Transcript presentatie

FOBID
COMMISSIE
ONTSLUITING
Daniel van Spanje
Amsterdam, 21 oktober 2010
RT
RDA
FRBR
ISBD
ICP
RT: Richtlijnen voor titelbeschrijven
Richtlijnen voor titelbeschrijven
RT1: Beschrijvingsregels voor monografieën
1978 / 1982
RT2: Beschrijvingsregels voor seriële publicaties
1978
RT3: Regels voor catalogusbouw
1981 / 1994
RT4: Beschrijvingsregels voor niet-boekmaterialen
1979 / 1993
RT5: Voorbeeldenboek
1982
RT6: Sorteerregels
1981 / 1992
RT7: Beschrijvingsregels voor gedrukte muziek
1982
RT8: Beschrijvingsregels voor kartografische documenten 1982
RT9: Regels voor catalogusbouw beeld
1988
RT10: Regels voor catalogusbouw geluid
1990
RT11: Regels voor catalogusbouw gedrukte muziek
1989
RT12: Beschrijvingsregels voor computer files
1990
ISBD - internationaal
1971
ISBD(M) (Monographs)
1974
ISBD(S) (Serials)  ISBD(CR)
1977
ISBD(G) (General)
1977
ISBD(NBM) (Non Book Materials)
1977
ISBD(CM) (Cartographic)
1980
ISBD(PM) (Printed Music)
1980
ISBD(A) (Antiquarian)
1981
1e review van ISBD’s
1990
ISBD(CF) (Computer Files)  ISBD(ER)
1997
ISBD(ER) (Electronic Resources)
1998
2e review van de ISBD’s
2002
ISBD(CR) (Continuing Resources)
2007 – 2011
Consolidated ISBD
ISBD
• Standaardisatie van de vorm en de inhoud van de
bibliografische beschrijving die het document
vertegenwoordigt in de catalogus (“representatie”)
• Definitie van ISBD elementen
• Onderscheid in acht verschillende ISBD-velden
• Vaste volgorde binnen de velden
• Veldscheiding tussen en binnen ISBD-velden door standaard
interpunctie
ISBD velden
• Veld 0: GMD (General material designator)
• Veld 1: titel en verantwoordelijkheid
• Veld 2: editie
• Veld 3: materiaal/documenttype specifieke gegevens
gaandistributie
we nu dan alsnog de RT
• Veld 4: Maar
publicatie,
updaten?
• Veld 5: fysieke beschrijving
• Veld 6: reeks
• Veld 7: annotaties
• Veld 8: standaardnummers
RT
RDA
FRBR
ISBD
ICP
ICP: algemene principes
• Gepubliceerd in februari 2009
• Vervangen de Paris Principles uit 1961 als basis voor
catalogiseerregels
• Herziening van principes:
• No.1: convenience of the user = catalogiseerregels moeten het
de gebruiker gemakkelijk maken
• Overige principes: common usage, representation, accuracy,
sufficiency and necessity, significance, economy, consistency
and standardization, integration
• Breder van opzet dan de Paris Principles: alle materiaaltypen
ICP: doel en functie van de catalogus
1. Vinden (to find bibliographic resources in a collection)
2. Identificeren (to identify a bibliographic resource or
agent)
3. Selecteren (to select a bibliographic resource that is
appropriate to the users’s needs)
4. Toegang geven (to acquire or obtain access to an item
described)
5. Navigeren (to navigate within a catalogue and beyond)
RT
RDA
FRBR
ISBD
ICP
Functional Requirements for Bibliographical Records
FRBR: het gaat om de inhoud
• Catalogiseren gaat uit van het “item in hand”.
• Van belang: representatie (wat is de de bron van de
beschrijving), accuraatheid, volledigheid ….
• Gebruikers willen altijd het item in de handen – of op het
scherm –, maar zij zijn in principe gericht op de inhoud.
• FRBR wil in de catalogus ook de inhoud van
informatiebronnen zichtbaar maken
• De inhoud heet in FRBR: “het werk”
FRBR en “wat is een boek”?
