Modelovanje poslovnih procesa
Download
Report
Transcript Modelovanje poslovnih procesa
Fakultet organizacionih nauka
Katedra za informacione sisteme
Modelovanje poslovnih procesa
UN/CEFACT Modeling Methodology
UN/CEFACT Modeling Methodology = UMM
Cilj UMM je da omogući definisanje razmene poslovne logike
izmedju poslovnih partnera i podršku standardizaciji
poslovnih procesa.
Metodologija koja omogućava spoznaju poslovnog znanja
nezavisno od implementirane tehnologije npr. web servisa ili
ebXML-a
UMM koji omogućava modelovanje globalne koreografije B2B
(business to business) scenarija.
Pristup zasnovan na modelima. Koristi proceduru slicnu
procesu razvoja softvera (od prikupljanja zahteva do
projektovanja procesa). Baziran Unified Modeling Language
(UML)
Globalna poslovna koreografija
• Ukoliko svaka organizacija definise sopstvenu koreografiju
tada nije izvesna njihova interoperabilnost
Kupac
Prodavac
Kupac
Prodavac
• UMM opisuje kolaborativne poslovne procese sa globalnog
I neutralnog gledista
Collaboration
Buyer
Seller
UN-CEFACT
UN/CEFACT je telo koje se bavi standardizacijom
elektronskog poslovanja.
UN/CEFACT, kao telo UN, deluje unutar UNECE
(UN Economic commission for Europe) koji daje
podršku kroz forum koji olakšava ekonomsku
komunikaciju medju zemljama, gde se u okviru
njega pružaju saveti o medjunarodnim zakonskim
instrumentima poslovanja, informacije o transportu
i okruženju i pružaju statističke, ekonomske i
analize okruženja.
Takodje razvijaju UN/EDIFACT i ebXML.
Istorija UMM
•
Ideja standardnog poslovnog scenarija prvi put je
potekla od strane Open-edi reference modela (
sadrži: Business Operational View BOV,
Functional Service View).
•
UN/CEFACT i OASIS počeli sa ebXML
inicijativom, sa vizijom da se UMM koristi da
kreira BOV standard i tada se XML koristi kao
ključni koncept u kreiranju FSV sloja.
•
UMM je ebXML metoda modelovanja, ali nije
obavezan deo ebXML-a.
Open-edi referentni model
ISO/IEC 14622
Struktura paketa UMM-a
Business Operational View
pre UMM 1.0
era
BDV
(Business
Domain
View)
(BRV)
Business
Requirement
s View
(BTV)
Business
Transaction
View
(BSV)
Business
Service
View
Business Operational View
UMM 1.0
BDV (Business
Domain View)
(BRV) Business
Requirements
View
(BTV) Business
Transaction View
7
Strukuta paketa – UMM 2.0
Foundation
BusinessRequirementsView
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
8
Foundation
Business Domain View (BDV)
BusinessRequirementsView
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
Svrha
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
• Razumeti domen koji se razmatra
• Otkriti postojece poslovne procese
• Gruba identifikacija zeljenih kolaboracija
Koriste se
• Use case diagrams
• Activity diagrams
9
Pregled elemenata modela prve faze UMM 2.0
(bRequirementsV)
Identifikovanje procesnih oblasti
primenom Open EDI standarda
Planiranje. Partneri u kolaboraciji (kupac i prodavac)
odlučuju koje će aktivnosti obaviti za kupovinu,
odnosno prodaju dobara i usluga i slično.
Identifikacija. Akctivnosti razmene podataka između
partnera da bi se uspostavila jedan-prema-jedan veza
Pregovaranje. Razumevanje, međusobna saglasnost o
kolaboraciji. Aktivnosti u kojima partneri daju
informacije o rezultatima prethodnih faza: vrste roba i
usluga koje se kupuju odnosno prodaju, cenama,
količinama, načinu finansiranja i slično.
Ostvarivanje (Aktualizacija). Izvršavanje onoga što je
dogovoreno u prethodnoj fazi. Realizacija dogovorenih
transakcija.
