Transcript Omgevingswaarden in de Omgevingswet

ACELS/Centrum voor Milieurecht
Omgevingswaarden in de Omgevingswet
Prof. mr. N.S.J. Koeman, Raad van State/ ACELS
Doel van omgevingswaarden




Omgevingswaarden ( van Rijk, provincie of gemeente) worden
geregeld in afd. 2.2
Omgevingswaarden worden vastgesteld met het oog op
o
gewenste staat of kwaliteit
o
toelaatbare belasting/concentratie/depositie
van/in de fysieke leefomgeving
Zie art. 2.4 Ow
13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
2
Aard, termijn en locaties




Aard: het kan gaan om resultaatsverplichting,
inspanningsverplichting of iets anders (wellicht iets als
oriëntatiewaarde, alarmwaarde ?)
Termijn: wanneer moet aan verplichting voldaan worden
Locaties: waarop is de omgevingswaarde van
toepassing
(zie art. 2.5 Ow)
13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
3
Waar vastleggen?

Omgevingswaarden kunnen worden
opgenomen in :
o
Het gemeentelijk omgevingsplan
o
De provinciale omgevingsverordening
o
Algemene maatregel van bestuur
13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
4
Beperking voor provincie en Rijk

Provincie en Rijk zijn bij het vaststellen van
omgevingswaarden gebonden aan de
grenzen van art. 2.3 lid 1 Ow, te weten:
o
Gemeente-overstijgend of regio-overstijgend
belang
o
Nodig voor doelmatige/doeltreffende uitoefening
van taken en bevoegdheden
13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
5
Verhouding tussen overheden


Voor provinciale omgevingswaarden kan de
gemeente geen afwijkende of aanvullende
waarde vaststellen, tenzij PS anders bepalen
Hetzelfde geldt voor gemeentelijke of
provinciale omgevingswaarden over
onderwerpen waarvoor bij amvb door het Rijk
omgevingswaarden zijn vastgesteld
13 december 2013
Studiedag ACELS 13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
6
Verplichte omgevingswaarden



Voor het Rijk gelden verplichte
omgevingswaarden, deels ontleend aan EUverplichtingen
Voor provincie gelden verplichte
omgevingswaarden voor watersystemen
Voor gemeenten gelden geen verplichte
omgevingswaarden
13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
7
Tot wie gericht ?


Omgevingswaarden zijn primair gericht tot de
overheid en werken niet rechtstreeks door naar
besluiten
Door instructieregels kunnen bevoegde
gezagen verplicht worden een
omgevingswaarde op een bepaalde wijze te
betrekken bij een besluit ( zie hierna )
13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
8
Juridische gevolgen van
omgevingswaarden


Verplicht programma bij ( dreigende)
overschrijding van omgevingswaarde
Monitoringsplicht ( onder meer om vast te
stellen of sprake is van (dreigende)
overschrijding
13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
9
Omgevingswaarden en
programmatische aanpak



Bij omgevingsplan, provinciale verordening of
amvb kunnen programma’s worden
aangewezen die betrekking hebben op
omgevingswaarden
Programma geeft aan welke gebruiksruimte er
is voor activiteiten, gelet op omgevingswaarde
en maatregelen
Programma regelt ook mogelijke koppeling met
taken en bevoegdheden
13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
10
Omgevingswaarden en instructieregels

Instructieregels van provincie en Rijk worden
gegeven ‘als dat nodig is om te voldoen aan
vastgestelde omgevingswaarden’ of voor het
bereiken van andere doelstellingen voor de
fysieke leefomgeving
13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
11
Het belang van omgevingswaarden



Omgevingswaarden zijn dus van groot belang
omdat zij de grondslag/randvoorwaarde vormen
voor het omgevingsbeleid
Omgevingswaarden zijn mede de basis voor de
instructieregels van provincie en Rijk in de
richting van de gemeenten
Omgevingswaarden bepalen de doelstelling van
programma’s en zijn daarom de contramal van
de te treffen maatregelen
13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
12
Bandbreedte, afwijking, saldering en
compensatie


Ow geeft geen antwoord op de vraag welke
bandbreedtes zullen gelden, wanneer
afgeweken, gesaldeerd of gecompenseerd kan
worden
Amvb, verordening of omgevingsplan kunnen
daarvoor een regeling treffen
13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
13
Rechtsbescherming m.b.t.
omgevingswaarden I




Locatiespecifieke omgevingswaarden in
gemeentelijk omgevingsplan zijn waarschijnlijk
vatbaar voor beroep bij de bestuursrechter
Voor het overige zijn omgevingswaarden
waarschijnlijk niet aan te merken als Awbbesluiten waar beroep tegen open staat
Exceptieve toetsing door bestuursrechter soms
mogelijk
Overigens resteert de civiele rechter
13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
14
Rechtsbescherming m.b.t.
omgevingswaarden II


Toepassing van afwijkings-, salderings- of
compensatiemogelijkheden door het bevoegd
gezag ( bijv. bij vergunningverlening ) is
toetsbaar voor de bestuursrechter
Dat geldt ook voor de vraag of in een concreet
geval een omgevingswaarde wordt
overschreden ( meten en rekenen )
13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
15
Geen materiële normstelling in de
Omgevingswet I


Gelet op het belang van de omgevingswaarden
en de beperkte rechtsbescherming valt te
betreuren dat de Ow geen materiële
normstelling kent
De wens tot bestuurlijke afwegingsruimte
vergroot het risico dat in amvb, verordening of
plan voor te ruime bandbreedtes of
afwijkingsmogelijkheden wordt gekozen
13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
16
Geen materiële normstelling in de
Omgevingswet II



Dat klemt te meer, nu de Ow ook geen
materiële normen kent met betrekking tot
toetsingskaders voor vergunningverlening
De kans bestaat dus dat de uitkomst van
besluitvorming minder voorspelbaar wordt en
een groter beroep op de rechter wordt gedaan
Dat zal de rechtszekerheid niet ten goede
komen
13 december 2013
De omgevingswet: van kwaliteitseisen naar
omgevingswaarden
17