1. Ik heb het boek in mijn tas.
1. Item
2. Ik wil dat boek gaan
bestellen.
2. Manifestatie
3. Ik wil dat boek graag in het
Nederlands lezen.
3. Expressie
4. Die film is gebaseerd op mijn
favoriete boek.
4. Werk
De entiteiten: drie groepen
werk
expressie
manifestatie
item
persoon
familie
concept
corporatie
object
gebeurtenis
plaats
Relaties tussen entiteiten
•Groep 1
• Groep 2
•Werk
• Auteur
•Expressie
• Vertaler
•Manifestatie
• Uitgever
•Item
• Eigenaar
Eigenschappen van de entiteit Werk
Titel
L'avare
Vorm
Toneelstuk
Datum
1668
Eigenschappen van de entiteit Expressie
Titel
The miser
Vorm (media type)
Tekst
Datum
1987
Taal
Engels
Eigenschappen van de entiteit Manifestatie
Titel
Verantwoordelijk
Plaats van uitgave
Uitgever
Datum
Drager
Omvang
Afmetingen
Identifier
The miser : a comedy
a new translation by
Albert Bermel
New York, NY
Applause Theatre Book
Publishers
1987
Gedrukt boek (volume)
126 pages
19 cm
ISBN 0936839759
Eigenschappen van de entiteit Item
Identifier
PQ1825 E5 1987b
Provenance
[indien relevant]
Annotaties
Pagina 20-21 beschadigd
Implementatie van FRBR
• Abstract logisch model; staat los van data model
• Drie – mogelijke - implementatiemodellen:
• Relationele database
• Database met linking
• Flat file structuur
Flat file database structuur
Bibliographic
record
Holdings/Item record
Name
Authority record
Name-Title
Authority record
“Gelinkte” bibliografische en thesaurus
records
Bibliographic
record
Holdings/Item record
Name
Authority record
Name-Title
Authority record
Relationele database structuur
Manifestation
Work
Access Point
Control Record
Expression
Holdings/Item
Implementatie van FRBR
• Logisch model; los van data model
• Drie implementatiemodellen:
• Relationele database
• Database met linking
• Flat file structuur
• Nummer vier: het algoritmische model : entiteiten
en relaties clusteren via algoritmes en speciale
indexen: PiCarta / WorldCAT.org /
Zoeken.bibliotheek.be
RT
RDA
FRBR
ISBD
ICP
RDA: voorbeelden van veranderingen
RDA: vastleggen van type content, media
en carrier
content type
expressie
notated music
performed music
still image
spoken word
text
media type
manifestatie
audio
microform
unmediated
carrier type
manifestatie
audio cartridge
audio disc
audiocassette
Voorbeelden van Content, Media en Carrier
boek
Content type = text
Media type = unmediated
Carrier type = volume
muziek CD
Content type = performed music
Media type = audio
Media type = computer
Carrier type = audio disc
Carrier type = computer disc
Voorbeelden van Content, Media en Carrier
webpagina
Content type = text
Media type = computer
Carrier type = online resource
online video
Content type = two dimensional moving image
Media type = computer
Carrier type = online resource
MARC21 voorbeelden van tag 336-338
Online PDF:
300 $a 1 online resource (39 pages): $b…
336 $a text $2 marccontent
337 $a computer $2 marcmedia
338 $a online resource $2 marccarrier
Website (with maps, text, and photographs):
300 $a 1 online resource
336 $a text $2 marccontent
336 $a cartographic image $2 marccontent
336 $a still image $2 marccontent
337 $a computer $2 marcmedia
338 $a online resource $2 marccarrier
RDA: regel van drie geldt niet meer
100
245
700
700
700
700
$a Brown, Susan.
$a Heroes / $c by Susan Brown, Melanie
Carlson, Stephen Lindell, Kevin Ott, and
Janet Wilson.
$a Carlson, Melanie.
$a Lindell, Stephen.
$a Ott, Kevin.
$a Wilson, Janet.
