Transcript Np Nieuws nr 1 2014

K WA R TA A L U I T G AV E I N T E R N AT I O N A A L P E R S C E N T R U M
JAARGANG LIII - AFLEVERING 1 - MAART 2014
+++ Interviews met Leen van Dijke, Derk Jan Eppink, Hans Kriek,
Dominique van der Heyde en Annet de Jong +++
+++ Recensie van Marleen Barth +++
K WA RTA A L U I T G AV E
I N T E R N AT I O N A A L
PERSCENTRUM
JAARGANG LIII - AFLEVERING 1 - MAART 2014
Nieuwspoort Nieuws is
het driemaandelijks
verschijnend magazine
van het Internationaal
Perscentrum Nieuwspoort
REDACTIESECRETARIAAT:
Lange Poten 10
2511 CL Den Haag
T 070 - 346 94 40
E [email protected]
I www.nieuwspoort.nl
REDACTIE:
Nicole Bodéwes
Josine Boven
Gijs Korevaar
Margriet van Lith
Vincent Schepman (vormgever)
Peter Schouten
Ernst van Splunter
Magda de Vetten
Milja de Zwart (hoofdredacteur)
MEDEWERKERS DIT NUMMER:
Marleen Barth
Bart van Leeuwen
Han Mulder
Guus Mater
Lex Oomkes
Hans Schogt
Kerstin Schweighöfer
ILLUSTRATIE:
Siegfried Woldhek
FOTO’S:
ANP Hist. Archief
Lianne Bertens
Josine Boven
Jorgen Caris
Ed Coenen
Derk Jan Eppink
NRC
OPA
Partij voor de Jeugd
Jos van Leeuwen
Jan Rosseel
Roel Rozenburg
Ernst van Splunter
Kick Stokvis
VRT
VORMGEVING:
Vincent Schepman
T 079 - 352 27 02
E [email protected]
ADVERTENTIE-EXPLOITATIE:
Nicole Bodéwes
T 06 - 15 23 66 90
E nieuwspoort.nieuws@
gmail.com
DRUK:
BoomVerweij
ISSN 2210-2507
10
1, 20
Patatbalie
Journalist Louis Cornelisse, zoon en klein-
Wat er al niet over de toonbank gaat bij de ‘patatbalie’ voor
zoon van politiemensen, was erbij toen de
de ingang van de grote Kamerzaal, waar het dinsdag altijd
Nationale Politie werd gevormd. Hij werd
krioelt van journalisten, voorlichters en politici. Mediatrainer
one of the boys en schreef een boek waar-
Hans Kriek schreef onder die titel een boek, waarin hij de
in de dienders zelf aan het woord komen.
onfrisse zaken beschrijft. Roel Rozenburg
legde het vast voor de cover – en niet
15
eens met verborgen camera.
Nieuwspoort staat voor een spannende zomer, waarin dan
In een interview somt Kriek de tien
toch echt verbouwd gaat worden, zowel fysiek als organisa-
zonden op die hier worden bedreven.
torisch. Eind maart komt op de site van Nieuwspoort de
En oppert hij een puntenstelsel voor
advertentie te staan voor een nieuwe directeur.
journalisten in te voeren, opdat zij verplicht worden hun vak-
Nieuwspoortvoorzitter Lex Oomkes roept in zijn column
bekwaamheid te onderhouden door congressen te bezoeken
alvast gegadigden op.
en cursussen te volgen.
16
3
Bijgesloten bij dit nummer van Nieuwspoort Nieuws is een
In Wandelganger aandacht voor de gemeenteraadsverkie-
special over de grondwet van tijdschrift De Gids, gemaakt ter
zingen, die ongetwijfeld nog gaan nadreunen in de twee
ere van de 200ste verjaardag van de grondwet. Hierin komen
regeringspartijen VVD en PvdA.
onder anderen oud-minister Ernst Hirsch Ballin en PvdA-
4
prominent en professor parlementaire geschiedenis Joop van
De Europese verkiezingen op donderdag 22
In verband met de verjaardag van de grondwet organiseert
mei inspireerden Nieuwspoort Nieuws tot een
het Nationaal Comité 200 jaar Koninkrijk op 29 maart in Den
vraaggesprek met Derk Jan Eppink, oud-jour-
Haag het Grondwetfestival. Onder
nalist van de Nederlandse NRC en de Belgi-
meer het Catshuis en de Trêves-
sche De Standaard, nu Europarlementariër
zaal openen op die dag hun deu-
voor de Belgische Lijst-Dedecker en straks lijstduwer bij de
ren voor het publiek. Om warm te
VVD. Een Verenigde Staten van Europa wordt de EU wat hem
lopen maakte de speciale verslag-
betreft niet, maar wel een Verenigd Europa van Staten.
gever van de rubriek De Plek in Nieuwspoort Nieuws alvast
den Berg aan het woord.
de Grondwetwandeling van Pro Demos. Althans – tot de
5
moed haar in de schoenen zonk vanwege de veelheid
Naarmate de datum van de ‘atoomtop’ (officieel de Nuclear
bezienswaardigheden en de lengte van de wandeling en zij
Security Summit) in Den Haag nadert, lijken de betrokken
voor reflectie op een terrasje koos.
partijen elkaar meer en meer de loef af te willen steken. Eerst
18
was het nieuws van de politie dat er 13.000 agenten zouden
worden ingezet rond de grootste top ooit in
In de serie Overlopers vertelt oud-
Nederland. Toen kwamen de ministeries van
journalist Paul Burm dat het tegen zijn
Buitenlandse Zaken en Infrastructuur en
verwachting in tóch een feest kan zijn
Milieu met de boodschap dat Den Haag
om voor de overheid te werken.
onbereikbaar zou worden. Dat lijkt te
worden onderstreept door de inzet van
24
3 kilometer hekwerk, dat in Londen werd gebruikt bij de
Weer een dubbeldikke aflevering van Kunst- en Vliegwerk,
Olympische Spelen, twee F16’s en drie
met voer voor het oog en voor de hersens. PvdA-senator
fregatten van Defensie. Maar ongestoord
Marleen Barth keek voor Nieuwspoort Nieuws naar de Ameri-
door al dit tumult droomt Amerikadeskundige
kaanse House of Cards: meeslepend, maar niet overtuigend.
Willem Post maar van één ding: de Obamaavond op 24 maart in Nieuwspoort, en de
29
piepkleine maar niet te verwaarlozen kans
De Vlaamse journaliste Sabine Vandeputte
van 0,01 procent dat Obama langs komt.
(VRT) kijkt met de ogen van de buitenstaander
6
naar Nederland. Waaraan ze absoluut niet kan
Kopij voor het maartnummer
dient uiterlijk vrijdag 23 mei
bij de hoofdredacteur
([email protected])
te zijn ingeleverd.
ChristenUnie Leen van Dijke kijkt in de
Vaste rubrieken
serie Hard Vak terug op zijn leven als
12 Familie van?
32 De Nieuwe
30 Nieuwe Poorters 32 Politiek kruiswoordraadsel
volksvertegenwoordiger, hoe het begon en
hoe het in 2003 - abrupt - eindigde.
2 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
wennen: volwassen mannen, die melk drinken bij de lunch!
Oud-fractievoorzitter van de RPF en de
Gemeenteraadsverkiezingen
Op het moment dat dit nummer van
Nieuwspoort Nieuws u bereikt, wordt er
teruggeblikt op de uitslagen van de
gemeenteraadsverkiezingen en wordt de
betekenis ervan geduid. Dan is het goed om
nog even te kunnen stilstaan bij de analyses die op voorhand werden gemaakt. Deels
geschraagd door peilingen en onderzoek
(van Ardy Stemerdink van de NOS, bijvoorbeeld, die álle kieslijsten van álle gemeenten bestudeerde). Wandelganger loopt een
paar feitelijke constateringen en vooraf
getrokken conclusies af.
ven. In heel wat gemeenten waren de regeringspartijen VVD en/of de PvdA verdampt
of opgegaan in nieuwe partijen. zo konden
kiezers in Heemskerk en Schijndel niet
meer op de VVD stemmen. In de Brabantse
gemeenten Landerd en Grave deed de PvdA
niet meer mee. Naar verluidt zouden in
tientallen gemeenten afsplitsingen zijn
ontstaan van beide moederpartijen. Reden
te meer om te veronderstellen dat de
gemeenteraadsverkiezingen nog lang zullen
nadreunen in de twee partijen.
Winst voor lokalen
‘Lokale partijen worden grote winnaar
raadsverkiezingen’, kopte Binnenlands
Het aantal mensen dat naar de stembus
Bestuur eind februari op basis van ondergaat, zou wel eens historisch laag kunnen
zoek van I&O Research onder 10.500 kieworden, voorspelde TNS Nipo een krappe
zers. ‘Als de signalen niet bedriegen, gaan
maand voor de verkiezingen. Maar iets meer ze dit jaar het succes van vier jaar geleden
dan 2 op de 5 kiezers, 42 procent, zou gaan overtreffen’, aldus het blad. Vooral mannen
stemmen. Maurice de Hond, die in Brabant
van 50+ geven hun stem aan lokale partijop een vergelijkbaar en. Én, aldus de baas van het onderzoekspercentage uitbureau, de mensen die er in het stemhokje
kwam, zei dat onte- achterkomen dat Wilders’ PVV helemaal niet
vredenheid over het meedoet in hun gemeente. Want alleen in
kabinet van VVD en Den Haag en Almere kunnen kiezers het
PvdA de voornaamPVV-hokje rood maken.
ste brandstof van de
Vreemdgaande vrouwen
kiezer is. Die drijft
hem ofwel in de armen van de lokale partij- Over de PVV gesproken, in de peilingen in
de gemeenten Den Haag en Almere stond de
en, of houdt hem pruttelend thuis op de
partij op kop. Maar wat de achterban van
bank. Maar premier Rutte kwam snel met
de PVV is? Datingsite SecondLove, de site
peptalk. Hij was er van overtuigd dat de
partijen, zijn eigen VVD voorop, de opkomst die de SGP-jongeren het liefst verboden
zagen worden ‘omdat hij huwelijken sloopt’,
omhoog zouden krijgen.
peilde de mening van 1401 mensen en conKeuze
cludeerde dat Wilders’ partij het populairst
In contrast met het voorspelde laagterecord is bij ‘vreemdgaande’ vrouwen - voor zover
staat het hoogterecord van deelnemende
overigens het lidmaatschap van SecondLove
partijen. NOS turfde 2924 lijsten in 380
gelijkgesteld kan worden met vreemdgaan
gemeenten, een gemiddelde van bijna 8
in de praktijk.
lijsten per gemeente. Vier jaar geleden kon
er gestemd worden op 2852 in 393 gemeen- Trouwe vrouwen
Onderzoek van adviesbureau BMC - onder
ten, gemiddeld 7 lijsten per gemeente. In
leiding van prof. dr. Marcel Boogers gedaan,
Enschede moest een aannemer de aanplakwie een interview met hem wilde hoefde
borden vergroten om alle deelnemende
maar te bellen - legde andere kanten van
partijen te kunnen bergen. Kiezers in
vrouwen bloot. Het onderzoek, dat leerde
Amsterdam hadden de ruimste keus: 27
lijsten. De minste keus hadden stemgerech- dat één op de drie kiezers nog niet wist
waar op te stemmen, bracht aan het licht
tigden in Bunnik, St Anthonis, Rozendaal,
dat vooral vrouwen twijfelden, minder poliVlieland en Zoeterwoude. Daar deden maar
tieke interesse hadden en zich vaker lieten
drie partijen mee.
leiden door een persoon dan een partij.
Afsplitsingen
Maar: vrouwen waren dan wel weer trouwer
Interessant was ook een ontwikkeling die
aan een partij dan mannen, als ze eenmaal
tot nog toe landelijk onderbelicht is geble- een keus hadden gemaakt.
Opkomst
Oud
Een andere veelbeschreven opmerkelijke
ontwikkeling was de opkomst van ouderenpartijen: OPA, OMA, HOOP en hoe ze al niet
waren gedoopt. In 57 gemeenten deden in
totaal 71 ouderenpartijen mee.
Dat waren er bij
de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2010 maar
19. Persbureau
ANP groef net een beetje dieper in de data
en ontdekte dat de ouderenpartijen vooral
actief waren in gemeenten waar de vergrijzing (nog) niet heeft toegeslagen, zoals de
grote steden. Daar werd de oudere kiezer
gelokt met bingo, koffie en cake, terwijl in
gemeenten met een hoge gemiddelde leeftijd nauwelijks ouderenpartijen meededen.
Jong
Voor de jeugd was er slechts in zes
gemeenten een speciale partij in de running. De interessantste was de Partij voor
de Jeugd in Haarlem. De
oprichter en lijsttrekker
van de PvdJ, Rob
Mollee, was namelijk 57.
Hij zag daar zelf geen
been in: ‘De Partij voor
de Dieren heeft toch
ook geen koe en een
schaap op de lijst staan,
terwijl ze wel voor hun belangen opkomen?’
MdZ
Het Flipje
Ode aan Philip Freriks
ChristenUnie-Kamerlid Schouten begin maart
tijdens een Kamerdebat:
“Het is opvallend dat het CDA hard daarop
tamboert.”
CDA-Kamerlid Omtzigt in een procedurevergadering van de Kamercommissie Buitenlandse Zaken:
“In dat geval is dat de regering niet euvel te
wijten.”
Staatssecretaris Mansveld in het debat over het
klimaat en de energievoorziening anno 2030:
“Daar ben ik mij niet van bekend. Men rekent
op dit moment door.”
NB
Nieuwspoort Nieuws 1 - maart 2014 - 3
VVD-lijstduwer Derk Jan Eppink:
‘Verlaten EU is schot in eigen voet’
De Europese Unie is topzwaar geworden, maar dat is geen reden om maar uit te treden. De interne markt
verlaten is een ‘onverantwoord avontuur’, een experiment met de banen van twee miljoen Nederlandse
werknemers. “En daar ben ik niet voor”, zegt Derk Jan Eppink, Europarlementariër voor de Belgische Lijst
Dedecker. Bij de komende Europese verkiezingen, op 22 mei, is hij lijstduwer voor de VVD. “Misschien een
leuk idee: een lijstduwersdebat? Zeker als Geert Wilders lijstduwer wordt.”
Het is een ‘klein historisch
feit’ dat de Nederlander
Derk Jan Eppink bij de
vorige Europese verkiezingen op een Vlaamse lijst is
gekozen. Nooit eerder is
een buitenlander op een
Vlaamse lijst gekozen. “Ik
zat in New York waar mijn
vrouw een baan had gekregen en waar ik de verkiezing van Barack Obama heb
gevolgd, toen ik Jean-Marie
Dedecker aan de telefoon
kreeg. Ik heb iemand nodig
in het Europees Parlement,
zei hij. De enige voorwaarde die hij stelde was:
‘Bezorg mij geen misère.’ Ik
heb zelf het programma
geschreven, een kandidatenlijst samengesteld. Als
journalist was dat altijd een
leuke tijd, als de kandidatenlijsten werden opgesteld. Maar toen ik het zelf
moest doen, was dat niet
meer zo leuk. Het is een
hoop gezeur en gedoe.”
Lijstduwer
Derk Jan Eppink zit op zijn
gemak in het ledenrestaurant van het immense
Brusselse gebouw van het
Europarlement. Het lunchbuffet, de koffie, de hele
entourage ziet er prachtig
uit. Het is er stil en rustig
en dus ideaal voor een
gesprek met de politicus.
Tot en met de verkiezingen
blijft dit gebouw zijn habitat. Daarna hoopt hij terug
te keren naar New York
waar zijn Russische vrouw
en hun twee kinderen zijn
blijven wonen. “Ik heb al
uitzicht op een baan bij
een denktank op het gebied
Derk Jan Eppink: 'Als ik via
voorkeurstemmen word verkozen, zal ik serieus overwegen
zitting te nemen'
van buitenlands beleid en
defensie. Dat lijkt mij interessant. Als dat doorgaat
word ik senior European
fellow.”
Dat Eppink nu als ‘lijstduwer’ voor de VVD optreedt,
houdt wel een risico in voor
zijn toekomstplannen. Stel
dat hij voldoende voorkeurstemmen krijgt en alsnog
wordt herkozen? “Ik duw de
lijst om vooral een ‘realistische stem’ in Europa te
steunen”, zegt hij. “Indien
het duwen ertoe leidt dat ik
via voorkeurstemmen word
verkozen, zal ik serieus
overwegen zitting te nemen
omdat ik de kiezers niet wil
teleurstellen.” Want op een
lijst staan, betekent in
principe de bereidheid uitspreken om indien verkozen
ook in het parlement te
gaan zitten, vindt hij.
Beloofde land
De overstap van journalist NRC, De Standaard - naar
politiek is voor Derk Jan
Eppink gelopen via Eurocommissaris Frits Bolkestein.
Eppink trad in 1999 toe tot
4 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
de staf van de VVD’er en
bleef tot 2007 bij de Europese Commissie. “Het was
de euforische tijd van de
gang naar de Verenigde
Staten van Europa. We
waren onderweg naar het
beloofde land. Samen met
Bolkestein heb ik ook een
boek geschreven over de
grenzen van Europa. Weggelachen, weggehoond zijn
wij.”
Het was volgens Eppink de
tijd van ‘zelfoverschatting’.
“We hebben een munt ingevoerd zonder verdere mogelijkheden. We zijn bij het
bouwen van het huis
begonnen bij het dak en
pas tien jaar later zijn we
aan de fundamenten toe.
Dat is toch een van de oorzaken van de huidige crisis.”
Dan maar de EU verlaten?
Zoals in het door de PVV
gepresenteerde rapport
Nexit van harte wordt aanbevolen?
‘Nexit’: experiment met
twee miljoen banen
Dat nu ook weer niet, zegt
Europeaan Eppink. “Het verlaten van de EU is absoluut
geen optie”, stelt hij met
grote nadruk. “Dat is een
schot in de eigen voet. Dan
ben je de vogel voor de kat.
Rotterdam, Schiphol, drijven op het achterland. Je
denkt toch niet dat als wij
uit de interne markt stappen, er niets verandert?
Hamburg, Frankfurt en
Antwerpen staan klaar om
het over te nemen. Nexit is
een onverantwoordelijk
avontuur. Het is een experiment met twee miljoen
Gijs Korevaar
banen. Daar ben ik niet
voor. De interne markt is
het graanveld van de
Nederlandse economie.”
Over dat PVV-rapport valt
wel meer te zeggen dan het
korte commentaar van
minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën): “Je hebt
een mening en bestelt een
rapport.” Eppink: “Het is
onduidelijk, er zitten heel
wat ontsnappingen in. Het
lijkt een onafhankelijk rapport, maar de opsteller is
een belangrijk man van
UKIP, de anti-EU partij in
Engeland.”
Het is beter, veel beter
vindt Eppink, om te streven
naar een hervorming van de
EU-instellingen. “We moeten het kind bewaren maar
een deel van het badwater
weggooien”, zoals hij dat
met een variant op het
oude gezegde formuleert.
“De EU moet zich richten
op de kerntaken. Op grensoverschrijdende zaken,
interne markt, financiën,
handel, concurrentie, asiel,
milieu, grenscontroles,
moet de EU meer bevoegdheden krijgen. De overige
taken moeten terug naar de
nationale parlementen.
Sociale zaken, belastingen,
dat moet terug naar de
nationale staten. We moeten niet alles willen harmoniseren. Dat is het probleem. De EU is topzwaar
geworden. Dat blijkt nu tijdens de crisis. We moeten
flexibeler worden in plaats
van zo dogmatisch als nu.
