Transcript PowerPoint-presentatie

Veilig sporten
Preventief luik
Algemeen gedeelte
Initiator
Overzicht van de presentatie
Veilig sporten: Preventief luik
Inleiding en situering
Invloed van sporten op gezondheid
Blessurepreventie
Taak van de sportbegeleider
2
Inleiding en situering
Doelstelling van de cursus
Opbouw van de cursus
3
Doelstelling van de cursus
 Brug slaan tussen preventie en blessurebehandeling,
met nadruk op het bevorderen van gezond en veilig
sporten en voorkomen van blessures
De cursist kan:







4
De positieve en negatieve effecten van fysieke inspanning op de
gezondheid onderscheiden.
Mensen stimuleren tot fysieke activiteit in gezonde omstandigheden
Vanuit cijfergegevens van de specifieke sporttak de risicofactoren eigen aan
de sport weergeven
Concrete stappen ondernemen om blessurepreventie op het niveau van de
club te bevorderen
Vanuit de opmaak van zijn persoonlijk sportprofiel de risicofactoren bij het
sporten aangeven
Risicofactoren bij de sporters herkennen en aangepaste preventieve
maatregelen nemen
Het evenwicht in de belasting-belastbaarheid voor zijn sporters bewaken
Opbouw van de cursus

3 delen:




Werkwijze:



5
Invloed van sporten op de gezondheid
Blessurepreventie
Taak van de sportbegeleider in de blessurepreventie
Opdrachtvormen vanuit de sport en eigen ervaring
Reflectie en bespreking
Interactief
Invloed van sporten op gezondheid
Gezond en veilig sporten: kernbegrippen
Effecten van fysieke inspanning: positief en negatief
6
Gezond en veilig sporten : kernbegrippen
Opdracht
Gezondheid
7
Fysieke activiteit
Fysieke fitheid
Gezond en veilig sporten : kernbegrippen
Gezondheid
Genetische factoren
Omgevingsfactoren
(milieu, soc.econ.factoren)
Persoonlijke leefstijlfactoren
(voeding, hygiëne, beweging, ontspanning)
Aanwezigheid en de kwaliteit van gezondheidszorg
(preventief en curatief)
8
Gezond en veilig sporten : kernbegrippen
Fysieke activiteit
Breed begrip: leveren van fysieke inspanning
Duur
Frequentie
Intensiteit
Soort activiteit
9
Gezond en veilig sporten : kernbegrippen
Fysieke fitheid
Uithoudingsvermogen
Kracht
Snelheid
Lenigheid
Coördinatie
10
Gezond en veilig sporten : kernbegrippen
Opdracht
Kan je voor jouw sport de 5 fysieke
basiseigenschappen, in de mate dat ze het meest aan
bod komen,in volgorde plaatsen en aantonen waarom?
11
Effecten van fysieke inspanning: positief en negatief
Model van Bouchard
12
Effecten van fysieke inspanning: positief en negatief
13
Effecten van fysieke inspanning: positief en negatief
14
Positief
Negatief
Fysiek
Overbelasting
Mentaal
Onvoorzichtigheid
Aanbevelingen
Sportletsel
Frequentie
Intensiteit
Duur
Soort belasting
Acuut
Chronisch
Effecten van fysieke inspanning: positief en negatief
Opdracht
1. Overloop voor jezelf welke fysieke activiteiten je
doet per week naar type, duur, frequentie en
intensiteit.
2.
15
Evalueer vervolgens of het nodig is om de mate van
fysieke activiteit aan te passen om
gezondheidsbevorderend te zijn.
Blessurepreventie
Wat ?
Omvang van sportblessures
Welke blessures in jouw sporttak?
Wie doet aan blessurepreventie?
16
Wat ?
Blessurepreventie
=
het geheel van preventieve maatregelen
dat je kan nemen om schade aan de
gezondheid te voorkomen.
80% van de blessures kan voorkomen worden!
Primaire preventie: het voorkomen van de primaire oorzaken van het
ontstaan van blessures
Het inzien van het belang van sporten op de gezondheid
Het kennen van de relatie sportbeoefening en sportblessures
Het kennen van de risicofactoren
Het nemen van maatregelen
Secundaire preventie: het vroegtijdig ingrijpen bij de eerste tekenen van
blessurevorming en het nemen van
herstelbevorderende maatregelen
Tertiaire preventie:
17
het voorkomen van de gevolgen van blessures
Omvang van sportblessures
Registratie is nodig!
Incidentie
18
=
aantal blessures per periode, meestal
een jaar, in verhouding met het aantal
uren sportbeoefening.
Welke sportblessures in jouw sporttak ?
Opdracht
1.
Hoeveel sporters in Vlaanderen beoefenen jouw
sport in georganiseerd verband?
2.
Wat zijn de meest voorkomende blessures in jouw
sporttak?
Verstuikte enkel
Knieblessure
Tenniselleboog
Spierscheur
……………
……………
……………
19
Welke sportblessures in jouw sporttak ?
Opdracht
3.
20
Welke lichaamsdelen worden het meest getroffen ?
Welke sportblessures in jouw sporttak ?
Opdracht
21
4.
In welke leeftijdscategorie komen de meeste
letsels voor ?
5.
Wie geraakt het meest geblesseerd: mannen of
vrouwen ?
Welke sportblessures in jouw sporttak ?
Opdracht
6.
Wat zijn de oorzakelijke relaties
Lichaamscontact medespeler
Lichaamscontact tegenstrever
Bodemgesteldheid
Materiaal (ballen, toestellen…)
Persoonlijke kledij
Overtreding van de spelregels
Weersomstandigheden
Accommodatie
…………………
7.
Spelerspositie
Aanvallend
Verdedigend
Doelverdediger
22
Wie doet aan blessurepreventie in Vlaanderen?
Blessurepreventie in Vlaanderen
Overkoepelende instanties
In de sportclub
Het
ministerie
van
de
Vlaamse
Gemeenschap
departement medisch
verantwoorde
sportbeoefening(afdeling
Preventieve en Sociale Gezondheidszorg)
Sportmedische
keuringscentra
en
sportartsen
De sportbeoefenaar
Steunpunt sport beweging en gezondheid
De sportarts - sportkinesist
Instituut Topsport Vlaanderen
Het clubbestuur
Sportfederaties
BOIC: Olympic Health Foundation
Rode Kruis Vlaanderen
Vlaamse
vereniging
sportgeneeskunde
23
voor
De sportbegeleider
Wie doet aan blessurepreventie in Vlaanderen?
De sportbeoefenaar








