)
Nee, bevoordeling is bij wet verboden
Bron: ACM (2013, 2014); IEA the Netherlands (2014); PrizeWize (2014); NMa (2007)
Is eigendomssplitsing de moeite waard? • Eneco Holding N.V. en Delta N.V.
PwC
9 juli 2014
9
Halen geïntegreerde energiebedrijven binnen de huidige wet- en
regelgeving geen enkel voordeel uit netwerkactiviteiten?
Jawel, het hebben van netwerkactiviteiten binnen de holding geeft
geïntegreerde energiebedrijven een verhoogde kredietwaardigheid en
daarmee meer investeringskracht
Geeft het ontplooien van netwerkactiviteiten een betere
kredietrating?
Heeft een betere kredietrating een materieel financieel
effect?
Ja, de kredietratings van Nuon en Essent hebben een daling
laten zien direct na eigendomssplitsing
Ja, een betere kredietrating betekent onder meer een lagere
opslag op het rentetarief…
Rating ten tijde van
eigendomssplitsing
(2008)
Rating direct na
eigendomssplitsing
(2009)
BBB+
A+
Exclusief
netbeheer
Geïntegreerde
onderneming
A+
Geïntegreerde
onderneming
27-Maart 2009: Nuon Enery (de
productie & leveringstak) wordt
gedowngrade naar BBB+
12-Jan. 2010: Nuon Energy’s credit
rating blijft ‘BBB+’. Verwachting dat
Nuon’s financiële positie aanzienlijk
verzwakt na unbundling gezien een
groot aankomend
investeringsprogramma
- S&P
Spread obligatielening (2013Q1)
AAA
AA
A
BBB
A
Exclusief
netbeheer
15-Sept.-2009: Essent's business
risk profile has weakened
following the forced ownership
unbundling of Essent's regulated
distribution operations, which
accounted for 35% of operating
group profits in 2008
- S&P
Bron: Rapporten S&P; Company websites
Is eigendomssplitsing de moeite waard? • Eneco Holding N.V. en Delta N.V.
PwC
HY*
0
1
2
3
4
5
6
Spread (%)
…wat betekent dat geïntegreerde bedrijven meer
investeringskracht hebben
“Een lagere kredietwaardigheid (door eigendomssplitsing) zorgt, naast
hogere rentelasten, ook voor een beperking van de investeringsruimte
bij Productie en Leveringsbedrijven. “ Maria van der Hoeven, 2008
Anno 2014 heeft splitsing naar verwachting een groter negatief effect op investeringen:
• De omstandigheden op de energiemarkt zijn sterk verslechterd ten opzichte van 2008
• Delta en Eneco hebben nu een lagere credit rating dan Nuon en Essent in 2008
*HY = High-Yield, beter bekend als risicovolle junkbonds
Bron: DB Research (2013); PwC analyse
9 juli 2014
10
Is het onmogelijk om te concurreren op de Nederlandse retailmarkt
zonder het bezit van netwerken?
Nee, het is ook mogelijk om zonder netwerkactiviteiten goed te concurreren
op de Nederlandse retailmarkt
Presteren geïntegreerde partijen beter dan partijen zonder netwerkactiviteiten op de Nederlandse retailmarkt?