We zijn heel erg ‘one size
fits all’. Maar zo werkt het
niet meer.”
Verhofstadt
Dat de Belgische oud-premier Guy Verhofstadt als
leider van de liberalen,
waarvan de VVD deel uitmaakt, nog steeds voor die
VS van Europa is, accepteert Eppink. “Ik ken
Verhofstadt reeds twintig
jaar vanuit de Belgische
politiek. Over de economie
zijn wij het wel eens, maar
over de architectuur van
Europa loopt de filosofie
uiteen. Verhofstadt is voor
een Verenigde Staten van
Europa. Ik acht dat niet
mogelijk en ben voor een
Verenigd Europa van Staten.
Voor mij is niet Brussel de
bakermat van integratie
maar zijn dat de natiesta-
ten zoals Nederland,
Frankrijk, Duitsland, Polen
en zo verder.”
Derk Jan Eppink heeft
Nederland al eind vorige
eeuw verlaten met zijn
overstap van NRC naar de
Belgische krant De
Standaard. Ondanks al die
jaren in Brussel en New
York blijft hij zijn wortels
trouw. “Ik noem mezelf een
internationalist. Geen kosmopoliet, want dan heb je
geen wortels meer. Ik ben
gevormd door mijn jeugd in
de Achterhoek, de school
met de bijbel, de studie aan
de Vrije Universiteit. Die
wortels wil ik niet
kwijt. Ook niet als ik
naar New York vertrek.”
0 kernwapens, 0 kilo kernafval en 0,01 procent kans dat ie komt
Obama’s logica van nul
Een afstandelijke intellectueel, met een nogal ernstige inslag, die de zorgen van de wereld op zijn
schouders draagt: Barack Obama, getypeerd door Willem Post, de Amerika-deskundige die de zwarte
Amerikaanse president dag in dag uit volgt, sinds 2007. Tevens de naamgever van de avond van
24 maart in Nieuwspoort, die in het teken zal staan van de Nuclear Security Summit die dan gaande is
in het World Forum in Den Haag. En wie weet, op die Obama-avond de eregast in de sociëteit.
Nee, Willem Post droomt
niet. “De kans dat de
Amerikaanse president naar
de Obama-avond in Nieuwspoort komt, schat ik op
0,01 procent”, zegt hij. “Ik
probeer wel in zijn ziel te
kijken, maar hier heb ik
geen idee van. Maar de
avond is wel geheel in stijl.
Ik geef aan het begin een
korte toelichting op de top
en de avond. De Nederlandse Obamaclub, die als
eerste ter wereld meer dan
duizend leden telde, participeert. Van vijf tot acht is
er een White House buffet.
Er wordt een Welcome to
The Haguefilm, gemaakt
met studenten, vertoond. Er
zijn interviews, presentaties
en discussies. En als ‘the
Beast’ over de Laan van
Meerdervoort rijdt is het
uiteindelijk aan hem of hij
zegt: ‘Ik wil even langs die
Obamaclub’.”
Dat Obama naar de atoomtop in Den Haag zou
komen, wist Post van meet
af aan zeker - ijs en weder
dienende dan. “Het is zijn
top, zijn kind”, zegt hij
stellig. Die wetenschap
voert terug naar 2007, toen
Post voor een boek over het
Amerikaanse presidentschap
met een medewerker van
presidentskandidaat Obama
wilde spreken: oud-Hagenaar Ivo Daalder, toen één
van de leden van de nummer 1 politieke denktanks
van de wereld, het als
liberaal bekendstaande
Brookings Institution in
Washington. Posts fascinatie voor het buitenland- en
veiligheidsbeleid van Obama
is daar ontstaan, en verder
aangewakkerd door de
publicatie van een essay
van Daalders hand eind
2008: ‘The logic of zero,
Toward a world without
nuclear weapons’.
“Je kunt zeggen dat het
soft-idealistisch is om naar
nul kernwapens te streven,
maar in het perspectief van
het gevaar dat één gek
ermee kan aanrichten is het
juist heel rationeel. Obama
heeft het stuk gelezen
natuurlijk. Het is één van
de redenen waarom Daalder
op Obama’s voordracht
Amerikaans ambassadeur bij
de NAVO werd. Obama deelt
dat gedachtegoed, al heeft
hij er pragmatisch ‘op weg
naar nul’ van gemaakt. Een
stip aan de horizon.”
Willem Post: 'De kans dat
Obama naar Nieuwspoort
komt is 0,01 procent.'
Gemotiveerd geraakt door
een studiereis naar Rusland
in 2005, waar hij zag hoe
eenvoudig het is om bij
nucleaire installatie naar
binnen te gaan en plutonium of uranium mee te
nemen, sloeg Obama in
2010 in ieder geval de weg
in die naar nul kilo overtollig nucleair materiaal moet
leiden in alle landen. In dat
jaar organiseerde hij in
Washington de eerste
Nucleair Security Summit,
waar veertig wereldleiders
dit probleem op de agenda
zetten. In 2012, op de
tweede topconferentie in
Seoul, zijn concrete afspraken gemaakt. Er is een
index opgesteld van alle 32
Milja de Zwart
landen die meer dan 1 kilo
nucleair materiaal bezitten.
De landen met het minste
materiaal en de beste veiligheidsmaatregelen staan
bovenaan: Australië staat
op 1, Nederland op 7.
Onderaan bungelen landen
als Noord-Korea.
“Wat moet er in Den Haag
2014 gebeuren”, vraagt
Post zich hardop af. En hij
somt op: “Meer landen
richting die nul kilo. Het
Internationaal Atoomagentschap in Wenen meer
bevoegdheden geven om
inspecties uit te voeren.
Werken aan betere reactoren om kernafval sneller af
te breken. Niet alleen kijken naar de civiele sector,
maar ook naar de militaire
instellingen. Daar ligt
per slot van rekening 85
procent van het nucleaire
materiaal.”
Post concludeert: “Obama
wilde in 2010 het probleem
binnen vier jaar oplossen.
Dat zal in Den Haag 2014
misschien niet lukken.
Maar we kunnen wel vervolgafspraken maken om
dichterbij dat stipje aan
de horizon te komen.
Dichterbij nul!”
Nieuwspoort Nieuws 1 - m a a r t 2 0 1 4 - 5
Politiek is een hard vak, een waarheid als een koe die vaak gememoreerd wordt als bewindslieden
(gedwongen zijn tot) aftreden. In een serie interviewen Ernst van Splunter en Guus Mater
mensen die de harde kanten van de politiek aan den lijve ondervonden. In deel 6 kijkt één van de
oprichters van de ChristenUnie, Leen van Dijke, terug op zijn verblijf in de Tweede Kamer.
Leen van Dijke:
‘Er ging geen backbencher weg’
“Ik heb het Kamerlidmaatschap als een boeiende periode ervaren, juist omdat je heel veel voor mensen
kunt betekenen. In de rol van volksvertegenwoordiger. Ik zeg uitdrukkelijk volksvertegenwoordiger, geen
Kamerlid of parlementariër. Je zit daar niet omdat je een baantje van je partij hebt gekregen maar omdat
je volksvertegenwoordiger bent. Je handelt weliswaar vanuit een bepaald gedachtegoed, vanuit een partij,
maar je bent volksvertegenwoordiger. Ik voelde me dan ook betrokken bij de omgeving waarin ik leefde,
waarvan ik deel uitmaakte.”
“Als vriendenclub zaten we
op zondagavond een keer
bij elkaar. We bespraken
dingen die te maken hadden met onze gezinnen, de
kerk en de maatschappij.
We hadden behoorlijk wat
kritiek. Op een gegeven
moment zei ik: 'Het is mooi
Zeeuws Statenlid Leen van
Dijke werd in 1994 politiek
leider van de RPF en ging de
Kamer in.
dat we kritiek op van alles
hebben, maar we nemen
niet deel. Ik moet toen een
jaar of 23 geweest zijn. De
conclusie van die avond
was dat ik vond dat ik me
moest aanmelden als lid
van een politieke partij.
Dat werd de toen nog maar
net opgerichte RPF, de
Reformatorische Politieke
Federatie. Dat is omstreeks
1980 geweest. Dan ga je
naar een vergadering toe en
je zegt wat. En dan begint
het, want dan krijg je te
horen dat je goed uit je
woorden kunt komen. Dat
leidde er toe dat ik in 1987
werd gevraagd om lid van
de Staten van Zeeland te
worden. Dat deed ik en dat
leidde er weer toe dat ik in
1992 werd gevraagd voor de
Tweede Kamer.
Ingoesjetië geweest met de
christelijke hulporganisatie
Dorkas en een cameraploeg
van de EO. Ik wilde er met
de vluchtelingen uit
Tsjetsjenië praten. Er was
wel veel aandacht voor de
oorlog in Tsjetsjenië, maar
niet voor de 200.000
Bijbels principe
Tsjetsjenen die daar voor
gevlucht waren en in de
vrieskou met z’n vijftienen
in veel te kleine tenten
zaten. Niemand durfde daar
naartoe, want het was
levensgevaarlijk. Ik liep een
groot risico. Minister van
Buitenlandse Zaken Jozias
van Aartsen heeft mij destijds twee keer gebeld en
mij sterk afgeraden er naar
toe te gaan. Maar niemand
sprak voor die mensen, en
het was dus mijn roeping
om dat voor hen te doen.
Ik had mijn veiligheid via
lokale hulporganisaties
gewaarborgd. Niettemin
bleef het een spannend
avontuur. Ik heb een paar
nachten erg slecht gesla-
Ik maakte mijn politieke
keuze sterk genormeerd
vanuit de Bijbel. Voor mij
was een bijbels principe
leidend: jij moet spreken
voor hen die niet voor zichzelf kunnen spreken en
opkomen voor hen die niet
voor zichzelf kunnen opkomen. Langs die lijn liep
mijn agenda vol. Het beschermen van het ongeboren leven is altijd heel
belangrijk geweest, omdat
je opkomt voor menselijk
leven dat zelf niet kan
spreken. Maar dat geldt ook
voor de bijstandsmoeder of
de vluchteling.
In 2000 ben ik een week
naar Noord-Ossetië en
6 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
pen. Maar toen Twee
Vandaag de opnamen met
verborgen camera uitzond,
heb ik de Kamer kunnen
overtuigen dat Buitenlandse
Zaken budgetten vrij moest
maken om noodhulp te
geven. moest bieden. Zeer
tegen de zin van Jozias van
‘Het was mijn roeping
te spreken voor hen die
niet voor zichzelf kunnen
spreken’
Aartsen in. Tot op de dag
van vandaag ben ik er blij
om.
‘Wat zie ik niet dat ik
moet zien?’
Toen ik nog maar een ventje van dertien was, werd
Martin Luther King vermoord. Dat heeft diepe
indruk op mij gemaakt. Ik
heb daar in mijn dagboek
bladzijden over volgeschreven. Hij was iemand tegen
wie je erg op keek. Hij had
letterlijk zijn leven over
voor een zaak die recht en
onrecht betrof. Geïnspireerd
door het evangelie. In
orthodoxe kring wordt dan
wel gezegd: dat komt in de
buurt van bevrijdingstheo-
CV:
Leendert Cornelis (Leen) van Dijke (Oosterland, SchouwenDuiveland, 1955)
Timmerman, later vertegenwoordiger in bouwmaterialen.
Werd in 1987 lid van de Provinciale Staten van Zeeland voor
de RPF/GPV-combinatie. Later werd hij ook fractievoorzitter.
Was van 1994 tot 2003 lid van de Tweede Kamer, specialismen
sociaaleconomische zaken en financiën. Werd in 2002 geen
lijsttrekker van de ChristenUnie. In 2003 moest hij plaats
maken voor Tineke Huizinga-Heringa, omdat die met ruim
honderd voorkeurstemmen meer was verkozen in de Kamer.
logie en dat is vooral horizontaal, maar dat speelde
voor mij niet.
De Duitse predikant Dietrich
Bonhoeffer, die tijdens de
Tweede Wereldoorlog in
verzet kwam tegen het
naziregime en drie weken
voor de bevrijding werd
geëxecuteerd, heeft mij ook
erg geïnspireerd. Hij was
iemand die in zijn wereld
de consequenties zag van
de dingen die gebeurden.
Als ik op het kantoor van
de fractie in Den Haag
kwam, riep ik tegen mijn
ambtelijk secretaris: 'Jacob,
wat zie ik niet dat ik moet
zien? Doorzie ik de gevolgen van bepaalde ontwikkelingen?’ Bonhoeffer zag in
Duitsland wat velen ook
zagen en hoorden, maar hij
overzag ook wat de gevolgen zouden zijn voor bevolkingsgroepen, de rechtsstaat, vrede en gerechtigdheid.
In dit licht heb ik mij sterk
gemaakt voor de erkenning
van de Armeense genocide.
Omdat ik vond dat ontkenning dat volk onrecht deed.
Daarom ben ik ook onder
politiebewaking naar Assen
gegaan om te spreken op
de eerste herdenking in
Nederland van die volkerenmoord. Ik ben ook vaak
naar Armenië gegaan om
dat te onderstrepen. Het is
een volk dat miskend wordt
en daarom moet ik er voor
spreken. Ik zie het alleen
niet als een hoogtepunt van
mijn Kamerlidmaatschap.
Wel als een bewijs dat je
het politieke ambacht
beheerst.
Belangrijker vind ik de
resultaten van de reis naar
Tsjetsjenië. Of de bijstandsmoeder die in de modder
van de Bijstandswet was
vastgelopen en door mijn
wereld tegen me. Het heeft
tot verrassende dingen
geleid, de organisatie is
ingrijpend veranderd. Er
kwamen 300 arbeidsplaatsen bij en er werd 10 miljoen euro extra uitgetrokken om het optreden van de
douane effectiever te
‘Schutte zei: Als jij voorzit,
kunnen we om 12 uur gaan
lunchen’
actie weer op weg kon. En
dat ik heb weten te regelen
dat er een ambassade bij de
Kaukasus kwam, waardoor
veel ellende voor Armeniërs
werd voorkomen. Gerrit
Zalm ging hem destijds
openen. Ik vond het wel
een hoogtepunt dat hij mij
toen belde en zei: ‘Leen,
dat ding komt er wél door
jou. Je gaat toch wel met
me mee om hem te openen?’
Het functioneren van de
maken. Met vasthoudendheid en volharding tot
stand gebracht. Dat is echt
een hoogtepunt.
‘Broekje’
De fusie tussen GPV en RPF
is een ingewikkeld proces
geweest. Twee zelfbewuste
partijen werden bij elkaar
gebracht. Gert Schutte was
daar aanvankelijk niet voor.
Hij heeft ook herhaaldelijk
gezegd dat hij principieel
tegen was. Ik heb me juist
‘De fusie was een
ingewikkeld proces, er
vielen boze woorden’
douane vond ik ook een
zwaar punt. Eerst Willem
Vermeend en later Wouter
Bos was daar verantwoordelijk voor. Het was een zwaar
hiërarchische structuur. Ik
ben daar tegen in het
geweer gekomen. Ik had
het ministerie en de hele
steeds onomwonden voorstander betoond. Er zijn
boze woorden gevallen. Het
is een ingewikkeld proces
geweest. Maar het verschil
van inzicht over de dingen
hebben we volkomen buiten
de media weten te houden.
We hebben op basis van
integriteit het gesprek
gevoerd.
In 1993, toen ik als lijsttrekker ging optreden, heb
ik gezegd dat optimalisatie
van de samenwerking tussen GPV, SGP en RPF een
van de eerste dingen was
die ik zou gaan regelen.
Dat gaf schampere reacties
bij Bas van der Vlies en
Gert Schutte. Dat 'broekje'
zou het ze wel eens even
komen vertellen. Maar het
is wél gebeurd. Drie dagen
nadat ik was beëdigd, heb
ik de drie partijen bij elkaar
geroepen en zijn er afspraken gemaakt. We hebben er
zwaar op ingezet. Met de
SGP lukte het uiteindelijk
niet om verdere stappen te
zetten, omdat er bij ons
wel en bij hen geen vrouwen op de kieslijsten stonden. Met het GPV lukte het
wel. Er waren natuurlijk
voor de hand liggende problemen. Dat ik als nieuwkomer senior Schutte ging
vertellen hoe de wereld in
elkaar zou moeten steken.
Cultuurverschillen waren er
ook. Maar we hebben het in
harmonie en rust tot een
mooi geheel kunnen maken.
Toen wij naar de fusie toe
werkten, besloten we dat
Gert Schutte de ene keer
zou voorzitten en ik de
andere keer. Maar na twee
keer zei Schutte: ‘Leen, als
ik voorzit, moeten we ons
haasten als de bel gaat
voor het vragenuurtje. Als
jij voorzit, kunnen we om
twaalf uur gaan lunchen.’
Nieuwspoort Nieuws 1 - m a a r t 2 0 1 4 - 7
Vanaf dat moment ben ik de
fractie gaan leiden. Ik werd
ook gekozen als eerste fractievoorzitter. Maar als ik
dat niet was geworden, was
ik gewoon Kamerlid gebleven. Dat is dan kennelijk je
taak. Ik had niet een brandende ambitie om fractievoorzitter te worden.
Spannend thuis
Bij de eerste verkiezingen
met de nieuwe lijst van de
ChristenUnie was ik niet
Vernieuwing op zich moet
alleen geen dogma worden.
Maar er moet wel ruimte
voor zijn. Kars belandde
echter snel in de ziekenboeg. Ik was de nummer
twee en toen werd ik weer
fractievoorzitter. Dat was
moeilijk, want ik was intussen lid van de kerkenraad
geworden. En dat kost veel
tijd. Toen ik Kars moest
vervangen, was ik dus
ineens lid van de kerkenraad én fractievoorzitter.
Met rond de honderd voorkeurstemmen meer dan Leen van
Dijke werd Tineke Huizinga het derde Kamerlid voor de
ChristenUnie.
beschikbaar als lijsttrekker.
Mijn thuissituatie was wat
je noemt spannend. Want
de fusie en het fractievoorzitterschap vroegen veel
van een mens met een
gezin met vijf kinderen.
Mijn vrouw gaf aan: 'Een
beetje rustiger zou best
leuk zijn.’ Ik maakte daarom
kenbaar dat ik het liever
niet deed. Over Kars Veling,
die toen lijsttrekker werd,
heb ik steeds geroepen: ‘Hij
moet wassen, ik minder
worden’, analoog aan het
adagium van Johannes de
Doper. Ik vind ook nog
steeds dat een Kamerlijst
een afwisseling moet zijn
van zittende leden en nieuwe mensen. Er moet vernieuwing plaatsvinden.
En, vond ik, het kan toch
niet zijn dat het feit dat je
maatschappelijk actief bent
reden is om niet kerkelijk
actief te zijn. Ik leerde in
die tijd wel efficiënt met
mijn tijd om te gaan, dat
wel.
Kunstje geflikt
Mijn contacten met de
media moesten er altijd toe
leiden dat de zaak verder
werd geholpen. Ik heb
nooit iets gezegd waar ik
niet achter stond. Ik heb
wel gezien dat een journalist tegen een Kamerlid zei
wat hij aan de interruptiemicrofoon moest zeggen.
Dan kwam hij in de uitzending. En hij deed het ook
nog.
8 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
In 1996 wilde Frénk van der
Linden mij interviewen voor
Nieuwe Revu. Ik wilde dat
doen, omdat het grensverleggend was. Het was een
bewuste keuze. Tot mijn
grote verbazing, want Frénk
van der Linden kwam oorspronkelijk uit protestantschristelijke kring, werd mij
een kunstje geflikt. Hij
schreef mijn uitspraken zo
op, alsof ik vond dat homoseksualiteit gelijk stond aan
diefstal. Terwijl hij heel
goed wist dat mijn verhaal
daar niet over ging, maar
over de hypocrisie in christelijke kring om de ene
zonde zwaarder te laten
wegen dan de andere. Hij
wist wat ik bedoelde en
schreef het toch anders op.
