Slide 1

EVACUATIE
UIT EEN AUTOBUS
WOENSDAG 30 JANUARI 2013

Jos Peetermans
preventieadviseur gemeente Westerlo

1


Slide 2

Evacuatie uit een bus


Per schooljaar gebruiken meer dan 10
miljoen leerlingen een autobus of autocar



Is dit een risico?

2


Slide 3

Evacuatie uit een bus
 Wettelijke bepalingen
 Risico-inventarisatie en risico-evaluatie
 Organisatie
 Voorbereiding
 Vertrek
 Traject
 Noodprocedure en evacuatierichtlijnen
 Evacuatieoefeningen in de praktijk
3


Slide 4

1.


Evacuatie uit een bus
Enkele wettelijke bepalingen

Leerlingenvervoer

is geregeld door aparte bepalingen
(Nationale dienst voor leerlingenvervoer)
 Geregeld vervoer
 A-VERVOER De Lijn: regelmatige diensten
 B-VERVOER De Lijn: leerlingenvervoer = extra dienst
 Ongeregeld vervoer
 C-VERVOER • Autocarondernemingen
• Transfers, schoolvervoer, uitstappen…
4


Slide 5

1.

Evacuatie uit een bus
Enkele wettelijke bepalingen

 WEGCODE (www.wegcode.be)
 EUROPA
Op Europees niveau is men bewust van het
belang van veilig leerlingenvervoer. Een
studiegroep buigt zich over deze
problematiek en formuleert voorstellen en
besluiten.
Besluiten worden omgezet in een Europese
richtlijn, de lidstaten binnen de unie moeten deze
richtlijn omzetten in nationale wetten.
5


Slide 6

1.

Evacuatie uit een bus
Enkele wettelijke bepalingen

 MET HOEVEEL IN DE AUTOCAR
 Eén kind per zitplaats
 Snelheidsbeperkingen
• Bebouwde kom: 50 km/u
• Buiten bebouwde kom: 75 km/u
• Autosnelwegen: 90 km/u

6


Slide 7

1.

Evacuatie uit een bus
Enkele wettelijke bepalingen

 RIJBEWIJS EN MINIMUM LEEFTIJD
 Rijbewijs D (+E indien aanhangwagen)
 Bewijs van medische schifting
 Minstens 21 jaar oud

 VEILIGHEIDSAFSTAND
 Art.18.2 van de Belgische wegcode bepaalt dat:
“buiten de bebouwde kom de bestuurders van
voertuigen en slepen met een maximale toegelaten
massa van meer dan 7,5 ton of langer dan 7 meter,
onderling een afstand moeten houden van tenminste
50 meter.”

7


Slide 8

1.

Evacuatie uit een bus
Enkele wettelijke bepalingen

 INHAALVERBOD

 Art.17.2. van de Belgische wegcode bepaalt dat:
“het links inhalen van een gespan of van een
voertuig met meer dan twee wielen is verboden: ...

6° bij regen, op de autosnelwegen, autowegen en
wegen met ten minste 4 rijstroken met of
zonder
middenberm, voor bestuurders van voertuigen
en slepen met een maximum toegelaten massa van
meer dan 7,5 ton”
8


Slide 9

1.

Evacuatie uit een bus
Enkele wettelijke bepalingen

 RIJTIJDEN EN RUSTTIJDEN
 Elke chauffeur van een bus moet zich houden aan de
wetgeving van de rij- en rusttijden

 BOORDDOCUMENTEN
 Volgende documenten moeten verplicht aanwezig zijn:
inschrijvingsbewijs, gelijkvormigheidsattest,
schouwingsbewijs A & B, verzekeringsattesten, rittenschema,
aanwezigheidslijsten,
tachograafschijven,…

 Bij twijfel moet je om deze documenten vragen
9


Slide 10

1.

Evacuatie uit een bus
Enkele wettelijke bepalingen

TECHNISCHE VEREISTEN
 Veiligheidsgordels
• verplicht in alle autocars
• verplicht te dragen
• meldingsplicht met pictogram

10


Slide 11

1.

Evacuatie uit een bus
Enkele wettelijke bepalingen

 Nooduitgangen
• verplicht aangeduid met pictogram •
• Noodhamers

• Brandblusapparaten
• EHBO - koffer

11


Slide 12

2.

