Transcript Welke toekomst voor het Boek? Jef Maes Hoofd Kenniscentrum - Boek.be Overzicht Vooraf: methode 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. Definitie: wat is een boek? Wat is e-reading? Diverse e-readers: 1.

Welke toekomst
voor het Boek?
Jef Maes
Hoofd Kenniscentrum - Boek.be
Overzicht
Vooraf: methode
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
Definitie: wat is een boek?
Wat is e-reading?
Diverse e-readers:
1. e-inkt readers
2. Tablets
3. Toekomstige ontwikkelingen
e-boekenmarkt 2010 + verwachtingen
Veranderende boekvormen
Veranderingen in leesgedrag
Verandering in de keten + in elk onderdeel
Timereading vs e-lending
Streaming
Prijs e-boek
Initiatieven Boek.be
Vlaams e-boek platform
Conclusies
Methode
Wat niet?
≠ Exacte wetenschap
≠ Madame Soleil
Wat wel?
-
Bestuderen huidige en toekomstige
ontwikkelingen
Technologische ontwikkeling
Bestuderen van geschiedenis en die toepassen
op toekomst
Standpunten van specialisten
Doel: advies aan de sector
“survival of the fittest”
≠ de sterkste overleeft
= diegene overleeft die zich
het best aanpast aan de
veranderende
omstandigheden
Wat is een boek?
Geert Lernout
“Voor mij is alles waarop taal
staat een boek en dat kan dus
zowel een kleisteen en een
koperplaat zijn als een digitale
krant of cd. …”
“Je kunt het fenomeen van het boek niet begrijpen als je het
beperkt tot de ingebonden rechthoekige stapel bedrukte
papieren; die is amper vijf eeuwen oud”. “Dit boek gaat
dus over de manieren waarop mensen woorden kunnen
bewaren”….
Digitaal lezen
- Dragers veranderen, maar het
boek blijft
- Digitaal lezen zal groeien
- Welke verhouding
digitaal/papier?
- 20 – 80 ?
- 30 – 70 ?
“Het boek is als
het wiel: een
perfecte
uitvinding die
niet zal
verdwijnen”
 Niet mordicus vasthouden aan de vorm maar
concentreren op de inhoud + op beleving!
=> Het i-pod moment van de e-reader komt er aan!
Enige vraag: wanneer?
 Het geheel voor ogen houden!
Wat is e-reading?
Bron: Wiebe De Jager
Het ecosysteem van e-reading
Bron: TechFlash
E-inkt-reader: + en • Positief:
– Rustig lezen – goed voor
de ogen
– Lezen in de zon is mogelijk
– Lange autonomie: +/- 5.000
pagina’s
• Negatief:
– Zwart/wit scherm – (nog)
geen kleur
– Geen bewegende beelden
E-reader: benchmark
Amazon Kindle: nu versie 3
- V2: 2,4 miljoen ex. in 2009
- V3: 8 miljoen ex. In 2010
- 60% meer dan verwacht
-
3 G telefoonconnectie naar de shop
Zeer gebruiksvriendelijk
Zeer goedkoop: $139 = € 101
Negatief:
- gesloten systeem
- Enkel Engelstalige titels uit de
Amazon-shop
E-reader: breed gamma
- Beschikbaar vanaf €149 (bv. Bebook club, Oyo, Icarus)
Overzicht van alle beschikbare e-readers:
www.ereaders.nl
http://wiki.mobileread.com/wiki/E-book_Reader_Matrix
Tablets – iPad,…
Positief:
- Mooie kleuren
- Multifunctioneel
(beweging, video,…)
- Grote snelheid en
gebruiksgemak
- Wifi of 3G
• Negatief
– Lezen in licht en in de zon is moeilijk
– Niet bedoeld om lang te lezen – lcd-scherm=vermoeiend
Groot succes: 15 miljoen ex. verkocht wereldwijd in 2010
100.000 in België (procentueel aan de top in Europa)
iPad = 95% van de tablet-markt
25/03/2011 Lancering iPad 2
Tablets – andere
2011: Het jaar van de tablets
- Meeste draaien op Android
- Sommige wachten op Honeycomb (nieuwe
Android versie)
- Samsung, Blackberry, Acer, Lenovo, LG…
Overzicht van de tabletmarkt:
http://www.tabletguide.nl/2552/2011-het-jaar-van-detablets-overzicht/
E-reader: ontwikkelingen
• E-inkt-readers:
– Steeds goedkoper
– Naar prijs 0?
