Transcript 1-haslik-literatur.
Slide 1
BOYAMA İŞLEMLERİNDEN
SONRA KULLANILAN TEKSTİL
KİMYASALLARININ VE DİĞER
TERBİYE İŞLEMLERİNİN HASLIK
ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ
Prof. Dr. Abbas YURDAKUL
Doç. Dr. Tülin ÖKTEM
Yrd. Doç. Dr. Perrin KUMBASAR
Ar. Gör. Aslı KORKMAZ
Ar. Gör. Rıza ATAV
Tek. Müh. Arzu ARABACI
Slide 2
Değişen ve gelişen dünyamızda insanların
beklentileri, diğer bütün alanlarda olduğu gibi
tekstil sektöründe de artmaktadır.
Tekstil terbiye üretiminde ekolojik, ekonomik ve
haslık kriterleri bu beklentilerin başında
gelmektedir.
Özellikle tüketici açısından yıkama, sürtme, ışık,
ışık-ter haslığı vb. gibi kullanım haslıklarının
yüksek olması istenmektedir.
Boyama sonrası kullanılan tekstil kimyasallarının
ve bitim işlemlerinin haslık değerleri üzerindeki
etkisi önem kazanmaktadır.
Slide 3
YUMUŞATICILAR
Slide 4
Ön terbiye işlemleri sonucu, elyafın yapısında
bulunan
mum,
yağ
vb.
maddelerin
uzaklaştırılması nedeniyle kaybedilen doğal
yumuşak tutumun tekrar kazandırılması işlemine
"yumuşatma” denilmektedir.
Pratik olarak hiçbir tekstil mamulü yumuşatıcı
madde ile işlem görmeden üretilmemektedir.
Slide 5
YUMUŞATICI MADDELERİN
ETKİLERİ
Tekstil mamulünün kullanım özelliklerini arttırmak,
Tekstil mamulüne yumuşak, akıcı, kaygan, hacimli
yapı kazandırmak,
Kumaşın
hidrofillik,
elastikiyet,
dikilebilirlik,
antistatiklik, sürtme dayanımı vb. teknolojik
özelliklerini geliştirmek,
Sentetik liflere doğal bir tutum ve giyim konforu
kazandırmak,
Proses yardımcısı olarak görev yapmak,
şeklinde özetlenebilmektedir.
Slide 6
Yumuşatıcı maddelerin yapıları
%15-25 Asıl etkili madde
(Yağ asidi kondenzasyon
ürünleri)
+
Noniyonik emülgatör
veya noniyonik
dispergir madde
+
Özel katkı maddeleri
(Yağasidi esterleri
veya mumları)
Slide 7
Yumuşatıcıların Sınıflandırılması
Katyonik yumuşatıcılar
Anyonik yumuşatıcılar
Noniyonik yumuşatıcılar
Silikonlu yumuşatıcılar
Özel yumuşatıcılar
Slide 8
Katyonik Yumuşatıcılar
Katyonik yumuşatıcılar, iyi yumuşatıcı etkisine
sahip olmaları nedeniyle evlerde ve endüstride
büyük kullanım alanı bulmaktadır.
Primer amin tuzları
Tersiyer amin tuzları
Qurterner amonyum tuzları
Amino amid tuzları
İmidazolin tuzları
Aminoester tuzları (Ester Quartlar)
Slide 9
Anyonik Yumuşatıcılar
Genel olarak yağ asidi kondenzasyon
bileşiklerinin sülfatlanması veya fosfatlanması
ile elde edilmektedir.
Alkil aril sülfonatlar
Alkil sülfatlar
Sülfatlanmış veya sülfonlanmış amidler
Alkil eter sülfatlar
Slide 10
Non-İyonik Yumuşatıcılar
Non-iyonik
yumuşatıcılar
etkili
substantifliğe sahip değildir.
Genellikle
emdirme yöntemine göre
aktarılmakla beraber, özellikle beyaz
mamullerde çektirme yöntemine göre
kullanılmaktadır.
