Transcript Uit het oog...uit het zicht

uit het oog
. . . . . . .
. . . . . . .
uit het hart
Martine Maan
Kees Hofker
Frans Witte
Ole Seehausen
Jacques van alphen
Instituut voor Biologie
dierecologie &
integratieve zoölogie
Afdeling Biologie
moleculaire en evolutionaire ecologie
met
Pundamilia nyererei
pundamilia pundamilia
Cichliden zijn tropische
zoetwatervissen en vormen een
extreem soortenrijke familie.
Ze komen voor in Zuid- en MiddenAmerika, Afrika en Azië.
Ze zijn populair bij biologen
maar ook bij hobbyisten,
vanwege hun prachtige
kleuren en bijzondere gedrag.
De drie grote meren
van Oost-Afrika
bevatten elk
honderden soorten
van deze vissen.
Victoria
Tanganyika
Samen zijn dat
meer soorten dan de
vissen van alle
meren en rivieren
van Europa bij
elkaar.
Malawi
victoriameer
minder dan
15.000
jaar oud
meer dan 500
soorten cichliden!
Er
Ze
Cichliden
zijn
hebben
Op
algenschrapers,
die
kunnen
bijvoorbeeld
manier
zichkunnen
goed
schubbendieven,
flexibele
aanpassen
veelkaken,
waarmeeaan
ze
specialisten
slakkenkrakers
allerlei
verschillende
soorten
naast
ecologische
en
voedsel
elkaar
kindervreters.
bestaan.
kunnen
niches.
verwerken.
Maar . . . . .
In de stamboom van de
cichliden van het Victoriaen het Malawimeer zit vaak
het volgende paralelle
patroon:
Nauwverwante soorten
hebben ongeveer dezelfde
morfologie, maar verschillen
spectaculair in kleur.
Dit patroon suggereert dat, naast ecologische specialisatie,
seksuele selectie een rol speelt.
We weten namelijk dat vrouwtjes erg kieskeurig
zijn bij het uitzoeken van een partner,
en dat zij daarbij vooral letten op de
kleuren van de mannetjes.
Wij onderzoeken de rol van seksuele selectie
bij het ontstaan van twee soorten uit het Victoriameer
Pundamilia nyererei
Pundamilia pundamilia
De vrouwtjes van beide soorten
zijn nauwelijks te onderscheiden.
Toch kiezen deze consequent voor hun eigen mannetjes,
en kleur is daarbij het belangrijkste criterium.
Dit is onze hypothese over
het ontstaan van deze soorten:
Als een mannetje gezien wil worden,
Het Victoriameer
erg troebel.
moet
hij opvallendisgekleurd
zijn.
Tegen de groenige achtergrond van het water
zijn rood en blauw het meest opvallend.
alleen de meest opvallende
mannetjes blijven over
maar waarom kiezen sommige vrouwtjes
voor blauw en andere voor rood ?
“exploitatie van de zintuigen”
zijn
Alscichlide
aanwijzingen
ogen relatief
dat
gevoelig
er op
zowel
zijn
binnen
voor
rood
soorten
lichtpartner,
als
VoorEreen
vrouwtje
dat
zoek
is naar
een
en betekent
voor
de
vrouwtjes
gaat
het ervaren.
net zo.
zullen
tussen
zij
soorten
eenblauw-gevoelige
rood
verschillen
voorwerp
bestaan
als
zeer
in
opvallend
kleurgevoeligheid.
dat
een
voorkeur
voor
rode
mannetjes.
Uit observaties in de natuur weten we
dat P. nyererei vrouwtjes inderdaad
een voorkeur hebben voor felrode mannetjes.
Maar we weten niet of er sprake is van “zintuiglijke exploitatie”.
?
?
Dat onderzoeken we in een experiment.
De
optomotor
response
test
Weeen
In
Om
De
opstelling
volgen
hetdonkere
aquarium
hetwordt
gedrag
kamer
draait
rood
zit
van
een
een
patroon
of
de
blauw
vis
vismet
in
van
verlicht.
een
een
zwarte
rond
camera.
aquarium.
en witte strepen.
lichtbron
camera
De vis zal het patroon volgen. Dit is de “optomotor respons”.
Door de lichtintensiteit te variëren,
kunnen we bepalen waar de reactiedrempel ligt.
… en
Inin
rood
blauw
Dit
licht
islicht
wat
scoort
scoort
weP.verwachten:
nyererei
P. pundamilia
hoger....
Bluehoger.
Light
Red
Light
median of 4-6 measurements
median of 4-6 measurements
18
14
12
10
reactiedrempel
16
sensitivity threshold
reactiedrempel
18
16
14
12
10
8
8
(14)
(12)
(14)
(12)
en zó ziet het er uit……..
het resultaat:
P. nyererei scoort hoger in rood licht,
De vissen
doen precies wat de theorieBlue
voorspelt:
Red Light
Light
P. pundamilia scoort hoger in blauw licht.
median of 4-6 measurements
median of 4-6 measurements
14
12
10
reactiedrempel
16
18
sensitivity threshold
reactiedrempel
18
16
14
12
10
8
8
(14)
(12)
(14)
(12)
conclusie
de verschillen in optomotor respons
zijn in overeenstemming met “zintuiglijke exploitatie”
P. pundamilia
is gevoeliger voor
een blauwe stimulus
P. nyererei
is gevoeliger voor
een rode stimulus
met dank aan
Inke van der sluijs
Bas wielaard
Mhoja kayeba
mohammed haruna
schure-beijerinck-popping fonds
Lucie Burgers stichting
voor vergelijkend gedragsonderzoek
©
Martine maan
Kees hofker
druk op een knop om de presentatie te starten