Transcript PPS in Vlaanderen

Kustveiligheid
Een hefboom voor Vlaamse Investeringen
Veiligheid – Duurzaamheid - Rendabiliteit
Oostende – 13 oktober 2011
Geert Noels- Chief Economist & CEO Econopolis
Hedwig Van Der Borght – secretaris-generaal departement Financiën & Begroting
Kust en hinterland zijn kwetsbaar
Bron: Glynn Gorick,
VLIZ
6% Vlaamse
oppervlakte is
kwetsbaar
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
2
Traditionele cost-benefit analyse
COST
BENEFITS
Eerste fase van Masterplan
Kustveiligheid (tot 2015)
EUR 300 miljoen euro (vgl. NL:
EUR 1 miljard euro/jaar)
- Mensenlevens
- Economische activa
- Toerisme
- Industrie & haveninfrastructuur
- Natuur
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
3
Kost omturnen in opbrengst-project
Veiligheid
- vooruitziend (klimaatwijziging)
- internationale beschermingsnorm
Duurzame
versterking
Vlaamse
concurrentiekracht
Duurzaamheid
- Natuurlijke elementen (“zachte”
bescherming)
- “Blue Energy” (golfslag, getijdeenergie, ...)
- Behoud en uitbreiding natuurlijke
habitat
Rendabiliteit
- Private partners
- Inkomsten via uitbating
- jobcreatie
- Export know-how
- Onderdeel Vlaamse Baaien 2100
(Regeerakkoord)
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
4
Belgische overheid investeert weinig
% BBP
6
Overheidsinvestering als % bbp
% BBP
6
5
5
4
4
NL
3
3
EUROZONE
2
2
BE
1
1970
1975
1980
1985
1990
1995
2000
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
2005
2010
1
5
Publieke investeringen zullen niet sterk stijgen
- Hoge overheidsschulden
- Vergrijzingskosten beginnen nu pas te stijgen
- Waarborgen aan banken door crisis
+ Probleem : horizon is erg lange termijn…
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
=> moeilijk voor de
overheid
6
Oplossing LT-infrastructuurinvesteringen?
– Private spelers betrekken: PPS-constructie
– Banken hebben niet veel
financieringscapaciteit => LT-spaarders nodig
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
7
Vlaanderen omhelst PPS
• De “facts” : sommigen fronsen de wenkbrauwen
• PPS- overheidsactoren binnen Vlaanderen
• Overzicht van de Vlaamse PPS-projecten
• Enkele voorbeelden van grote (en gelukte) PPSprojecten
• PPS-schoolgebouwen : een schoolvoorbeeld ?/!
• PPS en de Financiële crisis
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
8
Vlaamse PPS politiek - Vlaanderen leent (?)
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
9
Vlaanderen – peer vergelijking (vervolg)
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
10
Vlaamse latente schuld
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
11
PPS in Vlaanderen : een hype (?)
Eerste zicht : veel bomen, weinig bos ….
•
Diverse projecteigenaars : lijn-departementen, overheidsagentschappen, investerings-bedrijven (PMV ..), lokale besturen, …
•
Zowel participatieve als contractuele PPS-vormen
•
Beleidsaansturing ( minister-president, ondersteund door het PPS
Kennis-Centrum)
– PPS Kennis Centrum : opgericht, midden 2002, met het oog op de
versnelling van de introductie en de implementatie van PPStechnieken en projecten in Vlaanderen
– PMV : investeringsactor
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
12
PPS in Vlaanderen : huidig beleid
Vlaams Regeerakkoord : 2009- 2014
Enig voorbehoud in Regeerakkoord ?
“PPS-partnerschappen zijn een optie, voorzover zij value voor
money genereren”
Beleidsnota van de Minister-President :
• Sterke accentuering : nadruk op professionele aanpak van PPS
• Met sleutelconcepten :
•“value for money”
•standaardisatie
•betere project-voorbereiding
•correcte risico-verdeling
•risico-reductie,
•grotere transparantie en
•ruimere monitoring
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
13
PPS in Vlaanderen : de rol van PMV
PMV : zet duurzame samenwerkings-structuren op, tussen
Publieke sector (= PMV) en Private sector, met het oog op
Invulling van de belangrijke infrastructuur-noden binnen het
Vlaams Gewest, door op te treden, als :
• een center of excellence (initiatie, structurering, onderhandelingen, follow-up …)
• een co-investeerder : kapitaal en quasi-kapitaal
- veel gehanteerd in Vlaanderen
- nauwelijks in Nederland
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
14
PPS in Vlaanderen : PMV - kapitaal
Kapitaalsinjectie van PMV (=Vlaamse Gewest)
ad. 136 mln € genereert ca. 2 mld € aan investeringen
Name
Availability fees or
rent/year
PMV participation*
Via-Invest
41,50
150,00
Schoolinfrastructure
18,75
100,00
Sportinfrastructure
10,00
8,50
6,00
none
VAC
40,00
13,00
Brownfield development
20,00
none
VRT broadcasting park
**
* Directly or indirectly, without eventual co-participation of other public actors
** replaces existing rent-contracts
…en ca 270 mln € aan jaarlijkse lasten voor de begroting
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
15
PPS in Vlaanderen : voorbeeld Via-invest
• Doel : belangrijke infrastructuurwerken versnellen
• “6 missing links”
– Aansluitingscomplex Zaventem
(gecontracteerd)
– Noord-Zuid verbinding Kempen
(voorkeursbieder)
– R4 in Merelbeke (voorkeurs-bieder)
– N60 ringweg Ronse (in voorbereiding)
– A11 Havenweg (procedure opgestart)
– - Noord-Zuid verbinding Limburg
(procedure opgestart)
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
16
PPS in Vlaanderen : Antwerpen – toegang
Waasland-sluis
Objectief :
•ESR neutraliteit
•BTW
•EU Staatsteun
Middel :
•Financiering EIB & commerciële bank
•Waarborg
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
17
PPS in Vlaanderen : schoolgebouwen
Ambitieus vóór financiële crisis
Onrealistisch na financiële crisis ?