Non-iyonikler
genellikle polietilen ve
parafin mumu esaslıdır.
Slide 11
Silikonlar
Silikonlar tekstil mamullerine sadece
yumuşaklık, parlaklık ve kayganlık değil,
ayrıca elastikiyet, dikiş kolaylığı ve
dolgunluk da kazandırmaktadır.
Silikonların bu özellikleri genellikle kalıcı
olmaktadır.
Slide 12
Fonksiyonel Grup İçermeyen
Polidimetilsiloksan Bileşiklerinin
Elde Edilişi
CH3
Cl
Si
CH3
Cl
HO
CH3
SiO2
OH
CH3
CH3
H3C
Si
CH3
H3C
Si
CH3
Cl
CH3
Kum
Si
Silikon
Metilklorosilan
H3C
Si
Si
CH3
OH
CH3
O
Si
CH3
O
CH3
Si
CH3
n
CH3
Metilhidroksisilan
Polidimetilsiloksan (PDMS)
CH3
Slide 13
Aminofonksiyonel organopolisiloksanlar
(1R=C3H6NH2, 2 R= C3H6NHC2H4NH2)
CH3
X
Si
CH3
O
CH3
CH3
X
Si
CH3
O
Si
CH3
CH3
O
Si
Si
x
Si
CH3
R
n
O
Si
y
R
CH3
O
CH3
CH3
CH3
CH3
O
Si
CH3
m
X = - CH3, - OH, - OCH3, - OC2H5 olabilmektedir.
X
CH3
O
Si
CH3
XX
Slide 14
Diamino modifiye Polidimetilsiloksanın selüloz liflerine yerleşimi
Slide 15
0
1A
4
.
1
H3C-O-CH3
O
C
~ 1100
C
0
A
1.63
O
H3Si-O-SiH3
Si
Si
~ 1440
Slide 16
Silikon Yumuşatıcıların Genel
Özellikleri
Yumuşatıcı seçimine bağlı olarak pilling
oluşumunu azaltırlar. (Örneğin çapraz bağ
yapan reaktif amino silikonlar pilling
eğilimini önemli ölçüde azaltırlar.)
Kuru ve yaş buruşmazlığı iyileştirdikleri
için yıkama ve giyim performansını
arttırırlar.
Silikonla işlem görmüş kumaşlar optik etki
nedeniyle daha koyu görünür.
Slide 17
Kumaşa daha düzgün yüzey kazandırdıkları ve
kısmen de daha koyu görünmelerine neden
oldukları için parlaklığı arttırırlar.
Silikon yumuşatıcılarda,
içeriği,
zincir uzunluğu veya
viskozitenin artmasıyla,
daha hidrofob ancak daha iyi yumuşaklığa sahip
kumaşlar elde edilmektedir.
amin
Amin grubu sayısının yetersiz veya aşırı olması
durumunda ise istenen tutum sağlanamamaktadır.
Bu nedenle optimum amin içeriği önemlidir.
Slide 18
Yumuşatıcının amin içeriğine bağlı olarak selüloz ile etkileşimi
Selüloz
Zayıf polimer-lif etkileşimi
Selüloz
Optimum amin içeriği
Selüloz
Düşük amin içeriği
Selüloz
Aşırı amin içeriği
Slide 19
Tekstil sanayinde bugün için makroemülsiyon,
mikroemülsiyon ve hidrofil silikon yumuşatıcılar
yaygın şekilde kullanılmaktadır.
Mikroemülsiyonlar düşük molekül büyüklükleri
sayesinde lif içerisine kadar nüfuz edebilmekte ve
son derece düzgün bir madde dağılımı ortaya
çıkmaktadır.
Makroemülsiyon halindeki silikon yumuşatıcılar,
parçacıkların büyük olması nedeniyle lifin üst
yüzeyinde kalmakta ve belli bir üst yüzey
yumuşaklığı sağlamaktadır.