Kleurenschermen:
• Mirasol: http://www.mirasoldisplays.com
• Kleurenscherm op basis van IMOD
technologie
• Leesbaar in de zon
• Laag verbruik
• Eerste toestellen verwacht eind 2011
E-reader: ontwikkelingen - vervolg
• Kleurenschermen:
– Linquavista
• nieuwe schermen zonder achtergrondverlichting
en met kleur en video-ondersteuning
• Electrowetting technologie
• Toepasbaar in tablets
• Spinn-off van Philips maar recent overgekocht
door Samsung!
– PixelQi:
• combineert een lcd-display met een modus
zonder achtergrondverlichting.
• je moet schakelen tussen een gewone en een
leesmodus.
• Op tablet van Notion Ink (Indisch bedrijf)
Verwacht in 2011
Ecologische aspecten
Ecologische argumenten niet
onderschatten:
Studie Clean Tech ivm. Kindle:
= na 1 jaar gebruik voetafdruk
productie Kindle teruggewonnen
= besparing van 168 kg CO2
= productie en distributie van 22,5
boeken
E-boek markt 2010
• Nederland 2010:
• 350.000 e-boeken vs 49,2 miljoen papieren ex.
• 0,6% van de A-markt (Bron: GfK Retail and
Technology Benelux)
• Vlaanderen 2010 : 0,25% van de A-markt (Bron: Boek.be)
• USA: 9% van de A-markt (Publishers Weekly)
Gaat de e-reading doorbreken?
Publishing in the Digital Era – studie van Bain & Co
(Avignon 2010) :
- 3.000 consumenten ondervraagd in US, Japan, Duitsland,
Frankrijk, UK, Zuid-Korea
- 15 tot 20% zal in 2015 een e-reader of tablet bezitten
- 2015 – 15 à 20 % vd. Markt = digitaal
- 2/3de tot 3/4de via tablets
- 80 à 90 % marktaandeel voor de iPad binnen de
tabletmarkt.
Veranderende boekvormen
Nieuwe technologie => nieuwe
mediavormen
- Niet direct:
- Begin boekdrukkunst -> drukken
manuscripten
- Begin televisie -> verfilmde
radio of theater
- Nieuw medium ontdekt zijn
eigenheid
Filmpje Alice for iPad
http://www.youtube.com/watch?v=gew68Qj5kxw
Veranderende boekvormen
- Hybride boek: multimedia met tekst + video +
geluid.
- Bv. Vook http://youtube.com/watch?v=3V5a8mDTW6k
- Bv. Libroid
http://www.youtube.com/watch?v=1IVlVH6MKAY
- Het gelaagde e-boek:
- 1ste laag: tekstboek (eventueel via POD)
- Diepere lagen (voor specialisten):
- Extra documenten , Bibliografie,
Iconografie, Muziek, Reacties van lezers
- ….
bv. Gutenberg e-project (Robert Darnton The
Case for Books )
Veranderende boekvormen (2)
- Crossmediale boek: een combinatie van een
boek, internetcommunity, gaming…
Twee voorbeelden:
• het Huis Anubis: vertrokken vanuit TV-reeks, maar nu boeken,
film, community, games…
• Liza Holton (ex uitgeefster Harry Potter in VS) – 39 Clues en
The Amanda Project
Veranderende boekvormen (3)
- interactieve, sociale boeken:
- rechtstreekse communicatie
tussen auteur en lezer
- Lezers dragen bij tot de inhoud
van een boek.
- Lezers kunnen
voorpublicaties/fragmenten lezen,
becommentariëren en beoordelen
-Enriched content: enkele voorbeelden
http://www.youtube.com/watch?v=jdExukJVUGI
http://vimeo.com/15142335
- e-boeken met video en geluid: reeds nu op de
markt: zie Kindle
Printing on demand
Espresso Book Machine:
http://www.youtube.com/watch?v=OIq0VqF0MnA
• binnen enkele
minuten een pasklaar
boek
• 110 pag./minuut.