Postaktuelizacija. Informisanje o rezultatima
obavljenih transakcija, aktivnosti garancije, isplata
kreditnih rata, žalbe kupca i slično.
Planning
Identification
Negotiation
Actualization
Post-Actualization
Primer klasifikacione matrice
CBPC classification
Planning
Open-edi phases
Identification
Negotiation
Actualization
PostActualization
Procurement/
Sales
Design
Manufacturing
Logistics
Recruitment/
Training
Financial
Services
Regulation
Health Care
12
Foundation
BusinessRequirementsView
BusinessDomainView
Business Domain View - primer
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
13
Foundation
BusinessRequirementsView
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
Detaljan opis poslovnog procesa
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
Forma: Poslovni proces
Ime poslovnog procesa
[Pruža ime poslovnog procesa. Ono bi trebalo da bude identifikovano u formi
“Identifikovani poslovni procesi” i na formi “Opis procesnog područja”]
Opis
[Kratko objašnjenje svrhe i ponašanja poslovnog procesa]
Poslovni zahtevi
[Lista poslovnih zahteva koji se odnose na ovaj poslovni proces. Format
definicije zahteva je standardizovan]
Definicija
[Skup rečenica koji opisuju stanje akcija koje mogu biti preduzete kao deo
poslovnog procesa]
Učesnici
[Lista tipova partnera uključenih u poslovni proces npr. proizvodnja, dobavljač,
kupac…]
Preduslovi
[Preduslovi su pravila za definisanih uslova koja moraju biti tačna za kontekst
unutar kojeg se ovaj proces izvršava. Ova pravila su ograničenja koja se
moraju ispuniti pre instanciranja ili inicijalizacije poslovnog procesa, tako
garantujući da će kontekst procesa biti uspostavljen]
Počinje kada
[Identifikuje dogadjaj(e) od kojih počinje poslovni proces]
Završava se kada
[Lista svih dogadjaja koji uzrokuju normalno završenje poslovnog procesa]
Izuzeci
[Lista svih izuzetaka koji uzrokuju da se poslovni proces prekine pre njegovog
normalnog završetka]
Post-uslovi
[Post uslovi su pravila definisanih uslova koja moraju biti tačna za lokalni kontekst koji
postoji nakon završetka poslovnog procesa. Ova pravila se ograničenja koja moraju
biti ispunjena nakon poslovnog procesa kako bi se obezbedilo ispravno ažuriranje
konteksta roditeljskih procesa koji se izvršavaju]
Podrška poslovnoj
kolaboraciji i/ili
poslovnim procesima
[Lista poslovnih kolaboracija i poslovnih procesa koji pružaju podršku (deo su)
poslovnim procesima]
Životni ciklus(i)
[Identifikuje životne cikluse (model aktivnosti) koji formalizuje definiciju
poslovnog procesa]
Foundation
BusinessRequirementsView
BusinessDomainView
Business Domain View - primer
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
:Exporter
:ExportAuthority
«bProcessAction»
Pre-inform on w aste transport
:ImportAuthority
«bESharedState»
:WasteTransport
«bProcessAction»
Pre-inform on w aste transport
«bP...
[announced]
«bProcessAction»
Inform on w aste transport rej ection
«bESharedState»
:WasteTransport
[rejected]
«bP...
«bP...
«bProcessAction»
Inform on w aste transport
acceptance
«bESharedState»
:WasteTransport
«bProcessAction»
Inform on w aste receipt
«bESharedState»
:WasteTransport
[accepted]
[arrived]
:Importer
«bProcessAction»
Inform on w aste transport rej ection
«bP...
«bProcessAction»
Inform on w aste transport
acceptance
«bP...
«bProcessAction»
Inform on w aste receipt
«bP...
15
Koriscenje obrazaca za prikupljanje zahteva
Foundation
BusinessRequirementsView
Forma: Poslovna kolaboracija
Ime poslovne kolaboracije
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
[Pruža ime poslovne kolaboracije. Uobicajeno je da bude isto kao
specifikacije poslovne kolaboracije (SPK) koja ju je instancirala, ali
kako god odredjena je mogućim kontekstnim ograničenjima ili
poslovnim pravilima koja mogu biti neophodna za diferenciranje
ove kolaboracije]
Specifikacija poslovne
kolaboracije
[Kako specifikacija poslovne kolaboracije utiče na
realizaciju/instanciranje ove poslovne kolaboracije?]