Slide 20
Silikon makro- ve mikroemülsiyonları
Silikon mikroemülsiyonu
Parçacık büyüklüğü < 50nm
Silikon makroemülsiyonu
Parçacık büyüklüğü >120nm
Slide 21
Hidrofil Silikon Yumuşatıcılar
Hidrofil silikonlar, suda çözünebilmekte veya
suda disperse olabilmektedir.
Diğer silikonlar kadar pH’a hassas değildir,
Kesme kuvvetlerine karşı dayanıklıdır.
Slide 22
Hidrofil Silikonların Avantajları
İyi antistatik
özellikler
Artırılmış üretim
hızı
Suda
çözünebilirlik
Stabil
banyolar
Boyanabilirlik
Renk düzeltme
imkanı
Artırılmış giyim
rahatlığı
Su buharı
geçirgenliği
Hidrofil
özellikler
Baskı
yapılabilirlik
Üzerine baskı
yapılabilme imkanı
Slide 23
Özel Yumuşatıcılar
Amfoter Yumuşatıcılar
(Kullanım alanları hijyen ve havlu
mamullerdir.)
Pseudo Katyonik Yumuşatıcılar
(Beyaz kumaşlar için tercih edilmektedir.)
Çok Fonksiyonlu Yumuşatıcılar
Slide 24
Yumuşatıcılarda pH’ın Tutum
Üzerine Etkisi
Yumuşatıcı alımının ve dolayısıyla kumaş tutumunun en
iyi olduğu pH, amin gruplarının iyonizasyonunun
maksimum olduğu 5-5,5’dur.
Bu pH’ın altına düşüldüğünde verim azalmaktadır.
pH 8 civarında ortam bazik olduğu için amid formundaki
yumuşatıcı asetik asit ve amin verecek şekilde hidrolize
olmaktadır.
Bu nedenle en düşük verim bazik ortamda elde
edilmekte ve özellikle silikon esaslı yumuşatıcılarda
bazik ortamda emülsiyon kırılmaları ortaya çıkacağından
kumaş üzerinde lekeler oluşmaktadır.
Slide 25
Yumuşatıcı Molekülünün Selüloza
Afinitesi
O
O
pH 5.0
CH 3
C
R
N
H
H 2C
H 2C
H 2C
N
pH 8.0
CH 3
C
H
R
N
H
H 2C
H 2C
H 2C
N
CH 3
CH 3
X Afinite yok
Yüksek afinite
H
H
O
O
H
H
H
O
O
H
O
O
OH
O
HO
HO
H
HO
O
OH
H
H
HO
OH
H
H
H
H
H
OH
H
Slide 26
Yumuşaklığa pH’ın Etkisi
Tutum
pH 4.2
pH 5.2
pH 6.2
pH 8.4
Slide 27
FİKSATÖRLER
Slide 28
Katyonik Ard İşlemler
Yüksek yıkama haslığı,
Üretim ve yaş bekletme sırasında beyazlığın korunması,
Yıkama pasajlarının azalması nedeniyle su ve enerji
tasarrufu,
Yıkama ünitelerinde kapasite artışı
sağlamaktadır.
Ancak
Kullanılan boyarmaddenin kimyasal yapısına bağlı olarak
renk değişmelerine neden olabilmektedir.
Slide 29
Katyonaktif Ard İşlem Maddeleri
Eskiden kullanılan katyonaktif ard işlem maddeleri
genellikle formaldehit kondenzasyon ürünü olan
disiyan tipi fiksatörlerdir.
Ucuzdur, ter ve klor haslığı orta düzeyde, ışık haslığı
ise düşüktür.
Yüksek renk değişimi (Yetersiz parlaklık)
Formalin kalıntısı bırakmaktadır.