• keuze uit 500.000
boeken
• diverse toestellen in
de US en UK
• eerste toestel in
Europa: ABC
boekhandel A’dam
• EBM in boekhandel?
In de bibliotheek?
Veranderend lezen
Slow
reading
Deep
attention
Hyper attention
Fast reading
- Internet stimuleert hyper attention
- Slow reading zal onder druk komen
 taak voor leesbevordering
Effect van iPad op leesgedrag
gemeten door Read it later
How will productforms migrate?
Long Tail
(New market)
New
New
Bron: TNO
Mutatie in verkoopplatformen
Auteurs
Fysieke distributie
Uitgevers
Amazo
n
Google
editions
Boekhandels
Apple
Online
retailers
PaaS & Cloud
E-boek
fysiek boek
INTERNET
Webshop
New reading models
Time reading
Online reading
Consument
Fysieke handel
Rol van de auteur
PAPIEREN WERELD
- Bedenker en maker
van content
- Bewaker van het
creatieve proces
DIGITALE WERELD
- Bedenker en maker van
content
- Bewaker van het
creatieve proces
- Digitale verkoop
rechtstreeks naar lezer?
- Zelf publiceren wordt
makkelijker
- => grotere machtspositie
tov. uitgever
auteur sterker vs uitgever?
• Ja:
– Auteur kan rechtstreeks naar consument
– Zelf publiceren wordt makkelijker
• Nee:
– Hoe uw boek vinden?
=> e-marketing wordt belangrijker
– Boeken worden meer projecten
 boek + video + spraak
 creatief verwerken van originele ideeën
– Steeds meer vormen mogelijk:
iPad, iPhone, Android, eReader…
Wie zorgt voor aangepaste transcodatie?
Rol van uitgever
PAPIEREN WERELD
- Waken over kwaliteit
van de content
- Juiste
distributiekanaal
kiezen
- Marketing/promotie
van de content
- Waken over de
rechten
DIGITALE WERELD
-
Waken over kwaliteit van de
content
Juiste distributiekanaal kiezen
Marketing/promotie van de content
Waken over de rechten
- Opzetten projecten in
nieuwe vormen:
uitgever=producer
- Transcodatie
- Rechtstreeks digitale
verkoop via cloud en
grote aggregatoren
(Google, Apple,
Amazon,…)
Meerwaarde van een uitgever?
 Sterker inzetten op e-marketing
 Boekenprojecten opzetten samen
met auteurs
 boek + video + spraak
 creatief verwerken van originele ideeën
 Transcodatie naar diverse outputs
iPad, iPhone, Android, eReader…
Interne workflow aanpassen
 Aanwezigheid verzekeren “in the
cloud” en op grote platformen
 Beveiliging van de content
workflow bij uitgever
Rol van de distributeur
PAPIEREN WERELD
-
Opslag voorraad
Uitleveren orders
Fysieke levering
Marketing en
promotie (soms)
DIGITALE WERELD
-
Opslag voorraad
Uitleveren orders
Fysieke levering
Marketing en promotie
(soms)
- Opslag en beveiliging
e-boeken: slechts
enkele grote
e-distributeurs:
eBoekhuis, ePagine…
Rol van de boekhandel
PAPIEREN WERELD
- Verkoop van boeken
in de winkel
- Advies aan klanten
- Plaats voor
ontdekking en
beleving
- Levering aan
bibliotheken
- Levering aan
scholen
DIGITALE WERELD
-
Verkoop van digitale boeken in
de winkel
Levering aan bibliotheken
Levering aan scholen
- Advies aan klanten
- Plaats voor
ontdekking en
beleving
?
Toekomst van de boekhandel?
- Boekhandel moet op het web
aanwezig zijn
- Inzetten op combinatie van papier
en digitaal
- Communityvorming rond
boekhandel
 Advies van boekhandelaar -> klant
 klantprofielen steeds belangrijker
 Uitwisseling ervaringen onder
klanten
 evenementen/beleving in de
boekhandel
- Investeringen nodig voor
aanwezigheid op web + beleving
=>Schaalvergroting dringt zich op
Toekomst van de boekhandel?