Wat ik Frénk van der Linden
kwalijk neem, is dát hij het
gedaan heeft, niet de
manier waarop. Boris
Dittrich maakte zich meester van dit verhaal. Hij had
de tekst van het interview
eerder gezien dan ik. Op
basis daarvan is hij een
hetze begonnen. Henk Krol
speelde ook een kwalijke
rol. Hij wist hoe het zat,
maar met de camera erbij
schoot hij in de verkeerde
premisse. Ik heb dat als
zeer kwalijk ervaren.
Het heeft een lange staart
gehad. En uiteindelijk is
het tot een procedure gekomen die tot de Hoge Raad
heeft gelopen. Ook omdat
ik vond dat het daar naartoe moest. Het was voor
mij, mijn gezin, mijn omgeving, de fractie en de
medewerkers een enerverende tijd. Ik heb alle brieven
hierover persoonlijk beantwoord. Vriendelijke en minder vriendelijke, tot schunnige aan toe.
Tijdens de rechtsgang
moest ik achter gesloten
deuren bij de meervoudige
kamer aangeven wat mijn
visie was. Ik las een passage voor uit de Bijbel. Toen
ik dat deed, zei de rechter
dat ik dat wel mocht voorlezen, maar niet mocht vin-
den. Waarop ik zei: 'U
meent nu wat u zegt? Ik
mag niet vinden wat hier
staat? Dan vind ik hierin
aanleiding, gelet op wat er
hier op het spel staat, om
het tot de Hoge Raad uit te
vechten.’ Dat is ook gebeurd
en ik ben volledig in het
gelijk gesteld. Vrijspraak.
De hetze was op niets
gebaseerd.
Tineke deed het wel
De animo om bij de verkiezingen na de val van
Balkenende I lijsttrekker te
worden, werd er niet groter
op. En ik voelde er ook niet
voor om plaats 2 in nemen.
Bij de vorige verkiezingen
was ik op die plaats meteen
weer fractievoorzitter. Ik
zei dus: 'Plaats 3 graag.’ Dat
was een vrij zekere plaats.
We vielen terug van vijf
naar drie zetels. En ineens
werd Tineke Huizinga lid
van de Kamer, met rond de
honderd voorkeurstemmen
meer dan ik. Toen viel ik er
ineens uit. Dat was niet de
planning. Ik had niet geanticipeerd. Ik was niet alvast
gaan rondkijken, op zoek
naar iets anders.
De dag na de verkiezingen
zat ik in Den Haag op mijn
fractiekamer. Ik was gefeliciteerd op de avond van de
uitslag, maar ik dacht al
wel: stel nou voor dat het
door de voorkeurstemmen
anders loopt. De drempel
om er met voorkeurstemmen
in te komen, was net verlaagd. Ik kreeg al te horen
dat het zou kunnen. En het
bleek ook zo te zijn. Er
waren een heleboel mensen
die zeiden: 'Tineke gaat het
niet doen. Met zo weinig
verschil gaat zij een
Kamerlid met zo'n reputatie
als jij er niet uit stoten.’
Maar Tineke deed het wel.
Ik heb haar nog wel
gevraagd: 'Kan je het de
fractie aandoen, nu we zo
gemarginaliseerd zijn, toch
te komen? Je laat veel
ervaring weggaan. Weeg je
dat wel af?’ 'Ze zei toen: 'Ik
weeg het allemaal af, maar
ik blijf er wel bij om het te
doen.’ Dat is dan een feit
waar je mee te maken hebt.
Ik had niet de pest aan
Tineke Huizinga. Het was
haar recht. Je kunt het vervelend vinden. Maar ze was
gekozen, dat was nou een-
Leen van Dijke tijdens een
hoorzitting in de Tweede
Kamer als ambassadeur van
Volker Wessels.
maal zo. Ik heb dus wel
gezegd dat ik het voor de
fractie onverstandig vond
als ze het zou doen. Met de
gemarginaliseerde fractie
zou het alle hens aan dek
zijn. De fractie moest met
veel minder ervaring verder.
Het was een pragmatisch
motief om haar dat onder
de aandacht te brengen.
Maar als zij dan die keuze
maakt, volkomen in haar
recht staand, is het klaar
voor mij. Zij had de afweging te maken, ik niet. Ik
heb het gerespecteerd.
Het is een kenmerk van de
politiek dat dit zo kan
lopen. Als je bij een bedrijf
wordt ontslagen, is er toch
wel vaak een relatie met
eenmaal bij. De kiezer
spreekt zich uit over nieuwe
politieke verhoudingen.
Niet over de vraag of
Kamerleden goed hun best
hebben gedaan.
Toen de ouderenpartijen
destijds in de Kamer kwamen, was het evident dat
die nieuwelingen niet per
definitie beter waren dan
de leden die voor hen
plaats moesten maken. Dat
gold ook voor de PVV-fractie. Het is de politieke
realiteit die dit bepaalt. Bij
mijn vertrek uit de Kamer
heeft Frans Weisglas mij
toegesproken. Ik ben hem
daar dankbaar voor. Zelfs
Wouke van Scherrenburg,
die niet op de hand van de
ChristenUnie was, sprak tijdens het live verslag zeer
lovende woorden over mij.
Er ging geen backbencher
weg.
Knopjes aan lijf
Ik ging met pijn in het hart
weg. Ik heb het met buitengewoon veel plezier
gedaan en ik voelde mij als
een vis in het water. Toch
ben ik niet in een zwart gat
gevallen. Ik heb mij op een
nieuwe toekomst georiënteerd. Ik had ook niet het
idee dat ik nergens meer
aan de slag zou kunnen
komen.
Mijn vrouw zegt dan wel
eens: 'Het is net of jij
knopjes aan je lijf hebt.’ De
knop gaat dan meteen om.
Ik heb op die avond, twee
dagen na de verkiezingen,
de afweging gemaakt. Dat
‘De kiezer vraagt zich niet af
of Kamerleden goed hun best
hebben gedaan’
het niet halen van doelstellingen, niet goed functioneren. In de politiek is dat
vaak anders. Als je daar
vertrekt, kan dat oorzaken
hebben die totaal geen
relatie hebben met je functioneren. Dat hoort er nu
me te gaan oriënteren.
Wilde ik blijven in het
publieke domein? Ergens
burgemeester worden? Of
juist terugkeren naar het
bedrijfsleven. Het werd al
met al geen half jaar. Al na
een paar maanden belandde
ik bij Volker Wessels.
Ik heb aan de politiek een
enorm netwerk overgehouden. Je kent heel veel mensen, heel veel mensen kennen jou. Dat heeft me bij
Volker Wessels erg geholpen. Als ik op ministeries
binnenkwam, kende iedereen me. Dat geldt ook in de
Tweede Kamer. Zeker als je
ook geen gekke dingen hebt
het helder werd. Ik kon wel
gaan zitten mokken, maar
daar zou ik alleen mijzelf
mee pesten. Ik besloot dat
het klaar was en dat ik me
zou oriënteren hoe ik verder
zou gaan. Ik beloofde een
half jaar niets te doen en
Leen van Dijke in de
plenaire zaal van de
Tweede Kamer.
gedaan. Dan brengt het je
toch veel. Bij heel veel
mensen kan je binnenlopen.
Geen boodschappenjongen
Ik kreeg binnen het grote
concern Volker Wessels een
prachtige functie. Een volledig vrije rol. Ik mocht me
met alles bemoeien. Die
functie was er nog niet
voordat ik kwam. In december 2002 rondde de parlementaire enquêtecommissie
bouwfraude zijn werkzaamheden af. Begin 2003 benaderde Volker Wessels mij om
daar een rol te gaan vervullen. De bouw en ook Volker
Wessels hadden een beetje
ruzie met de samenleving,
en dat vonden ze geen
feest. Misschien kon ik
daar wat aan doen? Ze wilden dat ik hun lobbyist in
Den Haag zou worden.
Ik zei meteen dat ik geen
boodschappenjongen van
Volker Wessels kon worden.
Want ik heb veel te expliciete opvattingen over de
vraag hoe een onderneming
als Volker Wessels in deze
wereld moet staan. Toen
kwam de vraag of ik geen
ambassadeur kon worden.
Ik heb toen voorgesteld dat
ik ambassadeur van de
samenleving bij Volker
Wessels zou worden. De blik
van buiten naar binnen. Dat
heeft mij gebracht op het
dossier van maatschappelijk
verantwoord ondernemen,
van integriteit, van innovatie, van ordentelijk omgaan
met je omgeving. Daar heb
ik me op geconcentreerd.
Op de vraag: doet het
bedrijf wat de samenleving
ervan mag verwachten?
In 2007, toen de CU in
het kabinet kwam, was ik
niet in de markt voor een
ministerspost of staatssecretariaat. Voor men op
de gedachte kon komen,
heb ik gezegd dat ik niet
beschikbaar was. De thuissituatie liet dat eenvoudigweg niet toe.
In maart 2013 ben ik uit
vaste dienst bij Volker
Wessels gegaan. De
bedrijfsstructuur is totaal
herzien. De onderneming
werd aanvankelijk gereed
gemaakt voor een beursgang. Maar in plaats daarvan werd de aandeelverhouding gewijzigd: de familie
heeft alle verantwoordelijkheden weer naar de werkmaatschappijen teruggeplaatst. De holding is ontmanteld. Met deze keuzes
ben ik het overigens niet
eens. Ik heb dat ook kenbaar gemaakt. Maar het is
een fait accompli. Ik werk
nu zelfstandig en probeer
op een andere plek het
goede te doen. Ik ben
betrokken bij allerlei projecten. Ook van Volker
Wessels. De relatie is uitstekend. Ik heb nooit
ruzie gemaakt.”
Nieuwspoort Nieuws 1 - m a a r t 2 0 1 4 - 9
Louis Cornelisse, auteur ‘Naar één Nationale Politie’:
‘Mijn opa droeg een dubbele
politiepet’
Louis Cornelisse komt uit een ‘politiefamilie’, zijn vader en grootvader waren dienders. Zijn loopbaan als
journalist begon hij als politieverslaggever. Afgelopen najaar verscheen bij uitgeverij Kerckebosch een
prachtig salontafelboek van zijn hand: Naar één Nationale Politie. Alle politiemedewerkers - agenten en
burgerpersoneel - hebben dit boek gekregen. Nu is het te koop in de boekhandels.
Louis Cornelisse vertelt over
zijn ‘blauwe’ familie. “Mijn
opa is geboren in 1880. Hij
was de laatste in een hele
rij boerenzonen, maar toen
hij de leeftijd bereikte dat
hij kon gaan werken, werd
hem verteld dat er voor
hem geen plaats was op de
boerderij. Dus is hij bij de
politie gegaan.
Hij was veldwachter en
diender in gemeentedienst,
zoals dat toen heette, in
Zeeland, op een van de
eilanden. Uiteindelijk werd
hij hoofd van de veldwachterij - de Rijkspolitie - op
het eiland Voorne en Putten
in Zeeland. Daarnaast was
hij commissaris van de
gemeentepolitie van
Hellevoetsluis. Dat kon toen
zomaar! Als kleine jongen
had ik blijkbaar wel door
dat dat uniek was, want op
school maakte ik een tekening van mijn opa in een
operetteachtig uniform met
zowel een zwaard als een
pistool.
Mijn vader werkte voor de
gemeentepolitie in Leiden.
Het gebied rond Voorschoten viel onder de Rijkspolitie. Op een gegeven
moment reed ik met mijn
vader langs een woonhuis
in het buitengebied. Er hing
een blauwe lamp aan dat
huis waarvan het licht
brandde. Mijn vader zei:
‘Kijk, Karelse is al op, z’n
lamp brandt al. Het politiebureau is dus open.’ De
politie in het gebied buiten
de gemeentegrenzen werd
Nicole Bodéwes
Louis Cornelisse: “Ik heb de kans gepakt om embedded als zelfstandig en onafhankelijk
auteur de vorming van de nationale politie te volgen.”
toch wel een beetje gezien
als ‘boerenpolitie’.
Mijn vader en grootvader
strijd van mij. Het risico
dat hij iemand tegen zou
komen die hij in het cachot
‘Ik tekende mijn opa in
operetteachtig uniform met
zwaard en pistool’
hielden mij voor dat zij een
voorbeeldfunctie hadden.
Zo stond mijn vader nooit
in korte broek in de voortuin. Ook ging hij niet
graag naar een voetbalwed-
10 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
had gegooid vermeed hij.
Hij had overigens alle reden
die sfeer te vermijden, als
je begrijpt wat ik bedoel.
Toen ik in 1975 ging studeren, Nederlands en rechten,
was er veel aan de hand
met de politie. De slogan
was in die tijd: ‘Die pet
past ons allemaal’. Die tijd
is nu - gelukkig! - voorbij.
De politie is probeert weer
robuuster te worden. Je
bent agent, geen sociaal
werker. Je bent gezagsdrager, dat is de ommezwaai
die nu in werking wordt
gesteld.”
Journalist, geen agent
Louis: “Mijn keuze voor
journalistiek was volkomen
logisch. Mijn opa is een
blauwe maandag journalist
geweest, dat was trouwens
niet zo’n succes. De journalistiek sloot goed aan bij
mijn studies. Ik heb uiteindelijk ruim 25 jaar voor
Trouw geschreven over justitie, veiligheid en politie.
Alle wetgeving gevolgd. Het
samengaan van de rijks- en
gemeentepolitie heb ik
meegemaakt.
In mijn werk als verslaggever zag ik wel dat het niet
lekker liep met de politieregio’s. De wens van één
nationale politie kwam een
enkele keer wel ter sprake.
Met name de VVD was daar
voor. Opstelten heeft dat
onderwerp in het regeerakkoord van het eerste kabinet-Rutte gefietst, in de
veronderstelling dat ‘t een
dode letter zou zijn. Ik
dacht al tijdens mijn tijd
bij Trouw: als ze beginnen
aan de vorming van een
nationale politie, dan is dat
historisch. Ik heb de kans
gepakt om embedded als
zelfstandig en onafhankelijk
auteur de vorming van de
nationale politie te volgen.
Gerard Bouman, toen nog
beoogd korpschef, heeft
daar hoogstpersoonlijk
garant voor gestaan. Mijn
plan was aanvankelijk om
na een jaar een dagboek te
gaan uitgeven. Uiteindelijk
is het dit mooie boek
geworden!”
In Naar één Nationale
Politie laat Cornelisse bijna
honderd mensen aan het
woord over de politie, de
vorming van de Nationale
Politie en de toekomst. De
auteur kijkt ook terug. Zo
schrijft hij: ”Tijdens de
Franse bezetting (17951813) probeert Napoleon
het centralistische model
van Parijs op de Lage
Landen te drukken. Daaraan
danken we onder andere de
titel ‘commissaris’ van politie. Het justitieel apparaat het Openbaar Ministerie - is
nog altijd op Franse leest
geschoeid, maar de politie
is niet volgens die centralistische gedachte georganiseerd. De Hollandse kijk op
de politie was dat een
korps dat ingebed is in de
bevolking het best op de
hoogte is van wat er ter
plaatse speelt. In Frankrijk
telijk loopt die route door
‘gemeentegebied’ en gedeeltelijk door ‘rijksgebied’.
Schiphol valt onder
Haarlemmermeer et cetera.
Nou ja, er werd altijd vrolijk over gedaan. Bij het
samengaan van de rijks- en
gemeentepolitie veranderde
dat wel. Mijn opa zat in
zijn tijd bij allebei hoog in
de boom, als commissaris
van Hellevoetsluis en korpschef van het eiland Voorne
en Putten. Hij droeg een
dubbele politiepet! Mijn
vader was een van de chefs
van de Leidse politie.”
Cornelisse: “Als embedded
journalist word je over het
algemeen gezien als een
buitenstaander. Dat was in
mijn geval ook zo, natuurlijk, maar door mijn blauwe
familieachtergrond werd ik
snel opgenomen binnen de
politie. Ik was one of the
wat voor organisatie hij of
zij werkt. Omdat er zo veel
mensen aan mee hebben
gewerkt - ik heb 140 mensen gesproken - geeft het
boek een goed en breed,
mag ik zeggen robuust,
beeld van de politie. En de
veranderingen die zij heeft
doorgemaakt en nog zal
doormaken. Korpschef
Bouman van de Nationale
Politie zei tegen mij toen
hij een deel had gelezen:
‘je hebt het beeld stevig
aangezet!’ Dat komt omdat
ik de dienders zelf aan het
woord heb gelaten. Hun
taal staat dus in het boek...
Dappere mensen zijn het.
De totstandkoming van het
boek is begeleid door zes
mensen uit de politieorganisatie. Zij controleerden de
feiten en voorzagen mij van
suggesties als: ‘Ga eens met
die en die praten.’ Mijn vrij-
‘Het boek past expres niet in de kast, zodat
je het op de salontafel laat liggen’
mag ‘Parijs’ dan de dienst
uitmaken en de politie zomaar een instrument van de
machthebbers zijn, Nederlanders daarentegen zijn ook toen al - allergisch
voor dictaten van bovenaf.”
Strikt onderscheid
Het onderscheid tussen de
gemeentepolitie en de rijkspolitie werd nogal strikt
gemaakt in de tijd van
grootvader en vader
Cornelisse. Louis: “Als het
jaarlijkse Bloemencorso van
Noordwijk door de Bollenstreek naar Haarlem ging,
dan stonden in Voorschoten
de rijkspolitiemensen het
verkeer te regelen. Binnen
de gemeentegrenzen van
Leiden stond dan weer
gemeentepolitie. Of toen de
toenmalig president van
Tunesië van Schiphol naar
Den Haag werd gereden,
was er gesteggel over wie
hem nu moest begeleiden,
was dat de rijks- of de
gemeentepolitie? Gedeel-
guys. Onderwijl had ik alle
vrijheid om mijn oor te luisteren te leggen in alle
korpsen.
Er is een groot verschil tussen de kleine en de grote
korpsen. Dat heeft mede te
maken met de staatsrechtelijke inrichting van Nederland. De kracht en de macht
van de steden. Mensen die
werken voor de grote korpsen als Amsterdam of
Groningen, ontlenen daar
hun statuur aan. Met de
Nationale Politie verandert
dit. De kanteling was overigens al merkbaar tijdens
mijn onderzoek. Alle medewerkers zijn trots op wie zij
zijn. Laten zien wie je bent,
daar gaat het om.”
Taal van dappere
mensen
Het boek dient volgens
Louis Cornelisse een hoger
doel: “De missie van de
Nationale Politie staat te
lezen in het boek. Een
medewerker kan lezen bij
heid is niet door hen
beperkt. Eigenlijk is iedereen binnen de politieorganisatie blij met dit boek.
Het formaat is expres zo
gekozen dat je het op de
salontafel laat liggen, het
past niet in de kast.”
Geen politici
De vorming van een
Nationale Politie is een
politieke wens geweest. Dan
zou je verwachten dat
Cornelisse ook politici heeft
bevraagd voor zijn boek.
Quod non. Cornelisse, die
sinds 1 februari coördinator
beleidspresentatie en speeches bij het ministerie van
Veiligheid en Justitie is:
“In 2016 schrijf ik een
nieuw boek waarin ik graag
wil terugkijken op de plannen en in hoeverre die zijn
verwezenlijkt. Pas dan
praat ik met politici over
de politie. Naar één
Nationale Politie is een
echt politieboek. Vanuit
de politie.”