[AACR2: entered under title if more than three creators]
47
RDA: ICP principes van representatie en
efficientie
Informatie letterlijk overnemen
“Take what you see” en “accept what you get”
(RDA 1.7.1)
• Hoofdlettergebruik, interpunctie, afkortingen,
fouten, symbolen, nummeringen
• Indien nodig verantwoorden in annotatie
• Gebruik wordt toegelicht in Appendix A, B en D
RDA: geen verbeteringen aanbrengen
[sic]!
Uitgangspunt:
• Geen verbeteringen voor monografieën = geen
“[sic]” of “[i.e.]” – uitleg in annotatie
• Zie RDA 2.2.1
• Wel verbeteringen voor periodieke uitgaven en
integrating resources
• Zie: RDA 2.3.2.12 - 2.3.2.13
• Toelichting in annotatie
245
246
260
$a Teusday’s tasks.
$i Corrected title: $a Tuesday’s tasks
$a Chicago : $b Smith Pubblishers, $c 2010.
RDA: wijziging in gebruik van vierkante
haken
RT 1 par. 34
RDA 2.2.4, 2.4.2.2
4000 @Environmental data for
the eastern North Pacific and
Bering Sea / [by Edward J. Gregr
and Ryan Coatta].
4000 @Environmental data for the
eastern North Pacific and Bering
Sea / by Edward J. Gregr and Ryan
Coatta.
Auteursgegevens niet op
titelpagina
Auteursgegevens binnen de
publicatie hoeven niet tussen
vierkante haken.
De vierkante haken worden alleen
gebruikt als de gegevens niet in
de publicatie staan.
RDA: overnemen wat er staat, bijv bij
auteur – predikaten, titels, graden e.d.
RT 1 par. 33
RDA 2.4.1.4
4000 @Lasers in medicine / ed.
by Ronald W. Waynant ; forew.
by Leon Goldman.
4000 @Lasers in medicine /
edited by Ronald W. Waynant ;
foreword by the late Dr. Leon
Goldman.
4000 @Gold fever : a narrative of
the great Klondike Gold Rush,
1897-1899 / by R.M. Dickey ; ed.
by Art Petersen.
4000 @Gold fever : a narrative of
the great Klondike Gold Rush,
1897-1899 / by the Reverend
R.M. Dickey ; edited by Art
Petersen.
RDA: niet meer afkorten ….
Letterlijk overnemen: geen afkortingen of
omzettingen
4020 3#Derde herziene druk
4020 2#2e geactualiseerde druk
RDA: jaar van uitgave niet afkorten
RT 1 3.3
RDA 1.9.2
[1971 or 1972]
[1971 or 1972]
[1969?]
[1969?]
[between 1906 and 1912]
[between 1906 and 1912]
[ca. 1960]
[1960?]
[197-]
[between 1970 and 1979]
[197-?]
[between 1970 and 1979?]
[18--]
[between 1800 and 1899]
[18--?]
[between 1800 and 1899?]
[not after Aug. 21, 1492]
[not after August 21, 1492]
RDA: geen latijn meer in toevoegingen,
en geen toevoegingen
1)
Plaats onbekend: “[Plaats van uitgave onbekend]” –
niet “[S.l.]”
N.b. Mijn vertaling van “[Place of publication not identified]”
2)
Voeg geen informatie toe aan de gevonden plaats
3)
Verbeter geen verzonnen of foute informatie; maak
een annotatie
RDA: geen O.T. en N.T.
RT 3 V89-93
RDA 6.23.2.9, 6.30.2.2
Bible. O.T.
Bible. Old Testament
Bible. N.T.
Bible. New Testament
Bible. O.T. Ezra
Bible. Ezra
Bible. N.T. Revelation
Bible. Revelation
Bible. N.T. Corinthians, 1st
Bible. Corinthians, 1st
Bible. O.T. Genesis XI, 26-XX, 18
Bible. Genesis, XI, 26-XX, 18
Bible. O.T. Pentateuch
Bible. Pentateuch
Bible. N.T. Gospels
Bible. Gospels
Bible. O.T. Apocrypha
Bible. Apocrypha
In RDA is er geen onderverdeling meer naar O.T of N.T.
