Transcript Kebudayaan Kaum Baba dan Nyonya

Kebudayaan Kaum Baba dan Nyonya
Disediakan: YENG CHUN MAN (5A)
LOK CHAI YEE (5B)
•
Baba dan Nyonya adalah segolongan
• keturunan
Mereka memanggil
mereka
kaum Cinadiri
yang
unik sebagai
"Baba" atau "Peranakan"
kedudukannya di kalangan kaum Cina
kerana kebudayaan mereka, yang berasal
yang terdapat di Negeri-negeri
daripada warisan tradisi Cina, mempunyai
Selat, Tanah Melayu, khususnya di
unsur-unsur pengaruh kebudayaan Melayu.
negeri Melaka.
•
Penyesuaian dan resapan budaya mereka
Sebahagian
merekasosio-budaya
enggan mengakui
terhadap suasana
di
bahawa
mereka
adalah
orang
Cina
tetapi
persekitaran mereka di zaman silam,
iaitu
sebaliknya
mendakwa
bahawa
mereka
melalui perkahwinan campur yang berlaku
adalah
rakyat
British dan
amat
di antara
kaum-kaum
Cina
danberbangga
Melayu,
dengan
ini.mengapa generasiadalahkedudukan
punca utama
generasi seterusnya memanggil mereka
sebagaimengeji
"Baba".pendatang-pendatang
• Mereka
Cina yang baru, dan mempunyai kelab
yangyang
tidak
membenarkan
• tersendiri
Kaum Baba
wujud
pada hari ini
pendatang-pendatang
masuk.
bertutur dalam bahasaCina
Baba
iaitu sejenis
dialek Melayu yang dapat difahami oleh
kebanyakan orang Melayu.
•
•
•
Bahasa masyarakat Baba dan Nyonya
• adalah
Kebanyakan
dan
campuran masyarakat
antara bahasa Baba
Melayu
Nyonya
tidak memahami
dan
dialek Hokkien.
Kebanyakan nahu
bahasa
Baba dan
adalah
perkataan
danNyonya
dialekini
bahasa
berasal
daripada bahasa melayu.
Melayu.
Bahasa Baba ini adalah berbeza
• daripada
Antarabahasa
perbendaharaaan
Melayu dalam kata
pelbagai
yangiadigunakan
oleh masyarakat
aspek,
merupakan bahasa
yang
berasingan
bahasa
Melayu.
Baba dandengan
Nyonya
adalah:
~ Saya = goa (bahasa Hokkien)
• Bahasa
Baba
telah
menyerap
banyak
~Anda
= lu
(bahasa
Hokkien)
perkataan
umpamanya
‘lai’ untuk
~Dia = cina,
dia (bahasa
Melayu)
‘datang’ dan banyak lagi kecenderungan
~ Kita = kita (bahasa Melayu)
ke arah dialek Hokkien, yang mana
tidak dapat difahami oleh masyarakat
melayu.
•
Hingga ke hari ini masih terdapat
Namun sejak kebelakangan ini,
banyak kaum Nyonya yang memakai
masyarakat Cina bukan Baba mula
kain sarung dan kebaya. Pakaian
berjinak – jinak dengan sarung
nyonya ini berlainan dan merupakan
sehingga sebilangan kecil masyarakat
satu simbol identiti bagi masyarakat
Cina bukan Baba telah dapat
Baba.
menyesuaikan diri dengan memakai
sarung.
• Pakaian ini dapat membezakan kaum
Baba dari Cina dan Baba yang
• Masih terdapat perbezaan di antara di
lumrahnya memang tidak memakai
dalam pemakaian masyarakat Baba
sarung dan kebaya.
dengan masyarkat Cina di mana
kebaya yang dipakai masyarakat Baba
memerlukan 3 pasang kerongsang
untuk dijadikan butang yang mana
budaya yang diwarisi masyarakat
Melayu tidak mempunyai butang.
•
Baju Kebaya
Dipakai oleh perempuan Nyonya.
Baju Kebaya
Dipakai oleh perempuan Nyonya.
•
Masakan Baba lebih mirip kepada
masakan Melayu. Walau bagaimanapun,
masakan Baba adalah campuran
masakan Cina dan melayu tetapi masih
beridentitikan masakan Baba.
•
Masyarakat Baba masih mengamalkan
satu upacara tradisi yang bersangkutan
dengan penyembahan nenek moyang
iaitu penggunaan meja panjang atau
lauk tok panjang.