Evacuatie uit een bus
Risico – inventarisatie en evaluatie

 Niet geregeld door de welzijnswet

 Algemene voorzichtigheidsplicht
 Toch een taak voor het schoolbestuur

 Algemeen preventiebeginsel
 Steeds trachten de risico’s te vermijden
 Indien er toch risico’s blijven, dan moeten er beschermende
maatregelen genomen worden

 Risicoanalyse opstellen is complex geheel
 Veel mensen die het risico mee bepalen:

autocarbestuurder – begeleiders - leerlingen – andere
verkeersdeelnemers – het voertuig – de omgeving – de
omstandigheden - …

12


Slide 13

Evacuatie uit een bus
3. Organisatie
Reizen en veiligheid
is afhankelijk van een groot aantal factoren:
 De reis
 Het voertuig
 Het gedrag van de verkeersdeelnemers
• Leerlingen of passagiers
• Leerkrachten of begeleiders
• Chauffeur
 Infrastructuur

13


Slide 14

Evacuatie uit een bus
3. Organisatie

3.1. De voorbereiding van de reis

Aandachtspunten voor de begeleider
 Aanvraag en melding
 Voorbereidende vergadering en taakverdeling
 Communicatie

Aandachtspunten voor de ouders
 Comfort (drankje, boek, spelletjes, reisdeken,…)
 Bagage en documenten
 Telefoonketting, wit – groen lijn, …
14


Slide 15

Evacuatie uit een bus
3. Organisatie

3.2. Het vertrek: een sleutelmoment
 Aandachtspunten voor de begeleider
 Veilige parkeerplaats
 Instappen, plaatsing handbagage, kledij
 Documenten en technische elementen
 Herhaling praktische afspraken en evacuatierichtlijnen
 Aantal personen in de bus

 Aandachtspunten voor de leerlingen en hun ouders
 Tijdig aanwezig zijn

 Aandachtspunten voor de chauffeur
 Voorstelling en afspraken maken
15


Slide 16

Evacuatie uit een bus
3. Organisatie
3.3. Het traject

 Aandachtspunten voor de begeleider
 Ten opzichte van de leerlingen
• Veiligheidsgordels dragen verplicht
• Afspraken herhalen
• Gangpad vrij houden
• Autocar verlaten via gekende procedure
• Na elke stop, plaatsen controleren

 Ten opzichte van de chauffeur
• Wettelijke rusttijden respecteren en extra pauzes
• Waarschuw chauffeur bij tekenen van vermoeidheid, …
16


Slide 17

Evacuatie uit een bus
3. Organisatie
3.4. Ter plaatse

 Laat het thuisfront weten dat je goed
aangekomen bent
 Telefoon, mail, wit – groen lijn doorgeven

17


Slide 18

Evacuatie uit een bus
3. Organisatie
3.5. De terugreis

 Laat het thuisfront weten wanneer je
vertrekt en het vermoedelijke uur van de
thuiskomst
 Verwittig vertragingen van meer dan een
half uur
 Volledige controle bij het verlaten van de
bus

18


Slide 19

Evacuatie uit een bus
4.

Noodprocedure en evacuatierichtlijnen

 Meest voorkomende ongevallen
 Omgeving rond voertuig niet afgesloten, kinderen
bewegen zich vrij
 Iedereen wil als eerste op de bus. Ze staan aan de
deur voor de bus stilstaat. De bus moet verder rijden
en een kind zou onder het voorwiel terecht komen.
 Bus moet manoeuvreren om stopplaats te verlaten,
beperkt door de spiegels (dode hoek)

19


Slide 20

Evacuatie uit een bus
4.

Noodprocedure en evacuatierichtlijnen

 Een kindje ziet zijn vriendje aan de overkant en hij wil oversteken
 Impulsief denkt hij niet aan het verkeer en steekt de baan over, voor of
achter de bus
 Het kind noch de bestuurder van de wagen zien elkaar.
 Het kind loopt aan een snelheid van 8 km/u
 De wagen rijdt aan een snelheid van 40 km/u, hij heeft dan 16 meter nodig
om te stoppen. Doch hij ziet het kind pas op een afstand van amper 8 à 12
meter.
 Als het voertuig aan een snelheid zou rijden van 50 km/u dan is zijn
stopafstand zelfs 25 meter.
 Maar bij een snelheid van 30 km/u is dit slechts 9 meter.
 Risico op overlijden bij 30 km/u is 5% - bij 50km/u is het 45 %

20


Slide 21

Evacuatie uit een bus
4.

Noodprocedure en evacuatierichtlijnen

 Meest voorkomende ongevallen
 Beschrijving van een klein ongeval met een bus met
48 doden in Frankrijk in 1984
 Een 2 PK’tje botst op een voorligger
 De achteropliggende autocar rijdt in op het 2 PK’tje
 er komt benzine in de autocar en dat zet het voertuig in vuur.
 Bijna niemand kan ontsnappen, onderzoek wees uit dat er zakken in de
gang lagen en de achterdeur versperd was door sporttassen
• 22 cl. Benzine is opgebrand op 30 seconden en gebruikt hiervoor 50 m³
zuurstof, exact de hoeveelheid zuurstof die dan aanwezig is in de bus
• gedurende die 30 seconden wordt de temperatuur in de bus 60°C
• Gevolg iedereen stikt

• DOEL EVACUATIE BINNEN DE 30 SECONDEN
21


Slide 22

Evacuatie uit een bus
5.