C
N
NH
*
H2
N
H2
C
N
C
H
N
H2
C
*
n
+ An -
Slide 30
Piyasada Bulunan Ard İşlem
Maddeleri
Poliiyonlar
Poliheteroçiklikler
Polialkilenpoliaminler
olarak üçe ayrılmıştır.
Slide 31
CH2
*
N
*
(CH2)m
Poliiyon
n Cl
CH2
n
CH2
*
*
CH2
CH
CH
Poliheteroçiklik
n Cl
CH2
H2C
N
H3C
CH3
n
NH2
*
C
H
N
C
H
H
(C
C
CH2 H
H
N
N
*
NH)m
n Cl Polialkilenpoliamin
C
H2
n
Fiksatör Tiplerinin Tekrarlayan Birim Üniteleri
Slide 32
Poliiyonlar lineer kuarterner poliaminler olup (+)
yükü molekül ekseninde taşımaktadır.
Yükler arasındaki alkil grubunun uzunluğuna ve
azot atomuna bağlı alkil grubunun cinsine göre
fiksatörlerin etkinliği değişmektedir.
Polihetoroçiklik yapıdakilerde ise (+) yükler
molekül zincirinin yanında bulunmaktadır
Bu yükler tekrarlayan yapı elementlerinin
molekül ekseni boyunca döndürülmesiyle
birbirinden mümkün olduğunca ayrılmaktadır.
Polialkilenaminler, bir yandan alkilamin grupları
diğer yandan
hetoroçiklik ve diğer yapı
elementleri de içermektedir.
Slide 33
Fiksatörlerin Bağlanma
Mekanizmaları
Boyama
işlemleri
sonrasında
fiksatör
uygulamalarında esas prensip yaş haslıkları
iyileştirmektir.
Sonuç olarak fiksaj maddeleri boyarmadde
moleküllerinin
suda
çözünürlük
sağlayan
gruplarını bloke etmektedir.
Ancak bu olumlu özelliklerinin yanında renk
tonunda değişiklik, ışık haslığında düşüş ve
kumaş tutumunda sertleşme gibi sakıncaları da
beraberinde getirmektedir.
BOYAMA İŞLEMLERİNDEN
SONRA KULLANILAN TEKSTİL
KİMYASALLARININ VE DİĞER
TERBİYE İŞLEMLERİNİN HASLIK
ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ
Prof. Dr. Abbas YURDAKUL
Doç. Dr. Tülin ÖKTEM
Yrd. Doç. Dr. Perrin KUMBASAR
Ar. Gör. Aslı KORKMAZ
Ar. Gör. Rıza ATAV
Tek. Müh. Arzu ARABACI
Slide 2
Değişen ve gelişen dünyamızda insanların
beklentileri, diğer bütün alanlarda olduğu gibi
tekstil sektöründe de artmaktadır.
Tekstil terbiye üretiminde ekolojik, ekonomik ve
haslık kriterleri bu beklentilerin başında
gelmektedir.
Özellikle tüketici açısından yıkama, sürtme, ışık,
ışık-ter haslığı vb. gibi kullanım haslıklarının
yüksek olması istenmektedir.
Boyama sonrası kullanılan tekstil kimyasallarının
ve bitim işlemlerinin haslık değerleri üzerindeki
etkisi önem kazanmaktadır.
Slide 3
YUMUŞATICILAR
Slide 4
Ön terbiye işlemleri sonucu, elyafın yapısında
bulunan
mum,
yağ
vb.
maddelerin
uzaklaştırılması nedeniyle kaybedilen doğal
yumuşak tutumun tekrar kazandırılması işlemine
"yumuşatma” denilmektedir.
Pratik olarak hiçbir tekstil mamulü yumuşatıcı
madde ile işlem görmeden üretilmemektedir.
