Transcript Presentatie Sertius

Richtlijnen boek water m.b.t.
projectMER’s
Steven Eersels
Sertius cvba
Deinsesteenweg 114 – 9031 Drongen
Vaartdijk 3, bus 202 – 3018 Wijgmaal
Discipline water in kader van MER
• Onderzoek van mogelijke effecten, verbonden aan de realisatie
van een project, plan of programma op het watersysteem
• In essentie:
- Vastleggen van (potentiële) ingreep-effectrelaties
- Analyse van de referentiesituatie
- Analyse van de geplande situatie
- Voorstel van milderende maatregelen
• Praktijkervaring geeft aan dat er grote verschillen zijn tussen
MER’s naar aanleiding van een project of van een plan/
programma
- In RL boek wordt er onderscheid gemaakt
2
Opbouw van het RL boek
Inhoud
• Discipline water in kader van MER
• Onderzoekssturende juridische en beleidsmatige
randvoorwaarden
• Informatiebronnen
• Karakterisering van potentiële effectgroepen
• Inhoudelijke uitwerking van de discipline water in een
projectMER
• Inhoudelijke uitwerking van de discipline water in een planMER
• Informatie voor het uitvoeren van de watertoets in een MER
3
Hoe is het RL boek tot stand gekomen ?
• Jan – mei 2010 : Inventarisatie en verkenning
- Inventarisatie wijzigingen onderzoekssturende
randvoorwaarden
- Analyse bestaande RL boek water (2006)
- Analyse beoordelingskaders
- Opmaak rapport met voorstel tot aanpak herziening
• Stuurgroepbespreking ( 18/6/2010)
• September 2010 : Opmaak ontwerpversie RL boek
• Stuurgroepbespreking ( 28/10/2010)
• April –mei 2011 : Eindversie RL boek water
4
Hoe is RL boek tot stand gekomen ?
• Multi-stakeholdersproces
- Dienst Mer (beperkte stuurgroep)
- VMM afd operationeel waterbeheer (beperkte stuurgroep)
- VMM afd ecologisch toezicht (beperkte stuurgroep)
- RWO Afdeling Ruimtelijke Planning (beperkte stuurgroep)
- VLM
- Agentschap Ruimte en Erfgoed
- MOW
- Departement Landbouw en Visserij
- Vlaamse Polders en Wateringen
- Diverse studiebureaus
5
Hoe is het RL boek tot stand gekomen ?
• RLB Water is een dynamisch naslagwerk gezien de
- Evolutie in regelgeving
- Evolutie in methodologische aanpak
- Nieuwe informatiebronnen, inzichten
• Momenteel is een nieuw voorstel tot aanpassing inzake
berekening van invloedstraal van grondwaterwinning in
voorbereiding (zie presentatie VMM)
- Zal modulair ingebouwd worden in deze versie
- Gepubliceerd op website dienst Mer
6
Inhoudelijke uitwerking :
Ingreep-effectrelaties
•
•
•
•
Essentieel voor het scopingproces
Interactie tussen het project en het watersysteem duiden
In RL boek staat een niet-exhaustief schema
Welke zijn relevant voor verder onderzoek ifv
- Omvang van de ingreep
- Kenmerken van watersysteem
• Deze scoping maakt deel uit van het kennisgevingsdossier
7
Inhoudelijke uitwerking :
Ingreep-effectrelaties
infrastructuur
wijziging
hydrogeologische
opbouw
wijziging
grondwaterkwantiteit
grondwater
wijziging
grondwaterkwaliteit
wijziging
waterbodemkwantiteit
waterbodem
wijziging
waterbodemkwaliteit
wijziging afvoergedrag
oppervlaktewater
wijziging
structuur-kwaliteit
oppervlaktewater
wijziging
oppervlaktewaterkwalit
eit
oppervlaktewater
Realisatie minder doorlatende oppervlakken