Nieuwspoort Nieuws 1 - m a a r t 2 0 1 4 - 1 1
Familie van?
‘Ik dacht dat je van SBS6 was met je wilde haar.
Niet echt een NOS-uitstraling’
Nieuwspoort Nieuws keert Nieuwspoort ondersteboven en is op zoek naar interessante familiebanden
binnen de sociëteit. Deze keer een gesprek met Dominique van der Heyde en Annet de Jong.
Dominique van der Heyde (49)
2014
Verslaggever, politiek duider Nieuwsuur
2009
Politiek duider NOS Journaal
2002
Verslaggever parlementaire redactie, NOS
1996 – 2002 Buitenland- en binnenlandredactie, NOS
Vorig jaar verschenen haar verzamelde Spits-columns in het boek ‘Spitsroeden lopen
in Den Haag’. Dominique won in 2011 met de Haagse redactie van de NOS de
journalistieke prijs De Tegel vanwege de berichtgeving over ‘De brief van Klink’. Na
haar studie politicologie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam werkte Dominique
onder meer bij de Sociale Verzekeringsbank. Haar moeder heeft in de jaren 50 van
de vorige eeuw nog een half jaar het toenmalig NTS Journaal gepresenteerd.
Annet de Jong (43)
2005
Redacteur film en boeken, De Telegraaf
1997 – 2005 Parlementaire redactie, De Telegraaf
1994 – 1997 Rotterdamse redactie, De Telegraaf
Naast haar fulltime functie als journalist is Annet thrillerschrijfster. In 2008 debuteerde zij met Vuurkoraal. Daarna verschenen Dossier Tobias, Levend Bewijs en Bitter
Vocht. Haar nieuwe boek is nog in de embryonale fase, Dominique leest al wel vast
mee. Wordt vervolgd.
Samen met Carla de Jong organiseert zij sinds kort een literaire thrillersalon. Annet
studeerde Engelse taal- en letterkunde in Leiden, volgde een cursus crime fiction in
Newcastle en deed de Postacademische Dagbladopleiding Journalistiek aan de
Erasmus Universiteit Rotterdam.
Dominique en Annet zijn in 2005 getrouwd en zijn verzot op hun Spaanse zwerfhond Pablo.
Het Binnenhof bracht ze bij elkaar. Ooit graaiden ze samen, verstopt in
een kast, in een prullenbak op zoek naar een conceptregeerakkoord.
Tegenwoordig draait het in het leven van journalistenkoppel Dominique
van der Heyde en Annet de Jong om recensies, optredens en thrillers. Ze
zijn inmiddels tien jaar samen. “Annet is mijn beste recensent.”
Het is reces en dus hebben
de twee vandaag gelukkig
eens wat meer tijd samen.
“Ja ik ben vaak laat thuis
als ik moet optreden in
Nieuwsuur. Ik ga altijd
terug naar huis. Heerlijk in
mijn eigen bed”, vertelt
Dominique. De opvolgster
van Ferry Mingelen kijkt
met plezier terug op haar
eerste maanden bij Nieuws-
uur. “Ik vind het erg leuk.
Het zijn toch andersoortige
onderwerpen. Ik hoef ook
niet meer om 10 uur ’s ochtends de CPB-cijfers te
doen. Ik kan dieper en langer op zaken ingaan.”
Annet: “Bij het Journaal
was het frustrerend dat het
binnen twee minuten
moest. Dat is vrij weinig
om grote dingen te duiden.
12 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
Ik merk dat het voor
Dominique erg prettig is.”
Schakel je altijd in als zij
op televisie komt?
“Als ik weet dat Dominique
optreedt, ga ik kijken en
daarna pas naar bed. Ik sms
haar dan meteen mijn
recensie. Je vindt het wel
belangrijk om te weten wat
ik ervan vond toch?”
Dominique: “Ja, Annet is
mijn beste recensent.”
Annet: “Dat is ook mijn vak
hè?”
Wie op YouTube Dominique
van der Heyde intoetst,
krijgt een prachtig filmpje zonder geluid - van
Dominique vlak voor, tijdens en na een live gesprek
in het Journaal tijdens een
formatieperiode. We zien
Dominique ijsberen onder
de bogen van de Eerste
Kamer, voor de camera gaan
staan, gesticulerend en
serieus haar duiding doen,
om ten slotte met een aanstekelijke lach haar oortje
te verwijderen. Afgekleed
in een grijs broekpak. Of
Annet het van commentaar
kan voorzien.
“Dit is heel erg typisch
Dominique. Ze is aan het
repeteren. Ze gebuikt ook
geen autocue he? Alles
gewoon uit het hoofd.” Met
een kan koffie in de weer,
roept Dominique vanuit de
keuken: “Ik schrijf niets op,
dat kost veel te veel tijd.”
Annet vervolgt: “Dus dat
moet je er dan wel even in
stampen. Op het ritme van
haar stappen repeteert ze
Peter Schouten
die woorden er als een
soort mantra in.”
Dominique: “Ik moet
natuurlijk ook gewoon
wachten tot de uitzending
begint. Dus het vult ook de
tijd, ik begin niet te vroeg.
Anders ben ik eindeloos…”
Annet: “Ik mocht het toch
vertellen? Dit is wel weer
de oude collectie pakken
hè?”
Dominique: “Ik vind het
nog steeds een heel mooi
pak. Hans Ubbink.”
Annet: “Dit is ook heel
grappig: het nadenken en
dan even door die krullen
zo. Heel geconcentreerd. Ik
zie dat ook aan dat mondje,
heel gespannen. Goed
gefilmd dit hè? Kijk, een
ernstige kwestie. Formeren.”
En de persiflage in de TV
Kantine van RTL4 dan? Hard
lachend: “Dat ik tegen die
struik sta te piesen en Frits
Wester in een jurk zit?” Een
hoogtepunt in Dominique’s
carrière, vult echtgenote
Annet aan. “Ja, dan kun je
sterven.”
Al jaren recenseert Annet
films en boeken voor De
Telegraaf. In haar werkkamer schreeuwen de metershoge stapels nieuw uitgebrachte boeken om een
recensie in de krant van
wakker Nederland. “Uitgeverijen schieten met hagel.
Dit is maar een fractie van
wat er binnenkomt”, zegt
Annet, die inmiddels zelf
vier thrillers op haar naam
heeft. Zij komt van de parlementaire redactie, maar
Dominique: “Annet is mijn beste recensent.”
na zeven jaar Den Haag
trok alle energie uit haar
lijf weg zodra zij de Tweede
Kamer betrad. “Ik heb er
waanzinnig veel geleerd,
maar na vier kabinetten in
zeven jaar begonnen dingen
zich te herhalen. Prinsjesdag, nieuwe Kamerleden die
het wiel wilden uitvinden.
Zo vermoeiend. Op een
gegeven moment wist ik
zoveel meer dan beginnende Kamerleden. Ik vond het
niet meer leuk. Ik wilde
niet meer. Dominique krijgt
er juist veel energie van.”
was met je driekwart lange
leren jack en je wilde haar.
Niet echt een NOS-uitstraling.” “We hadden toen ook
nog geen styliste in huis”,
pareert Dominique vakkundig haar vrouw.
Het is 2002 als Dominique
via de buitenland- en
binnenlandredactie op de
parlementaire redactie in
Den Haag belandt. Groen
als gras keek ze de politieke
kunst af. Ook van Annet,
die evenals Dominique
Volksgezondheid in haar
portefeuille had.
Zoals wel vaker in Den Haag
leek het niet langer om de
inhoud te gaan, maar om
de poppetjes. “Ik had
Dominique vanaf dag één
gespot op het Binnenhof.
Ik dacht dat je van SBS6
Maar waarom bij Annet?
Dominique: “Nou er is sowieso veel collegialiteit…”
Annet grijpt in. “Nee!
Waarom vroeg je het aan
míj en niet aan de
Volkskrant of NRC?”
Annet: “Dominique is heel erg perfectionistisch.”
Dominique: “Ik vond haar
meteen erg gezellig en
durfde haar dingen te vragen. We hebben een paar
jaar om elkaar heen gedraaid zonder dat we het
door hadden hoe leuk we
elkaar vonden.”
Annet: “En ik had indertijd
veel primeurs.”
Zelfs samen gingen ze op
zoek naar die politieke
primeurs. “Het bekende
prullenbakincident”, noemt
Dominique het. De pers was
op zoek naar een conceptregeerakkoord, maar zonder
succes, dus iedereen droop
af. Zij bleven samen hangen. Annet: “We hadden
van elkaar door dat we in
de prullenbak wilden kijken.
We hadden aan een blik
genoeg en zijn met prullenbak en al de kast ingedo-
ken. Helaas zonder succes.”
Dominique erkent dat ze
een deel van het vak van
haar echtgenote heeft
geleerd. Dus apetrots was
zij toen Annet niet bij een
algemeen overleg over de
‘drempelloze toegang tot de
huisartszorg’ was en Annet
aan háár moest vragen wat
er gebeurd was. Na veel
nachten doorzakken in
Nieuwspoort was het de
avond voor Hemelvaartsdag
2004 eindelijk raak.
Annet: “Ik zat in Nieuwspoort aan de bar, mijn
grote leren tas al in de
hand omdat ik op het punt
stond om naar huis te
gaan. Het was er saai, weinig leuke mensen. Toen
kwam jij binnen. In een
reflex gooide ik die tas in
de hoek, zo van ik blijf nog
Nieuwspoort Nieuws 1 - m a a r t 2 0 1 4 - 1 3
even. Dat had jij gezien en
dacht: laten wij maar eens
even wat gaan drinken.
Daarna richting Plein met
veel Journaalcollega’s. Toen
hebben we staan zoenen
in… Hoe heet dat ranzige
café?”
Dominique: “De Haagsche
Kluis. Daar was iedereen
aan het dansen en stonden
wij te zoenen. Toen vond
Frits Wester het niet meer
gezellig. Jongens, zo is het
genoeg geweest. Kunnen we
nu weer even gezellig kleppen?” Annet: “Al zoenend
zagen we de zon opkomen
op het Plein.”
In Nieuwspoort worden ze
niet meer samen gesignaleerd sinds Annet een andere tak van journalistiek
doet. Ze is overigens in een
ver verleden nog kandidaat
voor het bestuur geweest.
“Met Toof Brader en Kees
Lunshof in mijn campagneteam. Ik heb het niet
gered.” Dominique: “Goh…
hoe is het mogelijk?” Annet
in de verdediging: “Ik was
27 en veel te hip en jong
dachten ze. Die wil alleen
maar muziek draaien, dat
wilden de fossielen niet.”
Aan Lunshof heeft Annet
nog een mooie herinnering.
“Weet je hoe hij zijn mensen harder wilde laten
lopen? Dan kwam hij naar
je toe en zei: ‘Jouw drankrekening in Nieuwspoort
staat niet in verhouding tot
het aantal primeurs de
afgelopen tijd.’ Ja, ik heb er
toen wel weer een tandje
bijgedaan inderdaad.”
Dominique verwoordt in
haar bekende heldere en
soms ook strenge taal de
huidige status van Nieuwspoort. “Ik zie het als een
kantine. Ja, ik weet wat ik
zeg. Het moet ook nodig
gezelliger. Ook als het lekker weer is, zit je daar binnen maar in het donker. De
keuken is wel enorm vooruitgegaan.”
Voor beide vrouwen geldt
een sterke drang om te
excelleren in wat ze doen;
via krant, televisie en boek.
Annet: “Dominique is heel
erg perfectionistisch. Jij
wilt in wat je doet de beste
zijn. Je bent ook best eerzuchtig, maar wel een echte
teamplayer. Je gaart veel
en weet ook ontzettend
veel. Nooit verzaken, altijd
zin om te werken.”
Dominique, herken jij het
werk van Annet meteen
als haar naam er niet bij
zou staan?
“Ik denk het wel. Ze heeft
een ongelooflijk lekkere
schrijfstijl. Het is altijd fijn
14 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
om te lezen, nooit een zin
die je ook niet hardop zou
kunnen voorlezen. Soms
lezen we elkaar stukken
voor uit de krant waar geen
touw aan vast te knopen is.
Een andere belangrijke
kwaliteit: ze doet het
gewoon. Het is nooit van
oh god wat moet ik nu
weer?”
Met een ontluikende lach
op haar gezicht vertelt
Annet: “Wij maken tegenwoordig ook filmpjes voor
Telegraaf TV. Ik heb er eentje gemaakt met Annejet
van der Zijl in de Heineken
Experience vanwege haar
boek over Gerard Heineken.
Trots liet ik het aan
Dominique zien. Ik heb nog
nooit iemand zo hard horen
lachen.”
Ook nu vult de ruimte van
hun appartement in het
Amsterdamse Oud-Zuid zich
met gebulder van beiden.
“Les één bij het Journaal is
De Schaar, ofwel iets vertellen met een totaal ander
beeld er onder. Beeld is nu
eenmaal dominant. Dus je
ziet een groot ding waar
bier in gebrouwen wordt en
je hoort Annejet van der
Zijl iets ingewikkelds over
de opa van Heineken vertellen. Ik dacht alleen
maar: wat doen ze nu
precies in die ketel?”,
doceert Dominique.
Dat ze hun beider enthousiasme en kwaliteiten ooit
nog een keer bundelen voor
een gezamenlijk project is
zeker niet uitgesloten.
Annet: “We willen nog met
z’n tweeën een boek schrijven over de familiegeschiedenis van Dominique op
Corsica.”
Van de voorzitter
Gezocht: nieuwe directeur voor
nieuw Nieuwspoort
D
rie jaar zit het door u gekozen dagelijks
bestuur van Nieuwspoort er nu. Nog een jaar
te gaan. Een jaar, waarin het erg druk gaat
worden, een spannend jaar met hopelijk een aantal
hoogtepunten.
Als u dit leest, is de advertentie voor een nieuwe
algemeen directeur voor Nieuwspoort verschenen of
staat hij op het punt van verschijnen. We zijn dan nu
eindelijk zo ver dat we op zoek kunnen naar het schaap
met de vijf poten, die de vernieuwing van Nieuwspoort
uiteindelijk handen en voeten zal moeten gaan geven.
Van die nieuwe directeur hangt veel af. Niet alleen zal
hij of zij het perscentrum in bedrijfseconomische zin
gezond moeten houden en liefst gezonder moeten
maken. Er ligt ook een geheel nieuwe taak te wachten.
Ik heb al vaker op deze plek geschreven over de ambitie
van het bestuur om Nieuwspoort een grotere rol te laten
spelen in het maatschappelijk debat. De stelling dat
Nieuwspoort er is om een platform te bieden aan het
vrije woord, willen we de komende jaren in praktische
activiteiten vorm geven. Het jaarlijkse poortersgeld dat
u betaalt, moet de nieuwe directeur budget geven om
die ambitie ook in de praktijk te brengen.
Maar waar vind je een man of vrouw, die een gezond
horecabedrijf kan leiden en tegelijkertijd als een soort
programmadirecteur kan werken aan een uitdagende
en voor de leden van Nieuwspoort inspirerende
activiteitenagenda? Het is een bijna onmogelijke
combinatie van talenten, die wij vragen. Desondanks
hebben wij er vertrouwen in de geschikte kandidaat
te vinden. Ik reken daarvoor echter wel op uw
medewerking. De advertentie daarvoor staat vanaf
eind maart op de site van Nieuwspoort. Kent u
iemand, die naar uw mening bij uitstek geschikt is, geef
de advertentie door, wijs mensen er op en twitter of
facebook het door.
De nieuwe directeur zal in een geheel nieuwe
organisatie komen te werken. Deze maanden zijn het
dagelijks en het algemeen bestuur bezig met de
opstelling van nieuwe statuten, die verhouding tussen
bestuur en management in een veel modernere setting
moeten plaatsen.
In de oude verhoudingen was het bestuur voor alles
verantwoordelijk, ook, bij wijze van spreken, voor de
ingrediënten en de prijs van de gehaktbal. De dagen
dat dat werkte, liggen ver achter ons, ook omdat
Nieuwspoort in de afgelopen jaren zo sterk gegroeid is.
In het nieuwe bestuursmodel wordt het bestuur (nu nog
bestaande uit veertien mensen, deels gekozen en voor
een deel bestaande uit vertegenwoordigers van bij
Nieuwspoort betrokken organisaties) kleiner en
bestuurt het meer op afstand.
Nu kiezen de Poorters nog zes bestuursleden, twee
uit elke categorie. Dat worden er drie: een journalist,
een politicus en een voorlichter/pr-persoon. Verder
bestaat het bestuur uit twee om hun deskundigheid
aangezochte personen en vertegenwoordigers van
de NVJ, de club van directeuren van afdelingen
voorlichting van ministeries, de gemeente Den Haag en
de Buitenlandse Persvereniging. De gekozen journalist
zal ook in de toekomst tevens voorzitter zijn.
De algemeen directeur wordt verantwoordelijk voor de
dagelijkse gang van zaken. Het bestuur bepaalt de te
halen doelen en de directeur rapporteert over de mate
waarin die gerealiseerd worden. Meer besturen op
afstand dus. Voor een slagvaardiger beleid met duidelijk
onderscheiden verantwoordelijkheden.
De nieuwe directeur zal ook in een letterlijk nieuwe
omgeving komen te werken. Ja echt, de verbouwing gaat
door. Bij verschijnen van dit nummer van Nieuwspoort
Nieuws is het definitieve ontwerp vastgesteld. De
onderhandelingen met aannemers zijn in een afrondende
fase en zelfs de datum waarop de sloop van het oude
complex begint is bekend: de eerste vrijdag van het
zomerreces, vrijdag 4 juli. Als alles gaat, zoals nu
gepland, opent een geheel vernieuwd Nieuwspoort de
deuren op dezelfde dag als de Kamer terug is van het
zomerreces.
Voor het bestuur begint nu een leuke fase in alle
bemoeienissen rond de verbouwing. We moeten gaan
nadenken over een spetterend eindfeest op de laatste
dag van de Kamer voor het zomerreces. Kunnen we, net
als bij de verhuizing naar het huidige pand, een mooie
veiling van overbodig geworden inventaris houden? En
hoe gaan we de opening na de verbouwing vieren? Op
Prinsjesdag? Of een andere dag?
Ik houd u op de hoogte van al die spannende
ontwikkelingen.
Lex Oomkes
[email protected]
Nieuwspoort Nieuws 1 - m a a r t 2 0 1 4 - 1 5
De Plek - Den Haag,
bakermat van de Grondwet
In de vierde aflevering van de serie De Plek doet de auteur (een deel) van de
Haagse grondwetwandeling, met de iPad in de hand.
Net als het Koninkrijk der Nederlanden bestaat de grondwet 200 jaar. Op 29 maart 1814
mochten 474 vooraanstaande Nederlanders over het ontwerp stemmen. Met 448 stemmen voor
en slechts 26 tegen werd de Grondwet goedgekeurd. Bij het tweehonderdjarig bestaan van de
grondwet wordt aanstaande 29 maart in Den Haag stilgestaan met een echte grondwetdag.
Tal van gebouwen die een rechtstreekse link hebben met de grondwet openen die dag de
deuren, waaronder het Catshuis. Omdat ik niet kon kiezen - en aangezien het Catshuis alleen
op 29 maart voor het publiek de deuren opent en niet al eerder voor Nieuwspoort Nieuws deze keer in De Plek een selectie aan de hand van de grondwetwandeling.
Pro Demos is de initiatiefnemer voor deze wandeling.
Je kan hem boeken met
gids, een boekje halen bij
Pro Demos, of downloaden
voor tablet/smartphone.
Dat laatste doe ik.