Opis
[Kratak opis svrhe i ponašanja specifikacije poslovne
kolaboracije]
Učesnici
[Lista tipova partnera uključenih u poslovnu kolaboracije npr.
proizvodjači, dobavljači, kupci...]
Preduslovi
[Iz BRV worksheeta spefikacije poslovne kolaboracije]
Počinje kada
[Iz BRV worksheeta spefikacije poslovne kolaboracije]
Završava se kada
[Iz BRV worksheeta spefikacije poslovne kolaboracije]
Izuzeci
[Iz BRV worksheeta spefikacije poslovne kolaboracije]
Post-uslovi
[Iz BRV worksheeta spefikacije poslovne kolaboracije]
Uloge partnera
Poslovni entiteti
Partner
Uloga
[Identifikuje poslovne entitete koji su u vezi sa ovom
kolaboracijom]
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
Foundation
BusinessRequirementsView
BusinessDomainView
Business Partner View - Primer
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
Exporter
ExportAuthority
ImportAuthority
Importer
Tax Agency
18
Foundation
BusinessRequirementsView
Business Entity View
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
• Svrha
BusinessInformationView
• Identifikovanje relevantnih posolovnih entiteta
• Opis zivotnog ciklusa poslovnih entiteta
• Stanje poslovnih eniteta se razmenjuje izmedju
poslovnih partnera
•
Koristi se
• Dijagram promene stanje
«bEState»
rej ected
«bEState»
announced
«bEState»
arriv ed
«bEState»
accepted
Final
19
Foundation
Veza izmedju
BusinessRequirementsView
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
Business Domain View i Business Entity View
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
:Exporter
:ExportAuthority
«bProcessAction»
Pre-inform on w aste transport
:ImportAuthority
«bESharedState»
:WasteTransport
«bProcessAction»
Pre-inform on w aste transport
«bP...
[announced]
«bProcessAction»
Inform on w aste transport rej ection
«bESharedState»
:WasteTransport
[rejected]
«bP...
«bP...
«bProcessAction»
Inform on w aste transport
acceptance
«bESharedState»
:WasteTransport
«bProcessAction»
Inform on w aste receipt
«bESharedState»
:WasteTransport
[accepted]
[arrived]
Final
:Importer
«bProcessAction»
Inform on w aste transport rej ection
«bP...
«bProcessAction»
Inform on w aste transport
acceptance
«bP...
«bProcessAction»
Inform on w aste receipt
«bP...
«bEState»
rej ected
«bEState»
announced
«bEState»
arriv ed
«bEState»
accepted
20
Foundation
Veze izmedju
BusinessRequirementsView
BusinessDomainView
Business Domain View i Business Partner View
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
Exporter
:Exporter
ExportAuthority
ImportAuthority
:ExportAuthority
«bProcessAction»
Pre-inform on w aste transport
Importer
Tax Agency
:ImportAuthority
«bESharedState»
:WasteTransport
«bProcessAction»
Pre-inform on w aste transport
«bP...
[announced]
«bProcessAction»
Inform on w aste transport rej ection
«bESharedState»
:WasteTransport
[rejected]
«bP...
«bP...
«bProcessAction»
Inform on w aste transport
acceptance
«bESharedState»
:WasteTransport
«bProcessAction»
Inform on w aste receipt
«bESharedState»
:WasteTransport
[accepted]
[arrived]
:Importer
«bProcessAction»
Inform on w aste transport rej ection
«bP...
«bProcessAction»
Inform on w aste transport
acceptance
«bP...
«bProcessAction»
Inform on w aste receipt
«bP...