Wijzigen globaal niveau terrein
Lozen van afvalwater en/of koelwater
Winnen van grondwater
Bemalen van grondwater
Irrigatie en drainage
Captatie van oppervlaktewater
Wijziging oppervlaktewatersysteem
Wijziging vegetatie over belangrijke
oppervlakte
Aanwezigheid van risico-inrichtingen voor
grond- en grondwater
Ongevallen met SEVESO-stoffen
Gebruik pesticiden, meststoffen, …
Kustwerken en maritieme werken
8
Inhoudelijke uitwerking :
Afbakening van het studiegebied
•
•
•
•
Zowel horizontale als vertikale afbakening
Alle watersysteemcomponenten, die beïnvloed kunnen worden
Dynamisch proces dat pas af is na de effectvoorspelling
Mogelijke elementen voor de afbakening :
- Lozen van afvalwater/ koelwater:
• Ontvangend oppervlaktewater (direct/ indirect beïnvloed)
• Situering meetpunten oppervlaktewaterkwaliteit en
afvoerdebieten
• Stroomafwaarts de lozing gesitueerde
oppervlakterwaterwinningen, (potentiële)
overstromingsgebieden, kwetsbare natuurgebieden ….
9
Inhoudelijke uitwerking :
Analyse van de referentiesituatie
• Doel :
- Binnen het studiegebied bestaande knel- en aandachtspunten
inventariseren
- Basisgegevens verzamelen voor de latere effectevaluatie en –
beoordeling
- In kaart brengen van de reeds bestaande kenmerken van een
ingreep en de mogelijke bestaande milieu-effecten
• Te beschrijven elementen worden bepaald in functie van de voor
het project gedefinieerde ingreep-effectrelaties
• Begrote milieu-effecten, die uitgaan van een bestaande ingreep,
kunnen getoetst worden en/of geverifieerd aan de hand van
immissiegegevens (bvb bij impactberekening
grondwaterwinning)
10
Inhoudelijke uitwerking :
Analyse van de referentiesituatie
• Mogelijke elementen voor de systeemcomponent
oppervlaktewater :
- Fysico-chemische kwaliteit oppervlaktewater
- Ecologische kwaliteit oppervlaktewater
- Structuurkwaliteit oppervlaktewater
- Afvoerdebieten en waterpeilen oppervlaktewater
- Overstromingsproblematiek binnen studiegebied
11
Inhoudelijke uitwerking :
Analyse van de referentiesituatie
• Mogelijke elementen voor de systeemcomponent grondwater
- Hydrogeologische opbouw studiegebied
- Grondwaterstanden en stijghoogtes
- Inventarisatie van droogtegevoelige gebieden
- Grondwaterstromingsgevoelige gebieden
- Infiltratiegevoeligheid bodem
- Vergunde grondwaterwinningen in de omgeving
- Bestaande grondwaterverontreinigingen
- Kwaliteit grondwater
- Oppervlaktewaterlichamen in de invloedsfeer van de
winningen
- Verziltingsproblematiek
12
Inhoudelijke uitwerking :
Analyse van de referentiesituatie
• Overzichtsmatrix (extract)
infrastructuur
wijziging
hydrogeologische
wijziging
grondwaterkwantiteit
grondwa ter
wijziging
grondwaterkwaliteit
wijziging
waterbodemkwantiteit
wijziging
waterbodemkwaliteit
wijziging afvoergedrag
oppervlaktewater
wijziging
structuur-kwaliteit
wijziging
oppervlaktewaterkwalit
oppervl a ktewa ter wa terbodem
Fys i co-chemi s che kwa l i tei t oppervl a ktewa ter
Ecol ogi s che kwa l i tei t oppervl a ktewa ter
Structuurkwa l i tei t oppervl a ktewa ter
Afvoerdebi eten en wa terpei l en oppervl a ktewa ter
Overs tromi ngs probl ema tiek bi nnen het
s tudi egebi ed
Kwa l i tei t wa terbodem