Wandeling 1 bestaat uit 22
plekken en voor wie dan
nog niet uitgewandeld is,
kan je iets verder weg, nog
zeven andere gebouwen
bezoeken. Maar hoewel
de dag zonnig begon,
betrekt het al aardig dus ik
kijk maar eens hoe ver ik
kom.
De structuur van de wande-
Josine Boven
ling is helder. Bij elke
locatie wordt de link met
de grondwet gelegd, het betreffende grondwetsartikel
genoemd, de geschiedenis
van de plek wordt omschreven en er is uitleg over de
architectuur.
Grondwetbank
Het startpunt van de wandeling is de Hofplaats. Een
logische plek, omdat daar
de grondwetbank staat. Een
geliefde plek voor toeristen
en ambtenaren om hun
lunch te nuttigen op zonnige dagen. Nu moet ik een
De grondwetbank achter het hekwerk met de tekst
‘Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke
gevallen gelijk behandeld.
Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke
gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet
toegestaan.’
16 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
Messingplaten geven de contouren aan van de Spuipoort,
die in de 14de eeuw toegang gaf tot het Binnenhof.
In het midden het ‘tunneltje’ naar het Binnenhof.
Op het Plein zijn doordeweeks bijna altijd wel demonstraties.
beetje mijn best doen om
de bank te zien, want die
staat in de steigers. Op
mijn iPad lees ik dat de
architect van de bank, Pi de
Bruijn, ook de nieuwbouw
van de Tweede Kamer ontwierp. Een leuk nieuwtje
wat ik nog niet wist. Verder
meldt de omschrijving wat
historische weetjes over de
diverse poorten richting het
Binnenhof. Zo zijn er op de
Hofplaats in messingplaten
de contouren aangeven van
de Spuipoort, die in de
14de eeuw toegang gaf tot
het Binnenhof.
Demonstratierecht
Ik loop verder. Volgende
stop volgens de route is de
Tweede Kamer. Ook hier een
uitgebreide beschrijving van
de grondwetcontext, de
geschiedenis en de architectuur. Best interessant,
maar mij wel bekend, dus ik
loop door naar het Plein.
Voor mensen die de weg in
Den Haag niet goed kennen, lijkt de route mij
enigszins onduidelijk. Het is
een beetje raad het plaatje.
Oftewel: elke volgende
bestemming is duidelijk,
hoe je er komt mag je zelf
uitzoeken.
Maar eerst naar het Plein
dus, de plek waar doordeweeks bijna altijd wel een
demonstratie te zien is. En
dat is ook precies de grondwetuitleg die er gegeven
wordt: “Dit is een plek waar
drie artikelen uit de
Grondwet regelmatig in de
praktijk worden beoefend,
te weten de artikelen 5, 7
en 9. Ofwel: het recht om
petities aan te bieden, het
recht op vrije meningsuiting en het demonstratierecht.” Leuk is om te weten
dat het Plein vroeger de
moestuin van het hof was.
Dat zou je nu niet meer
zeggen. Toen het Plein een
echt plein werd, bouwden
Amsterdam en Rotterdam
hier hun logementen voor
afgevaardigden. ‘Beroemde’
Nederlanders als graaf
Johan Maurits en Constantijn Huygens bouwden ook
een huis aan het Plein.
Dienstplicht
Blikvanger is natuurlijk het
standbeeld van Willem van
Oranje, gemaakt door Louis
Royer en onthuld in 1848.
Het standbeeld zou vroeger
trouwens de andere kant op
hebben gekeken, zo blijkt
uit oude foto’s. Nu kijkt het
recht naar plein 4. Ook een
plek van de wandeling.
Namelijk het voormalige
logement van de afgevaardigden van Rotterdam en
nu onderdeel van het ministerie van Defensie. Hier
zetelt de Bestuursstaf. De
link tussen Defensie en de
grondwet is artikel 98.
Hierin wordt de dienstplicht
geregeld. De digitale gids
meldt: “Er is nu geen
dienstplicht in Nederland.
Deze is ‘opgeschort’. De
Grondwet laat hier ruimte
voor, maar maakt het ook
mogelijk dat de dienstplicht
in de toekomst weer wordt
ingevoerd.”
En dan volgt er iets in de
route wat ik niet helemaal
snap. Want ineens gaat het
over het ministerie van
BZK, toch nog wel even
lopen vanaf het Plein en na
BZK mag ‘je’ weer terug
naar het Binnenhof, voor de
Ridderzaal en de Eerste
Kamer. Ik scrol even naar
de inhoudsopgave van de
route en scan de plekken
waar de route langs voert.
Op het programma staan
nog: het Torentje, de
Ridderzaal, het Eremonument voor de Gevallenen,
de Eerste Kamer, de Gevangenpoort, de Trêveszaal,
het Kabinet der Koning, het
Huis van Van Limburg
Stirum, het Paleis Lange
Voorhout, de Hoge Raad der
Nederlanden, de Algemene
Rekenkamer, de Kloosterkerk, de Raad van State. En
dan nog: het huis van Van
Hogendorp, de Plaquette
aan de Heulstraat, het
Paleis Noordeinde en het
Oude Raadhuis.
Vrije keus
Hoewel het nog steeds
droog is en er zelfs een
mager zonnetje begint te
schijnen, vind ik het wel
even genoeg geweest. De
informatie is interessant,
maar wel erg veel. Ik oefen
daarom het recht van vrije
keus uit. Ik loop richting
Lange Voorhout voor een
blik op de bloeiende
krokussen en besluit dat ik
de achtergronden over Den
Haag en de grondwet ook
kan lezen op een terrasje in
de zon. Op 29 maart
weer een kans. En dan
op naar het Catshuis.
Meer informatie:
www.grondwetfestival.nl en op de
website van Pro Demos.
Nieuwspoort Nieuws 1 - m a a r t 2 0 1 4 - 1 7
Overlopers
Eigenlijk zijn het gewoon overlopers: journalisten die voorlichter worden. Hoe ziet de wereld er
vanaf die andere kant uit? Leren ze slimme trucs om journalisten te manipuleren? En hoe kijken ze
aan tegen hun vroegere vakgenoten? Deel 3 in een serie: Oud-journalist Paul Burm nam zich jaren geleden,
na een mislukt avontuur in de voorlichting, voor om nooit meer voor de overheid te gaan werken.
Nu is hij lobbyist voor de provincies via het IPO en vindt dat een feest.
Paul Burm:
‘Officieel besta ik niet’
“Wat er ook gebeurt: ik werk nooit meer voor de overheid”, neemt Paul Burm
zich voor na twee kwellende jaren als voorlichter in Zeeland. Na vele jaren
journalistiek is hij inmiddels alweer zeven jaar in dienst van de overheid, eerst
als woordvoerder en nu als lobbyist. Hij komt op voor de belangen van de
provincies, via het IPO. Heeft hij wel eens een Kamerlid de tekst voor een
motie overhandigd? “Als het zo zou zijn, dan zei ik het niet.”
“Ik ben gillend weggelopen”, zegt
Burm (55) over zijn eerste ervaring
als his master’s voice, bij een groep
gemeenten in Zeeland. “Ik
werd gek van de dubbele
boodschappen intern en
extern. Ik wist niet hoe ik
daarmee om moest gaan.
Wat er ook gebeurt: ik ga nooit meer
voor de overheid werken, dacht ik.”
tiek: je dient de publieke zaak. Het is
geen tegenstelling. Het zijn twee
kanten van dezelfde medaille. Dat
Magda de Vetten
Commissie stiekem
Wat is de oorzaak daarvan? "Er zijn
nog steeds buitengewoon slechte
voorbeelden. Als je een
commissie stiekem hebt,
moet je niet hebben dat
in de krant uit die club
wordt gelekt. Dan is je
geloofwaardigheid weg. Wat ook meespeelt is de fragmentatie in politieke
partijen. Met zo’n rijk geschakeerd
politiek spectrum is het moeilijk om
vast te houden aan beleidslijnen. De
overheid slaat steeds nieuwe wegen
in met al die kabinetswisselingen. En
leg het maar weer uit, iedere keer. ‘U
bent onbetrouwbaar’, is de reactie
van de burger.”
Als kersverse voorlichter was Burm
aangenaam verrast door de enorme
hoeveelheid informatie die in het
Noord-Brabantse
provinciehuis lag
opgestapeld. ”Een
snoepwinkel. Hoe weinig zag je daarvan als journalist! Die moet bij die
informatie kunnen komen. Dat wordt
niet altijd begrepen door voorlichters.
Een journalist weet meteen of die een
goede aan de lijn heeft of niet. Ik
werd de hele dag platgebeld. Omdat
ik journalisten snel bracht naar de
informatie die ze wilden hebben.”
‘Je moet journalisten meenemen
en aangelijnd houden’
‘Opa vertelt’
Voor hij zich laat verleiden om naar
Zeeland te verhuizen, werkt Burm als
journalist bij het ANP. “Dat zat toen
nog in de Haagse Parkstraat. Ik heb
daar in 1980 meegemaakt dat de eerste computers werden binnengedragen. Opa vertelt, haha.”
Na het mislukte avontuur in de voorlichting keert hij
terug naar de
journalistiek en
tikt zijn stukkies
voor de Zeeuwse
edities van BN en De Stem. Dan wordt
hij parlementair verslaggever voor de
Wegenerbladen in Zuid-Nederland.
“Het gaat gewoon niet goed met de
krant. In 2006 kwam de vraag voorbij
of ik geen woordvoerder bij de provincie Brabant wilde worden. Ik heb
me laten overtuigen.”
bewees zich wel. Plotseling werd er
verarmd uranium gevonden op een
vuilstortplaats in Oosterhout. Dikke
paniek. We hadden allemaal vragen
die niet te beantwoorden waren: is er
sprake van radioactieve straling?
Intern werd er gezegd dat we niet
naar buiten konden zolang we niet
alles wisten. Ik kon iedereen ervan
overtuigen dat we bij zo’n akkefietje
meteen openheid van zaken moesten
geven. Ik belegde een persconferen-
‘De openheid van de overheid groeit,
maar de achterdocht van de burger ook’
Feest
Terecht. “Het was een feest. De
overheidscommunicatie, ontdekte ik,
heeft hetzelfde doel als de journalis18 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
tie. Ook wat je niet weet, vertel je.
Je moet journalisten meenemen en
aangelijnd houden.”
Dat was een leuke casus, vindt Burm,
terugkijkend. “Hij vormde het bewijs
dat ik een goede keus gemaakt had
door naar de overheid over te stappen. Daar is behoorlijk wat veranderd.
Meer gevoel voor transparantie. Het
gekke is dat de burger het omgekeerde ervaart. Terwijl de openheid van
de overheid is toegenomen, groeit de
achterdocht. Dat is een paradox.”
Onder de pet
Kreeg hij daar binnen de provincie
geen mot over? “Soms hoorde ik wel:
Paul Burm heeft ook wel eens persberichten gemaakt waarvan hij wist dat ze de krant niet zouden halen.
"Daar moet je je eigenlijk niet voor lenen. Het wordt terzijde geschoven en afgedaan als propaganda."
hou onder de pet! Maar binnen de
organisatie kun je weerstand wegnemen door uit te leggen waarom je
iets naar buiten brengt. Het kan wel
pijnlijk zijn, maar dat moet dan maar.
Daarbij: alles is wob-baar. Maar zijn
we bezig de publieke zaak te dienen
of vergissingen te maskeren?”
Burm maakt zich zorgen over de uitholling van de persvrijheid. “Kranten
hebben moeite het hoofd boven water
te houden. Journalisten hebben daardoor steeds minder gelegenheid om
provincievergaderingen bij te wonen.
Terwijl de besluiten steeds meer
effect op het leven van mensen hebben; het gaat om bijvoorbeeld
zorg en woningbouw. Dagbladen hebben het moeilijker dan
de omroep, die uit publiek
geld wordt betaald.
Het is treurig dat er steeds minder
luizen in de pels zijn. Dat vind ik ook
als vertegenwoordiger van de overheid. Het hoort tot de goede democratische principes dat je je eigen
oppositie organiseert.” Is het niet
ook makkelijk als je boodschap letter-
lijk wordt overgenomen? Burm: “De
redacties van huis-aan-huisbladen
zijn zwaar onderbemand. Ze nemen
één op één over wat de overheid naar
buiten brengt. Maar ik kan het wel
waarderen als journalisten een venijniger invalshoek bedenken dan die
van mijn persbericht.”
Propaganda
Toch heeft ook Burm wel eens persberichten gemaakt waarvan hij wist dat
ze nooit de krant zouden halen. “Er
kan een situatie ontstaan waarin het
bestuur beslist om iets openbaar te
maken. Daar moet je je eigenlijk niet
Vanuit de voorlichting ben ik het vak
van lobbyist ingerold. Eerst voor de
provincie Noord-Brabant en nu voor
alle provincies, via het IPO. Of eigenlijk ben ik belangenbehartiger.
Officieel besta ik niet. Bestuurders
lobbyen, ik faciliteer slechts. Ooit
werd het raar gevonden dat je als
overheidsorganisatie lobbyt bij de
Rijksoverheid. Maar als je een belang
hebt, is het zaak dat je dat over het
voetlicht brengt. Bijvoorbeeld als er
een richtlijn uit Brussel en Den Haag
komt die bijna niet uitvoerbaar is. Of
tegen heel veel kosten.”
Heeft hij weleens een Kamervraag of
motie kant en klaar aan een
Kamerlid overhandigd? “Dat is
overbodig. En als het wel zo
zou zijn, dan zou ik het niet
zeggen. Nee, zo werkt het
niet. Ik zorg ervoor dat Kamerleden
snel toegankelijke informatie hebben.
Ze kunnen dan zelf een mening
vormen. Je kunt mensen geen standpunt laten innemen als ze dat
zelf niet willen.”
‘Treurig dat er steeds minder
luizen in de pels zijn’
voor lenen. Zo’n bericht gaat ten
koste van je geloofwaardigheid. Het
wordt terzijde geschoven en afgedaan
als propaganda. Maar ja, je moet ook
soms van de hoofdredacteur op pad
voor een klus waar je geen zin in
hebt. Onder protest.
Nieuwspoort Nieuws 1 - maart 2014 - 1 9
Hans Kriek in ‘De Patatbalie’ over verstrengeling politiek en media:
‘De kaasstolp moet eraf’
“De Patatbalie’ heet het boek van oud-parlementair journalist (onder meer voor de TROS) en
mediatrainer (oprichter en tot 2004 eigenaar van Brain Box) Hans Kriek. De Patatbalie is de
bijnaam van de ruimte voor de vergaderzaal van de Tweede Kamer waar politici en journalisten
elkaar ontmoeten, waar veel interviews worden gehouden (ook van PowNews) en ‘zaken’ worden
gedaan. Vooral over dat laatste gaat zijn boek. Kriek vraagt zich af of media en politiek niet te
veel handjeklap spelen, media zich laten misbruiken door anonieme bronnen en de politieke
journalistiek de incidenten boven de inhoud plaatst. Wat hem betreft moet de kaasstolp eraf.
Tien vragen aan de auteur.
1. Innige verstrengeling
Je stelt dat media en politiek zijn
verstrengeld in een innige afhankelijkheidsrelatie en voor eens en altijd tot
elkaar veroordeeld zijn. Jij vindt dat
de media de controleurs moeten zijn
van de politiek. Wat is daarvoor
nodig?
legt uit. Klip en klaar, zonder
schroom, verborgen agenda, zucht
naar sensatie of stiekeme belangen
als scoren en extra verkoop. De journalist vraagt door. Ter controle van
de politiek. Ter lering van het volk.
Totdat alles duidelijk is en iedereen
op de hoogte is.”
2. Incidentenjournalistiek
“Mijn boek is het resultaat is van
meer dan dertig interviews met politici, journalisten, voorlichters en spindoctors. Zij vertellen het echte verhaal. Dat heb ik aangevuld met eigen
waarnemingen die ik een jaar lang
deed op en rond de Tweede Kamer.
Uit al de gesprekken en persoonlijke
observaties kom je makkelijk tot de
slotsom dat politiek en media verstrengeld zijn in een innige afhankelijkheidsrelatie. Politiek is spektakel,
handel, theater, nieuws. En politiek
heeft de media als doorgeefluiken daarom keihard
nodig. Politici zijn afhankelijk van de media om hun
verhaal te kunnen vertellen.
Ze moeten concurreren met ander
nieuws en andere verhalen om een
plekje te bemachtigen op internet, de
voorpagina, radio, het achtuurjournaal of, beter nog, live bij Pauw &
Witteman.
Maar andersom geldt hetzelfde. De
media hebben politici nodig om
nieuws te kunnen verkopen. Zonder
nieuws, spannende verhalen, sensatie, spektakel en scoops geen lezers,
luisteraars of kijkers. Geen advertentie-inkomsten. Dus... geen bestaansrecht.
Hoe zou het moeten zijn? De journalist vraagt, de politicus antwoordt. De
journalist vraagt door, de politicus
Jouw boek is onder andere een aanklacht tegen incidentenjournalistiek.
Is die niet van alle tijden?
“Politici en journalisten hebben mij
heel openhartig verteld hoe dat zit in
Den Haag. De relletjes, de akkefietjes,
de ruzies en incidenten. Namen?
Wilders en de opgestapte PVV’ers.
GroenLinks met Jolande Sap en Tofik
Dibi. Voormalig PvdA-leider Job
Cohen. Politici en media die zich
Een aantal parlementair journalisten
onderschrijft deze opvatting. Deze
journalisten zoeken liever het conflict
en de confrontatie tussen Kamerleden, dan dat ze de talloze saaie
commissievergaderingen volgen. Maar
laten we wel wezen, het zijn wel
dezelfde politici die zorgen voor de
waan van de dag met ruzies, relletjes,
lekken, gedoe in de fractie.”
3. Handjeklap
Politiek nieuws is volgens jou vaak het
resultaat van onderhandeling en handjeklap. Je zet je daar in jouw boek
tegen af. Maar is dat niet onvermijdelijk, als twee partijen iets van elkaar
willen?
“De politiek kan niet zonder de aandacht van de media en de media kunnen niet zonder de aandacht van de
politiek. En daarom is politiek nieuws maar al te vaak
het resultaat van onderhandeling en handjeklap. ‘Ik wil
best in jouw programma om
te praten over de energiecrisis, maar
alleen als je me ook vraagt om iets te
zeggen over ons nieuwe verkiezingsprogramma. Anders kom ik niet.’ ‘Ik
wil best iets schrijven over jouw visie
op de gezondheidszorg, maar alleen
als je me ook jouw mening geeft over
de missie in Afghanistan.’
Dat dit leidt tot ‘onderhandelingsjournalistiek’ is echter voor het grote
publiek onzichtbaar. Naar de buitenwereld wordt het Haagse nieuws
gepresenteerd als neutraal, compleet
en objectief, terwijl het volstrekt
onduidelijk is welke processen selecties, onderhandelingen, afspraken - aan het maken van het nieuws
‘Politiek is spektakel, handel,
theater, nieuws’
20 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
laten leiden door de waan van de dag
en elk veenbrandje willen opstoken.
Journalisten geven aan steeds meer
incidentenjournalistiek te zien.
Politici worden min of meer gedwongen uitspraken te doen door ze te
confronteren met het nieuws (het
incident, de waan) van de dag, in de
hoop dat ze nieuwswaardige uitspraken doen.
Uit een onlangs gehouden onderzoek
van de Amsterdamse Universiteit
blijkt dat Kamerleden een negatief
oordeel vellen over de politieke journalistiek. Een grote meerderheid
meent dat er te veel aandacht is voor
incidenten en te weinig voor inhoud.