Slide 5
YUMUŞATICI MADDELERİN
ETKİLERİ
Tekstil mamulünün kullanım özelliklerini arttırmak,
Tekstil mamulüne yumuşak, akıcı, kaygan, hacimli
yapı kazandırmak,
Kumaşın
hidrofillik,
elastikiyet,
dikilebilirlik,
antistatiklik, sürtme dayanımı vb. teknolojik
özelliklerini geliştirmek,
Sentetik liflere doğal bir tutum ve giyim konforu
kazandırmak,
Proses yardımcısı olarak görev yapmak,
şeklinde özetlenebilmektedir.
Slide 6
Yumuşatıcı maddelerin yapıları
%15-25 Asıl etkili madde
(Yağ asidi kondenzasyon
ürünleri)
+
Noniyonik emülgatör
veya noniyonik
dispergir madde
+
Özel katkı maddeleri
(Yağasidi esterleri
veya mumları)
Slide 7
Yumuşatıcıların Sınıflandırılması
Katyonik yumuşatıcılar
Anyonik yumuşatıcılar
Noniyonik yumuşatıcılar
Silikonlu yumuşatıcılar
Özel yumuşatıcılar
Slide 8
Katyonik Yumuşatıcılar
Katyonik yumuşatıcılar, iyi yumuşatıcı etkisine
sahip olmaları nedeniyle evlerde ve endüstride
büyük kullanım alanı bulmaktadır.
Primer amin tuzları
Tersiyer amin tuzları
Qurterner amonyum tuzları
Amino amid tuzları
İmidazolin tuzları
Aminoester tuzları (Ester Quartlar)
Slide 9
Anyonik Yumuşatıcılar
Genel olarak yağ asidi kondenzasyon
bileşiklerinin sülfatlanması veya fosfatlanması
ile elde edilmektedir.
Alkil aril sülfonatlar
Alkil sülfatlar
Sülfatlanmış veya sülfonlanmış amidler
Alkil eter sülfatlar
Slide 10
Non-İyonik Yumuşatıcılar
Non-iyonik
yumuşatıcılar
etkili
substantifliğe sahip değildir.
Genellikle
emdirme yöntemine göre
aktarılmakla beraber, özellikle beyaz
mamullerde çektirme yöntemine göre
kullanılmaktadır.
Non-iyonikler
genellikle polietilen ve
parafin mumu esaslıdır.
Slide 11
Silikonlar
Silikonlar tekstil mamullerine sadece
yumuşaklık, parlaklık ve kayganlık değil,
ayrıca elastikiyet, dikiş kolaylığı ve
dolgunluk da kazandırmaktadır.
Silikonların bu özellikleri genellikle kalıcı
olmaktadır.
Slide 12
Fonksiyonel Grup İçermeyen
Polidimetilsiloksan Bileşiklerinin
Elde Edilişi
CH3
Cl
Si
CH3
Cl
HO
CH3
SiO2
OH
CH3
CH3
H3C
Si
CH3
H3C
Si
CH3
Cl
CH3
Kum
Si
Silikon
Metilklorosilan
H3C
Si
Si
CH3
OH
CH3
O
Si
CH3
O
CH3
Si
CH3
n
CH3
Metilhidroksisilan
Polidimetilsiloksan (PDMS)
CH3
Slide 13
Aminofonksiyonel organopolisiloksanlar
(1R=C3H6NH2, 2 R= C3H6NHC2H4NH2)
CH3
X
Si
CH3
O
CH3
CH3
X
Si
CH3
O
Si
CH3
CH3
O
Si
Si
x
Si
CH3
R
n
O
Si
y
R
CH3
O
CH3
CH3
CH3
CH3
O
Si
CH3
m
X = - CH3, - OH, - OCH3, - OC2H5 olabilmektedir.
X
CH3
O
Si
CH3
XX
Slide 14
Diamino modifiye Polidimetilsiloksanın selüloz liflerine yerleşimi
Slide 15
0
1A
4
.
1
H3C-O-CH3
O
C
~ 1100
C
0
A
1.63
O
H3Si-O-SiH3
Si
Si
~ 1440
Slide 16
Silikon Yumuşatıcıların Genel
Özellikleri
Yumuşatıcı seçimine bağlı olarak pilling
oluşumunu azaltırlar. (Örneğin çapraz bağ
yapan reaktif amino silikonlar pilling
eğilimini önemli ölçüde azaltırlar.)