Kwa ntitei t wa terbodem
Hydrogeol ogi s che opbouw
Grondwa
en s tijghoogtes
Inventari sters
a tietanden
droogtegevoel
i ge gebi eden i n de
omgevi ng
Gegevens over zui veri ngs i nfra s tructuur
13
Inhoudelijke uitwerking :
Analyse van de geplande situatie
• Uitwerking van de analyse gebeurt in een MER per effectgroep
• Niet enkel de afzonderlijke effecten van een ingreep doch tevens
de eventuele gecombineerde/ cumulatieve effecten
• Ifv praktische bruikbaarheid is de uitwerking hiervan in het RL
boek opgenomen per ingreep
• Gehanteerde opbouw (per ingreep) :
- Algemene aanpak
• Afbakening van de ingreep
• Bepalende kenmerken van de ingreep
- Effectgroep (overzicht en methodieken per effectgroep)
- Richtinggevend kader om te oordelen vanaf wanneer
milderende maatregelen moeten worden voorgesteld
- Gegevensoverdracht naar andere disciplines
14
Analyse van de geplande situatie
Overzicht van ingreep-effectrelaties in het RL boek beschreven
infrastructuur
wijziging
hydrogeologische
opbouw
wijziging
grondwaterkwantiteit
grondwater
wijziging
grondwaterkwaliteit
wijziging
waterbodemkwantiteit
waterbodem
wijziging
waterbodemkwaliteit
wijziging afvoergedrag
oppervlaktewater
wijziging
structuur-kwaliteit
oppervlaktewater
wijziging
oppervlaktewaterkwalit
eit
oppervlaktewater
Realisatie minder doorlatende oppervlakken
Wijzigen globaal niveau terrein
Lozen van afvalwater en/of koelwater
Winnen van grondwater
Bemalen van grondwater
Irrigatie en drainage
Captatie van oppervlaktewater
Wijziging oppervlaktewatersysteem
Wijziging vegetatie over belangrijke
oppervlakte
Aanwezigheid van risico-inrichtingen voor
grond- en grondwater
Ongevallen met SEVESO-stoffen
Gebruik pesticiden, meststoffen, …
15
Kustwerken en maritieme werken
Analyse van de geplande situatie
Overzicht van besproken ingreep-effectrelaties op dit forum
infrastructuur
wijziging
hydrogeologische
opbouw
wijziging
grondwaterkwantiteit
grondwater
wijziging
grondwaterkwaliteit
wijziging
waterbodemkwantiteit
waterbodem
wijziging
waterbodemkwaliteit
wijziging afvoergedrag
oppervlaktewater
wijziging
structuur-kwaliteit
oppervlaktewater
wijziging
oppervlaktewaterkwalit
eit
oppervlaktewater
Realisatie minder doorlatende oppervlakken
Wijzigen globaal niveau terrein
Lozen van afvalwater en/of koelwater
Winnen van grondwater
Bemalen van grondwater
Irrigatie en drainage
Captatie van oppervlaktewater
Wijziging oppervlaktewatersysteem
Wijziging vegetatie over belangrijke
oppervlakte
Aanwezigheid van risico-inrichtingen voor
grond- en grondwater
Ongevallen met SEVESO-stoffen
Gebruik pesticiden, meststoffen, …
Kustwerken en maritieme werken
16
Analyse van de geplande situatie
Ingreep :lozen van afvalwater/ koelwater
Algemene aanpak
• Afbakening ingreep
- Rechtstreekse lozing in oppervlaktewater
- Lozing in openbare riolering, die uitmondt in waterloop
- Lozing in openbare riolering,die aangesloten is op RWZI
• Bepalende kenmerken van ingreep
- Globale waterbalans van het project
- Kwalitatieve beschrijving van opvang, behandeling en afvoer
van waterstromen
- Beschrijving van de emissies
• Per gescheiden geloosde afvalwaterstroom/ evt.