Bart van Leeuwen
Hans Kriek: "Politici en journalisten hebben mij heel openhartig verteld hoe dat zit in Den Haag. De relletjes, de akkefietjes, de ruzies en
incidenten. Namen? Wilders en de opgestapte PVV’ers. GroenLinks met Jolande Sap en Tofik Dibi. Voormalig PvdA-leider Job Cohen."
zijn voorafgegaan. Zo blijft het duister op welke manier de inhoud van
het politieke nieuws wordt bepaald
en op welke manier het tot stand
komt.”
4. Seks, drugs en corruptie
Je schrijft dat we in Nederland
zelden of nooit over politici horen die
betrokken zijn bij seks- en/of drugsschandalen. Vind je dat een voor- of
een nadeel?
“Politici die hun privéleven verruilen
voor de politiek weten dat ze BN’er
worden. Vooral in verkiezingstijd zoeken ze alle mogelijkheden om zich te
manifesteren en te profileren in de
media. Ze treden massaal op in aller-
lei spelletjes-shows-nieuws-talkshows. Wat is het verschil met sporters als Wesley Schneider of artiesten
als Gordon? Kijk eens over de landsgrenzen. Het hoort erbij, want we
zijn toch mensen van vlees en bloed
en of dit voor politici voordelig of
nadelig uitpakt moet maar blijken. De
parlementaire pers in Den Haag is
zeer terughoudend over persoonlijke
affaires. Vrijwel niets komt naar buiten. Houdt men elkaar de hand boven
het hoofd? De Nederlandse pers
bericht natuurlijk wel over de seksschandalen van buitenlandse politici,
van Silvio Berlusconi tot Dominique
Strauss-Kahn. We gniffelen graag over
de fantastische avonturen van al die
buitenlandse politici, maar over de
seksuele escapades van onze eigen
politici worden we zelden ingelicht.
Tenzij ze het zelf opbiechten of er
opnamen zijn gemaakt door burgers
of door bewakingscamera’s. Waar
mensen op de werkvloer samenwerken
of waar persoonlijke gevoelens een
rol spelen kan het politieke consequenties hebben en moeten politici
opstappen, zoals Rob Oudkerk en Jack
de Vries. Maar niet elke politicus
komt er slecht af. Met Jack de Vries
gaat het uitstekend. En ook Diederik
Samsom, die zelf zijn scheiding meldde bij NRC Handelsblad, zit nog
steeds op zijn plek. Hij gebruikte zijn
gezin voor zichzelf en zijn partij tijdens de laatste verkiezingen. Wat wel
slecht is voor de politiek en politici
zijn de fraude- en corruptiezaken
waar we de laatste jaren enorm mee
Nieuwspoort Nieuws 1 - maart 2014 - 2 1
worden geconfronteerd. De media
pakken daar terecht vol over uit.”
5. Anonieme bronnen
Je ziet en hoort in toenemende mate
anonieme berichten in de media.
Wat is jouw belangrijkste bezwaar
daartegen?
“De vraag die je moet stellen is: ‘Wat
is het doel van het naar buiten brengen van anonieme berichten?’ We
hebben in Den Haag te maken met
zowel het politieke bedrijf als de
mediawereld. Anonieme berichten in
de media brengen is in feite speculeren in de hoop en verwachting dat
partijen scoren in de peilingen. Maar
wat zegt het de burger, de kiezer. Wat
is dit voor een signaal? Wat moet de
dit baseer ik onder meer op een uitlating van SP-fractieleider Emile
Roemer: ‘De betrokken journalist probeerde mij min of meer te dwingen
aan het anoniem lekken mee te doen.
Ik heb daar direct afstand van genomen. Aan dit soort zaken doe ik niet
mee.’ Andersom vertelt de spindoctor
van de VVD, Henri Kruithof, in mijn
boek dat hij maar met een beperkt
aantal journalisten zaken doet. Hij
bevestigt een van de zogenoemde
‘Haagse bronnen’ te zijn. Zo werkt het
dus in de Haagse kaasstolp.”
6. Wheelen en dealen
Je geeft een dialoog weer tussen Sven
Kockelman en Rutger Castricum van
PowNews, waarbij de eerste zegt dat
hij wel eens een glaasje drinkt met
‘Anonieme berichten in de media
brengen is in feite speculeren in de hoop
en verwachting dat partijen scoren in
de peilingen’
Nederlander met een bericht in een
ochtendkrant dat er niet 4, maar 10
miljard euro moet worden bezuinigd,
aldus ‘Haagse bronnen’? Wie zijn dat?
Als acht fractieleiders in een andere
ochtendkrant anoniem zeggen dat de
Kamervoorzitter niet goed functioneert en moet opstappen, delen zij
bewust een dolksteek in de rug uit.
Ik vind dit buiten alle proporties. En
een politicus om te kijken of hij een
nieuwtje op het spoor kan komen.
Castricum stelt zich principieel op en
suggereert dat politici en journalisten
op zo’n moment onder een hoedje
spelen. Bewonder jij Castricum om zijn
compromisloze houding?
“Een compromisloze houding suggereert het niet meedoen aan wheelen
Puntenstelsel voor journalisten
Op basis van zijn research werpt Hans Kriek de vraag op of professionele journalisten
niet, net als beoefenaren van andere vrije beroepen als accountant, piloot of advocaat, verplicht zouden moeten worden hun vakbekwaamheid te onderhouden door
jaarlijks punten te halen. Kriek wijst bijvoorbeeld naar advocaten, die verplicht zijn
jaarlijks ten minste 20 punten halen voor het onderhouden en ontwikkelen van hun
kennis en kunde.
“Misschien een idee voor de Nederlandse Vereniging van Journalisten, de Raad voor
de Journalistiek en het Genootschap van Hoofdredacteuren om dit eens te onderzoeken en uit te werken. Het gaat tenslotte om de kwaliteit van de journalistiek en de
professionaliteit van de berichtgeving. Journalisten met een diploma die zich
inschrijven in een register en vakbekwaam blijven door her-, bij- en omscholing.
Door bijvoorbeeld congressen bij te wonen over ontwikkelingen het gebruik van
sociale media of veranderingen in het medialandschap, maar ook omgaan met kritiek
en zelfregulering.”
Kriek denkt ook dat journalisten de waardering van het publiek moeten terugkrijgen,
door open te communiceren met hun lezers, luisteraars en kijkers over hun werkwijzen. “Het is toch van de gekke dat journalisten niet tegen kritiek kunnen over de
manier waarop ze hun werk doen.’
22 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
en dealen in Den Haag. En dat klopt.
Rutger Castricum en zijn collega Jan
Roos confronteren volksvertegenwoordigers met hun politieke spelletjes en
beperkingen. Ze doen niet mee aan
het spel van voor wat, hoort wat.
Overigens was het een dialoog van
slechts enkele seconden. Castricum
maakte een reportage over 150 jaar
perstribune in de Tweede Kamer.
Politici en journalisten zouden met
elkaar op de foto moeten en daarna
gaan eten en drinken. Castricum stelde het onder één hoedje spelen ter
discussie en liet journalisten en politici hierover aan het woord. Het was
goed om te zien dat hij keurig hoor
en wederhoor toepaste. Geen item
dat snel op internet moest komen. Op
een leuke manier journalistiek handwerk toegepast. Niet saai en een welkome aanvulling van het geheel.”
7. Lekken en liegen
Voormalig CDA-Kamerlid Ger Koopmans
zegt in jouw boek dat lekken een
methode is die hij zo nu en dan
toepaste. Hij zei erbij dat ‘Je moet
uitkijken dat het niet uitkomt, want
dan moet je goed kunnen liegen en
dat kan ik’. Wat vind je daarvan?
“Liegen in de politiek vind ik een
doodzonde. Het geeft al aan dat politici oneerlijk bezig zijn. Het vertrouwen van de burger in de politiek is
toch al ver gezakt en dat blijkt ook
uit allerlei onderzoeken. De laatste
peilingen geven aan dat nog maar 42
procent van de kiezers zijn stem gaat
uitbrengen bij de gemeenteraadsverkiezingen. Dat zegt heel veel over de
politiek anno nu. Weinig tot geen
vertrouwen. Toch jammer, want niet
stemmen betekent ook niet meepraten.”
8. Bron beschermen
Waarom vraag je journalisten wie een
bepaald stuk heeft gelekt, terwijl je
als oud-journalist weet dat een journalist zijn of haar bron nooit prijsgeeft?
“Als auteur wil ik de nieuwsconsument een idee geven hoe politici en
journalisten met elkaar omgaan in de
Haagse kaasstolp. Hoe komt nieuws
tot stand, wat is nieuws, waarom is
het nieuws. Wat doen politici om in
het nieuws te komen en waarom. Het
is nu nog een gesloten bolwerk dat
De Patatbalie is de bijnaam van de ruimte voor de vergaderzaal van de Tweede Kamer waar politici en journalisten
elkaar ontmoeten, waar veel interviews worden gehouden (ook van PowNews) en ‘zaken’ worden gedaan.
niet toegankelijk is voor de buitenwereld. Het is daarom juist heel bijzonder dat een aantal journalisten
wel in het boek vertelt hoe en waarom er gelekt wordt en waarom ze van
lekken gebruik maken, maar niet de
lekkers met naam en toenaam noemen. Het niet prijs geven van de
bron begrijp ik wel als voormalig
journalist, want dan droogt hij op.
Maar je kunt ook met gedegen onderzoeksjournalistiek aan een primeur
komen.”
9. De waarheid
Ik concludeer uit jouw boek dat je
vindt dat journalisten zich voor het
karretje laten spannen van degene die
lekt en dat de waarheid daarmee
geweld wordt aangedaan. Klopt dat en
wat is daartegen te doen volgens jou?
“Dat klopt voor een deel. In welke
mate de waarheid geweld wordt aangedaan, is niet te zeggen. Dan moet
je eerst weten wat de waarheid is.
Taak voor de journalist om daar ach-
ter te komen. Politici weten dondersgoed dat ze, als ze publiciteit willen
krijgen, journalisten nodig hebben.
Geheime informatie lekken in eigen
belang, om iemand te beschadigen of
als proefballon is zo gebeurd. Een
politicus die vertrouwelijke informatie
wil lekken om zo een bepaald doel te
bereiken, kan kiezen uit een eindeloos grote poel van journalisten aan
wie hij zijn verhaal kwijt kan. De
meeste politici en journalisten kennen elkaars persoonlijke mobiele
nummer en e-mailadres. Een afspraak
is dus snel gemaakt.
Aan de andere kant kunnen journalisten zelf ook geheime informatie op
het spoor komen. Kees Boonman,
politiek commentator van EenVandaag
is een van de journalisten die heel
openhartig in mijn boek zegt: ‘Een
lek is gewoon op tijd een deur open
doen en de envelop aannemen of op
tijd in een kamertje aanwezig zijn en
dat degene die daar normaal zit zich
even verwijdert zodat jij het kan
doorlezen of kopiëren.’ Politici helpen
dus meer dan actief mee aan het lek-
ken. Conclusie is dan simpel: iedereen
doet het. De enige remedie tegen het
lekken is dat alle betrokkenen daarmee stoppen, maar dat zal een utopie
blijken. Frits Wester van RTL Nieuws
zegt: ‘We krijgen de informatie vaak
op een presenteerblaadje met de
mededeling: Morgen komt het naar
buiten, hier heb je het alvast, dan
kan je er al een verhaal van maken.’
Of dat eerlijk is? Wester zegt in het
boek: Eerlijkheid is er meestal niet
bij in de politiek en ook niet in de
media.”
10. Het echte verhaal
Krijgen lezers, kijkers en luisteraars
niet het echte verhaal te horen,
volgens jou?
“Je komt niet te weten of een verhaal is verdraaid. Of er iets aan is
toegevoegd. Of is weggelaten. Wat is
de invloed van een spindoctor is. Of
van de relatie tussen de journalist
en de politicus. De kaasstolp
moet eraf.”
Nieuwspoort Nieuws 1 - maart 2014 - 2 3
kunst- en vliegwerk
Medewerkers: Marleen Barth - Nicole Bodéwes - Josine Boven - Gijs Korevaar - Han Mulder - Magda de Vetten - Peter Schouten
FILM
Amerikaanse House of Cards: prachtig,
meeslepend maar karakters overtuigen niet
Politieke junkies op leeftijd kennen
kijker meteen
het echte slachtoffer van Underwood is
fen Yes Minister worden harde politieke
House of Cards nog van de gelijknamige
mee. In de VS
zijn jonge collega Peter Russo (Corey
of ambtelijke uithalen altijd ingegeven
BBC-serie van begin jaren 90. De mee-
heet de hoofd-
Stoll), chantabel door zijn verslaving aan
door inhoudelijke overtuiging. Dat
dogenloze weg naar de top van Conser-
persoon Frank
prostituees en cocaïne.
maakt de karakters ambivalenter en dus
vatieve Chief Whip Francis Urquhart
Underwood
trok indertijd ook in Nederland veel
(Spacey),
Shakespeare
Claire Underwood is als partner-in-crime
kijkers. Het in de serie veelvuldig
Democratisch
House of Cards is gebaseerd op Richard
van haar man maar half gelukt; of zij nu
gebruikte zinnetje “You might very well
lid van het
III van Shakespeare, en dat blijkt.
wel of niet een menselijke kant kent,
think that, I couldn’t possibly comment”
House of
Underwood gaat letterlijk over lijken, al
wisselt per aflevering. Waar de Britse
werd een geliefd citaat voor elke lekken-
Representa-
vloeit er minder bloed dan in de Britse
serie een fascinerende rode draad kende
interessanter.
de politicus die wil bewijzen dat hij zijn
tives voor South Carolina. Aan het begin
serie. En Underwood doorbreekt regel-
in de ontwikkeling van de verhouding
klassiekers kent.
loopt hij na een Democratische overwin-
matig de vierde wand om zijn zielenroer-
tussen Francis Urquhart en journaliste
ning bij de presidentsverkiezingen zijn
selen met de kijker te delen. Dat schept
Mattie Storin - symbool voor de altijd
Begin 2013 lanceerde online TV-aanbie-
gedroomde ministerschap van Buiten-
een ongemakkelijke medeplichtigheid
spannende relatie tussen politiek en pers
der Netflix de Amerikaanse bewerking
landse Zaken mis. Vanaf dat moment
voor de kijker die tot het laatst wordt
- is het karakter van Zoe Barnes zo plat
van House of Cards. Kosten noch moei-
vormen wraak en ambitie zijn enige
vastgehouden.
dat ze amper serieus tegenspel aan
te werden gespaard om er een succes te
drijfveren. Hij wordt daarin bijgestaan
Er valt dus het nodige te genieten van
Underwood weet te bieden.
maken. De serie kon beschikken over
door zijn even berekenende echtgenote
House of Cards. Toch bevredigt de serie
Er is zeker reden om naar seizoen 2 uit
een budget van 75 miljoen euro, acteurs
Claire, neergezet door een zeer strakke
niet helemaal. Dat ligt vooral aan de
te kijken. Maar het valt te hopen dat er
van naam en faam - Kevin Spacey,
Wright. Underwood begint een affaire
psychologie van de karakters, die uitein-
dan iets meer van al die miljoenen zal
Robin Wright - en topregisseur David
met een jonge journaliste, Zoe Barnes
delijk niet echt overtuigt. Underwood
gaan naar de onmisbare basis van een
Fincher als uitvoerend producent.
(Kate Mara), die dolgraag hogerop wil.
bevestigt elk cynisch vooroordeel over
echt goede serie: de scenarioschrijvers.
Dat straalt er aan alle kanten van af. De
Zij straalt manhaftig uit dat ze het
politici die alleen met de eigen loopbaan
serie is prachtig in beeld gebracht en er
politieke spel tot in de vingertoppen
bezig zijn. Dat oogt lekker hard, maar
wordt tot in de kleinste rollen prima
beheerst, terwijl ze aan alle kanten door
maakt hem ook wat voorspelbaar.
geacteerd. Ook het verhaal sleept de
Underwood gemanipuleerd wordt. Maar
Bijvoorbeeld in het nog altijd onovertrof-
David Fincher, House of Cards, Netflix
Marleen Barth / ✸✸✸
BOEKBESPREKING
PvdA-senator Klaas de Vries schrijft thriller voor in de trein van Maastricht naar Groningen
‘Politiek is te serieus voor fictie’
Met Operatie Vuurvogel schaart PvdA-
in die boeken te
gedacht en soms een aantekening in een
senator Klaas de Vries zich in het illuste-
hebben. Ik
opschrijfboekje gemaakt, maar schrijven
re rijtje van schrijvende politici. Boris
dacht: wil ik
heb ik alleen daar gedaan.”
Dittrich, Jan Terlouw en Theo Joekes om
weten wat er
In het boek wordt een musicus op
maar eens een paar voorbeelden te
allemaal in die
bezoek in Venetië vermoord. De
noemen. De Vries heeft met Operatie
boeken staat?
Italiaanse en Nederlandse politie werken
Vuurvogel een uitstekend debuut te
Nee. Dan ga ik
prima samen, maar toch schiet het
pakken.
toch een boek
onderzoek niet op. Een advocaat,
schrijven? Een
schoolvriend van de vermoorde musicus,
boek dat ik zelf
raakt samen met de weduwe betrokken
Het schrijven van zijn eerste boek is een
langlopend project geweest. “Ik ben in
zou willen lezen? Elke winter als wij op
bij het onderzoek, waardoor de moorde-
De Vries in zijn kantoor aan het statige
1997 begonnen tijdens een korte win-
skivakantie in Oostenrijk waren heb ik er
naar zich op dit tweetal stort.
Haagse Lange Voorhout. “De politiek
tervakantie in Oostenrijk. Ik had zoals
verder aan geschreven. Alleen daar in
Het valt op dat in het boek de woorden
vind ik zo serieus, dat ik er geen fictie
gebruikelijk een tas boeken bij me om te
die stacaravan. De andere elf en een
politiek of Binnenhof niet vallen. “Dat
over wil schrijven. Het is prettig om me
lezen. Maar ik bleek helemaal geen zin
halve maand per jaar heb ik er wel aan
heb ik echt heel bewust gedaan”, vertelt
te verplaatsen in een fictieve wereld.
24 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
kunst- en vliegwerk
Iets wat het Binnenhof niét raakt.”
De Vries heeft lang nagedacht over wat
Geroofd goud in Zwitserse kelders
voor een soort boek het moest worden.