RDA: keuzes en opties
• RDA : onderscheid Core / core if
• Er worden soms alternatieven gegeven of opties open
gelaten
• Er zijn“or” instructies
• Er zijn “agency preparing …” instructies:
• agency beleid voor allen; voor sommigen; soms worden zaken
overgelaten aan het oordeel van de catalogiseerder, etc.
Bijvoorbeeld: taal van de aanvullingen. Nederlands?
• LC stelt haar policy statements beschikbaar
56
RDA is de nieuwe standaard ?
• RDA is internationaal: geen AA (Anglo American) in RDA
• RDA is een “content” standaard
• RDA gaat niet over het presenteren (“display”) van records en
ook niet over de wijze van coderen (“encoding”: MARC,
UniMARC, MODS, DC).
• RDA schrijft niet voor welk datamodel je gebruikt voor het
maken, uitwisselen, opslaan of toegankelijk maken van de
metadata
• RDA is van toepassing op alle typen informatiebronnen en –
dragers
RDA is de nieuwe standaard?
• Gebaseerd op de ICP en FRBR
• Afgestemd met ISBD en ONIX communities
• Online toegankelijk
• MARC21 is er op aangepast (MARC updates 10 en 11)
• Geen voorgeschreven data model
• NuttigeGaan
tools:we dan nu over op de RDA??
• mappings naar MARC en MODS en v.v.
• workflows (LC, per gebruiker, instelling of groep gebruikers)
• Integratie van LC Policy Statements
• Veel belangstelling in Europa
Andere issues
• Kritiek op de RDA: niet vernieuwend genoeg en teveel
aansluitend bij AACR2; toen teveel FRBR, maar te weinig
“core” velden, nu weer teveel AACR2
• Niet afgesloten - GMD/SMD - materiaaltype discussies
(ONIX, ISBD en RDA lopen niet helemaal gelijk)
• Geen voorgeschreven data model; geen voorgeschreven
formaat
• Discussie over strategie van LC .. leidde tot discussie over
efficientie; en dat tot LC report “On the record (januari
2008). Aanbeveling: “suspend work on RDA”. Niet
overgenomen.
• Maatregel: invoering testperiode
Testperiode
• Afspraak tussen drie US nationale bibliotheken: LC + NAL + NLM
• 6 maanden test na release (23 juni 2010)
• 27 bibliotheken doen mee (en OCLC) + aantal late aanmeldingen
• 3 maanden training / voorbereiding + 3 maanden invoer in RDA
en AACR2: 25 common set records in oud/nieuw + 5 copy
cataloging + 25 extra set records in nieuw
• Evaluatie van test: 2011 januari – maart 2011 + aanbevelingen
• Besluitvorming: zomer 2011
Vervolgstappen
• De FCO werkgroep komt voor de 3e keer bijeen begin
december en gaat dan aan een advies werken voor het
vervolg
• Er komt een bijeenkomst met UKB-deelnemers
• Advies naar FOBID Bestuur en dan besluitvorming door het
bestuur
• N.B. Geen organisatie gaat over op de RDA als de testfase
een negatief resultaat oplevert
• Niemand verwacht dat de test – uitsluitend - negatief
uitvalt … een besluit in Amerika volgt medio 2011
• Work in progress …
Credits
Deze presentatie biedt een overzicht van RT, ISBD, ICP,
FRBR en RDA; daarbij is gebruik gemaakt van op het web
toegankelijke presentaties van o.a Ann Chapmann, Pat
Riva, Tom Delsey, Chris Oliver, Adam Schiff, Amanda
Cossham, Barbara Tillett en Beacher Wiggins.
Voor de voorbeelden met betrekking tot de RDA is gebruik
gemaakt van de presentatie over RDA en RT die door Erwin
Tuinstra is samengesteld voor de FCO werkgroepbijeenkomst op 8 oktober.
FOBID
COMMISSIE
ONTSLUITING
Bedankt voor jullie aandacht!