Transcript ppt

Les 3: De geest in de machine
Inleiding tot de wijsbegeerte (P0M32a)
Overzicht
Inleiding: geest en lichaam
1. Descartes’ demon
2. De mens een machine
3. Het materialisme vandaag
4. Een aanval op het gezond verstand
Conclusie
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
2
3
Inleiding: lichaam en geest
•
Ziel/geest en brein/lichaam
•
Wij allen (& Descartes): dualisme
•
Swaab (& Lamettrie) : materialisme / fysicalisme
•
Enkele filosofen: idealisme
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
4
Drie ontologische opties
materialisme
( monisme )
MATTER
idealisme
MIND
dualisme
MIND
MATTER
1. Descartes’ demon
•
Achtergrond: D.’s kennisleer
•
Op zoek naar zekerheid
•
Ik ben een denkend ding
•
Het lichaam is een machine
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
6
1. Descartes’ demon
•
René Descartes (1596-1650)
•
Substantie-dualisme
•
Res cogitans versus res extensa
•
Twee argumenten
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
7
1. Descartes’ demon
•
Eerste argument
•
Onsterfelijkheid van de ziel 
•
Zeer populair
•
Is religie een argument?
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
8
1. Descartes’ demon
•
Tweede argument
•
Common sense
•
Wij zijn vrije wezens
•
Wij zijn NIET ons brein
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
9
1. Descartes’ demon
•
Filosofische problemen
•
Hoe wisselwerking?
•
Waar wisselwerking?
•
Levensgeesten & de hypothalamus
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
10
De hypothalamus (‘o’)
12
De ‘levensgeesten’
Uit: Il était une fois … la vie
13
1. Descartes’ demon
•
Wetenschappelijke problemen
•
Wet van behoud van energie
•
Scheermes van Ockham
•
Evolutie door natuurlijke selectie
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
14
1. Descartes’ demon
•
Nicholas Malebranche (1638-1715)
•
Occasionalisme (‘ter gelegenheid van’)
•
Radicale versie van Descartes
•
Dualisme = spiritualisme
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
15
2. De mens een machine
•
Julien Offray de lamettrie (1709-1751)
•
Kleurrijke figuur
•
Eerste filosofische materialist
•
Volbloed atheïst
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
17
2. De mens een machine
• L’homme Machine (1748)
•
Een veelheid van onderwerpen
•
Radicalisering van Descartes
•
‘Denken is een eigenschap van de materie’
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
19
3. Het materialisme vandaag
•
Achtergrond
•
Philosophy of mind (sinds 1950!)
•
Materialisme = fysicalisme = identiteitstheorie
•
Psychologie wordt volstrekt overbodig
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
20
Drie ontologische opties
materialisme
( monisme )
MATTER
idealisme
MIND
dualisme
MIND
MATTER
3. Het materialisme vandaag
•
Jack Smart (1920-)
•
Mentale toestanden = hersentoestanden
•
Ochtendster = avondster (Venus)
•
Twee argumenten pro fysicalisme
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
22
De planeet Venus (links van de maan), meest zichtbaar kort na
zonsondergang (avondster) & kort voor zonsopgang (ochtendster)
3. Het materialisme vandaag
•
Eerste argument
•
Aansluiting bij (succesvolle) wetenschappen
•
Geneeskunde, neurowetenschappen, AI,…
•
Een voorbeeld: geestesziekten
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
24
Het hekserij-proces in Salem (USA, 1692)
3. Het materialisme vandaag
•
Tweede argument
•
Eenvoud: elegantie en zuinigheid
•
Scheermes van Ockham
•
Dualisme = ontologisch extravagant
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
26
4. Een aanval op het gezond verstand
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
27
4. Een aanval op het gezond verstand
•
Filosofisch probleem met materialisme
•
What is it like to…?
•
Sommige mentale toestanden ≠ hersentoestanden
•
Voorbeeld: hoe is het om een vleermuis te zijn?
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
28
4. Een aanval op het gezond verstand
•
Een oplossing
•
Wetenschap (alles is materie!) en gezond verstand
(mentale fenomenen bestaan!) verzoenen
•
Niet-reductionistisch fysicalisme
•
Superveniëntie-theorie
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
29
Het mentale...
≠ autonoom
= causaal impotent
...supervenieert op...
X
= oppervlaktefenomeen
...het fysische
Een visuele voorstelling van het superveniëntie-denken
30
Dualisme
Materialisme
Mentale & fysische zijn fundamenteel
verschilend...
Mentale & fysische vallen samen...
Substantie-dualisme
Reductionistisch
fysicalisme
...maar ze beïnvloeden elkaar
(Descartes)
Occasionalisme
...en er is geen wisselwerking (Geulincx)
...en mentale kan gereduceerd worden tot
het fysische
Superveniëntiefysicalisme
...maar het mentale blijft bestaan, zij het
als oppervlaktefenomeen
Conclusie
1. Dualisme: geest versus hersenen
Probleem: wisselwerking?
Oplossing: (voorlopig?) geen
2. Materialisme: geest + hersenen = 1
Probleem: wat met gezond verstand?
Oplossing: superveniëntie
Pieter R. Adriaens
Inleiding tot de wijsbegeerte Les 3
32