Niet weer een verhaal met een over-
Na al die jaren sinds 40 - 45 is het nog
het vervolgens
dat het allemaal niet zo netjes in de
werkte rechercheur, een alcoholische
steeds schokkend om over de gruwelijke
aan de Zwitsers
zakken van hun dure maatpakken is
agent of onderzoeker die door ander
gebeurtenissen te lezen. Telkens weer
om er de oor-
beland, te verdedigen.
persoonlijk leed is getekend.
komen er tot dusver onderbelichte of
logsindustrie
Janssen heeft zich goed gedocumen-
“Het is een belangrijk deel van mijn
onbekend gebleven zaken aan het licht,
van te kunnen
teerd voor zijn goed geschreven verhaal
motivatie om niet weer zo’n eindeloos
die mensen met afgrijzen vervullen.
betalen. Slechts
over het verdwenen goud. De medewer-
boek te schrijven. Ik wist heel goed wat
Journalist en schrijver Roel Janssen heeft
een klein deel is
king van de ambtenaren aan de bezet-
ik niet wilde. Maar wat ik wel wilde is
in zijn nieuwe boek Fout Goud de oude
na de oorlog
ters, het overleg met de geallieerden
pas langzaam gegroeid. Ik wilde iets met
affaire van het roofgoud in de actualiteit
door de
over het teruggeven van het goud, de
spanning en daar hoort een moord aan
gebracht. Zo actueel zelfs, dat CDA-
Zwitserse ban-
haast van de Amerikanen die de Koude
het begin van het boek bij. En het moest
Kamerlid Eddy van Hijum er Kamer-
ken en overheid teruggegeven. De rest
Oorlog zagen aankomen, het heeft er
een beetje vaart hebben. Niet pagina’s
vragen over heeft gesteld.
ligt nog in de kluizen van de chique
toe geleid dat Nederland naar zijn goud-
met het ontleden van de hoofdperso-
Nederland blijkt nog steeds niet klaar
banken. Het equivalent van bloeddia-
reserves kon fluiten. Het kabinet heeft
nen. Natuurlijk vertel je een beetje over
met de bezetting en de nasleep van de
manten blijkt het roofgoud van de Nazi’s
verschillende pogingen ondernomen om
de mensen die in het boek voorkomen,
Tweede Wereldoorlog. Iedereen kent
te zijn.
de Zwitsers het goud terug te laten
je moet empathie opwekken, maar niet
wel de gruwelen van de holocaust en de
Met Fout Goud slaat Roel Janssen de
geven, maar tevergeefs. Het Alpenland
te veel. Mensen moeten willen weten
vreselijke thuiskomst van de overleven-
weg in die ook Tomas Ross bewandelt,
verwees naar het verdrag dat na de
hoe het verder gaat.
den van die Nazi-kampen. De ijskoude
het zogenoemde faction genre. Een
oorlog is getekend en hield de kluizen
Het moet ook niet loodzwaar zijn.
overheid, de profiteurs, collaborateurs
fictief verhaal, gebaseerd op echte
gesloten. Janssen heeft het allemaal tot
Af en toe een grapje in het verhaal
die nauwelijks werden aangepakt, de
gebeurtenissen, waarbij de feiten voor
een spannende thriller verwerkt met
brengt licht in het drama. Niet te veel, af
vervolgde Joden die hun huizen, hun
de lezer vrijwel ongemerkt overgaan in
geloofwaardige hoofdpersonen en
en toe moeten de lezers even kunnen
spullen, niet terugkregen. De kunst-
fictie. Hoofdpersoon is Afghanistan-
lekker veel actie. Een fijn leesboek met
grinniken. Zoals in een Grieks drama de
schatten die waren geroofd en in musea
veteraan Elmer, die de schok van zijn
ook nog eens een geschiedenisles over
spelers in een terzijde grappen maken,
bleven hangen ondanks de claims, de
leven krijgt als na het overlijden van zijn
een vergeten drama uit de Tweede
zo wil ik dat in mijn boek ook. Een
bezittingen van Joodse slachtoffers die
oma blijkt dat hij een bastaardzoon van
Wereldoorlog.
dergelijke insteek bevalt mij heel erg.”
de Zwitserse banken tot decennia na de
een rijke bankier is. Op zoek naar zijn
Bij het schrijven heeft De Vries een
oorlog weigerden terug te geven.
nieuwe familie stuit hij op de roof van
Roel Janssen, Fout Goud, uitgeverij
duidelijk beeld voor ogen van zijn lezer:
Roel Janssen heeft in Fout Goud nog
het Nederlandse goud door de Nazi’s.
Cargo
Een persoon die in de trein van Den
zo’n fijne episode nageplozen: de roof
En op neonazi’s en bange Zwitserse
Haag naar Groningen zijn boek ter hand
van het goud van De Nederlandsche
bankiers, die geweld niet schuwen om
neemt. De hoofdstukken zijn kort, het
Bank door de Duitsers. Die verkochten
hun goud, waarvan ze heel goed weten
GK / ✸✸✸✸
verhaal is niet overdreven lang. “Iemand
die langzaam leest moet het in de trein
van Groningen naar Maastricht uit kunnen lezen. Snelle lezers hebben het uit in
de trein van Groningen naar Den Haag.”
Het schrijven is Klaas de Vries bevallen.
Congo door de ogen van een
ambassadesecretaris
Zo goed bevallen, dat hij al is begonnen
aan zijn tweede boek. Daar gaat hij niet
In De Congo Codes doet oud-diplomaat
het boek
positie (‘simpele tweede ambassadese-
opnieuw veertien jaar de tijd voor
Dirk-Jan Koch een verwoede poging om
opdeelt in twee
cretaris’) en die van zijn collega’s van
nemen, lacht hij. “Ik ben zeventig en
zijn ervaringen in het immense
stukken: zijn
Buitenlandse Zaken kritisch beschouwt.
binnenkort houd ik op met werken. Ik
Afrikaanse land aan het papier toe te
periode als
“Mijn frustraties over mijn baan begin-
ben nu nog voorzitter van het CAOP -
vertrouwen. Kochs boek zal ongetwijfeld
diplomaat en
nen toe te nemen en het begint nu echt
het centrum arbeidsvoorwaarden
vaak naast het meesterwerk Congo van
later als direc-
tijd te worden voor een plan B”, schrijft
overheidspersoneel - en dan ga ik een
David van Reybrouck worden gelegd,
teur van ngo
hij verder. Maar ook in ngo-land wordt
nieuwe levensfase in. Het zou leuk zijn
maar daar komt het niet bij in de buurt.
Search for
Koch dagelijks gefrustreerd door interne
om elke anderhalf tot twee jaar een
Dat is overigens ook niet zijn insteek.
Common
corruptie met alle gevolgen van dien.
boek te publiceren. Ik doe het gewoon
Koch schetst in zijn boek een beeld van
Ground. Voor
Het levert uiteindelijk een te weinig
voor mijn plezier. Ik ben geen brood-
internationale samenwerking in en met
lezers die weinig tot niets van Afrika,
meeslepend verhaal op dat niet lang
schrijver.”
Congo, een land dat zestig keer de
laat staan Congo weten is zijn relaas
beklijft.
oppervlakte heeft van Nederland en in
soms moeilijk te volgen. De wat ambte-
Klaas de Vries, Operatie Vuurvogel,
de afgelopen tien jaar vijf miljoen inwo-
lijke schrijfstijl en insteek helpen daar
Dirk-Jan Koch, De Congo Codes,
uitgeverij Conserve
ners verloor door aanhoudend oorlogs-
zeker niet bij. Op zoek naar de zin en
uitgeverij Prometheus
geweld. Geen gemakkelijke plek om te
onzin van internationale samenwerking
werken dus. Dat ervaart ook Koch die
is het wel aardig dat Koch ook zijn eigen
GK / ✸✸✸✸
PS / ✸✸
Nieuwspoort Nieuws 1 - maart 2014 - 2 5
kunst- en vliegwerk
Obama Boven op de plank
Van alle wereldleiders die naar de grote top op 24 en 25 maart komen, is Barack Obama toch wel dé aandachtstrekker.
Vandaar een speciale Boven op de plank met boeken van en over deze Amerikaanse president.
Dromen van mijn vader
De moestuin van Michelle Obama
In deze autobiografie vertelt Barack Obama hoe hij, als
Te mooi om niet mee te nemen. Ook Michelle
Amerikaanse zoon van een zwarte Afrikaanse vader en een
Obama schreef een boek. Een combinatie tussen
blanke Amerikaanse moeder, op zoek is naar de zin van het
een tuin- en een kookboek. In ‘De moestuin van
leven. Zijn zoektocht begint in New York, op de dag dat hij
Michelle Obama’ deelt de presidentsvrouw haar
te horen krijgt dat zijn vader, die hij eigenlijk alleen uit verha-
ervaringen, haar successen en haar mislukkingen
len kent, is omgekomen bij een auto-ongeluk. Deze plotse-
bij de aanleg van haar moestuin in de tuinen van
linge dood inspireert Barack Obama tot een emotionele reis.
het Witte Huis. En ze biedt inspiratie voor iedereen
Vanuit de geboorteplaats van zijn moeder in Kansas voert zijn tocht via Hawaii,
die haar goede voorbeeld wil volgen. Daarnaast
waar hij een groot deel van zijn jeugd doorbracht, uiteindelijk terug naar Kenia.
besteedt het boek aandacht aan de vele schooltuinprojecten die ook in Nederland
Hier ontmoet hij de Afrikaanse kant van zijn familie en wordt hij geconfronteerd
en België zijn gestart om de jeugd te leren waar groenten vandaan komen, hoe
met de bittere waarheid over zijn vaders leven. Uiteindelijk probeert hij zich te
en in welke seizoenen ze groeien en hoeveel lekkerder ze smaken als ze uit eigen
verzoenen met zijn verdeelde afkomst.
tuin komen. Ten slotte geeft Michelle Obama de lezer tal van tips en ideeën en
Uitgeverij: Atlas contact
praktische informatie over het starten en onderhouden van een eigen moestuin hoe groot of klein dan ook.
Barack Obama
Uitgeverij: Karakter Uitgevers
Vier jaar na het verschijnen van de autobiografie verscheen
er ook een biografie. Geschreven door Pulitzerprijswinnaar
Speechen als Obama, Yes I can
David Maraniss, die onder andere ook een biografie schreef
In Speechen als Obama. Yes, I can kiest auteur Carl van de
over Bill Clinton. Het boek beperkt zich tot de jonge jaren
Velde voor de snelweg naar het spreekgestoelte. Alle aspec-
van Obama, tot en met de reis die hij eind jaren tachtig
ten van het succesvol spreken in het openbaar worden in dit
maakte naar Afrika om zijn familie daar te leren kennen. Alle
helder geschreven boek behandeld, van het overwinnen van
facetten van zijn leven en werk komen aan bod. Het boek
de angst, het uitstralen van zelfverzekerdheid en het schrij-
begint voor de geboorte van Obama in 1961 en geeft aan
ven van een pakkende speech tot het memoriseren ervan.
de hand van diverse bronnen inzichten in onder meer zijn kleurrijke culturele ach-
Uitgeverij: Houtekiet
tergrond, zijn passies, zijn keuzes en zijn omgeving. Het boek besluit met een
jaartallenlijstje over Obama’s leven tussen 1989 en 2009 en bevat ook een katern
zwart-witfoto’s, eindnoten, een literatuuroverzicht en register.
JB
Uitgeverij: Bezige Bij
Ook ministers moet je opvoeden
Zoals iedere burger wordt geacht de wet
Wie wel eens
ambtenaren op de publieke tribune gaat
Gedegen boek met een historische
te kennen, zo dient iedere nieuwe minis-
een commissie-
zitten. Zij moeten in een aparte verga-
beschouwing van Arendo Joustra als
ter of staatssecretaris kennis te nemen
vergadering
derzaal plaatsnemen, uiteraard ‘mits ten-
voorwoord. Uiteindelijk is het verrassend
van ‘het blauwe boek’. Dat is de alge-
bezoekt inde
minste [sic] een week van tevoren aan-
dat het blauwe boek zo lang geheim is
meen bekende koosnaam voor het
Tweede Kamer
gevraagd’.
geweest. De inhoud ervan is ook voor
Handboek voor aantredende bewinds-
weet het: de
Het is prettig om het ook eens gewoon
ingevoerden in Den Haag onverwacht
personen. Elsevier geeft het gehele
minister komt
zwart op wit te zien staan: ‘Indien de
hier en daar verrassend. Al was het maar
handboek, dat vroeger geheim was, nu
niet alleen, maar
motie door de Kamer wordt aanvaard,
vanwege de toon. Die probeert uit alle
uit onder de subtitel: De lang geheim-
laat zich bijstaan
is het aan de bewindspersoon om te
macht niet neerbuigend te zijn. Maar ja,
gehouden instructies aan bewindslieden,
door een hele
bepalen of de motie wel of niet geheel
ook bewindslieden moet je een beetje
ook wel het ‘blauwe boek’ genoemd.
zwik ambtenaren. Soms twee rijen dik.
of gedeeltelijk zal worden uitgevoerd.’
opvoeden.
De instructies zijn letterlijk overgenomen
Maar volgens het blauwe boek mogen
In de appendices staan verder het
in dit boek. Dat geeft een inkijkje in de
er maximaal vijf ambtenaren naast de
volledige Reglement van Orde van de
Joppe Gloerich (red), Handboek
manier waarop met ministers en staats-
minister zitten. En als er twee bewinds-
Ministerraad en de voorzieningen voor
Minister, Elsevier Boeken
secretarissen wordt omgegaan. Het
personen zijn, mogen zij er ieder twee
bewindslieden. Uit het laatste blijkt dat
taalgebruik is her en der ‘eenvoudig’ te
naast zich hebben. Maximaal. Het is
zij ‘wassen en strijken’ niet zelf hoeven
noemen.
‘niet de bedoeling’ dat de rest van de
te betalen.
26 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
NB / ✸✸✸✸
kunst- en vliegwerk
Survivalgids voor de kantoortuin
Walhalla voor
ongedierte
al jaren dood waren, tovert zij weer
net genoeg laat stinken, opdat je er niet
het echt, denk ik bij het lezen van de
terug uit hun muffe huwelijk - hoppa
de hele dag blijft zitten.”
Gids voor de kantoorjungle, waarin
Ik las het boek ín
het volle leven in.”
allerlei types van de werkvloer staan
en het las áls een
beschreven, het ene nog extremer dan
trein. Coupé-
Angstzweet
Het hoofdstukje over kantoortaal is
het andere. Een vriend kijkt even over
genoten keken
Die profielen worden afgewisseld met
smullen. “Hoe vager je praat, hoe beter.
mijn schouder mee. “Da’s Theo, onze
verstoord op toen
wist-u-datjes uit serieuze én
Want anders wordt het helder dat het
fiscaal jurist!” roept hij over de ‘collega
ik hardop lachte
Diederikstapelachtige onderzoeken.
nergens over gaat. Daarom zitten we
die overal lak aan heeft’.
om de’morsige col-
Werkverslaving is aangeboren en 46
ergens op een bepaalde manier in en
Of de kantoortypes van auteur Japke-d.
lega’. “Zijn haar is een walhalla voor
procent van de werknemers heeft wel-
houden we iets tegen iemand aan.
Bouma nou wel of niet levensecht zijn:
ongedierte, en zijn bandplooibroek loopt
eens een relatie gehad met een collega.
Daarom ‘hebben we zoiets van’. In kan-
haar boek is onderhoudend en grappig.
soms zelf naar huis. Persoonlijk overleg
Op grappen van vrouwen wordt in 80
toortaal kunnen we zeggen dat we din-
Ze fileert 27 soorten collega’s die in
is alleen mogelijk met een mondkapje
procent van de gevallen niet gereageerd.
gen oppakken terwijl we ze laten liggen.
Nederlandse kantoortuinen zouden
op, of op een ruime armlengte afstand.
Ook neemt de schrijfster typische kan-
We zeggen ‘draai het eens om’ als we
rondlopen, van de geboren leider tot de
Hij wint alle conflicten omdat niemand
toorverschijnselen en -plekken onder de
bedoelen: hou eens je mond, man. We
verbluffend incompetente collega, van
langer dan anderhalve minuut in zijn
loep. “Het treurige zitje in de hal waar
zetten iemand in zijn kracht terwijl we
de controlefreak tot de koningin van de
buurt kan zijn. Omdat hij je met één
het angstzweet van duizenden sollicitan-
hem het liefst met de brandblusser zou-
roddel.
ademstoot kan vellen.”
ten in is getrokken.” Het toilet is een
den willen afstralen.”
“Door te observeren aan de hand van
Hij verschilt als dag en nacht van het
toevluchtsoord waar tranen mógen: “Ik
dit boek leer je je collega’s beter ken-
‘meisje op wie iedereen verliefd is’. “Als
kom altijd ververst uit het toilet. Ik word
Japke-d. Bouma, Gids voor de kantoor-
nen’, pocht de uitgever in het persbe-
ze binnenkomt gaat de zon op. Als ze
blij als ik de schoonmaker zie. De man
jungle, Nw Amsterdam
richt, “en daar kun je je voordeel mee
haar wimpers neerslaat, smelten de
of vrouw die zwijgend het bloed, het
doen. Word de koning van de kantoor-
poolkappen. Type way out of your
zweet en de tranen van de vloer veegt.
jungle.”
league. Mannen van wie je dacht dat ze
En de strepen uit de pot. Die het altijd
Wat een onzin. Zo zijn mensen niet in
Brandblusser
MdV / ✸✸✸✸
Meeslepende ontdekkingstocht door Duitsland
Wat doe je als je als gepensioneerd jour-
al lezende een
dat ook mijn angst toen ik aan het boek
vinden is in de grensstreek is daarbij het
nalist besluit naar Duitsland te verhui-
ongewilde kijk
begon. Maar ik onderschatte de verha-
belangrijkste uitgangspunt. Mag ik mijn
zen? Dan schrijf je er een boek over. En
krijgt in het
lende kwaliteiten van Schaepman ern-
fiets terug leest als een waargebeurde
dat is precies wat Kees Schaepman (Vrij
privéleven van
stig. Want voor ik het wist werd ik mee-
roman, inclusief een verrassend slot,
Nederland, VPRO) deed. In Mag ik mijn
iemand, wat
gezogen in zijn ontdekkingstocht in zijn
waarbij de auteur zichzelf niet spaart.
fiets terug, mijmeringen van een grens-
eigenlijk alleen
nieuwe Heimat. En hoewel zeer per-
ganger beschrijft hij zijn ervaringen na
leuk is om te
soonlijk geschreven, ook voor mensen
Kees Schaepman, Mag ik mijn fiets
zijn verhuizing van Amsterdam naar het
lezen als je tot
die hem niet kennen heel goed leesbaar.
terug, Walburgpers
Duitse platteland.
familie of vrien-
De oorlog uiteraard en wat daar nu
Het gevaar van dit soort boeken is dat je
denkring behoort. En eerlijk gezegd was
zoveel jaar later nog steeds van terug te
JB / ✸✸✸✸✸
De moord op Theo van Gogh
De moord op Theo van Gogh was niet
rond de moord op de beroemde cineast.
deze jongeren op
de logica en is goed te volgen. En al net
een actie van de Hofstadgroep of een
Bekende beelden passeren de revue: de
klaarlichte dag de
zo gebruikelijk voor deze Haagse schrij-
eenling, de fanaticus Mohammed B.,
Hofstadgroep, de radicalisering van jon-
aanslag uit te voe-
ver: hij zet de Haagse bureaucraten zeer
maar de uitkomst van een groots en
geren, de fanatieke imam, de buurten in
ren die Theo van
geloofwaardig neer. Het maakt De twee-
ingewikkeld complot. Zelfs de veilig-
Den Haag en Amsterdam waar de jon-
Gogh het leven
de november tot een prima thriller over
heidsdiensten speelden er een rol in. Dit
geren woonden. Daarnaast schetst Ross
kostte.
verraad, dubbelspel en gewetenloze
betoogt de Haagse schrijver Tomas Ross
andere, nieuwe, beelden rond de veilig-
In zijn boek De
ambitie.
in zijn uitstekende thriller De tweede
heidsdienst AIVD. De dader van de gru-
tweede november
november.
welijke moord heeft ooit diensten ver-
kronkelt het plot
leend aan diezelfde AIVD. Deze dienst
alle kanten op, zoals gebruikelijk in de
In een mengsel van feiten en fictie
hield al tijden de terroristencel in Den
boeken van Tomas Ross. Het geheel
beschrijft Tomas Ross de gebeurtenissen
Haag in de gaten. En toch wist een van
blijft echter wel binnen de grenzen van
Tomas Ross, De tweede november,
uitgeverij Cargo
GK / ✸✸✸✸✸
Nieuwspoort Nieuws 1 - maart 2014 - 2 7
kunst- en vliegwerk
Hitler wordt griezelige hype
Wie het Duits een beetje machtig is,
anders uit dan in
merk. Via een eigen televisiecarrière
weer en begrijp het complexe Duitse
doet er ongetwijfeld beter aan het boek
1933, maar hij
bespeelt hij het Duitse publiek als nooit
verleden en heden misschien nket even
Daar is hij weer in de moedertaal van
niet. Het is hem
tevoren. Doorspekt met kritiek op de
een tikkie meer. “U bent dan misschien
auteur Timur Vermes te lezen dan in het
echt. Hitler! Wat
huidige Duitse politiek (“burgerlijke
verschrikkelijk, maar je verveelt je ten-
Nederlands. Want er is nogal wat ver-
als de Führer in
ambtenarenbureaucratie met kleinzielige
minste niet”, hoort Hitler op een dag
schil in klank: “Alsof u het werkelijk
2011 zou leven?
regelingen, die eeuwige molensteen om
tegen hem zeggen. In één klap de per-
bent! Kijk maar uit, straks neemt iemand
De auteur beant-
de nek van het Duitse volk”) en op zijn
fecte samenvatting van dit Duitse literai-
u nog serieus.” Of: Er ist wieder da.
woordt deze vraag
bondskanselier (“logge vrouw en
re hoogtepunt.