- Inzetten op timereading (zie verder)
- Naar boekhandel stappen moet
belevingsmeerwaarde bieden tov. web
 ontmoetingsplaats met auteurs/lezers…
 bijkomende info (ook digitaal) binnen de
boekhandel
- Op zoek naar vervangende omzet?
http://boekeman.blogspot.com/2010/03/staat-dit-inde-boekhandel-van-de.html
Relatie boekhandel - uitgever?
- Boekhandel moet zijn meerwaarde
bewijzen naar de uitgever
-
kennis van de klanten => CRM wordt erg
belangrijk in digitale wereld
- Uitgever moet bewust boekhandel
ondersteunen
 papier blijft belangrijk aandeel (70/80 %) van de
omzet
 minder verkooppunten = minder
impulsverkopen
 kan door extra korting voor combinatiebedrijven
(papier + digitaal)
 ondersteuning belevingselementen
Rol van de bibliotheek
PAPIEREN WERELD
- Uitlenen van boeken
- Selectie en advies
aan lezers
- Plaats voor
ontdekking en
beleving
DIGITALE WERELD
-
Plaats voor ontdekking en
beleving
Uitlenen van boeken
- Uitlenen van digitale
boeken: voorwaarden
van de uitgevers?
- Selectie en advies aan
lezers via website
Time reading vs e-lending
Boekhandel vs bibliotheek
• Timereading: lezer betaalt om een boek te lezen
gedurende bepaalde periode (bv. 48u, 5-10
dagen…)
• Boekhandel wordt betalende bibliotheek
• Nut van time reading:
– Advies van boekhandel aan klanten = push marketing
– Teaser voor zowel papieren als e-boek
– Bedrag terugbetalen als er wordt aangekocht (bv. binnen
7 dagen). Mogelijk via micropayments.
• E-lending = concurrentie voor boekhandel
– Bescherming nodig bv. window time
E-lending - juridisch
- Geen wettelijke regeling = exclusief recht –
onderhandelingen met Bibnet
- Raadpleging binnen de Bib mogelijk
- Uitlenen van e-readers met daarop beschermd
werk = niet wettelijk geregeld
- Bibliotheken belangrijk voor de culturele
participatie en inhoudelijke informatie
=> e-boeken ook via bibliotheek
- Boekenvak streeft naar akkoord, met enkele
beperkingen:
- Window time
- Faire vergoeding voor uitgevers en auteurs
Wie leest digitaal?
Streaming is dè toekomst
-
Streaming = online reading
Belangrijk om onafhankelijk te staan tov. hardware
producenten
vergelijking muziek: Spotify – maar met eerlijke verloning
voor auteur en uitgever
Leesabonnement: de formule van de toekomst?
Nog op te lossen probleem: hoe verder lezen als je niet
online bent?
Beveiliging: DRM
- kopieerbeveiliging noodzakelijk
- DRM = Digital Rights Management
- Adobe DRM: mogelijk om een boek op 5 toestellen te
plaatsen
- niet gebruiksvriendelijk
- Social DRM: elke download is traceerbaar
- wel gebruiksvriendelijk
- positieve resultaten
- Beste anti-piraterij = zorgen voor een betaalbare legale
downloadmogelijkheid!
Prijs van een e-boek
- Nu +/- 80% van de papieren prijs = te hoog?
- Btw verlaging van 21 naar 6% = daling met 15%
=> 65% vd. prijs
Met dank aan Timo Boezeman
-
royalties auteur: hoger bij e-boeken dan bij papieren boek
marges vd boekhandel bij e-boeken lager dan bij papieren
boeken
Uitgever houdt finaal minder over!
Uitgangspunten Boek.be
1. Boekensector mag deze
ontwikkeling niet missen:
innovatiestimulering
2. Behoud van de keten maar
bewust dat veel gaat wijzigen
3. Geen dominantie van grote
(buitenlandse) spelers. Bv.
Amazon, Google….