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
18
PPS scholenbouw : structuur
Vlaamse
Gemeenschap
Inrichtende
Machten
Aandeelhouders
Kaderovereenkomst
Projectvennootschap
50
FScholen
(37,5%)
(37,5%)
75% 1
50
DBFM Scholen van
Morgen NV
(Projectvennootschap)
AB-overeenkomst
25%
+1
Project Manager:
Afgevaardigd
Bouwheer (AB)
50
School
Invest NV
50
Aandeelhouders
-overeenkomst
Design Contracten:
Architecten/
Ingenieurs
design Built Maintenance
contracten:
selectie van
bouwbedrijven
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
19
PPS – Scholenbouw : financierings-structuur
Onderscheiden
scholen, uit hoofde
van I-DBFM-contract
Vlaamse
Overheid
Afdekken
betaalrisico op iedere invididuele school
Risicokapitaal ad € 161 miljoen:
BBV (beschikbaarheidsvergoedingen
€ 23,8 miljoen
• achtergestelde
lening (looptijd
31 jaar)
€ 71,3 miljoen
kapitaal
• stand-by risico€ 65,9 miljoen
(gedurende
constructieperiode)
•Default project debt
•herfinancieringsrisico
• Maatschappelijk
kapitaal
Garantie voor :
Senior Debt
IRR
DBFM Scholen van
Morgen NV
(Projectvennootschap)
interest
1. Constructie-faciliteit
roll-over ad € 700 miljoen met een looptijd
van 6,5 jaar
Verstrekkers :
EUR 250
Terugbetalin
g en in deze
context
gewaarborgd
EUR 100
EUR 125
EUR 125 EUR 100
2. Lange Termijn (LT)-krediet
ad € 1,5 miljard terugbetaalbaar over 30
jaar, te rekenen vanaf voltooiing der
werken.
Financiële stromen
Garanties
Sole provider en underwriter :
Kapitaal + interest
3.
LT-interest indekkingsprogramma
ad € 1,5 miljard over 30 jaar
Sole provider en underwriter :
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
20
PPS - scholenbouw
Lessons learnt :
• Maximalisatie van objectieven : leidt tot hogere prijzen (initiële
aspiratie : 211 schoolgebouwen => huidige mogelijkheden : ca. 170)
• Schaalvergroting leidt na financiële crisis niet tot betere condities
(integendeel : tot financierings-crash)
• Schaalvergroting leidt wel tot beter facilitair management
(dieper inzicht
in verscheidenheid)
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
21
PPS – kosten baten
Beschikbaarheidsvergoeding gemiddeld project :
opsplitsing
Cost item
Capex
Operations & Maintenance costs
Cost of senior debt; of which +/- :
 ‘risk free’-rate
 Margin
Cost of equity / sub-debt
Percentage of total availability
payments
15%
35%
40%
 30%
 10%
10%
- Directe meerkost
- Recupereerbaar op andere componenten ?
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
22
PPS – scholenbouw : Britse voorbeeld : kost
Wellicht zelfde tendens in Vlaanderen,
maar zwakker
Ongetwijfeld zelfde tendens
in Vlaanderen
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
23
PPS-Scholenbouw : 1 gelukt; 1 stopgezet
Het verschil ?
Aanbesteding in 2 fases
Vlaamse Scholen
beheerder
ondernemers
Proces, geinitieerd en gemonitord door Agion
Beslissing blijft bij Inrichtende Machten (in relatie
tot beheerder)
Communauté Française
Adjudication par lots d’écoles
Entrepreneurs = sponsors
Communauté Française = interface des financiers
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
24
Vlaamse politiek inzake PPS – financiering ??