21
Business Choreography View
Foundation
BusinessRequirementsView
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
22
Foundation
BusinessRequirementsView
Business Transaction View
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
Svrha
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
• Poslovna transakcija opisuje poruke koje se razmenjuju između
tačno dva poslovna partnera
• Razmena poruka sinhoronizuje (shared) stanje poslovnih partnera
Korisiti se
• Slučaj korišćenja za obuhvatanje zahteva poslovne transakcije
• Dijagram aktivnosti za opis poslove transakcije
23
Foundation
BusinessRequirementsView
Business Transaction View – primer
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
«participates»
Notifier
«bTransactionUC»
Announce Waste
Transport
«participates»
Notifiee
24
Foundation
BusinessRequirementsView
BusinessDomainView
Business Transaction View – primer
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
«participates»
«bTransactionUC»
Announce Waste
Transport
«participates»
Notifier
Notifiee
«bTPartition»
«bTPartition»
:Notifier
:Notifiee
«ReqAction»
«ResAction»
:WasteMovementForm
:WasteMovementForm
:
WasteMovementAcceptedForm
Notify Waste Transport
:WasteMovementAcceptedForm
Process Waste Mov ement
Form
ControlFailure
:WasteMovementRejectedForm :WasteMovementRejectedForm
[WasteMovementAcceptedForm !=
null]
[WasteMovementRejectedForm !=
null]
«bESharedSt...
:WasteTransport
«bESharedSt...
:WasteTransport
[accepted]
[rejected]
BusinessSuccess
BusinessFailure
25
Foundation
BusinessRequirementsView
BTV Example
«participates»
«bTransactionUC»
Announce Waste
Transport
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
«participates»
BusinessTransactionView
Notifier
BusinessCollaborationView
Notifiee
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
Requirements are
expressed using
use cases
«bTPartition»
«bTPartition»
:Notifier
:Notifiee
«ReqAction»
«ResAction»
:WasteMovementForm
:WasteMovementForm
:
WasteMovementAcceptedForm
«bEState»
rejected
«bEState»
announced
«bEState»
arrived
«bEState»
accepted
Notify Waste Transport
:WasteMovementAcceptedForm
Process Waste Mov ement
Form
ControlFailure
:WasteMovementRejectedForm :WasteMovementRejectedForm
Fin al
[WasteMovementAcceptedForm !=
null]
A business transaction
itself is expressed using
activity diagrams
[WasteMovementRejectedForm !=
null]
«bESharedSt...
:WasteTransport
«bESharedSt...
:WasteTransport
[accepted]
[rejected]
BusinessSuccess
BusinessFailure
26
«bTPartition»
«bTPartition»
Security
Flags
:Notifier
:Notifiee
«ReqAction»
«ResAction»
:WasteMovementForm
:WasteMovementForm
:
WasteMovementAcceptedForm
Time constraints
Security
Flags
:WasteMovementAcceptedForm
Notify Waste Transport
Process Waste Mov ement
Form
ControlFailure
Security Flags
:WasteMovementRejectedForm :WasteMovementRejectedForm
Retry Counter
[WasteMovementAcceptedForm !=
null]
[WasteMovementRejectedForm !=
null]
«bESharedSt...
:WasteTransport
«bESharedSt...
:WasteTransport
[accepted]
[rejected]
Time Constraints
Security Flags
BusinessSuccess
Example cont'd
BusinessFailure
27
«bTPartition»
«bTPartition»
isConfidential: No :Notifiee
isTamperProof: No
isAuthenticated: No
:Notifier
«ReqAction»
«ResAction»
:WasteMovementForm
:WasteMovementForm
:
WasteMovementAcceptedForm
Notify Waste Transport
timeToPerform: 24 hrs
ControlFailure
timeToAcknowledgeReceipt: 2 hrs
timeToAcknowledgeProcessing: 4 hrs
isAuthorizationRequired: false
isNonRepudiationRequired: false
isNonRepudiationOfReceiptRequired: false
isIntelligibleCheckRequired:
true
[WasteMovementAcceptedForm !=
retryCount: 3
null]
Form
:WasteMovementRejectedForm :WasteMovementRejectedForm
[WasteMovementRejectedForm !=
null]
«bESharedSt...