Niet per definitie, de NEM laat een sterk groeiend marktaandeel zien en is een aantal gevestigde, geïntegreerde partijen al voorbij
gegroeid
Ontwikkeling van geschatte klantaantallen en marktaandeel NEM
3 50
Aantal klanten (x1.000)
3 00
Aantal klanten NEM
6,0
Martkaandeel NEM
5,5
5,0
4,2
2 50
3 ,8
3 ,8
 De omzet van de NEM is sinds 2007
gegroeid met gemiddeld ruim 64% per jaar
4,0
3 ,5
2 00
2 ,9
3 ,0
1 50
1,8
1 00
2 ,5
GDF Suez
2 ,0
Delta
1 ,5
E.ON
0,0
2005
0,2
0,3
0,5
0,0
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
Markt
aandeel
(in%)
1 ,0
50
0
Greenchoice
4,5
 De Nederlandse Energiemaatschappij
(NEM) is sterk gegroeid ten koste van
gevestigde partijen met ruim 66% gemiddeld
per jaar sinds 2007
 Ondanks het feit dat de NEM geen
netwerkactiviteiten ontplooit is het
marktaandeel gegroeid tot ruim 4% in 2012
 Het marktaandeel van de NEM is daarmee
groter dan dat van een aantal geïntegreerde
partijen zoals GDF Suez (2,1%), Delta (2%)
en E.ON (2%)
 Ook Greenchoice heeft als partij zonder
netwerkactiviteiten een groot marktaandeel
(5%) opgebouwd ten koste van gevestigde
partijen
Bron: Jaarverslagen NEM; CBS; Marketresponse (2013); WiseNederland (2014); PwC analyse
Is eigendomssplitsing de moeite waard? • Eneco Holding N.V. en Delta N.V.
PwC
9 juli 2014
11
Is er sprake van een ongelijk speelveld op de Nederlandse retailmarkt en
lost eigendomssplitsing dit op?
Er is inderdaad sprake van een ongelijk speelveld op de Nederlandse
energiemarkt, maar eigendomssplitsing is hiervoor geen oplossing en zet
Nederlandse (gesplitste) leveranciers bovendien op achterstand
Zijn Delta en Eneco uniek in het feit
dat zij ook netwerkactiviteiten
ontplooien binnen de holding?
Is er sprake van een level playing field
op de Nederlandse retailmarkt
Leidt eigendomssplitsing tot een level
playing field?
Nee, er zijn in Europa veel
ondernemingen actief die voor een
belangrijk deel inkomsten genereren uit
netwerkactiviteiten
Nee, er zijn verschillende partijen met
netwerken die – al dan niet via een
dochteronderneming – actief zijn op de
Nederlandse markt
Nee, onder alle scenario’s zijn nog
partijen met voordeel uit
netwerkactiviteiten actief op de
Nederlandse markt
Marktaandeel op Nederlandse retailmarkt
Scenario 1
Aandeel netwerkactiviteiten in totale operationele
winst op holding niveau
11,5%
100
Gazprom
90
GDF Suez
80
Marktaandelenretail markt
elektriciteit NL (in %)
Vattenfall/Nuon
Delta
RWE/Essent
EDP
EnBW
EDF
Enel
E.ON
Iberdrola
70
27,0%
Delta
61,5%
Gazprom
GDF Suez
60
Eneco
NEM
Twintigtal
kleine leveranciers
40
Eneco en Delta zijn na
eigendomssplitsing zelfstandig
 62% van de markt heeft nog steeds
netwerken in bezit
Scenario 2
E.ON
50
Eneco en Delta worden na
eigendomssplitsing overgenomen door
buitenlandse partij met netten
 89% van de markt heeft nog steeds
netwerken in bezit
RWE/Essent
30
20
10
Eneco
Greenchoice
Vattenfall/Nuon
0
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90 100
Aandeel netwerkactiviteiten in EBITDA (in %)
“The earnings on these (regulated) revenues
are (..) extremely stable and
predictable”(E.ON, 2013)
Netwerkactiviteiten Netwerkactiviteiten
Geen
op holdingniveau op holdingniveau netwerkenactiviteiten
(buiten Nederland) (in Nederland)
op holdingniveau
“Our extensive distribution
network is RWE’s second
pillar.” (RWE, 2014)
Onder beide scenario’s moeten gesplitste
(Nederlandse) leveranciers concurreren met
buitenlandse geïntegreerde energiebedrijven, zowel
op de Nederlandse markt als in het buitenland
“A further weakening of RWE’s business profile – for example as
a result of a meaningfully lower share of stable regulated income
(..) could lead us to consider a downgrade” (S&P, 2012)
Bron: Jaarverslagen, bedrijfswebsites en –presentaties; Marketresponse (2014); EnergyPost (2014); PwC analyse
Is eigendomssplitsing de moeite waard? • Eneco Holding N.V. en Delta N.V.