deelstromen
• Beschrijving lozingsprofiel
• Toetsing van normen
• Toelichting van evt verschil tussen reële geloosde
vuilvracht en theoretische vuilvracht (ahv lozingsnormen)
- Beschrijven van wijziging door de ingreep/ performantie WZI
17
Analyse van de geplande situatie
Ingreep :lozen van afvalwater/ koelwater
Effectgroepen
aanleg lozingsconstructie
vereist?
wijziging structuurkwaliteit
oppervlaktewater
wijziging afvoergedrag
oppervlaktewater
lozing op oppervlaktewater
wijziging grondwaterkwantiteit
wijziging waterbodemkwaliteit
wijziging oppervlaktewaterkwaliteit
- gemiddelde / langdurige impact
- worst case / tijdelijke impact
-warmtelozingen
lozing op RWZI
wijziging grondwaterkwaliteit
riolering / RWZI
-impact op werking RWZI
-impact op effluentkwalieit RWZI
- impact op en via overstorten
effectgroep steeds relevant
relevantie effectgroep
gevalspecifiek te bekijken
18
Analyse van de geplande situatie
Ingreep :lozen van afvalwater/ koelwater
Wijziging oppervlaktewaterkwaliteit
• Evaluatie van de permanente (gemiddelde) impact
- Idealiter : Berekening van concentratieverhoging Cv voor
parameter X bij volledige menging en gemiddelde
lozingssituatie
Ce =
QL =
Qopp=
concentratie parameter X in het geloosde water
lozingsdebiet afvalwaterstroom
afvoerdebiet oppervlaktewater
- In andere gevallen : geval per geval studie bvb
• gelijktijdige emissie-immissie berekening
• momentane Q inschatting
- Toetsing aan
• Huidige immissiekwaliteit stroomafwaarts
• Wettelijke MKN
• Andere toetsingswaarden (bvb MTR, PNEC) bij ontstentenis
hiervan
19
Analyse van de geplande situatie
Ingreep :lozen van afvalwater/ koelwater
Wijziging oppervlaktewaterkwaliteit
• Evaluatie van de permanente (gemiddelde) impact
- Richtinggevend significantiekader voor eerste beoordeling van
potentiële knelpunten
Totale concentratieverhoging
lozingen (X) vs. toetsingswaarde
Huidige, immissiekwaliteit (Y) vs.
toetsingswaard
Y < 50%
50% ≤ Y < 7%
Y ≥ 75%
1% < X ≤ 10%
10% < X ≤ 20%
X > 20%
-1
-1
-2
-1
-2
-3
-2
-3
-3
-1: beperkte bijdrage / -2: relevante bijdrage / -3: belangrijke bijdrage
Y = gemiddelde immissiekwaliteit stroomopwaarts de lozing
- Geëvalueerd over totale impact
- Algemeen : bijdrage > 10 % steeds relevant tenzij
immissiekwaliteit lager dan de helft van de TW. In dat geval
wordt bijdrage > 20 % als relevant beschouwd
- Indien geen immissiegegevens : relevant als bijdrage > 10 %
20
Analyse van de geplande situatie
Ingreep :lozen van afvalwater/ koelwater
Wijziging oppervlaktewaterkwaliteit
• Evaluatie van de tijdelijke (worstcase) impact
- Om na te gaan of onder bepaalde/ tijdelijke omstandigheden
de lozing aanleiding kan geven tot relevant/ onaanvaardbaar
effect
- Berekening : analoog als gemidd situatie doch met laag
afvoerdebiet oppwater (Q10) vs hoge lozingsconcentraties/
vuilvracht
- Voor gevaarlijke stoffen : acuut ecotoxicogisch effect ?