Basisprincipe tot een vlotte evacuatie

 Tassen mogen nooit in de gang achter blijven

 Schoeisel altijd aanhouden en veters gesloten
 Bus meet twee deuren: eerste gedeelte evacueert
langs voor

 Leerlingen die moeilijk kunnen lopen of die in het
gips liggen, zitten moeten vooraan plaats nemen
 Leerlingen mogen niet duwen bij het verlaten van de
bus en moet het voertuig altijd verlaten volgens het
volgend schema:
22


Slide 23

Evacuatie uit een bus
5.

Basisprincipe tot een vlotte evacuatie

 Melding van de evacuatie via microfoon, claxon, …
 Chauffeur opent de deuren (of deuren openen via noodknop boven de deur)
 Jassen en bagage blijven achter !!!
 De leerlingen aan de gangzijde staan op en beginnen van voor naar achter toe te
ritsen

 Ondertussen schuiven de kinderen van de kant van het raam op naar de
middengang toe en wachten

 De laatste die de bus verlaten, zijn deze aan de kant van het raam, die vooraan in
de bus zaten

 Bij het verlaten van de bus, niet springen, en afwisselend links en rechts

invoegen

 Zo ver mogelijk van de bus verzamelen, zonder de rijweg over te steken.

23


Slide 24

Evacuatie uit een bus
5.

Basisprincipe tot een vlotte evacuatie

 Evacuatie autocar met 1 deur

24


Slide 25

Evacuatie uit een bus
5.

Basisprincipe tot een vlotte evacuatie

 Evacuatie autocar met 2 deuren

25


Slide 26

Evacuatie uit een bus
5.

Basisprincipe tot een vlotte evacuatie

 Vaststellingen
 Een voertuig brandt volledig op in 14 minuten
 Meestal vat de motor (achteraan) of de achterremmen vuur, dus des te
moeilijker op te sporen door de chauffeur
 Wanneer het voertuig al rijdend vuur vat zal het vuur in hevigheid
toenemen als de bus stil komt te staan.
 De brandweer komt gemiddeld 12 minuten na de oproep toe
 De brandblusser zou gedurende 12 à 14 seconden kunnen gebruikt
worden
 Indien de bus gekanteld is moet er langs het dakraam geëvacueerd worden
 Indien de deur geblokkeerd is: het raam breken door met hamertje in de
hoek van het raam te tikken

26


Slide 27

Evacuatie uit een bus
6.

Evacuatieoefeningen in de praktijk

Evacuatieoefeningen houden en regelmatig
herhalen
Mogelijk scenario:
 De leerlingen komen in de bus met de jassen aan en
hun schooltas - zwemgerief
 Leerkracht legt uit wat er gaat gebeuren en wat het
doel is van de oefening (bus valt stil op een
spoorweg – brand aan de motor van de bus)
 Afhankelijk van het aantal leerlingen gebruiken we
één (20 lln) of twee deuren (40 lln)
27


Slide 28

Evacuatie uit een bus
6.

Evacuatieoefeningen in de praktijk

Eerste evacuatie:
 Enkel instructie geven dat de leerlingen zo snel
mogelijk de bus moeten verlaten en dat ze niet
mogen springen. Tijdsopname niet vergeten!!
 Evaluatie:
 Waren de schoenveters vast, haperden ze niet met
hun jassen, struikelden ze niet over jassen in de gang,
…?
 Hebben leerlingen tassen – zakken meegenomen?
 Hebben ze elkaar niet gehinderd bij het verlaten?
28


Slide 29

Evacuatie uit een bus
6.

Evacuatieoefeningen in de praktijk

Tweede evacuatie:
 Nogmaals herhalen wat de vereisten van een goede evacuatie
zijn.
 Vertraagd uitvoeren zoals het moet, in “slow motion”. Geen
tijdsopname opmeten.
 Evaluatie:
 Rits-systeem benadrukken
 Bij het verlaten:
• links / rechts
• verzamelen op een afstand van de bus

29


Slide 30

Evacuatie uit een bus
6.

Evacuatieoefeningen in de praktijk

Derde evacuatie:
 Zo snel mogelijk de bus verlaten, met toepassing van
de evacuatierichtlijnen. Tijdsopname niet vergeten!!
 Doel is een evacuatie binnen de 30 seconden.
 Evaluatie:

Eventueel een vierde evacuatie:
 Variaties op hetzelfde thema:
 Midden in de babbel “BRAND” roepen
 Chauffeur buiten bewustzijn – hoe deuren openen?
 Eén deur geblokkeerd, …
30


Slide 31

HOU HET VEILIG !!!

31