Zoals dat klinkt, is het ook: beangsti-
op weergaloze
opdringerige drilpudding met de opti-
gend.
wijze in zijn boek. De verwarring en ver-
mistische uitstraling van een treurwilg”)
Timur Vermes, Daar is hij weer,
Vermes debuteert ijzersterk met een ori-
twijfeling zijn enorm. Zijn huidige land-
is dit boek soms komisch, maar tegelij-
De Bezige Bij
ginele verhaallijn: Adolf Hitler wordt in
genoten zien hem als imitator, maar
kertijd ook griezelig. Vergeet alle verant-
de zomer van 2011 wakker in Berlijn.
niets is minder waar. Hij groeit uit tot
woorde historische boeken over de
Stad, land en maatschappij zien er totaal
een hype, een uit te buiten commercieel
Tweede Wereldoorlog, lees Daar is hij
TENTOONSTELLING
Politiek in Prent 2014:
De tekenaar en de adelaar
Afluisteren is van alle tijden. Aan de
bespioneert Amerika de Duitsers, de
rand van de oude stad Syracuse op
Britten tappen hun gasten af tijdens een
Sicilië ligt het archeologische park
G20 en ook Nederland blaast zijn partij-
Neopolis. Je vindt er resten van het
tje mee in de fanfare.
grootste Griekse theater uit de Oudheid.
Het bouwmateriaal voor dat theater
Oud-minister Ben Bot gaf als commen-
haalde de tiran van die dagen, Dionysius
taar op de NSA-praktijken dat je wel een
I geheten, uit een nabije steengroeve.
onnozele hals moet zijn om te denken
Zo’n zevenduizend Atheense krijgsge-
dat het niet gebeurt. In de internationale
vangenen werden daar aan het werk
betrekkingen gelden andere regels dan
gezet nadat deze Dionysius hun vloot in
tussen goede vrienden. Dat leert elke
413 voor Christus in de haven van
eerstejaars student politieke weten-
Syracuse tot zinken had gebracht. De
schappen.
nacht brachten de ongelukkigen door in
Dus dan maar zwijgen en niks doen?
een grot vlakbij. De akoestiek was er
Natuurlijk niet. Politieke tekenaars moe-
geweldig. Zo goed zelfs dat gefluister
ten scherpe lijnen trekken, want - kijk
beneden boven aan de buitenkant
maar binnen in de sociëteit - de
woord voor woord was te verstaan. De
Amerikaanse adelaar zet niet zomaar
wrede Dionysius maakte voor zijn oor-
ongestraft zijn geniepige klauwen in de
logsplannen dankbaar gebruik van de
schouders van Edward Snowden. Maar
aldus opgedane informatie. Hij lustte het
doet het ertoe? Helaas, helaas Joep
vijandige Athene rauw.
Bertrams, Siegfried Woldhek of Hajo
kunnen tekenen wat ze willen: el condor
Wat Dionysius wilde weten, dat willen
pasa, maar the eagle has landed. Elke
heersers nog altijd. Ook landen die
dag opnieuw.
vriend zijn, ontkomen niet aan onbe-
De expositie in samenwerking met het
dwingbare nieuwsgierigheid onderling.
Persmuseum is tot eind maart in
Waarom ook, wanneer je er als land
Nieuwspoort te bekijken. Aansluitend
voordeel van hebt? Trouwens, generaal
gaan de tekeningen door naar de Bieb
De Gaulle zei ooit dat naties geen vrien-
aan het Spui in Den Haag.
den hebben, maar belangen. Dus moet
je heel veel van de ander weten. En dus
Han Mulder
28 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
PS / ✸✸✸✸
Buiten
Binnenste
‘De omgangstoon is hier veel harder’
CV
Sabine Vandeputte
werkt voor de Vlaamse Publieke Omroep
VRT
woont in Den Haag
Recente artikelen: over het Benelux-verdrag
en de ophef over de pedofiel Benno L. in
Leiden
Sinds wanneer ben je in Nederland?
Sinds januari 2013. Daarvoor werkte ik op de
redactie in Brussel, toen al met focus op
Nederland. Er viel zo veel te doen dat je daarmee ook fulltime bezig kon zijn. Daarom
vroeg ik de hoofdredactie op gegeven
moment of ik niet als vaste correspondente
naar Nederland kon gaan. De Vlamingen zijn
zeer geïnteresseerd in wat in Nederland
gebeurt en hoe ze het daar doen. Je kunt je
aan elkaar spiegelen. Ik versla alles, cultuur, politiek, samenleving.
Omdat veel dingen parallel gebeuren of eerder. De boekenweek
bijvoorbeeld vindt gelijktijdig plaats. Heel veel onderwerpen die in
Nederland spelen, zijn ook voor België interessant. De softdrugsproblematiek in de grensstreek bijvoorbeeld, het euthanasiebeleid
waar Belgie Nederland inmiddels voorbij is gestreefd, en dan
natuurlijk de vraag in hoeverre Geert Wilders en Filip de Winter gaan
samenwerken.”
Vlaanderen en Nederland zijn zo dicht bij elkaar….
“Ja, en iedereen denkt dat ze op elkaar lijken. Maar als je er eens
langer bent, dan merk je hoe veel verschillen er zijn. Om met de taal
te beginnen: Vlaams en Nederlands drijft steeds meer uit elkaar, vooral
als ik jongeren hier hoor praten, merk ik dat. En ze praten ook zo snel!
Ik heb hier altijd het gevoel dat ik heel traag praat.
Opvallend is ook de utilitaire sfeer. Nederlanders zijn altijd in functie,
lijken altijd zaken te doen, ook al
zitten ze op een terrasje in de zon.
Het lijkt als of wij Belgen veel meer
van het leven kunnen genieten.
Nederlanders hechten ook veel
meer aan regels, in België kan altijd wat, daar gaan ze veel soepeler
daarmee om. In Nederland is het heel rigide: regels zijn regels! Dat
heeft zijn voordeel, alles is hier in principe altijd goed geregeld. Maar
er is ook een keerzijde.”
Wat vind je nog raar?
“Volwassen mannen, die hier in Nederland tijdens de lunch met een glas melk aan tafel zitten. Volwassen mannen! Met melk! Daar zal
ik nooit aan wennen.
Nederlanders hebben gewoon een andere
smaak, ook qua mode. Hier dragen
vrouwen makkelijke kleren, om snel op de
fiets te kunnen, om snel te voet vooruit te
komen. Maar wat dat betreft moet ik zeggen
dat ik de Nederlandse vrouwen begin te
begrijpen! Ik kleed mezelf inmiddels ook
makkelijker, en ik laat de hoge hakken staan:
Over de kasseien kom je daar niet ver mee!”
Hoe is het om hier als journalist
te werken?
“Het is relatief moeilijk interviews te krijgen,
zeker met druk bezette mensen zoals ministers, daar gaat de eigen pers altijd voor, de Nederlandse dus. En als je
snel informatie nodig hebt, kun je bijna zeker zijn dat de woordvoerder
weer eens in vergadering zit. Er zijn hier ook zo veel woordvoerders!
Bij ons heeft een minister een woordvoerder, hier heeft die er vier of
soms zelf vijf! Het is veel gefragmenteerder. En veel moeilijker meteen
de goede te vinden, het kost veel tijd.”
Is er ook iets wat makkelijker is?
“Enquêtes op straat! Nederlanders babbelen graag en geven heel
graag hun mening. In België duiken ze eerder weg als ze een microfoon zien, in Nederland komen ze op je af.”
Zijn er ook verschillen tussen de media?
“Er zijn hier veel meer media en programma’s. Bij ons is dat veel
minder - met het voordeel dat het overzichtelijker is. Hier krijg je het
gevoel dat het nieuws eindeloos herkauwd wordt, omdat elke programma, elk blad zijn eigen invalshoek moet vinden. Er is eigenlijk
niets nieuws, het is een variatie
op het oude. Nieuws is een soort
handelswaar geworden, een
product, dat verhandeld wordt. Als correspondent heb je het dan
moeilijk om te filteren. Omdat er zo veel is.”
‘Nederlanders komen op je af
als ze een microfoon zien’
Noem een voorbeeld!
“Ik heb een vaste parkeerplek in de parkeergarage onder het plein,
laatst wilde ik mijn auto ophalen, maar was mijn pasje vergeten. Ik kon
wel mijn identiteitskaart tonen en ook de papieren van de auto, dus
het was duidelijk dat ik de eigenaresse was. Maar nee, hoor, ik had
geen enkele kans mijn auto eruit te krijgen!
En ander voorbeeld is de scheiding tussen werk en privé, ook die is
hier heel strikt en rigide: Bij ons is de overgang vloeiender, hier kijken
ze op de klok en zeggen: ‘Ik ga naar huis!’ En omdat de kantoren hier
zo vroeg dicht gaan, wordt ook absurd vroeg gegeten. Met het gevolg
dat borrels al om vier uur plaatsvinden en de bitterballen soms al om
drie uur op tafel staan. Dat is voor mij echt uren te vroeg!”
Zijn er dingen die in België niet zouden kunnen?
“Ja, zoiets als Powned, denk ik. Ik heb daar een dubbel gevoel over,
aan de ene kant worden zo wel dingen aan de kaak gesteld, aan de
andere kant spelen ze met hun hinderlijke achtervolgingen een soort
spelletje wie de sterkste is, dat is niet leuk meer.
De omgangstoon is hier sowieso veel harder dan bij ons. Ook in
programma’s zoals P&W. Als ik dan naar Canvas zap en naar de
Belgische variant, Reyers laat, dan zie ik een wereld van verschil, dan
is ons programma zo traag, braaf en zoet!
Maar er zijn veel Nederlanders die naar ons Journaal kijken omdat het
veel uitgebreider is en bijna dubbel zo lang, van 19.00 tot 19.40. Veel
kijkers vinden dat leuker en completer, er wordt niet zo snel over het
nieuws heen gevlogen als in Nederland.”
Kerstin Schweighöfer
Nieuwspoort Nieuws 1 - maart 2014 - 2 9
NIEUWE POORTERS
K.J. Bagijn
R.G.J. van der Velde
N.A. Choenni
E. Klooster
K.B. de Gooijer
H.J. Mak
Journalist Freelance
Consultant Theodoor
Beleidsadviseur Europees
Head of Government
Public Affairs & Marketing
Burgemeester Gemeente
Gilissen
Parlement
Affairs BP Nederland
Vereniging VEB NCVB
Deurne
S.I. Tempelman
M.S. Gatta
A. Dadou
J.L. Annaert
S. Timmers
J.J. Eikelboom
Belangenbehartiger VVV
Administrator European
Woordvoerder ministerie
Economisch Attaché
Public Affairs Adviseur
Bestuursvoorlichter
Nederland BV
Commission
van Buitenlandse Zaken
Europese Commissie
Heineken Nederland
Gemeente Den Haag
A.R. Kohnstamm
A.E.M.N.H. Sleutjes
I. Noordenbos
D.W.M. ten Cate
P.H.T. Wouda
M.M.G.W. van Kessel
Director of External
Woordvoerder ministerie
Woordvoerder ministerie
Persvoorlichter
Adviseur Public Affairs
Head of Legal &
Affairs PharmAcces
van Infrastructuur en
van Sociale Zaken en
GroenLinks Tweede
Stichting Waarborgfonds
Corporate Affairs Imperial
Foundation
Milieu
Werkgelegenheid
Kamerfractie
Eigen Woningen
Tobacco Nederland
J.J. Vollaard
J.L.A. van den
Nieuwboer
Y.M. Jouvenaar
S.E.M. de Bont
M. Bosman
A.P.Q.M. Hellegers
Beleidsadviseur Politiek
Communicatieadviseur
Directeur Vereniging van
Directeur Policy and
Communication Director
Nederlandse Orde van
Persvoorlichter CDA
Nederlandse Orde van
Onafhankelijke Tank-
Regulatory Affairs N.V.
Public Affairs Hill +
Advocaten
Tweede Kamerfractie
Advocaten
opslagbedrijven (Votob)
Nuon Energy
Knowlton Strategies
30 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
NIEUWE POORTERS
J.R. Coster
B. de Vries
H. Staghouwer
D.R. Stokmans
N.P.M. Klein
J.J. Tiemersma
Manager Communicatie
Bestuursadviseur
Gedeputeerde Provincie
Politiek Redacteur NRC
Tweede Kamerlid Tweede
Directie Personal Too
CBR
Rabobank Nederland
Groningen
Handelsblad
Kamerfractie 50plus
I.N. de Ruyter
L.K. Tiemens
E.J. van Blitterswijk
R. Harbers
D.B. Bouhuijs
A. Beune
Persvoorlichter ministerie
Senior Communicatie
Adviseur Smart & Able
Consultant Hill +
Persvoorlichter Inspectie
Adjunct-Directeur Stich-
van Buitenlandse Zaken
Adviseur Smart & Able
Knowlton Strategies
voor de Gezondheidszorg
ting Lezen & Schrijven
Gezocht: Directeur
voor Nieuwspoort
H.D.N. Quarles van
Ufford
A.A. Dalenoort
G. Veenstra
Senior Adviseur Strategie
Commercieel Directeur
Directeur Rijksvoorlich-
ministerie van
Veolia Transport
tingsdienst ministerie van
Binnenlandse Zaken en
Nederland
Algemene Zaken
Koninkrijksrelaties
A.Frentz
D. Dresens
Manager Belangenbehar-
Directie Stichting
tiging Vewin
Waarborgfonds Eigen
Woningen
Kijk op pagina 15
Evenementenagenda
PEP-bijeenkomst:
maandag 7 april van 15.00 tot 17.00 uur in
de sociëteit
Bezoek www.nieuwspoort.nl voor het laatste nieuws
over Nieuwspoort en volg Nieuwspoort via
Meer informatie:
secretariaat: 070 - 346 94 40
[email protected]
www.nieuwspoort.nl
Nieuwspoort Nieuws 1 - maart 2014 - 3 1
Politiek kruiswoordraadsel -
Hans Schogt
D
E
N
I
E
U
W
E
Karel Bagijn (65), oud-journalist, huisman en
levensgenieter:
‘Ik heb mijn oude
Nieuwspoortnummer terug!’
Karel Bagijn werkte
voor onder meer
Het Parool en AD.
Sinds tien jaar is hij
niet meer actief
voor een krant.
Bagijn: “Voor mijn
werk reisde ik af
en toe de hele
wereld over. Van
Suriname tot
Kosovo. En ik deed
van alles in
Nederland. Dat
doe ik nu niet meer, ik zorg voor mijn zoon van tien. Ik
ben huisman. Heerlijk, ik hoéf niet meer weg. Mijn
vrouw, zoon en ik gaan wel samen weg. Golfen in Florida
of skiën in Zwitserland.”
“Voor een van mijn laatste reportages voor het AD was ik
in Kosovo, net na de NAVO-bombardementen. We, mijn
vriend en collega Bert Bommels van Elsevier en ik, gingen
niet naar Pristina, daar zaten alle journalisten al. De reis
ging naar Prizren. Onderweg vroegen we aan de gurkha’s
die we tegenkwamen of de route gevaarlijk was. ‘Valt
mee’, zeiden zij, ‘met jullie busje kun je gewoon over de
antitankmijnen rijden. Het enige wat je niet moet doen is
plassen in de berm. Daar liggen antipersoneelsmijnen!’ In
dat gebied zijn toen twee Duitse journalisten doodgeschoten. Pas na twee dagen konden we contact maken
met Nederland. Toen kon ik eindelijk tegen mijn vrouw
HORIZONTAAL
zeggen: ‘Ik leef nog’.”
3. lichamelijk welzijn; 6. wijzigingsvoorstel; 8. toewijding; 12. schrijfmap; 14. officiële publicatie;
Sinds kort is hij weer lid van Nieuwspoort. Bagijn: “Vanaf
16. omroep; 17. steun; 19. voorschrift; 21. constitutie.
1976 kwam ik vaak in Nieuwspoort. Ik zat bij Het Parool
en toen het kabinet-Den Uyl in 1977 viel zei mijn chef:
VERTICAAL
‘Ga jij maar naar Den Haag. De journalisten die daar
1. leiding; 2. verordening; 3. autoriteit; 4. standplaats; 5. benauwdheid; 7. omgeving; 9. tegen-
zitten zijn altijd een beetje lui.’ Ik had niet veel meer aan-
stand; 10. officiële publicatie; 11. knowhow; 13. staatskas; 15. kleur; 18. proef; 20. wasdom.
sporing nodig en heb als enige ’s avonds met Van Agt
gesproken, die het kabinet liet vallen, bij Fons van der
Oplossing
Stee thuis in Wassenaar. Uiteraard ben ik toen Poorter
Onder de goede inzenders van dit kruiswoordraadsel voor Poorters wordt de Gids voor de
geworden. Maar ja, als je niet meer werkt voor een krant
kantoorjungle van Japke-d. Bouma verloot. Uitgeverij Nw Amsterdam heeft dat ter beschikking
verwatert dat. Dus onlangs ben ik opnieuw lid geworden.
gesteld.
En weet je wat? Dankzij Jurgen heb ik nu mijn oude
Oplossingen, voorzien van naam en adres, opsturen naar Nieuwspoort, t.a.v. Nieuwspoort Nieuws,
lidmaatschapsnummer terug. Nummer 40. Nu ben ik ook
Lange Poten 10, 2511 CL Den Haag. Op de envelop ‘kruiswoordraadsel’ vermelden.
weer vaker in de sociëteit. Maar niet meer iedere dag,
Sluitingsdatum vrijdag 23 mei 2014.
zoals vroeger…”
Oplossing kruiswoordraadsel 2013/4
Horizontaal: 2. pers; 6. dwangsom; 7. macht; 10. auto; 11. Nederland; 14. constitutie;
15. idee; 17. educatie; 19. opgewekt; 21. dogma; 23. Samsom; 24. kabinet; 25. Kamerlid.
Verticaal: 1. media; 2. plastic; 3. Riga; 4. torentje; 5. ja; 8. handelingen; 9. bestuur; 12. Letland;
13. onderwijs; 16. dagtaak; 18. partij; 20. kamer; 22. raad.
Anita M. Goïnga uit Eindhoven heeft met de goede inzending van kruiswoordraadsel 2013/4
het boek Wij begrijpen elkaar uitstekend van Pieter van Os gewonnen.
32 - maart 2014 - Nieuwspoort Nieuws 1
Nicole Bodéwes