Kuru ve yaş buruşmazlığı iyileştirdikleri
için yıkama ve giyim performansını
arttırırlar.
Silikonla işlem görmüş kumaşlar optik etki
nedeniyle daha koyu görünür.
Slide 17
Kumaşa daha düzgün yüzey kazandırdıkları ve
kısmen de daha koyu görünmelerine neden
oldukları için parlaklığı arttırırlar.
Silikon yumuşatıcılarda,
içeriği,
zincir uzunluğu veya
viskozitenin artmasıyla,
daha hidrofob ancak daha iyi yumuşaklığa sahip
kumaşlar elde edilmektedir.
amin
Amin grubu sayısının yetersiz veya aşırı olması
durumunda ise istenen tutum sağlanamamaktadır.
Bu nedenle optimum amin içeriği önemlidir.
Slide 18
Yumuşatıcının amin içeriğine bağlı olarak selüloz ile etkileşimi
Selüloz
Zayıf polimer-lif etkileşimi
Selüloz
Optimum amin içeriği
Selüloz
Düşük amin içeriği
Selüloz
Aşırı amin içeriği
Slide 19
Tekstil sanayinde bugün için makroemülsiyon,
mikroemülsiyon ve hidrofil silikon yumuşatıcılar
yaygın şekilde kullanılmaktadır.
Mikroemülsiyonlar düşük molekül büyüklükleri
sayesinde lif içerisine kadar nüfuz edebilmekte ve
son derece düzgün bir madde dağılımı ortaya
çıkmaktadır.
Makroemülsiyon halindeki silikon yumuşatıcılar,
parçacıkların büyük olması nedeniyle lifin üst
yüzeyinde kalmakta ve belli bir üst yüzey
yumuşaklığı sağlamaktadır.
Slide 20
Silikon makro- ve mikroemülsiyonları
Silikon mikroemülsiyonu
Parçacık büyüklüğü < 50nm
Silikon makroemülsiyonu
Parçacık büyüklüğü >120nm
Slide 21
Hidrofil Silikon Yumuşatıcılar
Hidrofil silikonlar, suda çözünebilmekte veya
suda disperse olabilmektedir.
Diğer silikonlar kadar pH’a hassas değildir,
Kesme kuvvetlerine karşı dayanıklıdır.
Slide 22
Hidrofil Silikonların Avantajları
İyi antistatik
özellikler
Artırılmış üretim
hızı
Suda
çözünebilirlik
Stabil
banyolar
Boyanabilirlik
Renk düzeltme
imkanı
Artırılmış giyim
rahatlığı
Su buharı
geçirgenliği
Hidrofil
özellikler
Baskı
yapılabilirlik
Üzerine baskı
yapılabilme imkanı
Slide 23
Özel Yumuşatıcılar
Amfoter Yumuşatıcılar
(Kullanım alanları hijyen ve havlu
mamullerdir.)
Pseudo Katyonik Yumuşatıcılar
(Beyaz kumaşlar için tercih edilmektedir.)
Çok Fonksiyonlu Yumuşatıcılar
Slide 24
Yumuşatıcılarda pH’ın Tutum
Üzerine Etkisi
Yumuşatıcı alımının ve dolayısıyla kumaş tutumunun en
iyi olduğu pH, amin gruplarının iyonizasyonunun
maksimum olduğu 5-5,5’dur.
Bu pH’ın altına düşüldüğünde verim azalmaktadır.
pH 8 civarında ortam bazik olduğu için amid formundaki
yumuşatıcı asetik asit ve amin verecek şekilde hidrolize
olmaktadır.