Zelf verantwoordelijkheid opnemen
Goede leefstijl
Aanvoelen en begrijpen van signalen van lichaam
Bewust zijn van grenzen waarbinnen men mag ‘bewegen’
Gebruik maken van beschermende materialen
Toepassen van beschermende maatregelen (fairplay!)
Preventief advies inwinnen
Bijhouden van persoonlijk gezondheidssportboekje:
 Gezondheidsanamnese
 Sportanamnese
 Functioneel onderzoek
24
Wie doet aan blessurepreventie in Vlaanderen?
De sportbegeleider
 Centrale figuur
 Bewaken van het evenwicht tussen belasting en
belastbaarheid (primaire preventie)
 Voornaamste symptomen van blessures herkennen (secundaire
preventie)
 Sporter na genezing op verantwoorde wijze begeleiden
(tertiaire preventie)

25
Belang van goede communicatie!
Wie doet aan blessurepreventie in Vlaanderen?
De sportarts
 Uitvoeren van sportmedisch onderzoek
 Adviseren van een geblesseerde sporter
 Verlenen van advies bij het uitvoeren van
blessurepreventieve programma’s
26
Wie doet aan blessurepreventie in Vlaanderen?
Het clubbestuur
 Voorzien van de nodige faciliteiten:
 Nodige materialen en accommodaties voor verzorging
 Bereikbaarheid van de accommodatie voor de hulpdiensten
 Voorzien van medische begeleiding
 Organiseren van informatiesessies naar ouders
 Plaatsen van voorlichtingsartikels in het clubblad
 Aanstellen van voldoende en bekwame sportbegeleiders
 Scheppen van voldoende oefengelegenheid
 ……………..
27
Wie doet aan blessurepreventie in Vlaanderen?
Opdracht
28
1.
Wat maakt het dat jouw sport veilig of gevaarlijk
is?
2.
Je zou graag beter zicht willen hebben op je
lichamelijke mogelijkheden en beperkingen, waar ga
je te rade? Welke gegevens zijn nuttig om te
registreren en waarom?
3.
Hoe is de visie op blessurepreventie in jouw
sportclub uitgewerkt. Wie staat in voor wat? Geef
concrete voorbeelden
Taak van de sportbegeleider
Inzicht in:
de balans tussen belasting en belastbaarheid
de persoonsgebonden risicofactoren
de omgevingsgebonden risicofactoren
29
Balans tussen belasting en belastbaarheid
Belasting-belastbaarheidmodel
Belastbaarheid
(persoonsgebonden)
Belasting
(omgevingsgebonden)
Ken het verschil tussen belasting en belastbaarheid
Hou de balans in evenwicht
Herken een verstoorde balans
Hou rekening met de risicofactoren
30
Balans tussen belasting en belastbaarheid
Belastbaarheid
(persoonsgebonden)
31
Belasting
(omgevingsgebonden)
Persoonsgebonden risicofactoren
Omgevingsgebonden risicofactoren
•Leeftijd
•Geslacht
•Lichamelijke kenmerken (lichaamssamenstelling, lichaamsbouw, gewicht
•Lichamelijke fitheid en trainingstoestand
•Gezondheidstoestand (sporten met
koorts, rugklachten, vroegere letsels)
•Mentaliteit en leefwijze (mentale
ingesteldheid, pers. lichaamsverzorging,
voeding)
•De sportbelasting (aard van de sport,
niveau van de sportbeoefening, opbouw
en intensiteit training)
•Persoonlijke uitrusting en materiaal
(sportmateriaal, kledij en schoenen)
•Accommodatie
•Sporten buiten (weersomstandigheden,
milieu,sporten op hoogte)
•Andere factoren ( spelregels
en fairplay, ouders)