:WasteTransport
«bESharedSt...
:WasteTransport
[accepted]
[rejected]
BusinessSuccess
isConfidential: Yes
isTamperProof: Yes
isAuthenticated:
Yes
Process Waste Mov
ement
:WasteMovementAcceptedForm
BusinessFailure
timeToPerform: 24 hrs
timeToAcknowledgeReceipt: 2 hrs
timeToAcknowledgeProcessing: 4 hrs
isAuthorizationRequired: false
isNonRepudiationRequired: false
isIntelligibleCheckRequired: true 28
Foundation
BusinessRequirementsView
Business Collaboration View
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
Svrha
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
• Opisuje poslovne kolaboracije u kojima se izvršavaju poslovne transakcije
• Poslovna kolaboracija opisuje globalnu koreografiju poslovnih procesa
Korisiti se
• Dijagram slučajeva korišćenja za indentifikovanje zahteva
• Dijagram aktivnosti za opis poslovne kolaboracije
29
Foundation
BusinessRequirementsView
Business Collaboration View - primer
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
30
Foundation
BusinessRequirementsView
Business Collaboration View – primer
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
31
Foundation
BusinessRequirementsView
Business Collaboration Protocol - primer
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
«bTPartition»
«bTPartition»
:Notifier
:Notifiee
«ReqAction»
«ResAction»
:WasteMovementForm
:WasteMovementForm
:
WasteMovementAcceptedForm
Notify Waste Transport
:WasteMovementAcceptedForm
Process Waste Mov ement
Form
ControlFailure
:WasteMovementRejectedForm :WasteMovementRejectedForm
[WasteMovementAcceptedForm !=
null]
[WasteMovementRejectedForm !=
null]
«bESharedSt...
:WasteTransport
«bESharedSt...
:WasteTransport
[accepted]
[rejected]
BusinessSuccess
BusinessFailure
32
Foundation
BusinessRequirementsView
Business Realization View
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
Svrha
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
• Dodeliti poslovnim partnerima autorizovane uloge u kolaboraciji
• Collaboration Realizations allow that different sets of business partners
perform the same collaboration
Korisite se
• Slučaj korišćenja, Poslovni partneri, Autorizovane uloge
33
Foundation
BusinessRequirementsView
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
Business
Realization View
primer
34
The Business Information View
Foundation
BusinessRequirementsView
BusinessDomainView
BusinessPartnerView
BusinessEntityView
BusinessChoreographyView
BusinessTransactionView
BusinessCollaborationView
BusinessRealizationView
BusinessInformationView
35
Business Information View
Svrha
• Modelovanje poslovnih informacija
• Predlaze se koriscenje UML Profile for Core Components (UPCC)
Koristi se
• Dijagram klasa
36
Alat za podrsku UMM-u
UMM specific
toolbar
UMM Add-In
Semi automatic
artifact generation
Requirements Engineering
Support
Worksheet Editor
Core Components
support
Transformation to
choreography languages
Model validation
Sta omogucava UMM
• Specifikacija IT sistemih zahteva za distriburianih servisno orjentisanih
sistemom
• Definise ugovora za globalne koreografije izmedju poslovnih parntera
• Generisanje globalne apstraknte BPEL sintakse za implementaciju
(automatizaciju) B2B poslovnih procesa
• Definise modele koji omogucavaju kreiranje internih orkestracija
procesa (UMM ne primazuje interni pogled poslovnog partnera za
poslovni proces)
38
Literatura
UN/CEFACT Modeling Methodology, pp. 378-388, ebXML:
Concepts and Application, Brian Gibb and Damodaran, Wiley
2003
REA The Ontological Foundation of REA Enterprise Information
Systems G.L. Geerts, W.E. McCarthy, Aug 2000
UN/CEFACT Unified Modeling Methodology, TMWG N090 R9.1
ebXML Business Process Analysis Worksheets & Guidelines v1.0,
ebXML Technical Reports, bpWS
UMM Technical Specification na adresi:
http://www.unece.org/cefact/umm/umm_index.htm