•
Masakan Nyonya lebih dirujuk dengan
nama lauk Nyonya iaitu daging dan
sayuran. Masakan Nyonya biasanya
pedas dan menggunakan banyak cili.
•
Upacara ini ialah memasak lauk
sembahyang dengan masakan yang
istimewa pada hari – hari tertentu
sahaja.
•
Bagi masyarakat Baba, penggunaan cili
yang banyak di dalam masakan adalah
satu identiti yang menbezakan di antara
masyarakat Baba dan Cina.
Tok Panjang
Upacara ini ialah memasak lauk sembahyang dengan masakan yang
istimewa pada hari – hari tertentu sahaja.
“Tok” bermaksud pelbagai lauk dan mempunyai isi tersirat sebagai meja.
Kuih-muih
Onde onde
Otah otah
•
Perkahwinan tradisional baba nyonya merupakan satu majlis yang memenatkan dan
akan berlangsung selama 12 hari.
•
Menurut mereka jika orang yang sama berkahwin sekali lagi pun, dia tidak akan
berpeluang untuk mempunyai upacara sebegini sekali lagi.
•
Segala urusan mencari jodoh bagi anak perempuan akan diuruskan oleh ibu bapa
mereka, mereka tidak boleh membantah keputusan orang tua.
•
Jika seseorang perempuan itu belum berkahwin sebelum usia 20 tahun mereka akan
dianggap sebagai anak dara tua, mereka juga akan mengalami kesukaran dalam soal
mencari jodoh.
•
Bagi pihak lelaki pula, mereka selalunya akan berkahwin dalam usia 20 tahun.
•
Permulaan majlis perkahwinan baba nyonya bermula apabila pihak pengantin
perempuan menerima rombongan peminangan daripada pihak pengantin lelaki.
•
Orang tua pasangan pengantin akan menguruskan tarikh melangsungkan
perkahwinan, setelah mereka memilih satu hari yang baik (bertuah) dengan
menggunakan kalendar cina jemputan akan dikeluarkan.
•
Jemputan akan dikeluarkan kepada mereka yang terlibat, jemputan ini dipanggil
“antah sireh”.
•
Masyarakat baba nyonya tidak menggunakan kad jemputan sebaliknya mereka
menghantar wang yang mengandungi kacang , limau, dan daun sirih (sekapur sirih)
sebagai ganti.
•
Seorang nyonya tua akan diberi tugas ini iaitu pergi ke rumah-rumah tertentu untuk
menghantar jemputan yang unik ini, walaupun setiap keluarga menerima sehelai
daun sirih tetapi ia bermaksud untuk menjemput seluruh keluarga ke majlis
perkahwinan itu.
•
Diletakkan langsir, cadar baru yang kaya dengan sulaman berwarna-warni, bungabungaan dan bilik tersebut di harumkan dengan 'Stangee' iaitu wangian daripada
kulit pokok, gula tebu dan gula.
•
Begitu juga dengan 'potpouri' yang dipenuhi dengan wangian dari daun pandan,
bunga dan ia lebih dikenali sebagai bunga rampai di kalangan orang Melayu.
•
Ketua upacara tersebut akan berpakaian gaun cina yang labuh dan jaket pendek dan
memulakannya dengan memberi 'kueh ih' yang terletak elok di dalam bakul nyonya
iaitu bakul Siah.
•
Hari 'kueh ih' ia juga di panggil 'sang ih' yang bermaksud untuk memperkenalkan.
•
'Ih 'pula adalah symbol bagi benda yang baik untuk perkahwinan. Selain dari 'sang
ih', tanglung, kain merah atau 'chye kee' akan diletakkan di pintu utama.
•
Hari 'KhuihThiah' iaitu hari pembukaan untuk perayaan. Ia juga adalah hari kupas
bawang.
•
Hari tersebut juga adalah di buka kepada saudara mara dan kawan-kawan untuk
datang menyiapkan pelbagai persiapan. Ini disusuli oleh ‘Hari Menyambal'.
•
Kebiasaannya mereka membuat sambal sebanyak 20 jenis antaranya ialah sambal
serunding.
•
Sambal ini akan dimakan bersama dengan 'nasi lemak' pada hari kedua belas
upacara perkahwinan.