Gemodelleerd concentratieverhoging ≤ 0.5 x TW
Gemodelleerde concentratieverhoging > 0.5 x TW en
≤ TW
Gemodelleerd concentratieverhoging > TW
 beperkt tijdelijk effect
 relevant (aanvaardbaar) tijdelijk effect
 belangrijk (onaanvaardbaar) tijdelijk effect
potentieel risico op acuut toxische effecten
21
Analyse van de geplande situatie
Ingreep :lozen van afvalwater/ koelwater
Wijziging oppervlaktewaterkwaliteit
• Evaluatie van de tijdelijke (worstcase) impact
- Voor niet gevaarlijke stoffen : Kan de lozing aanleiding geven
tot regelmatige overschrijdingen van de kwaliteitsdoelstelling
waardoor op jaarbasis de kwaliteitsdoelstelling meer dan 10%
van de tijd overschreden wordt ?
Gemodelleerde concentratieverhoging < 0.5 x TW
Gemodelleerde concentratieverhoging > 0.5 x TW en
≤ TW
Gemodelleerde concentratieverhoging > TW en
frequentie van voorkomen < 10% op jaarbasis
Gemodelleerde concentratieverhoging > TW en
frequentie van voorkomen > 10% op jaarbasis
 verwaarloosbaar tijdelijk effect
 beperkt tijdelijk effect
 relevant tijdelijk effect
 belangrijk (onaanvaardbaar) tijdelijk effect
tijdelijk effect vormt op zich aanleiding tot het niet
respecteren van de kwaliteitsdoelstelling op
jaarbasis
22
Analyse van de geplande situatie
Ingreep :lozen van afvalwater/ koelwater
Evaluatie van lozing op infrastructuur
• Evaluatie of
1. Lozing de werking van de RWZI kan bedreigen
2. De kwaliteit van het effluent van de RWZI bepaald wordt
door de lozing en wat de impact is op de ontvangende
waterloop
3. De slibkwaliteit van de RWZI beïnvloed wordt door de
aanwezigheid van zware metalen of stoffen met een log KOW
>3
4. Er tussen het lozingspunt en de RWZI overstorten gelegen
zijn en of er een impact is via deze overstorten
23
Analyse van de geplande situatie
Ingreep :lozen van afvalwater/ koelwater
Evaluatie van lozing op infrastructuur
• Algemene evaluatie van de mogelijke impact op de werking van
de RWZI
verwaarloosbare
impact:
De impact van het geloosde effluent is vergelijkbaar met
deze van huishoudelijk afvalwater
beperkte
impact:
Het bedrijfsafvalwater heeft een potentiële impact, maar
in praktijk is er hoogstens een kleine impact te
verwachten door het beperkte aandeel van het geloosde
effluent in verhouding tot het influent van de RWZI
relevante
impact:
Het bedrijfsafvalwater is qua samenstelling niet
vergelijkbaar met huishoudelijk afvalwater en voor de
betrokken parameters is de verhouding van de bijdrage
van het geloosde effluent tot het influent van de RWZI
groter dan 5%, maar het afvalwater is wel
- goed biologisch afbreekbaar en
- geloosde hoeveelheden gevaarlijke stoffen zijn beperkt
Dit omvat een relevante impact + er zijn duidelijke
aanwijzingen dat de lozing aanleiding geeft tot
normoverschrijdingen voor de RWZI en/of de RWZI
kampt reeds met een capaciteitsprobleem
Of
De bijdrage van het geloosde effluen tot het influent van
de RWZI is groter dan 5%, en het afvalwater is niet
- goed biologisch afbreekbaar en/of
- geloosde hoeveelheden gevaarlijke stoffen zijn te groot
belangrijke
impact:
Zie criteria omzendbrief bedrijfafvalwater
kleine bedrijven en huishoudelijk afvalwater
+ voor overige stoffen geldt dat Ri ≤ 0,05
Zie criteria omzendbrief bedrijfsafvalwater
met een kleine impact
+ voor metalen (heffingsparameters) is