DIGITALISERING ALS UITDAGING
NIET ALS BEDREIGING >< MUZIEKSECTOR
Relatie met de boekhandel
Mogelijkheden:
1. verkoop via e-boek.org:
- klant kiest favoriete boekhandel
- Boekhandel 7% commissie
2. Eigen schaduwsite
- Korting gedeeld: 50% boekhandel / 50 %
Boek.be
3. Integratie in eigen webshop:
- Boek.be vraagt commissie voor dienstverlening
4. Verkoop via iPad-app
iPad app
lancering 4 november
2010
directe betaling (niet
via iTunes)
Enkele cijfers
- Een enorm potentieel: 14.000 downloads
van de app na 14 dagen
- verdrievoudiging van de verkoop
- veel problemen met Adobe DRM
Wijzigingen in beleid bij Apple
- de uitgevers willen een vrije keuze
- klantengegevens zijn erg belangrijk in ecommerce
- 30% commissie is zwaar overdreven
=> stappen richting ministers Lieten (media) en
Van Quickenborne (economie)
=> vraag om onderzoek of het niet strijdig is met
Europese wetgeving over vrije concurrentie
=> onderhandelingen met Apple – geen effect
=> online reading wordt zeer belangrijk (webapp
en html5)
zie ook http://www.boekenvak.be/blog/apple-versus-hetuitgeefbedrijf-een-slechte-deal
Andere plannen Boek.be
• Combinatie vouchers
• Timereading: beperking in tijd
– Gidsfunctie voor boekhandel
– Micropayments zijn belangrijk
• Hybride boeken:
– luisterboek en e-boek
– Boek + video
• Proefprojecten rond de
optimalisatie van de workflow
binnen uitgeverijen
• Proeftuin rond digitale boeken op
de Boekenbeurs
• Stimuleren van het uitgever van eboeken (van 6.800 naar 14.000
tegen 2012)
Samenwerking
Overheid – Bibnet – Boek.be
• Creëren van een digitaal depot met exploitatiemogelijkheden
door Vlaamse Overheid via innovatief aanbesteden
• Exploitatie: samenwerking Bibnet – Boek.be
Vlaams e-boek Platform
• Publiek-privaat samenwerkingsmodel.
Zowel uitgevers als openbare bibliotheken moeten van het
platform gebruik kunnen maken, voor verschillende
doeleinden.
• Platform ontwikkelen met de volgende
modules:
– Invoermodule om content op een gestandaardiseerde
manier in te laden met bijhorende metadata.
– Opslagmodule om de content op een beveiligde manier
op te slaan.
– Indexeermodule die een full-text search van de content
en browse inside mogelijk maakt.
– Transcodatiemodule om de content in verschillende
formaten te publiceren.
– Exploitatieplatform voor e-commercedoeleinden.
Vlaams e-boek Platform (VEP)
Vlaams e-boek Platform
• Finaliteit:
– Verkopen van e-boeken
– Timereading: “verhuur” van e-boeken
gedurende een beperkte periode
– E-lending: uitlenen van e-boeken via de
openbare bibliotheek
Conclusies
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Digitale tijdperk bekijken als een opportuniteit en
niet als een bedreiging
E-reading breekt zeker door
Het papieren boek gaat niet volledig verdwijnen,
wel dalen in omzet
Elk onderdeel van de keten zal zijn meerwaarde
moeten bewijzen tov. de andere onderdelen
Boekhandel en bibliotheek raken mekaar en
komen beiden onder druk door grote
internationale spelers
Concentratie bij de distributie en bij retail
Bibliografie
•
G. Lernout – Het boek, een
beknopte geschiedenis –
uitgeverij Meulenhoff/Manteau
2004
•
J. Epstein – Book business:
publishing, past present and
future – W.W. Norton 2001
•
C. Anderson – The Long Tail –
Business Books 2006
•
C. Anderson – Free: hoe het
nieuwe gratis de markt
radicaal verandert – Nieuw
Amsterdam 2009
•
R. Darnton – The case for
books: past, Present, and
Future – Public Affairs 2009
Blogs en internetsites
•
•
•
•
•
•
•
http://www.boekenvak.be/technologywatch
http://www.readwriteweb.com
http://www.wired.com/ - Chris Anderson
http://boekeman.blogspot.com/ - Timo Boezeman
http://www.idealog.com/blog/ - Mike Shatzkin
http://www.inct.nl/
http://www.eburon.nl/uitgever_2_0
- Wiebe De Jaeger
Vragen?
Hartelijk dank
[email protected]
Volg de ontwikkeling rond e-reading op
www.boekenvak.be/technologywatch
of via de Twitter-account jefmaesboekbe