Persoonsgebonden risicofactoren
Belastbaarheid
(persoonsgebonden)
32
Belasting
(omgevingsgebonden)
Persoonsgebonden risicofactoren
Omgevingsgebonden risicofactoren
•Leeftijd
•Geslacht
•Lichamelijke kenmerken (lichaamssamenstelling, lichaamsbouw, gewicht
•Lichamelijke fitheid en trainingstoestand
•Gezondheidstoestand (sporten met
koorts, rugklachten, vroegere letsels)
•Mentaliteit en leefwijze (mentale
ingesteldheid, pers. lichaamsverzorging,
voeding)
•De sportbelasting (aard van de sport,
niveau van de sportbeoefening, opbouw
en intensiteit training)
•Persoonlijke uitrusting en materiaal
(sportmateriaal, kledij en schoenen)
•Accommodatie
•Sporten buiten (weersomstandigheden,
milieu,sporten op hoogte)
•Andere factoren ( spelregels
en fairplay, ouders)
Persoonsgebonden risicofactoren
1.
Leeftijd
Van kleuter tot het jonge schoolkind (4 tot 7 jaar)
Het schoolkind van 7 tot 11 jaar
De adolescent (van 11 tot 18 jaar)
De volwassene van 18 jaar
De oudere sporter
Ontwikkelingskenmerken !
Begeleidingstips !
33
Persoonsgebonden risicofactoren
2.
Geslacht
Man
Vrouw
Aandachtspunten!
34
Begeleidingstips!
Persoonsgebonden risicofactoren
3.
Lichamelijke kenmerken
Lichaamsamenstelling: tot welk type behoor je?
Lichaamsbouw: hoe is je lichaamsbouw?
Lichaamsgewicht: hoe ga je om met je gewicht?
Aandachtspunten!
35
Begeleidingstips!
Persoonsgebonden risicofactoren
4.
Lichamelijke fitheid en trainingstoestand
5 basiseigenschappen (uithouding, kracht, lenigheid,
snelheid, coördinatie)
Aandachtspunten!
36
Begeleidingstips!
Persoonsgebonden risicofactoren
5.
Gezondheidstoestand
Sporten met koorts
Vroeger opgelopen letsels of ziekten
Rugklachten
Aandachtspunten!
37
Begeleidingstips!
Persoonsgebonden risicofactoren
6.
Mentaliteit- leefwijze
Mentale ingesteldheid:
Hoe ga je om met stress?
Persoonlijke lichaamsverzorging:
Waar moet je extra opletten?
Voeding
Wat zijn je voedingsgewoonten bij het sporten?
Wat en wanneer drink je bij het sporten?
Gebruik je voedingssupplementen?
Hoe ga je om met alcohol, koffie, roken, drugs?
Aandachtspunten!
38
Begeleidingstips!
Omgevingsgebonden risicofactoren
Belastbaarheid
(persoonsgebonden)
39
Belasting
(omgevingsgebonden)
Persoonsgebonden risicofactoren
Omgevingsgebonden risicofactoren
•Leeftijd
•Geslacht
•Lichamelijke kenmerken (lichaamssamenstelling, lichaamsbouw, gewicht
•Lichamelijke fitheid en trainingstoestand
•Gezondheidstoestand (sporten met
koorts, rugklachten, vroegere letsels)
•Mentaliteit en leefwijze (mentale
ingesteldheid, pers. lichaamsverzorging,
voeding)
•De sportbelasting (aard van de sport,
niveau van de sportbeoefening, opbouw
en intensiteit training)
•Persoonlijke uitrusting en materiaal
(sportmateriaal, kledij en schoenen)
•Accommodatie
•Sporten buiten (weersomstandigheden,
milieu,sporten op hoogte)
•Andere factoren ( spelregels
en fairplay, ouders)
Omgevingsgebonden risicofactoren
1.
De sportbelasting zelf
Aard van de sport
Niveau van de sportbeoefening
Opbouw van de training
Intensiteit van de training