bijdrage tot influentconcentratie RWZI < 5%
+ voor overige stoffen geld dat Ri ≤ 0,25
Criteria goede biologische afbreekbaarheid:
CZV/BZV < 4, BZV/N > 4, BZV/P > 25
voor metalen (heffingsparameters) is bijdrage
tot influentconcentratie RWZI < 5%
voor overige (gevaarlijke) stoffen geld dat Ri ≤
0,25
24
Analyse van de geplande situatie
Ingreep :lozen van afvalwater/ koelwater
Milderende maatregelen
• Richten zich in se op minimalisatie van emissies
• Gekoppeld aan de ernst van de effecten
- Bij belangrijke effecten : dwingend
- Bij relevante / beperkte effecten : minder dwingend (evt
gekoppeld aan lange / middellange termijn)
• Voor PGS wordt volgens het decreet IWB een geleidelijke
beëindiging / stopzetting van de emissies beoogd (los van de
eigenlijke impact)
• Elementen in overweging te nemen bij voorstel van milderende
maatregelen
- Evaluatie van de BBT
- Aangeven wat de op korte termijn technisch haalbare
effluentconcentraties zijn (en hun verhouding tot BBT
gerelateerde emissieniveaus )
• Resterende impact van gemilderde emissies in kaart brengen
25
Analyse van de geplande situatie
Ingreep :winnen van grondwater
Effectgroepen
winnen van grondwater als
dusdanig
wijziging grondwaterkwantiteit
wijziging grondwaterkwaliteit
-overexploitatie
grondwaterverontreiniging
in invloedssfeer winning
wijziging grondwaterkwaliteit
-verspreiding van verontreiniging
oppervlakwaterlichaam in
invloedssfeer winning
wijziging afvoergedrag
oppervlaktewater
wijziging grondwaterkwaliteit
-infiltratie van oppervlaktewater
winning gesitueerd in een
gebied met lokale
verziltingsproblematiek
wijziging grondwaterkwaliteit
-verzilting
effectgroep steeds relevant
relevantie effectgroep
gevalspecifiek te bekijken
26
Analyse van de geplande situatie
Ingreep :winnen van grondwater
Wijziging grondwaterkwantiteit
Verlaging in artesische laag
ja
Is er een risico dat totale
waterpeil daalt tot onder het
dak van de artesische laag?
nee
nee
Milderende
maatregelen
voorstellen
ja
Te evalueren aan de hand
van berekende verlaging en
beschikbare peilmetingen
impact aanvaardbaar
•
Indicatief
evaluatieschema
Zijn er binnen de
verlagingscontour van 50 cm
grondwaterwinningen
gesitueerd waarbij water
gewonnen wordt uit dezelfde
watervoerende laag?
ja
Wordt bedrijfszekerheid
winningen bedreigd?
nee
nee
ja
Indirect effect op winningen in
de omgeving te beoordelen
binnendiscipline mens
Te evalueren aan de hand
van berekende verlaging,
beschikbare peilmetingen en
vergunde winningsdebieten
andere winningen
impact aanvaardbaar
Zijn er binnen de
verlagingscontour van 5 cm
van de grondwatertafel
droogtegevoelige gebieden
gesitueerd?
ja
Indirect effect verlaging
grondwatertafel te beoordelen
binnen receptordisciplines
nee
impact aanvaardbaar
27
Analyse van de geplande situatie
Ingreep :winnen van grondwater
Milderende maatregelen
• Bij aanzienlijke negatieve milieu-effecten
• Reductie van invloedsfeer bvb:
- Beperking van de te winnen hoeveelheid grondwater door
• Nemen van waterbesparende maatregelen
• Overschakeling naar ander type waterbevoorrading
- (Gedeeltelijke) omschakeling naar een andere (minder
kwetsbare) laag
• Bij verdere verspreiding grondwaterverontreiniging : bvb
hydrogeologische isolatie van de verontreiniging
• Resterende impact (na milderende maatregelen) ook in kaart te
brengen
28