PwC
9 juli 2014
12
Samenvattend overzicht van vragen en antwoorden
1
Binnen welk kader van wet- en regelgeving valt
eigendomssplitsing?
Eigendomssplitsing is onderdeel van een vergaand pakket aan wetten en regels
2
Wordt gedwongen eigendomssplitsing op distributieniveau als
aanvulling op bestaande wet- en regelgeving vereist vanuit de EU?
Nee, Nederland is het enige land in Europa dat kiest voor gedwongen
eigendomssplitsing op distributieniveau en gaat daarmee verder dan de EUrichtlijnen vereisen
3
Geeft de huidige prijs-kwaliteitverhouding van de Nederlandse
energievoorziening aanleiding tot eigendomssplitsing?
Nee, de prijs-kwaliteitverhouding van de Nederlandse energievoorziening is in
Europees opzicht hoog en vertoont een positieve en stabiele ontwikkeling
4
Is het denkbaar dat de kwaliteit van de netten in gevaar komt?
Nee, de huidige wet- en regelgeving borgt netwerkinvesteringen en zorgt daarmee
dat de kwaliteit op peil blijft
5
Kunnen we ervan uit gaan dat energiebedrijven zich aan de wet- en
regelgeving houden?
Ja, het ministerie van EZ en de ACM hebben adequate instrumenten om de wet- en
regelgeving te handhaven
6
Kunnen geïntegreerde energiebedrijven kruissubsidies toepassen
of discrimineren tussen de eigen retailtak en andere retailers?
Nee, de huidige wet- en regelgeving faciliteert effectieve marktwerking in de
retailmarkt door kruissubsidiëring onmogelijk te maken en bevoordeling te
verbieden
7
Halen geïntegreerde energiebedrijven binnen de huidige wet- en
regelgeving geen enkel voordeel uit netwerkactiviteiten?
Jawel, het hebben van netwerkactiviteiten binnen de holding geeft geïntegreerde
energiebedrijven een verhoogde kredietwaardigheid en daarmee meer
investeringskracht
8
Is het onmogelijk om te concurreren op de Nederlandse
retailmarkt zonder het bezit van netwerken?
Nee, het is ook mogelijk om zonder netwerkactiviteiten goed te concurreren op de
Nederlandse retailmarkt
9
Is er sprake van een ongelijk speelveld op de Nederlandse
retailmarkt en lost eigendomssplitsing dit op?
Er is inderdaad sprake van een ongelijk speelveld op de Nederlandse energiemarkt,
maar eigendomssplitsing is hiervoor geen oplossing en zet Nederlandse (gesplitste)
leveranciers bovendien op achterstand
Is eigendomssplitsing de moeite waard? • Eneco Holding N.V. en Delta N.V.
PwC
9 juli 2014
13
Appendix
Toelichting bronnen & analyses
Is eigendomssplitsing de moeite waard? • Eneco Holding N.V. en Delta N.V.
PwC
9 juli 2014
14
Toelichting per slide
Toelichting slide 5
Linkerdeel
• Consumentenprijzen uit Eurostat Energy Statistics. Cijfers zijn exclusief
belastingen en van 2e helft 2013 op basis van de Purchasing Power Standard
voor de gebruikerscategorie tussen 2,5 en 5,0 MWh jaarlijks verbruik.
• Jaarlijkse ongeplande uitvalduur uit 5th CEER benchmarking report on the
quality of electricity supply (2011). Cijfers zijn voor TSO’s en DSO’s exclusief
exceptionele incidenten en zijn de meest recent beschikbare van 2009 of 2010.
Landen waarvoor geen cijfers beschikbaar zijn, zijn niet weergegeven.
• Het EU gemiddelde (89,1 minuten versus 14,82 eurocent) is gewogen naar
gedistribueerd volume op basis van Eurelectric (2013). Cijfers zijn van 2011.
Rechterdeel
• Cijfers van CBS op basis van de gebruikerscategorie van 2,5 tot 5 MWh jaarlijks
verbruik. Cijfers zijn gecorrigeerd voor inflatie (prijspeil 2013).