intensiteit/zwaarte
duur
aantal herhalingen
aantal series
pauzes
duur en aard van de herstelfase
Aandachtspunten!
40
Begeleidingstips!
Omgevingsgebonden risicofactoren
2.
Persoonlijke uitrusting en materialen
Sportmaterialen
Sportkleding
Sportschoenen
Aandachtspunten!
41
Begeleidingstips!
Ga naar 3.
Omgevingsgebonden risicofactoren
Sportmaterialen
Persoonlijke uitrusting
Instrumentaal
Bescherming
42
Omgevingsgebonden risicofactoren
Sportkleding
Vocht- en temperatuurregeling
Ademen
Goede pasvorm
Voldoen aan de eisen van de sport
43
Omgevingsgebonden risicofactoren
Sportschoenen
Bescherming
Steun
Schokdemping
Stabiliteit
44
Omgevingsgebonden risicofactoren
3.
Accommodatie
Aandachtspunten!
Begeleidingstips!
•Demping en veerkracht
•Contacttijd
•Vlakheid
•Stroefheid
45
Ondergrond
Omgevingsgebonden risicofactoren
3.
Accommodatie
Aandachtspunten!
Begeleidingstips!
•Uitloopmogelijkheden
•Hinderlijke obstakels
•Rondslingerende sportzakken
•Onvoldoende of slechte verlichting
•Slechte verluchting
•Geen aafscheiding tussen de speelvelden
•Onverzorgde kleedkamers
•Combinatie sportzaal-cafetaria…
46
Omgeving
Omgevingsgebonden risicofactoren
4.
Sporten buiten
Weersomstandigheden
Het milieu
Sporten op hoogte
Aandachtspunten!
47
Begeleidingstips!
Omgevingsgebonden risicofactoren
5.
Andere factoren
Spelregels en fairplay
Ouders
Aandachtspunten!
48
Begeleidingstips!
Omgevingsgebonden risicofactoren
Tot slot
Een laatste opdracht
49