•
Hari 'tumbuk tepung' dan 'Sang Jit' di uruskan dahulu. Tepung ini akan di gunakan
untuk membuat kuih tat, kuih genggang, pisang goreng dari pisang raja, apam
berkuah dan onde-onde.
•
Makanan terakhir yang perlu di sediakan ialah putu tekan yang berwarna biru dan
putih dan ditekankan dalam bekas kayu.
•
'Sang Jit' ialah hari bertukar hadiah di antara keluarga pengantin lelaki dan wanita.
Antara barangan yang sering di tukar ialah seperti itik, khinzir, cincin berlian dan
lain-lain.
•
Chia lang khek merupakan jamuan makan malam di rumah pengantin
perempuan.
•
Sepanjang malam tersebut terdapat kumpulan 'serunee' atau serunai akan
menghiburkan hadirin yang hadir.
•
Pengantin perempuan akan di hias dan di andam oleh 'Sang Kheh Umm' atau
mak andam.
•
Peranan mak andam ini adalah mengajar pengantin perempuan berjalan,
berlutut dan sebagainya.
•
Manakala pengantin lelaki pula akan di bantu oleh 'Pak Chindek' iaitu orang
yang terlibat di dalam penghantaran kad jemputan perkahwinan.
• Chiu Thau merupakan pemberian yang dianggap suci dan di persembahkan
di tempat pemujaan.
• Tempat pemujaan khasnya di panggil 'Sam Kai' atau 'Sang kuan tai Tay'
yang mewakili syurga, bumi dan manusia.
• Pada hari ini, pengantin lelaki yang akan memulakan adat terlebih dahulu.
• Walau bagaimanapun kedua-dua pengantin tidak boleh bertemu selagi tidak
menjalani adat atau upacara 'Chim Pang'.
•
Chim Pang merupakan pertemuan pertama diantara pengantin lelaki dan pengantin
perempuan di dalam hidup mereka.
•
Ia bermula dengan upacara memasang lilin oleh kedua-dua ibu bapa pengantin
lelaki dan perempuan.
•
Selepas kedua-dua pengantin di ketemukan, mereka akan duduk di kerusi yang di
sediakan yang berhadapan di antara satu sama lain.
•
Upacara ini
'Choon
ialahTok'
acara
ialah
jemputan
upacara
untuk adat
pasangan
resampengantin
dan ia lebih
makan
kepada
bersama
pihak
pengantin
sebagai lelaki.
suami isteri.
•
Pada hari ini
'sahpengantin
jit' (perayaan
perempuan
tiga hari)
merupakan
akan
memakai
haribaju
pengantin
kurungmemberi
dan kain
sembahyang
sarung
hormat
diperbuat
kepadadaripada
ahli keluarga
kain
dan jugadan
broked
tuhan
di tenun
mereka.
dengan benang
perak dan emas.
•
Pada hari ini lah juga nyanyian
'Dondang Sayang' akan dinyanyikan
dan diselang-selikan dengan lawak
jenaka, pujian dan ransangan.
• Hari ini merupakan hari dimana
tetamu akan di hidangkan dengan
nasi lemak yang diperbuat dengan
begitu teliti supaya mengandungi
banyak lemak.
• Nasi ini di kukus dengan kukusan
kayu ditutupi dengan daun pisang.
Orang yang pakar dalam
memasak nasi lemak di panggil
'Bibi Nasi Lemak'.
• Pada hari ini juga rundingan
dibuat sambil menikmati hidangan
tepak sirih atau tempah sirih.
• Ia merupakan jemputan makan
malam untuk ahli keluarga si
mertua pengantin perempuan.
• Tujuannya ialah untuk
mengeratkan hubungan
persaudaraan di antara kedua-dua
belah pihak.
• Sesungguhnya di dalam upacara
sebeginilah hubungan
kekeluargaan dapat dieratkan lagi.
• Setiap perkahwinan semestinya
terdapat pantang larang tertentu
bagi mengelakkan sesuatu perkara
terjadi.
• Dalam masyarakat baba nyonya,
mereka percaya pemilihan tarikh
yang sesuai dapat mengelakkan
dari terjadinya sesuatu yang tidak
baik.
Kam Cheng
Putih bermaksud Suci...
Merah bermaksud peristiwa yang gembira...
• Kaum Baba dan Nyonya merupakan kaum
yang mempunyai budaya dan latar belakang
yang unik...