Leading in 2008, vóór financiële crisis
Rank
Company
Total US$ m
Transactions
Market Share (%)
1
Royal Bank of Scotland
2,007.79
13
5.71
2
Dexia Group
1,990.95
14
5.66
3
Fortis Bank
1,866.75
16
5.31
4
Grupo Santander
1,675.94
12
4.76
5
BNP Paribas
1,611.66
11
4.58
6
Calyon
1,335.99
9
3.80
7
UniCredit Group
1,061.53
7
3.02
8
Caja Madrid
1,043.09
10
2.97
9
Société Générale
958.79
10
2.73
10
Caixa Geral de Depósitos
866.24
4
2.46
Leading in PPS = leading in risky business ??
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
25
NOG PRIVATE APPETIJT in PPS ?
DE PPS-Financierings CRUNCH ?
• Klassieke rol van banken (= maturiteits-transformator) werkt (nog) steeds in klassieke markten
(spaargelden particulieren => hypothecaire kredieten)
• Werkt niet (meer) in Corporate & Investment Banking : geld wordt aangetrokken op professionele
markt : financiering over meer dan 15 jaar : onbestaande
• Mis-match risico’s : genadeloos afgestraft (Dexia)
• Intrede van middelgrote marktspelers, noodzakelijk om competitie op gang te houden
• Absolute noodzaak, dat de Overheid de biedingskosten naar beneden brengt
 Doorgedreven standaardisatie van PPS-structuren
 Biedingsprocessen : noodzaak aan vloeiend proces (stop aan stop&go)
 Opbreking van grote PPS-projecten in hapklare brokken (financierbaar en
beheersbaar).
 Wet overheidsopdrachten (overheid = le prince) bijstellen
•(eis voor exclusieve consortia; geldigheidstermijnen laten doorlopen , etc … :
competitie-verhinderend i.p.v. competitie-bevorderend)
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
26
Oplossingen : niet voor de hand liggend
• Intrede van lange-termijn investeerders (bond-markt) : lange
constructie-periodes (2 tot 5 jaar) leiden tot prohibitieve prefinancierings-kosten
(negative carry)
• “Rating-agentschappen” voor projectrisico’s (= PPS-financiering) : onvoldoende
ontwikkeld
• Mini-perm oplossingen ? Meeste PPS-overheidscontractanten = kennis over
infrastructuur, niet over financiering = > huiverig hiervoor en niet gewapend
hiervoor (bij aflopen mini-perm periode (na 5 tot 7 jaar) : blijft 90 % van de schuld
uitstaan)
• Nochtans intrinsieke voordelen (na aanvangsperiode : project-risico over resterende
looptijd : zou perfect moeten ingeschat kunnen worden => laag krediet-risico
• Herfinancieringsrisico : kan/moet Vlaamse Overheid meer doen ?
• Geen institutioneel kader in Vlaanderen, maar ad-hoc-oplossingen (en dus
onvoldoende risico-beheersing)
• Ook andere landen worstelen met problematiek (voorbeeld : Frankrijk :
liquidisering Dailly-tranches : stilgevallen)
Knipperlicht voor Vlaanderen : “voor elk complex probleem, bestaat een
eenvoudige oplossing, die verkeerd is” (waarborgen ?)
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
27
PPS-Kustveiligheid
Overheid
PPS +
Schuld
Partnership
Project
Project zwakke schakels
Inkomsten uit betere
vermarkting
Vlaamse eigendomsrechten
Kosten
300 mio euro
300 mio euro
CapEx en onderhoud
Initiatiefnemers
Vlaamse Gemeenschap
Overheid
Infrastructuurbouwers
Uitbaters
Leveranciers know/how
Financiers
Financiering
Schuld
Combinatie van equity/schuld
Mogelijkheden voor
institutionelen zoals
verzekeraars en
pensioenfondsen
Potentieel
referentieproject
Center of excellence
Exportpotentieel
Imago
Economische groei
Dividend voor bevolking
Pensioenopbouw
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
28
Van een kosten- naar opbrengstproject
LT-kustontwikkeling na Kustveiligheidsplan
 Cash flow genererende projecten zoeken
 Multifunctionele eilanden
• Schuilhaven
• Vrachthaven
• …
 Duurzaam
• Groene Energie/Blue Energy
• Recreatie
• …
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
29
Conclusies
• Kustveiligheidsplan is noodzakelijk en dringend (KT)
• Via publiek-private samenwerking en overleg met
alle stakeholders kan noodzaak opportuniteit worden
• Internationaal “flagship” project
• Jobs en industriële know-how
• Ingebed in LT-visie kustontwikkeling
• Breed gedragen met evenwicht tussen noden
toerisme, industrie, natuur en publiek belang
• Met een duurzaam financieringsmechanisme
Seminarie Superstormen - 13 oktober 2011
30