• Cijfers voor de ontwikkeling uitvalduur elektriciteit zijn tot en met 2012 op basis
van ACM, Factsheets kwaliteit regionale netbeheerders 2011 en 2012. Cijfer van
2013 is een gewogen gemiddelde van de uitvalduur van de netbeheerders Stedin,
DNWB, Enexis en Alliander uit de respectievelijke jaarverslagen.
• Ontwikkelingen in de leveringsprijs (piekprijzen) kennen een correlatie van 90%
met de ontwikkelingen in de groothandelsmarkt, gebaseerd op statistische
analyse van cijfers over 2010 t/m 2013 van Reuters. De marges van het
retailsegment zijn zeer volatiel en geven geen eenduidig beeld, gebaseerd op
figuur 18 uit PwC (2013) Splitsing in de energiesector: een verdeeld of
onverdeeld succes.
Toelichting slide 8
• Cijfers van overstapgedrag op basis van ACM (2014) Trendrapportage tweede
halfjaar 2013.
• Cijfers van aantal aanbieders op basis van houders van leveringsvergunningen
op de elektriciteitsmarkt (ACM, 2013). Vergunningen van partijen binnen
hetzelfde concern zijn geconsolideerd.
Is eigendomssplitsing de moeite waard? • Eneco Holding N.V. en Delta N.V.
PwC
Toelichting slide 9
• Quote van de Europese Commissie uit Commission working document (2007)
Impact assessment.
• Informatie en cijfers van status invoering EU richtlijnen DSO's op basis van
CEER (2013) Status Review on the Transposition of Unbundling Requirements
for DSO's and Closed Distribution Operators. Informatie is uitsluitend voor
elektriciteit. Figuur is exclusief Kroatië, Bulgarije, Letland en Malta.
Toelichting slide 11
• Aandeel operationele winst uit netwerkactiviteiten op basis van EBITDA uit
jaarverslagen, bedrijfswebsites en –presentaties, en PwC analyse. Cijfers zijn van
2013 of meest recent beschikbaar. Voorts zijn cijfers van Gazprom en Enel (voor
subdivisies Enedesa Spain en Enel Romania) een schatting op basis van
verhouding omzet. Cijfers van RWE is schatting op basis van verhouding
operating income. Cijfer Delta is exclusief amortisatie netwerkbedrijf.
• Marktaandelen op basis van Marketresponse (2014), Stand van zaken op de
energiemarkt. Onderzoek in opdracht van NMa. Cijfers zijn over 2e helft 2013 op
basis van een steekproef. Marktaandeel Gazprom en twingtigtal kleine
leveranciers is geschat. Marktaandeel van Energiedirect opgeteld bij
Nuon/Vattenfall. Greenchoice is voorts onafhankelijk weergegeven. Eneco heeft
weliswaar 30% van de aandelen van Greenchoice in handen, maar dit is niet
voldoende om onafhankelijk het beleid te bepalen.
Toelichting slide 12
• Cijfers van de klantaantallen zijn geschat op basis van de omzetcijfers van NEM,
met uitzondering van 2005 en 2006 (geen income statement beschikbaar).
Daarbij is de aanname gemaakt dat de gemiddelde klant zowel elektriciteit als
gas afneemt en vervolgens een berekening gemaakt op basis van het gemiddelde
elektriciteits- en aardgasverbruik per jaar (bron: CBS) en de gemiddelde
transactieprijzen elektriciteit en aardgas exclusief btw en belastingen per jaar
voor de standaard gebruikerscategorieën (bron: CBS). Aangezien NEM het
leveranciersmodel toepast zijn hierin ook netwerkprijzen meegenomen.
• Cijfer van marktaandelen NEM geschat op basis van het aantal Nederlandse
huishoudens (CBS). Cijfers van marktaandelen van overige partijen op basis van
Marketresponse (2013). De cijfers zijn van een jaar eerder dan de cijfers op slide
11, om een goede vergelijking te vormen met het cijfer van de NEM over 2012.
9 juli 2014
15