Bu nedenle en düşük verim bazik ortamda elde
edilmekte ve özellikle silikon esaslı yumuşatıcılarda
bazik ortamda emülsiyon kırılmaları ortaya çıkacağından
kumaş üzerinde lekeler oluşmaktadır.
Slide 25
Yumuşatıcı Molekülünün Selüloza
Afinitesi
O
O
pH 5.0
CH 3
C
R
N
H
H 2C
H 2C
H 2C
N
pH 8.0
CH 3
C
H
R
N
H
H 2C
H 2C
H 2C
N
CH 3
CH 3
X Afinite yok
Yüksek afinite
H
H
O
O
H
H
H
O
O
H
O
O
OH
O
HO
HO
H
HO
O
OH
H
H
HO
OH
H
H
H
H
H
OH
H
Slide 26
Yumuşaklığa pH’ın Etkisi
Tutum
pH 4.2
pH 5.2
pH 6.2
pH 8.4
Slide 27
FİKSATÖRLER
Slide 28
Katyonik Ard İşlemler
Yüksek yıkama haslığı,
Üretim ve yaş bekletme sırasında beyazlığın korunması,
Yıkama pasajlarının azalması nedeniyle su ve enerji
tasarrufu,
Yıkama ünitelerinde kapasite artışı
sağlamaktadır.
Ancak
Kullanılan boyarmaddenin kimyasal yapısına bağlı olarak
renk değişmelerine neden olabilmektedir.
Slide 29
Katyonaktif Ard İşlem Maddeleri
Eskiden kullanılan katyonaktif ard işlem maddeleri
genellikle formaldehit kondenzasyon ürünü olan
disiyan tipi fiksatörlerdir.
Ucuzdur, ter ve klor haslığı orta düzeyde, ışık haslığı
ise düşüktür.
Yüksek renk değişimi (Yetersiz parlaklık)
Formalin kalıntısı bırakmaktadır.
C
N
NH
*
H2
N
H2
C
N
C
H
N
H2
C
*
n
+ An -
Slide 30
Piyasada Bulunan Ard İşlem
Maddeleri
Poliiyonlar
Poliheteroçiklikler
Polialkilenpoliaminler
olarak üçe ayrılmıştır.
Slide 31
CH2
*
N
*
(CH2)m
Poliiyon
n Cl
CH2
n
CH2
*
*
CH2
CH
CH
Poliheteroçiklik
n Cl
CH2
H2C
N
H3C
CH3
n
NH2
*
C
H
N
C
H
H
(C
C
CH2 H
H
N
N
*
NH)m
n Cl Polialkilenpoliamin
C
H2
n
Fiksatör Tiplerinin Tekrarlayan Birim Üniteleri
Slide 32
Poliiyonlar lineer kuarterner poliaminler olup (+)
yükü molekül ekseninde taşımaktadır.
Yükler arasındaki alkil grubunun uzunluğuna ve
azot atomuna bağlı alkil grubunun cinsine göre
fiksatörlerin etkinliği değişmektedir.
Polihetoroçiklik yapıdakilerde ise (+) yükler
molekül zincirinin yanında bulunmaktadır
Bu yükler tekrarlayan yapı elementlerinin
molekül ekseni boyunca döndürülmesiyle
birbirinden mümkün olduğunca ayrılmaktadır.
Polialkilenaminler, bir yandan alkilamin grupları
diğer yandan
hetoroçiklik ve diğer yapı
elementleri de içermektedir.
Slide 33
Fiksatörlerin Bağlanma
Mekanizmaları
Boyama
işlemleri
sonrasında
fiksatör
uygulamalarında esas prensip yaş haslıkları
iyileştirmektir.
Sonuç olarak fiksaj maddeleri boyarmadde
moleküllerinin
suda
çözünürlük
sağlayan
gruplarını bloke etmektedir.
Ancak bu olumlu özelliklerinin yanında renk
tonunda değişiklik, ışık haslığında düşüş ve
kumaş tutumunda sertleşme gibi sakıncaları da
beraberinde getirmektedir.